Әлеуметтану ғылымы жайлы

Әлеуметтанудың объектісі мен пәні
Әлеуметтану білімінің құрылымы
Әлеуметтанудың функциялары
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кез келген ғылымды зерделеу алдымен оның объектісін, пәнін, басқа ғылымдар жүйесіндегі және қоғам өміріндегі орны мен рөлін айқындаудан басталады. Әлеуметтану ғылымының осынау белгілерін ол жайындағы түсініктің қазіргі кездегі пікірталасына және әлеуметтанушы мектепке тәуелділігіне назар аудара отырып қарастырамыз.
“Әлеуметтану” термині екі сөзден құралған: латынның socіetas - қоғам және гректің logos - сөз, түсінік, ілім деген сөздерінен. Демек, этимологиялық тұрғыдан алғанда әлеуметтану “қоғам туралы ғылым” немесе “қоғам туралы ілім” дегенді білдіреді. Бірақ бұл біршама абстрактілі ой, өйткені адамзат қоғамы өзінің заңды көріністерімен көптеген қоғамдық ғылымдардың пәні болып табылады. Сондықтан да әлеуметтану пәнін қандай да бір басқа қоғамдық ғылым пәнінен бөлек қарауға болмайды.
1. Социология. Основы общей теории: Учебное пособие / Под ред. Г.В.Осипова, Л.Н.Москвичева. - М.: «Аспект-Пресс», 1998.
2. Ядов В.А. Социологическое исследование: методология, программа, методы.- Самара: Изд-во «Самарский университет», 1995. – С. 6.
3. Ядов В.А. Социологическое исследование: методология, программа, методы.- Самара, Изд-во «Самарский университет», 1995. – С. 6.
4. Цит. по: Маркович Д. Общая социология: Учебник для вузов. – Ростов-на-Дону: Изд-во Ростовского университета, 1993. – С. 36
5. Социология: Учебное пособие. – М.: Изд-во «Знание», 1995. – С. 7.
6. Ядов В.А. Социологическое исследование: методология, программа, методы.- Самара. Изд-во «Самарский университет», 1995. С. 19-20.
7. Фролов С.С. Социология: Учебник для высших учебных заведений. – М.: Издательская корпорация «Логос», 1998. - С.23.
8. Волков Ю.Г., Нечипуренко В.Н., Попов А.В., Самыгин С.И. Социология. Курс лекций: Учебное пособие. – Ростов-на-Дону, 1999. – С.12.
        
        Жоспар:
ӘЛЕУМЕТТАНУ ҒЫЛЫМЫ
Әлеуметтанудың объектісі мен пәні
Әлеуметтану білімінің құрылымы
Әлеуметтанудың функциялары
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
ӘЛЕУМЕТТАНУ ҒЫЛЫМЫ
Әлеуметтанудың объектісі мен ... ... ... ... ... оның ... ... басқа ғылымдар жүйесіндегі және қоғам өміріндегі орны мен рөлін айқындаудан ... ... ... ... ... ол ... түсініктің қазіргі кездегі пікірталасына және әлеуметтанушы мектепке тәуелділігіне назар аудара ... ... ... екі ... ... ... ... - қоғам және гректің logos - сөз, түсінік, ілім деген сөздерінен. Демек, этимологиялық ... ... ... ... ... ғылым" немесе "қоғам туралы ілім" дегенді білдіреді. Бірақ бұл біршама ... ой, ... ... ... ... ... көріністерімен көптеген қоғамдық ғылымдардың пәні болып табылады. Сондықтан да әлеуметтану пәнін қандай да бір басқа ... ... ... бөлек қарауға болмайды. Ол үшін ең алдымен әлеуметтанудың объектісі мен пәнінің ара жігін ажыратып алған жөн.
Ғылыми таным объектісіне зерттеу ... ... ... оған объективті шынайылық ретіндегі қарсы тұратын нәрсенің бәрі ... ... ... ... ... ... әңгіме болғанда объективті шынайылықтың қандай да бір бөлігі тұтас зерттелмейді, сол ғылымның ерекшелігімен анықталатын жағынан бастап қана ... ... ... ... ... басқа жақтары бұл жағдайда қосалқы нәрсе ретінде немесе ... ... ... ... ... ... дегеніміз белгілі бір немесе ерекше қасиеті бар объективті ... жеке бір ... ... ... ... Және де ... ... бір саласының өзі көптеген ғылымның зерттеу объектісі бола алады. Мысалы, физикалық шынайылық - көптеген ... және ... ... ал әлеуметтік шынайылық - қоғамдық және гуманитарлық ғылымдардың зерттеу ... ... ... ... әрекетінің өнімі ретінде саналы, күрделі құбылыс және барлық ... ... үшін ... зерттеу объектісі болып табылады. Алайда осы ғылымдардың әрқайсысының өзіндік ерекшеленген зерделеу объектісі бар. Сондықтан көптеген қоғамдық ... ... ... ... ... оның қандай да бір жағы немесе көрінісі. Экономика ғылымдарының ерекшеленген ... - ... ... ... ... өндіру, бөлу, алмасу және тұтыну сияқты өзіне тән жақтары. Қоғам өмірінің экономикалық саласынан едәуір өзгеше жағы - ... ... ... ... ... және дамуына байланысты саясат саласы болып табылады. Және де ол ... ... ... ... ... табылады. Бірқатар ғылымдар - мәдениеттану, әлеуметтік психология, педагогика және басқалар - қоғамның рухани өмірін, рухани ... ... және ... ... ... сұраныстарын қанағаттандыру жолдарын, нысандары мен әдістерін зерделеуге арналған.
Ғылыми білімнің объектісі мен пәні бір-біріне дәл келе ме? Жоқ, дәл ... ... кез ... ... ... ... ... бағытталған нәрсесі болып табылады, ал пән қызметін ... ... ... ... ... ... байланыстарға, қарым-қатынастарға қызмет етеді. Егер де ғылым объектісі - объективті дүниенің қандай да бір бөлігін танытатын шынайылық дейтін болсақ, ал ... пәні - осы ... ... және ... ... ... неғұрлым маңызды заңды байланыстары мен қарым-қатынастарын анықтау жолымен, сол ... ... ... ... ... Кез келген ғылымның пәні объективті дүниенің жай ғана бір құбылысы немесе процесі емес, оның зерделенетін объектісінің дамуы мен ... ... ... ... ... тек қана осы ... үшін ... белгілі бір заңдылықтарын бөліп қарауға мүмкіндік беретін теориялық абстрактілеу нәтижесі болып табылады. Мұндай абстрактілеу (зерделенетін объектінің үлгісін жасау) ... ... ... қызметі бағытталған "бөлігін", "саласын", "қырларын" анықтайды.
Сонымен, ғылымның пәні ол зерделейтін объектіге тепе-тең емес. Ғылымның пәні тұрақты бола алмайды және ... ... өзі ... ... ... ... қалыптасу үстінде болады. Ғылымның пәндік саласының қозғалысы екі шешуші факторға: бір ... ... ... ... екінші жағынан қоғамның өзгермелі сұранысына, әлеуметтік сұранымға тәуелді. Әлеуметтанудың пәндік саласы аталған факторлардың ықпалымен қалыптасқандықтан және қалыптасып жатқандықтан, әлеуметтану өз ... ... ... ұшырамай тұра алмайды. Енді біз әлеуметтану тарихының ішінен оның пәні туралы ұғымның қалай өзгергенін қарастырамыз.
Әлеуметтанудың негізін қалаушы О.Конт әлеуметтану ... ... ... ... негізін құрайтын тұтас алынған қоғам деп түсінді. Бұл келісім өз ... ... ... және ... өз табиғатының бірлігіне сүйенеді. О.Конт оң әлеуметтанушылық білімді табиғи-физикалық процестерге ұқсатып құрды. Әлеуметтануды әлеуметтік физика деп түсіну, оның ... ... ... ... және ... ... бөлу осыдан келіп шыққан.
Ағылшын философы әрі ғалымы Г.Спенсер әлеуметтануды әлеуметтік институттардың ... ... ... ... ... ... ұштасатын әлеуметтік организм ретіндегі қоғам туралы ғылым деп білді.
Неміс ... ... ... Ф.Теннис әлеуметтанудың өзі жасаған тұжырымдамасы шеңберінде теориялық және қолданбалы әлеуметтанумен қатар салыстырмалы оқу пәні ретінде эмпирикалық әлеуметтануды бөліп ... Ол ... ... ... және ... ұстанымдар ретінде теориялық әлеуметтану ұғымдарын пайдаланады. Теннистің ойынша, ... ... ... ... ... ... және олардың негізін адамдардың өзара әрекеті құрайды.
Француз әлеуметтану мектебінің ... ... ... үшін ... және ... ... ретіндегі әлеуметтанудың пәні әлеуметтік фактілерді зерделеу болды, оларды "заттар ретінде", қоғамдық тұтастықты ... ... ... сана ... ... функционалдылық көзқарасы тұрғысынан түсіндірілуге тиіс нәрсе ретінде қарастыру қажет. Осы тұжырымдамаға сәйкес, әлеуметтану "олардың мүшелері оқшауланған кездегі әрекетінен гөрі мүлде ... ... ... ... және ... ... топтарды зерделеуге тиіс. Басқаша айтқанда, оның түсінігінде ... ... ... ... олардың генезисі және жұмыс істеуі туралы ғылым.
Неміс әлеуметтанушысы М.Вебердің көзқарасы бойынша, әлеуметтану пәнін анықтау әлеуметтік мінез-құлықты түсінумен ... ... ... үшін әлеуметтану пәні дегеніміз әлеуметтік іс-әрекеттердің мән-мағынасының, әлеуметтік қарым-қатынастар мәнінің және олардың әрекет субъектісіне арналған құрылым-дарының тұтас ... Бұл ... ... ... әлеуметтану болуға тиіс.
Әлеуметтану пәні туралы американ әлеуметтанушысы П.Сорокиннің түсініктері қызықты. Ол барлық ғылымдарды үш топқа - объективті ... ... ... ... зерделеумен шұғылданатын ғылымдарға, органикалық емес бөлігі және "органика үстілік" немесе әлеуметтік мәдени бөлігін зерделейтін ғылымдарға бөледі. Объективті шынайылықтағы органикалықтан тыс ... ... ... ... ... ... көрініс табатын әлеуметтік феномендер құрайды. Бұл салаға тіл, ғылым мен техника, дін, философия, өнер, құқық, этика, адамдардың әдет-ғұрыптары мен ... ... ... ... үшінші тобына кіреді және органикалықтан тыс феномендер үшін ортақ нәрселерді зерделейді. ... ... ... ... ... ... сондай-ақ оларды біріктіретін қарым-қатынастар мен өзара байланыстар туралы жалпы ғылым болып табылады.
Американ әлеуметтануының классигі ... ... ... өзара іс-әрекеттері мен атқаратын рөлдерінен - құндылықтардың жалпы иерархиясына бағытталған өзара іс-қимылдардан тұратын, мәдени үлгілер, ... мен ... ... негізделетін құрылымдарға сүйенетін, әлеумет-тік жүйелерді зерделейтін ғылым деп біледі.
Символикалық интеракционизмнің ... ... Дж. ... ... жануарлардың мінез-құлқынан принципті түрде өзгеше болатын адам мінез-құлқының механизмін түсінуге тырысуы тиіс деп есептейді. Әлеуметтік өзара әрекет ... оның ... ... мен ... бойынша барабар түсіну міндетін жеке тұлғаның ішкі ... мен оған ... ... ... ... ... ғана ... болады. А.Шюцтің пайымдауы бойынша, әлеуметтану пәні "интерсубъективтіліктің", яғни жеке адамдар бірін-бірі қалай түсінетіндігінің, дүние туралы жалпы ... мен ... ... ... ... проблемасы болып табылады. Шюцтің интерсубъективтілікті талдаулары кәдуілгі білімнің әлеуметтанушылық іргетасын - феноменальді әлеуметтанудың бүгінгі таңдағы неғұрлым толық жасалған тұжырымдамаларының ... ... ... заманғы ресейлік әлеуметтанушы-ғалымдар қалыптасқан дәстүрге сәйкес әлеуметтанушылық білім пәнін анықтаған кезде қандай да бір әлеуметтік құбылысты шешуші нәрсе ретінде ... ... ... ... ... ... өзара әрекет, әлеуметтік қатынастар, әлеуметтік ұйымдар, әлеуметтік әрекет жүйелері, әлеуметтік мінез-құлық, әлеуметтік ... ... ... ... ... процестер, әлеуметтік өмір, қоғам, әлеуметтік құрылымдар жатады.
Қазіргі көзқарастарды, тұжырымдамалар мен теорияларды талдау ... пәні ... үш ... ... ... мүмкіндік береді.
Әлеуметтану пәні ретінде бірінші топты әлеуметтану пәнінің қалай болған күнде де қоғамды қарастыратын анықтамалары құрайды. ... ... ... еткен авторлар ұжымы мынадай анықтама береді: әлеуметтану - қоғамның ұйымдастырылу - ының, қызмет етуінің және дамуының жалпы және ерекшеленген ... ... ... ... ... және ... ... әрекеттері мен өзара іс-қимылдарында жүзеге асуының жолдары, нысандары мен ... ... ... ... топта - функционалдық анықтамалар, оларға сәйкес сан қырлы әлеуметтік жүйелер, яғни адамдардың өзара қарым-қатынасының қандай да бір реттелген жиынтықтары әлеуметтану ... деп ... ... әлеуметтану пәнін былай тұжырымдайды: әлеуметтану - әлеуметтік қауымдастықтар мен олардың ... ... ... ... ... ... құрылымдар мен институттардың қалыптасуы, дамуы және қызмет етуі туралы ғылым. Бұл әлеуметтік ... - ... ... ... ... өзгерістер туралы ғылым; алуан түрлі әлеуметтік қауымдастықтардың арасындағы ... ... және ... ... ... ... ... қарым-қатынастар туралы ғылым; әлеуметтік іс-әрекеттер мен бұқаралық мінез-құлықтың заңдылықтары ... ... ... ... ... - ... құрылым-дарын, олардың элементтері мен өмір сүру шарттарын, сондай-ақ сол құрылымдардағы әлеуметтік процестерді зерделейтін ғылым. ... ... ... пәнін түсіндіруде антропоорталықтық көзқарас жатыр, оған сәйкес адам компоненті әлеуметтану пәнін анықтауда негізгі компонент ... ... ... және ... ... - адамдар арасындағы әлеуметтік қарым-қатынастар процесінде, жеке адамдар мен топтар арасындағы өзара әрекет пен ... ... ... ... ... ... ... ашып көрсетуді алдына мақсат етіп қоятын адамның мінез-құлқы туралы ғылымның саласы" деген қорытынды жасайды.
Адамтану аспектісі А.И.Кравченконың оқулықтарындағы зерттеу проблемаларын ... ... ... Оның тұжырымдауынша, әлеуметтанудың негізгі пәні оның мәртебесі мен рөлі ... ... ... - ... ... ... ал рөлі ... бейнесін береді.
Ж.Т.Тощенконың анықтамасы бойынша, әлеуметтану - азаматтық қоғам ... ... ... санасы мен мінез-құлықтарының қозғаушы күштері туралы ғылым. Әлеуметтану пәні мыналарды қамтиды: өзінің барлық ... ... ... ... ... санада қалыптасатын білімдердің, ұстанымдардың, құндылық бағыт-бағдарлардың, сұраныстар мен мүдделердің пәндік көрініс табуы (нысаны мен ... ... ... адамдардың қызметі, шынайы мінез-құлқы; адамдардың шынайы санасы мен қызметі, шынайы мінез-құлқы дамитын және жүзеге асатын жағдайлар.
Жоғарыда аталған анықтамаларға жасалған ... шолу ... ... ... не ... парадигмалармен арақатынаста болатынын көрсетеді. Макро-теоретиктер қоғамның ғаламдық заңдарын ашып көрсетуге талпына отырып қоғамның, мәдениеттің, әлеуметтік институттардың, әлеуметтік ... мен ... ... ... ... ұғымдарын пайдаланады. Микротеоретиктер қоғам туралы философияшыл болудан бас тарта отырып, жалпы жеке адамдардың ... ... ... ... олардың әрекеттерінің себеп-салдарын, жеке тұлғалар арасындағы өзара әрекет механизмдерін және басқа да ... ... ... ...
Осыдан барып әлеуметтануды анықтаған кезде бір-бірінен мүлде бөлек екі көзқарас келіп шығады: бірі - оның ... ... ... ... ... ... мен жүйелер туралы ғылым ретінде өрістету бағытында анықтау болса, екіншісі - әлеуметтік процестер мен бұқаралық мінез-құлықтар туралы ... ... ... ... ... ... ... экономикалық және саяси ғылымдармен ұштасса, екіншісінде әлеуметтік психологиямен ұштасады.
Макроәлеуметтанудың дамуы қазіргі заманғы ... ... ... ал ... ... ... (қолданбалы) әлеуметтанудың қалыптасуына алып келді деген түсінік бар. Мұндай баға негізсіз емес, бірақ оны толық мәніндегі ақиқат нәрсе деп ... ... ... да, ... да ... және ... ... бар. Макроәлеуметтанушылар (Э.Дюркгейм, М.Вебер, Ф.Теннис, П.Сорокин, т.б.) эмпирикалық әлеуметанушылық зерттеулермен белсене ... ал ... ... ... ... ... ... маңызды әлеуметтану - шылық теориялардың негізін қалаған.
Қазіргі микро- және макроәлеуметтанудың жақындасуы оның ... мен ... ... ... ... ... үшін аса ... Бұл жақындасу макротеоретиктер де, микротеоретиктер де материяның әлеуметтік нысанының алғашқы "клеткасы" болатынын және қоғамды да, нақты адамдардың мінез-құлқын да әлеуметтанушылық ... ісін ... ... ... ... ... ... екендігінен көрінеді.
В.А.Ядовтың пікірі бойынша, қазіргі заманғы әлеуметтанудың пәндік саласы іс жүзінде екі бағытта ... ... ... әлеуметтік кеңістіктің ауқымы мен сапасын басқаша көру тұрғысынан оның жаһандануы бағытында (оның негізінде жалпыадамзаттық ... шешу үшін ... ... ... ... күш-жігерін, теориялық-әдістемелік көзқарастарын біріктіруге ұмтылыс жатыр). Екіншіден, "әлеуметтіктің" өзге ... ... ... ... Егер де ... әлеуметтануда мұндай бірлікті қоғамдық тұтастықтың құрылымдық нысандары (әлеуметтік институттар, қауымдастықтар, мәдениеттің нормативтік үлгілері және т.б.) деп түсінетін болса, ал ... ... ... ... бұл "клеткасы" болатын нәрсе қоғамдық субъектінің немесе әлеуметтік агенттің іс-әрекеті ретінде ... ... ... ... ... енген әрекетшіл, шығармашыл бастамасы мағынасындағы құбылыс болып табылады.
Әлеуметтану оқшауланбай, басқа қоғамдық ғылымдармен тығыз ... ... ... ... ... анықтамасы ғылым ретінде оның басқа қоғамдық ғылымдардан ... неде ... ... қана ... қоғамдық ғылымдар жүйесіндегі орнын неғұрлым дәл анықтауға, сондай-ақ олардың жеке түрлерімен қаншалықты ... ... ... ... мүмкіндік береді. Қоғамды зерделеуге деген әлеуметтанушылық көзқарастың ерекшелігін нақты анықтап алу үшін әлеуметтанудың әлеуметтік философиямен, ... ... ... ... және басқа қоғамдық ғылымдармен арақатынасын және өзара әрекетін қарастырудың маңызы зор.
Әлеуметтану және әлеуметтік ... ... ... ... ... қоғамның сапалық өзіндік ерекшеліктерін және оның табиғаттан өзгешеліктерін ұғынуға ... ... Ол ... өмір ... мәні мен мақсатының, оның дамуының, тағдыры мен перспективаларының, бағыттылығының, қозғаушы ... және оның ... ... ... ... ой-толғанымдардың пәндік саласы қоғам өмірін зерттеу, ең алдымен олардың бел ортасында өмірдің маңызды проблемалары тұратын дүниетанымдық мәселелерді шешу ... ... ... ... ... мен ... зерттеу объекті-лерінің бір-біріне дәл келетін тұстары өте көп. Әлеуметтік философия да, ... да ... ... ... ... оған енетін бірліктерін интегралдық құрылым ретінде қарастырады. Бұл осы ... ... ... ... ... анықтайтын ортақ сипаты. Алайда әлеуметтанудың объектісі мен пәні нақтырақ, қоғамның дамуын аса ... ... ... ... ... ... ... және пәнімен салыстырғанда абстрактілігі аз. Әлеуметтік философия ... ... ... ... ... ... белгілі бір ұстанымдарды басшылыққа ала отырып шешеді. Әлеуметтану болса басқа қоғамдық ғылымдардың нәтижелерін пайдалана отырып ... ... ... ... ... және ... осы ғылымның шеңберінде алынған тиісті эмпирикалық мәліметтерді тұжырымдауға сүйенеді.
Неғұрлым көбірек ... ... мен ... білу ... да азырақ тұжырымдалған заңдар мен санаттарды зерделеуге дұрыс жол табудың қаншалықты қажетті алғышарты болса, ... ... ... соншалық жалпы теориялық және әдістемелік негізі болады. Қоғамның әлеуметтік құрылымы да, оның жеке элементтері де тұтас нәрсенің бір ... сол ... тыс ... ... ... тұтас қоғамның мәнін, оның әр түрлі салаларының ... ... және т.б. ... тыс ... әрі ... зерделене алмайды. Екінші жағын алар болсақ, әлеуметтану қоғамдық өмірдің бар күрделі сан ... ... ... ... әлеуметтік философияның ұғымдық аппаратын және пәндік мазмұнын байытуға, олардың шынайы өмірмен, тәжірибемен байланысын кеңейту және тереңдету негізінде оның ережелері мен ... ... және ... ... ... және ... Тарих - ежелгі қоғамдық ғылымдардың бірі. Тарих қоғамды ... ... ... ... Ол ... ... әлеуметтік оқиғаларды зерделеуге бағытталған, әр түрлі дәуірлер туралы олардың оқиғаларын қадағалай және оларды кеңістіктік-уақыттық тұтастық ретінде сипаттай ... ... ... ... ол әр ... ... ... мен қоғамның даму кезеңдері туралы нақты материал жинақтайды. Бір ... ... ... ... ең ... нәрсе - өткен және осы шақтағы әлеуметтік тәжірибені жалпыландыру, берілген әлеуметтік құбылыстардың, оқиғалардың, процестердің ... ... ... ... - ... ... ... Сонымен әлеуметтану тарихқа қарағанда неғұрлым жоғары абстракциялық деңгейдегі ғылым болып табылады. Іс жүзінде әлеуметтану тарих (сондай-ақ басқа ғылым да) ... ... ... ... ... жеке ... ... қасиеттерін атап өтеді және олардың типологиялық бейнесін береді.
Егер тарих қоғамдық өмірдің барлық салаларын, жақтарын, пайда болу нысандарын зерттейтін ... ал ... ... "әлеуметтікті" ғана зерделейді. Тағы бір атап өтетініміз, тарих ғылымы тек болған және тарихқа енгендерді ғана зерделейтін болса, әлеуметтану өз ... ... ... ... бағыттап, өзіне қажетті элемент ретінде әлеуметтік болжам жасап отырады. ... мен ... ... ... ең алдымен әлеуметтік ережелер мен қорытындылар тікелей тарихи фактілерді, тарихи тәжірибені тұжырымдауға сүйенетіндігімен айқындалады. Екінші жағынан алғанда, әлеуметтік философиямен ... ... ... ғылымының жалпы теориялық және әдістемелік негізі болады.
Әлеуметтану және ... ... пәні мен ... ... ... ... байланыс бар. Олар:
* әлеуметтік қауымдастықтар, әлеуметтік ұйымдар мен ... ... ... ... және ... ... ... саяси қызмет жеке тұлғаның және олардың қауымдастығының өмірлік қызметінің ... ... ... ... ... негізгі нысандарының бірі болып табылады;
* саясат өте кең ауқымды, күрделі және көп қырлы құбылыс ретінде ... ... ... ... ... ... және ... қоғамның жалпы дамуын айқындайды.
Саясаттану ғаламдық қоғам құрылымының бір ғана ... яғни ... ... ... Бірақ саясаттану бұл саланы қатаң ғылыми әдістермен осы ... ... ... ... қарастырғанда ғана зерделей алады. Бұл саясат-танудың саяси құрылым мен саяси институттарды, саяси биліктің құрылымдары мен ұйымдастырылуы ... ... ... ... ... қоғамның құрылымына жататын заңдарды ескеруге тиіс екенін білдіреді. Әлеуметтану да жеке топтар мен жалпы қоғамның саяси қарым-қатынастарын және ... ... ... ... бірақ ол мұны олардың қоғамдық құбылыстар ретіндегі мән-мағынасын айқындау мақсатында жасайды.
Азаматтық қоғамды зерттеуде саясаттануды қызықтыратыны ең ... ... ... мен ... ... жүйенің құрылымы мен саяси билікке қатысты (саяси) қарым-қатынастар, саяси институттар мен ұйымдардың орны, рөлі және қызметтері. Ал әлеуметтану азаматтық ... оның ... ... ... жеке ... мәртебесі, таптар және басқа да әлеуметтік топтар, ұлттар мен ұлыстар, олардың өзара әрекеті және т.б. тұрғысынан ... және ... Егер ... ... пәні ... ... қоғамды зерттеуге және оның неғұрлым жалпыға ортақ заңдарын ашуға тырысатын болса, психология психикалық құбылыстарды, яғни ... ... бір түрі ... ішкі ... ... ... ... пәні болып табылатындар - адамның мінез-құлқының ішкі қырлары, оның субъективті күйзелістері. Дей тұрғанмен де, адамдар арасындағы қарым-қатынастарда, олардың бір-біріне ... ... - да бұл ... ... ... ... ... психологиялық элемент те бар. Сондықтан да әлеуметтану қоғамдық қатынастарды зерделей ... ... ... ... - нің және ... психикалық элементтерін назарға алуы тиіс. Бірақ та ... ... тек қана ... ... телу ... ... еді. Сөйтіп, әлеуметтану мен психологияның байланысы олардың пәндерінің ... ... Ал ... ... ... ... ... зерделеген кезде психикалық элементтерді назарға алу қажеттігін ғана емес, психикалық құбылыстарды зерделеген кезде олардың әлеуметтік шарттылықтарын, әлеуметтік ортамен ... ... ... де ... да, психология да адамды және оның мінез-құлқын зерделейді. Алайда олар мұны өз ... ... ... әр ... ... ... де олар өз пәндерін зерделеген кезде үйлесімді бағыт ұстанады және олардың ... ... ... бар деп ... ... және ... ғылымы. Экономика ғылымы өз күш-жігерін материалдық өндірісті, адамдардың экономикалық қызметін зерттеуге шоғырландырады, олардағы өзгерістер әлеуметтік процестерге әсерін тигізеді. Сондықтан ... ... ... ... ... өзара әрекетке бармай тұра алмайды. Екінші жағынан алғанда, өмір көрсетіп отырғанындай, экономикалық процестердің өзі өндірісте, бөлуде, алмасуда және тұтынуда әлеуметтік ... мен ... және ... ... ... ... сайын тәуелді бола түседі. Бұл да экономикалық және әлеуметтік ғылымдардың өзара әрекетін нығайта түсуді талап етеді.
Егер де экономика ғылымы қоғамдық ... бір ... ... өте ... ... заңдылықтарын зерттейтін болса, әлеуметтану қоғамның тұтас дамуының негізінде жататын және оның ... ... ... ... ... ... ... табатын неғұрлым жалпы және кең ауқымды заңдылықтарын ... ... мен өзге ... ... ... туралы мәселеде, солардың өзара тығыз байланысы, қоғамдық өмірді шынайы зерттеуде бұл ғылымдардың пәндік ... ... ... ... ... бірақ әлеуметтанудың бұл ғылымдарды жұтып қоймайтыны сөз болуы керек және солай болуға тиіс те.
Әлеуметтану білімінің ... ... ... айтарлықтай күрделі, көп деңгейлі құрылымы бар. Кез келген ғылымдағыдай оның ... ... ... ... ... ... ... бөлігі - білім - өзіне әдістемелік және дүниетанымдық принциптерді; жалпы, арнайы және салалық теорияларды, іргелі және ... ... ... пәні туралы ілімді, әдістер, оларды жасау және қолдану туралы білімді; әлеуметтану білімінің нысандары, тұрпаттары мен деңгейлері туралы ілімді, ... ... ... ... ... ... үлгілер мен болжамдарды қамтиды.
Екінші құрамдас бөлігі - білім алу құралдары - бұл жеке ... мен ... ... өзі.
Білімнің деңгейіне қарай әлеуметтану теориялық және эмпирикалық болып бөлінеді.
Ғылыми ... ... пен ... ... ... екі ... ... және генетикалық аспектіні қамтиды.
Функционалдық аспекті ғылымның дамыған теориялық аппараты мен оның ... ... ... ... ... ... ... алып қарау теорияның аппараты мен бақылау-лардың және эксперименттердің мәліметтері арасындағы байланыс-тырушы буындарды табуды, теориялық ережелерді эмпирикалық тексеру ... ... ... ол ... ... ... деңгейі қалыптасқан және мәселе оның эмпирикалық деңгеймен ... ... ... ... ... ғана ... болады. Бұл ретте теорияның эмпириямен "кері байланысы" ғылымның өзінің теориялық ... одан әрі ... мен ... маңызды қозғаушы күшіне айналады.
Ғылымдағы теориялық және эмпирикалық білімнің арақатынасы проблемасының генетикалық қыры теориялық аппаратты, оның ішінде ғылыми теорияны қалыптастыруға, ғылымның ... ... оның ... ... ... ... ... - теориялық білімнің әлеуметтанушылық теориялары, болжамдары, типологиялары және т.б. нысандары.
Эмпирикалық білім - эмпирикалық білімнің статистикалық ... ... ... және ... да ... де ... ... және "эмпирикалық" деп бөлу білімнің деңгейімен (теориялық және эмпирикалық) байланысты болса, әлеуметтануды "іргелі" және ... деп бөлу - ... ... ... немесе қолданбалы бағдарларына (функциясына) байланысты. Эмпирикалық зерттеу іргелі әлеуметтанудың да, қолданбалы әлеуметтанудың да шеңберінде жүргізілуі мүмкін. Егер оның ... - ... ... ... онда ол іргелі әлеуметтануға (бағыты бойынша) жатады. Егер де оның ... - ... ... жасау болса, онда ол қолданбалы әлеуметтануға жатады. Алатын білімнің деңгейіне қарай эмпирикалық зерттеу шешетін есебінің ... ... ... ... ... - ... түрленуі. Бұл теориялық зерттеулерге (білім деңгейі бойынша) қатысты. Сөйтіп ... ... ... ... жасамайды. Бұл эмпирикалық және теориялық зерттеулердің өзі (білім деңгейі бойынша), бірақ қолданбалы бағытта болады.
Әлеуметтану білімі тұжырымдаудың ... ... ... қамтиды.
Ең алдымен тұтас қоғам өмірін сипаттауға және ... ... ... ... ... ... ... жөн. Әлеуметтануда өзара бәсекелес болатын көптеген жалпы теориялар бар. Бұл - К.Маркстің қоғамдық формациялар теориясы, ... ... ... ... ... құрылымдық-функционалдық теориясы, Дж.Александердің және басқа әлеуметтану классиктерінің "көп өлшемді" теориялары. Алайда бұрын-соңды болған жалпы әлеуметтану теорияларының ... да ... ... ... ... сәйкес келеді деуге болмайды. Олардың барлығына тән нәрсе - әлеуметтік өмірді түсіндірудегі біржақтылық, оның қандай да бір қырлары мен ... жете ... ... әлеуметтік материя туралы қолда бар барлық жалпы әлеуметтану теорияларын зерделеген кезде толық түсінік алуға болады, өйткені олардың әрқайсысы әлеуметтік өмірді ... да бір ... ... әрі ... ... ... немесе орта деңгей теорияларын бөліп қараған жөн. Олар жалпы алғанда байланыстардың екі негізгі түрін: тұтас қоғамдық жүйе мен ... ... осы ... арасындағы, сондай-ақ қоғамдық өмірге тән ішкі өзара байланыстарды ашып көрсетеді. Демек, олардың жалпы әлеуметтану теориясымен салыстырғандағы қолданылу аясы неғұрлым тар, ... ... ... ... ... ... ... және тұтас қоғамдық процестермен шектелген. Д.Марковичтің анықтамасы бойынша, ... ... ... - жеке қоғамдық құбылыстарды өзінің зерделеу пәні ретінде алып қарайтын және олардың құрылымын, дамуының ... ... және ... ... ... байланыстарының ерекшеліктерін зерттейтін теориялар. Жалпы әлеуметтану теориясынан өзгеше олар барлық қоғамдық құбылыстардың өзара ... ... ... қандай да бір қоғамдық құбылыстың (әлеуметтанудың пәні болатын) және барлық өзге қоғамдық құбылыстардың ерекше байланыстарын зерделейді.
Барлық ... ... ... ... ... теорияларын) шартты түрде үш топқа бөлуге болады:
1) әлеуметтік институттар теориялары күрделі әлеуметтік өзара байланыстар мен қарым-қатынастарды зерттейді (отбасы әлеуметтануы, ... беру ... ... әлеуметтануы, дін әлеуметтануы, өнер әлеуметтануы, әскер әлеуметтануы, саясат әлеуметтануы, еңбек әлеуметтануы және ... ... ... ... қоғамның кіші топтан бастап әлеуметтік тапқа дейінгі құрылымдық бірліктерін зерттейді (кіші топтар әлеуметтануы, ұйымдар әлеуметтануы, топтар, страталар, таптар әлеуметтануы, ... ... ... ... әлеуметтануы және т.б.);
3) мамандандырылған әлеуметтік процестер теориялары әлеуметтік өзгерістер мен процестерді зерттейді (қоғамның бүлінуінің әлеуметтік процестері - қылмыс, нашақорлық, маскүнемдік ... ... ... ... және ... ... ... әлеуметтануы, коммуникациялық процестердің әлеуметтануы, қоғамдық қозғалыстар әлеуметтануы және т.б.).
Әлеуметтанудың басқа ғылымдармен - экономикамен, саясат-танумен, ... және т.б. ... ... салалық деп аталады. Бұл теориялар қоғам өмірінің әр түрлі салаларындағы ... ... мен ... көрініс табу нысандары мен әрекет ету механизмдерін зерделейді. Олардың ... ... ... ... ... құқық және т.с.с. қоғамның жеке "бөліктері", олар әлеуметтанудың басқа ғылымдармен байланысын жалғастырады. Олардың айырмашылығының негізін зерттеу объектісі атқарады, ол ... оқу ... ... ... ... әлеуметтану", "саяси әлеуметтану", "құқық әлеуметтануы". Бұл теориялар ерекшеленген әлеуметтанушылық санаттарды: әлеуметтік топ, ... ... ... ұйым және т.б. ... ... қоғамдық өмірдің әр түрлі салаларын олардың әлеуметтік қарым-қатынастары тұрғысынан зерделейді. Аталған оқу пәндеріндегі "әлеуметтану" термині қоғам ... ... ... және ... ... ... ... ерекше көзқарастарды көрсетеді.
Арнайы әлеуметтану теориялары салалық теорияларға қарағанда неғұрлым жоғары абстракция деңгейімен сипатталады және бір ... өзін ... да бір ... ... белгілі бір көзқарас тұрғысынан қарауға, зерделенетін объектінің қандай да бір қызықтыратын "кесіндісін" бөліп қарауға мүмкіндік береді.
Арнайы әлеуметтану ... ... және ... ... ... жалғастыра отырып, әлеуметтану білімінің тұжырымдамалық ұйтқысы болады. Біріншіден, оларда әлеуметтанудың санаттық-ұғымдық аппаратының өзіндік бір ... ... ... ... ... Екіншіден, осының салдары ретінде арнайы теорияларда әлеуметтану пәні ... ... ... әлеуметтану білімінің басқа білімнің ешқайсысына қосылмайтын айрықша түрі ... ... ... ... Осыған байланысты арнайы әлеуметтану теориялары әлеуметтану білімінің барлық салаларын оның ... ... мен ... ... біртұтас етіп біріктіреді, ал жалпы, арнайы және салалық теориялардың бір-бірімен қарым-қатынастары кері байланыс түрінде болады.
Білімнің біртұтас және тармақталған жүйесі ... ... ... ... ... ... жалпы әлеуметтану теориясының дамуымен де, салыстырмалы дербес теориялық ішкі жүйелерді құрумен де байланысты. Жалпы әлеуметтану теориясы білім ... ғана ... жаңа ... ... үлгі ... ... да болып табылады. Теориялық тұжырымдаудың неғұрлым жоғары деңгейлері - одан ... ... ... ... - салалық және арнайы теорияларды құру үшін әдістемелік негіз болады. ... ... ... ... ... нәр алады.
Жоғарыда көрсетілгендей, әлеуметтану ғылымы өзі зерделейтін ... ғана ... өз ... тануда және алынған білімді тексеруде пайдаланатын әдістерді де қамтиды.
Әдіс - ғылымның ажырамас құрамдас бөлігі болып табылады. Бұл тұрғыдан ... ... әдіс пен ... ... бірлігін білдіреді деп айтуға болады. Әдісті білім жүйесі ретінде ғылымнан бөліп алуға болмайды, өйткені әдістің өзі шындыққа ... келу ... ... ... ... табылады.
Әлеуметтану әдісінің өзгешелігі ең алдымен осы ғылым пәнінің ерекшелігімен айқындалады. Ғылым ретінде әлеуметтану пәні ... әр ... және ... ... болатындығы сияқты оның әдісін түсінуде де алшақтықтар бар. Әлеуметтану әдісін түсінудегі алшақтық, Марковичтің пікірінше, бірқатар факторларға байланысты. Әлеуметтану ... ... ... ең ... ... тән қоғамды түсіну ықпал етеді. Әлеуметтанудың дамуы барысында қоғамның мәні жөнінде бір-біріне қарама-қайшы ... ... ... және ... әрқайсысы әлеуметтану әдісін түсінуге ықпал еткен.
Екінші фактор ғылымның әлеуметтік рөлі туралы ұғым болып табылады. Бір ... ... ... не ... осы шақта не болып жатқанын зерделейді, ал болашақ туралы ештеңе айта алмайды. ... бір ... ... ... ... барысына және қоғамның жай-күйіне түбегейлі ықпал етуге, ахуалды өзгертуге қабілетсіз, бірақ қоғамның құрылымы мен ... ... ... жоюға мүмкіндік туғыза алады. Үшінші бір көзқарасқа сәйкес ғылым ... ... ... атқарады. Атап айтқанда: қоғамды зерделейтін ғылым оны сын көзімен талдайды және қоғамдық қатынастарды түрлендірудің қаруы болады.
Әлеуметтану әдісі туралы ... ... ... ... ... ... зерттеу техникасының деңгейі және жекелеген, неғұрлым ықпалды әлеуметтанушы-ғалымдардың зерттеушілік қасиеттері мен бейімділіктері болып табылады.
Әлеуметтану әдісінің өзіндік ... ... үшін ... жалпылама ережелерді бөліп қараған жөн:
1. Әлеуметтану әдісін әлеуметтік философияның әлеуметтануға және басқа да қоғамдық ғылымдарға қатысты әдістемелік рөлін мойындамайынша ... ... ... ... ... ... әдіс әр түрлі көрініс табады, қандай да бір қоғамдық ғылымның объектісі мен пәні өздерінің ерекшеліктеріне қарай жаңғырып ... Және бұл ... ... - ең ... тұтас әлеуметтік жүйе ретінде қоғамды жан-жақты зерделеудің әлеуметтік-философиялық әдісінің ... ... ... ... қоғамды тұтас әлеуметтік жүйе ретінде және оны субъектілік-қызметтік жағы тұрғысынан зерделеу осы ... ... ... ... кеңінен пайдалануға болатынын алдын ала анықтайды, соған сәйкес қоғам өмірінің әрбір саласы мен оның әрбір субъектісі ... ішкі ... деп ... және оның жүйе ... қоғамдағы орны мен рөлі, олардың іс-қимылы мен өзара әрекеттестігі айқындалады. Әлеуметтану әдісі қоғамды оның құрылымы, қызмет атқаруы және дамуы тұрғысынан ... ... ... ... ... ... әдіс туралы емес, әлеуметтанудың әдістері туралы болуға тиіс. "Әлеуметтану әдісі" ұғымы жинақтаушы, тұжырымдаушы мағынасында қолданылады. Әлеуметтану ... ... ... ... яғни ... ... жүйе ... және орта деңгейлердегі, яғни олардың жеке элементтері, ішкі жүйелері деңгейіндегі және микродеңгейдегі, яғни тұлғааралық өзара ... ... ... ... ... принциптері кіреді.
4. Әлеуметтану әдісінің маңызды сипаттамаларының бірі - әлеуметтанудың әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... шеңберінде әр түрлі әдістер пайдаланылады: бақылау, сұрау, құжаттарды талдау, эксперимент және т.б. Қалай болған күнде де эмпирикалық жолмен ... ... ... ... және ... ... тікелей немесе жанама түрде сүйенетін әлеуметтану зерттеуі ғана нағыз және толыққанды болып танылады.
5. Әлеуметтану білімі мынадай құрамдас бөліктерді қамтиды: ... ... және ... Және де ... әдістері ережелер мен амалдар ретінде қарастырылады, олардың көмегімен фактілер, болжамдар және теориялар өзара ұштасады.
Әлеуметтану әдісі проблемасының маңызы ең алдымен дәл осы ... ... ... ... ... ... әлеуметтану білімінің нағыз ғылыми білім болып танылуында.
Әлеуметтанудың функциялары
Әрбір ғылымның атқаратын қызметі қоғамның күнделікті өмірімен өзара әрекеті және ... сан ... ... ... ... сол ... нақты танымдық немесе түрлендіруші әрекеттеріне деген сұранысы қамтылады. Әлеуметтанудың қоғам өмірімен байланысының алуан түрлілігі, қоғамдық мақсаты ... ... оның ... ... ... ... ... қызметімен айқындалады. Әлеуметтану әлеуметтік шынайылықты зерделей отырып, біріншіден, әлеуметтік шынайылық туралы білімді қалыптастырумен, әлеуметтік ... ... ... ... және ... әлеуметтанудың тұжырымдамалық аппаратын, әлеуметтану зерттеуінің әдістемесі мен әдістерін жасаумен байланысты ғылыми ... ... ... ... ... түрлендірумен, әлеуметтік процестерге жоспарлы түрде, мақсат көздей отырып, ықпал етудің жолдары мен құралдарын талдаумен байланысты проблемаларды зерделейді. Осы екі ... ... ... неғұрлым маңызды міндет ретінде танымдық (дескриптивтік және диагностикалық міндеттер) және тәжірибелік (болжамдық, әлеуметтік жобалау мен құрастыру және ... ... ... ... ... ... ең алдымен, әлеуметтік даму заңдылық-тарын зерттеумен, әр түрлі әлеуметтік құбылыстар мен ... ... ... ... функцияны жүзеге асыру әлеуметтануға қоғамның мәні, оның құрылымы, заңдылықтары, негізгі бағыттары мен үрдістері, жолдары, оның қызмет атқаруының және дамуының ... мен ... ... білімді кеңейтуге және нақтылауға мүмкіндік береді. Ғылыми әлеуметтану білімі теориялық әлеуметтанудың ішкі жетілуінің негізінде де, танымның ... - ... ... ... ... ... де байиды. Әлеуметтанудың танымдық функциясы барлық деңгейде ... ... ... ... ... ... заңдылықтары мен келешегін ашып көрсететін арнайы әлеуметтану теорияларының ... ... ... ... ... ... күрделі проблемаларға ғылыми жауаптар береді, дүниені әлеуметтік түрлендірудің шынайы жолдары мен әдістерін көрсетеді.
Әлеуметтік ... ... ... ... ... әлеуметтік зерттеулер де әлеуметтік дамудың заңдылықтарын ғылыми танып-білуге белсене ат салысады. Олар қоғам өмірінің жекелеген салаларының жаңа фактілері мен өзгеру ... ... ... әлеуметтік шынайылық туралы жаңа эмпирикалық мәліметтердің өсуін қамтамасыз етеді, ол тұтас әлеуметтік дамуды түсінуге және түсіндіруге қажетті алғышарт болады. Бұл ... ... ... ... құбылыстары мен процестері туралы орасан ақпараттарды тұжырымдайтын зерттеулер атқарады. Жаңа ілімдердің өсуі де ірі ауқымдағы өзгерістер мен ... ... ... емес тар ... эмпирикалық зерттеулер барысындағы объективті әлеуметтік ақпарат есебінен жүзеге асады. Әдетте бұл ақпарат объективті және ... ... ... ... ... ... ... және нақтылайды, ал екіншісі әр түрлі әлеуметтік топтардың емеуріндері, қызметінің себептері, ... ... ... ... ... ... танымдық маңызы қоғамдық өмірдегі адам факторының рөлін ашып көрсететіндігінде, бұқаралық әлеуметтік процестердің субъективті жақтарына назар аударуында. Бұл осы ... ... ... ... ... ... және ... әр түрлі әлеуметтік топтардың санасындағы субъективті бейнеленуінің нәтижесін білдіретін әлеуметтік проблеманың бар екендігін белгілеуге мүмкіндік береді.
Сөйтіп, әлеуметтік ... ... ... ... ... сүйене отырып әлеуметтік құбылыстың нақты ахуалының табиғаты, оның түрленуі және сол ... ... ... ... ... ... ... Яғни, бұл жағдайда танымдық функция дескриптивтік (сипаттаушылық) және ... ... қоса ... функция әлеуметтанудың әр түрлі әлеуметтік процестерді басқарудың ... ... ... ... ... мен ұсыныстар жасауға ат салысуымен айқындалады.
Әлеуметтанудың тәжірибелік функциясы танымдық функ-циясымен тығыз байланысты. Әлеуметтану зерттеулері қоғамның ... ... даму ... ашып ... отырып, әлеуметтік процестерге пәрменді әлеуметтік бақылауды жүзеге асыру үшін қажетті нақты ақпарат береді. Әлеуметтанудың тәжірибелік функциялары ең ... ... ... ... ... ... ... болжамдар ұсынатындығынан көрініс табады. Әлеуметтану шынайылықтың сапасы мен мәнісін, сондай-ақ осы ... ... ... мен даму заңдарын білу негізінде қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді болжам жасай алады. Әлеуметтік құбылыстар туралы сөз ... ... ... ... зор, өйткені ол белгілі бір өзгерістердің қажеттігін ғана емес, сол өзгерістерді жүзеге асырудың мүмкіндіктерін де көрсетіп береді. Әлеуметтану бұл ... бір ... ... ... ... ... ... оның жалпы келешегін білуге, екінші жағынан жеке ... ... ... ... білуге сүйенеді.
Әлеуметтанудың болжамдық функциясы қоғамның әрбір әлеуметтік бөлімшесінің ғылыми негізделген даму келешегін саналы ... ... ... шарттарын жасауға деген сұранысының көрінісі болып табылады. Әлеуметтік болжам адамдардың санасы мен олардың қызметіне болжамның кері ... ... ... ол оның "өз-өзінен жүзеге асуына" (немесе "өз-өзінен күйреуіне") әкеп соғуы мүмкін. Болжаудың бұл ерекшелігі ғылыми ... ... ... ... ... сапалық өзгерістерін ескере отырып, процестердің ықтимал нысандары мен көріністерін, жүзеге асырылу қарқынын сипаттайтын дамудың нұсқалары, ... ... ... талап етеді. Болжам жасау әлеуметтік жобалау мен құрастыруды жүзеге асыруға арналған база болып табылады.
Әлеуметтік жобалау - болашақ ... ... ... ... бар ... сапалық жаңа күйін ғылыми негіздеп құрастыру. Әлеуметтік жобалау жаңа әлеуметтік проблемаларды ... әр ... ... жасалынған кезде мақсатты көздей отырып, қызмет етудің құрамдас бөліктерінің бірі ... ... және ... ... элементі ретіндегі нысаны болады. Әлеуметтанудың басшылық функциясы - нақты қоғамдық проблемаларды шешу ... ... ... ... ... функциясы оның әлеуметтік өмірдің: тұтас қоғам мен шағын фирмалар және отбасына дейінгі тәжірибелік ... мен ... ... ... ... Бұған қолданбалы оқу пәндері арнайы бағытталған, бірақ бұл процеске әлеуметтану білімінің басқа да ... мен ... ... ... ... ... нысандары бар: қолданбалы зерттеу; әлеуметтану сараптамасы; әлеуметтану кеңесін беру; ... ... ... Сонымен қатар әлеуметтану оқулықтары, кітаптары, мақалалары, баяндамалары, дәрістері оған қызығушылық танытатын кез келген азамат үшін қажет. Ол халықтың әлеуметтану сауаттылығына, оның ... ... ... ... ... қоғамдық дамуға ықпалы кең және сан қырлы. Қазіргі жағдайда ... ... рөлі мен ... ... келеді. Маңызды және шұғыл әлеуметтік-саяси өзгерістер бүгінгі таңда көптеген елдерде, соның ішінде біздің елімізде жүріп жатыр. Қоғамды реформалау ... ... ... ... қоғамның дамуы мен қызмет атқаруының үрдістері мен заңдылықтарын мұқият зерделеу және пайдалану ... ... ... және ... тұрғыдан маңызды, бұл ең алдымен әлеуметтанумен байланысты. ... ... және өзге ... ... ... кезеңі қоғамдық өмірдің әлеуметтік факторлары мен әлеуметтік ... рөлі мен ... арта ... ... ... ... ... мен реформалардың әлеуметтік салдарларының рөлі мен маңызын ... ... ... ... жете бағаламаудың жалпы қоғамдағы және оның жекелеген салаларындағы ... ... ... ... ... төндіретінін өмір айқын дәлелдеп отыр. Қоғамдық өмірдің өзі, оның түрленуі әлеуметтанудың алдына жаңа әлеуметтік проблемалар мен міндеттер ... ескі ... ... ұсынады және сол арқылы осы ғылымның дамуын шындап ынталандырады. Әлеуметтанушылар зерттеулері мен әлеуметтану ғылымының жетістіктері айқын және ол қоғамның ... игі ... ... ... ... ... ... Основы общей теории: Учебное пособие / Под ред. Г.В.Осипова, Л.Н.Москвичева. - М.: , 1998.
2. Ядов В.А. ... ... ... ... ... Самара: Изд-во , 1995. - С. 6.
3. Ядов В.А. ... ... ... ... ... Самара, Изд-во , 1995. - С. ... Цит. по: ... Д. ... ... ... для вузов. - Ростов-на-Дону: Изд-во Ростовского университета, 1993. - С. ... ... ... ... - М.: Изд-во , 1995. - С. ... Ядов В.А. ... ... ... программа, методы.- Самара. Изд-во , 1995. С. 19-20.
7. Фролов С.С. Социология: ... для ... ... ... - М.: ... корпорация , 1998. - С.23.
8. Волков Ю.Г., Нечипуренко В.Н., Попов А.В., ... С.И. ... Курс ... Учебное пособие. - Ростов-на-Дону, 1999. - С.12.
9. Кравченко А.И. Социология: Учебное пособие для ... ... ... - ... ... ... 1998. - С.22.
10. Тощенко Ж.Т. Социология жизни как концепция исследования социальной реальности // Социологические исследования. - 2000. - №2. - С. ... Ядов В.А. ... ... ... ... ... ... Изд-во , 1995.- С.14.
12. Социология. Основы общей теории: Учебное пособие / Под ред. Г.В.Осипова, Л.Н.Москвичева. - М.: , 1998. - С. ... ... Д. ... ... ... для вузов. - Ростов-на-Дону: Издательство Ростовского университета, 1993. - С. ... ... С.С. ... ... для ... ... ... - М.: Издательская корпорация , 1998. - С. 41
15. Социология: Учебное пособие. - М.: Знание, 1995. - С.272.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Социология ғылымының құрылымындағы басқару әлеуметтануының орны21 бет
Әлеуметтану ғылымының негізгі тарихи даму кезеңдері.9 бет
Әлеуметтану пәні мен ғылымы6 бет
Әлеуметтану ғылымы23 бет
Әлеуметтану ғылымы туралы13 бет
Әлеуметтану ғылымы туралы ақпарат17 бет
Әлеуметтану ғылымының даму кезеңдері20 бет
Әлеуметтану ғылымының даму тарихы23 бет
Әлеуметтану ғылымының объектісі, оның пәні және әдістері10 бет
Әлеуметтану ғылымының тарихы27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь