Биогеохимиялық циклдердің классификациясы

I. Биогеохимиялық циклдер
II. Заттардың биосферадағы циклі
III. Көміртек циклі
IV. Оттегі циклі
V. Азот циклі
VI. Фосфор циклі
VII. Күкірт циклі
VIII. Су циклі
Бір кездері организм арқылы пайдаланылған, жылуы айналып және экожүйеге жоғалған энергиядан өзгеше, заттар биосферада айналып жүреді. Оны биогеохимиялық цикл деп атайды. Табиғатта кездесетін 90-нан астам элементтің 40-қа жуығы тірі организмдерге қажет болып табылады. Оларға анағұрлым қажет және жоғары мөлшерде талап етілетіні: көміртек, сутек, оттек, азот. Оттегі атмосфераға фотосинтез нәтижесінде келіп түседі және организмдерден тыныс шығару арқылы шығындалады.
1. В.Н. Башкин. Биогеохимия. Учебное пособие.-М.: Высшая школа, 2008. -423с.
2. Биогеохимические циклы в биосфере. М.: Наука, 1976.
3. А.М. Ивлев. Биогеохимия. –М.: Высшая школа, 1986.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым Министрлігі
Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті
География және табиғатты пайдалану факультеті
М Ө ... ... ... ... ... ... Сатаева Аида
Алматы, 2012
ЖОСПАР
* Биогеохимиялық циклдер
* Заттардың биосферадағы циклі
* Көміртек циклі
* Оттегі циклі
* Азот циклі
* Фосфор циклі
* Күкірт циклі
* Су ... ... ... организм арқылы пайдаланылған, жылуы айналып және экожүйеге жоғалған ... ... ... ... ... ... Оны биогеохимиялық цикл деп атайды. Табиғатта кездесетін 90-нан астам элементтің 40-қа жуығы тірі организмдерге қажет ... ... ... ... ... және жоғары мөлшерде талап етілетіні: көміртек, сутек, оттек, азот. Оттегі атмосфераға фотосинтез нәтижесінде келіп түседі және организмдерден ... ... ... ... Азот ... ... қызметінің арқасында атмосферадан шығады және оған басқа бактериялар ... ... ... ... мен ... ... экожүйенің құрамды бөліктерінің барлығы қатысатын өзіндік басқарушы процесстер есебінен жүзеге ... Бұл ... ... ... ... Табиғатта пайдасыз немесе зиянды зат жоқ, тіпті жанартаулық қопырылыстардың өзінен пайда бар, ... ... ... қатар ауаға қажетті элементтер келіп түседі, мәселен азот.
Биосферада даму кезеңдерінің барлық сатысында әрекет ететін биогеохимиялық ... ... ... заңы бар. ... ... процесінде биогеохимиялық циклдің тұйықталуындағы биологиялық компоненттің ролі арта түседі. ... ... ... ... адам да үлкен рөл қосады. Бірақ оның ролі қарама-қарсы бағытта әсер ... Адам ... ... циклін бұзады, және мұнда бүгінгі күні оның биосферамен арақатынасында қиратушы геологиялық күші байқалады.
2 ... жыл ... ... ... пайда болған уақытта атмосфера жанартаулық газдардан тұрған. Онда әсіресе көмірқышқыл газы мен аз мөлшердегі оттегі болған, және алғашқы ... ... ... Өнім ... шамамен тыныс алудан басым болғандықтан, геологиялық кезеңге ... ... ... және ... ... ... ... Қазіргі уақытта жанғыш қазбаларды көп мөлшерде жағу ... ... ... ... ... ... және сіңіргіш қабілеті төмендеуде. Бұл ең жасыл өсімдіктер санының азаюының нәтижесі болып табылады, сонымен қатар ... шаң мен ... ... атмосфераға түсуші сәулелерді шағылыстырады.
Антропогендік қызметтің ... ... ... ... ... төмендейді. Ол едәуір жоғары болғанымен (түрлі элементтер мен заттарға ол бірдей ... ... ... ... ... көрсетерлік абсолютті емес. Бұлай болғанда эволюция (биогеохимиялық циклдардың тұйықтылығының өте жоғарғы дәрежесі тропикалық экожүйелерде байқалады - ... ерте және ... ... еді. ... ... ... үміт ету жеке ... тұйық технологиялық циклдерді дайындау және қолданысқа енгізумен байланысты. Материалдардың адам ... ... ... ... ... циклі тәрізді орнату өажет деп саналады. Сонда адамзатты орны толмас ресурстармен қамтамасыз етудің мәселелері мен табиғи ... ... ... ... ... ... еді. ... айналымының теориялық тұйық жүйелері мүмкін. Алайда, табиғаттағы заттар циклінің принциптері бойынша ... ... және ... қайта құру мүмкін емес.
Заттардың биосферадағы циклі
Органикалық заттардың бейорганикалық компоненттерден фотосинтез ... ... ... ... және мұндай уақыт үшін химиялық элементтер бір ... ... ... өтуі ... еді. ... бұл ... биосферадағы циклінің арқасында жүрмейді. Жыл сайын фотосинтездеуші организмдер 230 млрд т ... ... түзе ... 350 млрд т жуық ... газды игереді, атмосфераға 250 млрд т оттегіні шығарады және 140 млрд т суды ... ... аса ... ... ... ... пен булану процесінде өсімдіктер мен балдырлар арқылы өтеді.
Айналым циклінің негізгі екі ... ... ... ... және кіші ... ... заттардың бейорганикалық заттардан өсімдік және жануарлар организмдері ... күн ... мен ... реакция энергиясын пайдалана отырып қайта бейорганикалық ортаға ... ... ... цикл деп аталады. Ондай циклге барлық химиялық элементтер тартылады және бұдан бұрын тірі жасушаны ... ... ... адам ... ... (62,8%) көміртектен (19,37%), сутектен (9,31%), азоттан (5,14%), кальцийдан (1,38%), фосфордан (0,64%) және басқа 30 элементтен ... ... ... қарқынды биогеохимиялық цикл бұл - көміртек циклі. Табиғатта көміртек екі негізгі формада ... - ... ... және ... ... ... газының құрамы атмосферадағы құрамынан 50есе көп. Көміртек көмірсулардың, майлардың, ақуыздар мен нуклеин қышқылдарын түзуге ... ... ... мұхит түбіндегі кристалдық жыныстарда тас көмір мен мұнайда (1016 т), карбонаттармен (1016 т) жинақталған және үлкен айналым циклына ... ... ... ... негізгі буыны - фотосинтез бен аэробты тыныс процестерінің ... ... ... ... ... буыны анаэробты тынысқа ие (оттегіне қол жетімсіз); ... ... әр түрі ... мен ... ... органикалық қоспаны өзгертеді (мәселен, балшық эко жүйесі, қалдық тастайтын жерлерде).
Айналымның кіші циклінде өсімдік талшықтарындағы (1011 т жуық) және ... ... (109 т ... көмірсу қатысады.
Оттегі циклі
Сандық қатынаста тірі организмді бас құраушы ретінде оттегі ... Оның ... оның кез ... ... түсу ... ... ... жағдайда тотығу реакциясы. Нәтижесінде атмосфера, гидросфера және литосфера арасында жүретін көптеген локальдық циклдар қалыптасады.
Атмосфера мен беткейлік минералдарды (шөгінді ... ... ... ... ... шығу тегі ... болып табылады және фотосинтез өнімі ретінде қарастырылуы тиіс. Бұл процесс тыныс кезіндегі органикалық молекулалардың ... ... ... өзара әсерлесуі және судың түзілуімен қоса жүретін ... ... ... ... Кей ... ... ... көмірқышқыл газының кері циклін еске түсіреді.ол көп жағдайда атмосфера мен тірі организмдер арасында жүреді. ... ... ... ... ... және оның ... ... жылдам болады. Есептеулер бойынша, барлық атмосфералық оттектiң ... ... үшiн ... екi мың жыл ... ... ... гидросфераның суының барлық молекулалары фотолизге ұшырау және тірі ... ... ... үшiн екi ... жыл ... ... дәуірлер бойы қалыптасқан оттектің көп көлемі атмосферада емес, литосферада темір карбонаты, сульфаты және ... ... ... Оның ... 5,9*1016 т. ... айналымындағы газ немесе сульфат түріндегі оттек массасы бірнеше есе аз (0,4*1016 т).
Белгілі бір концентрацияда оттек клеткалар мен тканьдерге аса улы ... айта ... жөн. Ал тірі ... ... атмосфералық концентрациядан 1%-ға асатын оттек концентрациясына шыдай алмайды. Бұна өткен ғасырда Л. Пастер дәлелдеген.
Азот циклі
Газ тәріздес азот биологиялық ... ... мен ... ... түзілетін аммиактың тотығуы нәтижесінде пайда болады:
4NH3 + 3O2 2N2 + ... ... - ... болғанымен ең идеалды цикл. Атмосфералық ауаның шамамен 80%-ын құраса да, азот көп ... ... оны ... алмайды. Тек қана организмдердің белгілі бір категориялары осы циклдің бөлек фазаларына әсер ете ... Газ ... азот ... ... ... нәтижесінде атмосфераға үнемі түсіп тұрады. Ал кейбір бактериялар - фиксаторлар азотты нитратқа айналдыры отыра үнемі жұтады. Азот бейорганикалық ... ... ... ... ... ... атмосферада нитраттар түзеді.
Азотты ең белсенді тұтынушылар бұршақ тұқымдас өсімдіктердің тамырындағы бактериялар болып саналады. Биологиялық цикл нәтижесінде нитрат-иондар мен ... ... ... ... ... ... Әрі ... олардан аммиак түзетін басқа бактериялар мен саңырауқұлақтардың тіршілігіне қажетті өлі ... ... ... ... нитраттарға және газ тірездес азотқа айналдыра алатын организмдер де бар. ... ... жаңа ... пайда болады. Организмдердің биологиялық белсенділігі құрамында азоты бар органикалық және ... ... ... жолмен алумен толықтырылады. Олардың көбісі өсімдіктердің өсуі мен өнімділігін арттыратын тыңайтқыштар ретінде қолданылады.
Азот цикліне антропогендік әсер келесідей көрінеді:
* ... жағу азот ... ... ...
2NO + O2 2NO2 ,
4NO2 + 2H2O.+ O2 4HNO3;
* Қышқыл ... ...
* ... ... ... мен ... ... әсері нәтижесінде азот тотығы пайда болады;
* Минералды тыңайтқыщтар өндірісінде нитрат және аммоний иондары бар ... ... ...
* ... ... ... ... нитрат және аммоний иондары шығады;
* Егістік, фермалар және канализациядан шыққан ... ... су ... ... және аммоний иондары мөлшерін арттырады.
Фосфор циклі
Фосфор - тірі зат құрамындағы негізгі компоненттердің бірі. Ол нуклеинді қышқылдардың, клетка ... ... (АТФ) және ... ... ... ... мен майлардың құрамында болады. Фосфор циклі де басқа ... ... ... ... ... және кіші ... бөлінеді.
Фосфор қоры негізінен литосферада шоғырланған. Бейорганикалық фосфордың негізгі көздері - ... ... ... ... Жер ... ... ... 1%-дан аспайды. Бұл экожүйелердің өнімділігін шектейді. Жер қыртысының жынысынан бейорганикалық фосфор континетальды сулармен шығарылады. Ол өсімдіктермен жұтылады, оның ... әр ... ... ... ... ... тізбектерге қосылады. Содан соң органикалық фосфаттар тірі организмдердің қалдықтары мен өліктерімен ... ... одан әрі ... ... ұшырап, жасыл өсімдіктер тұтынатын минералды формаларға айналады.
Мұхит ... ... ... сулармен келеді, бұл фитопланктондардың өсуіне әкеледі. Жер жүйелерінде фосфор айналымы табиғи жолмен еш шығынсыз келеді. Осылайша фосфор фосфат кен ... ... ұсақ ... ... тірі ... ... ... көлемінде фосфор айналымын қарастырсақ , оның толық тұйық еместігіне көз жеткіземіз. Фосфор қоры жерде аз. Сондықтан фосфор биосфераның бірінші өнімділігін ... ... ... ... болып саналады. Сондай-ақ фосфор басқа да биогеохимиялық циклдерді реттеуші болып табылады.
Фосфор айналымына антропогенді әсер:
* ... ... және ... заттар үшін қолданылатын көп көлемдегі фосфат рудалары өндіру биотикалық айналымдағы ... ... ...
* ... фермалар және канализациядан шыққан қалдықтар су жүйелеріндегі фосфат иондары мөлшерін арттырады.
Күкірт циклі
Табиғи көздерден күкірт атмосфераға күкіртсутек, ... ... және ... ... ... ... ...
Күкірт қосылыстарының үштен бір бөлігі және күкірт диоксидінің 99%-ы антропогенді жолмен шыққан. ... ... ... әкелетін реакциялар жүреді:
2SO2 + O2 2SO3 ... + H2O H2SO4 ... ... да ауа ... ... үшін негізгі компонент. Сандық қатынаста су тірі материның ең көп таралған бейорганикалық компоненті. ... су ... ... ... ... баяу ... ... жатады. Бұл құбылыс - ангидробиоз қолайсыз жағдайларда организміндегі суды жоғалтатын жануарлардың кейбір түрлерінде де ... ... үш ... ... биосфераның барлық бөліктерінде кездеседі. Егер әр түрлi гидрогеологиялық формада болатын суды жер ... ... ... бойынша бiр қалыпты бөлсе, онда келесi жуандық қабатта пайда болатын жағдайды байқаймыз: 2700 м ... ... 100 м ... 15 м жер асты ... 0, 4 м тұщы сулар, 0, 03 м атмосфералық ылғал.
Судың биогеохимиялық айналымында негізгі рөлді атмосфералық ылғалдылық атқарады. Атмосфералық ылғалдылық Жер беті ... ... ... Су ... ... ... құрамы гоеграфиялық ендікке байланысты. Мысалы, Солтүстік полюсте ол 2,5 мм болса, экваторда 45 мм ... ... ... су инфильтрацияға жұмсалады. Су инфильтрациясы әсіресе жер жүйелеріне маңызды, себебі топырақты сумен ... ... Осы ... ... су ... ... түседі. Жергілікті аймақтың су режимінде топырақ бетіндегі булану маңызды орын алады, бірақ аз ғана су мөлшерін өсімдіктер өз ... ... ... ... су ... ... ... қамтамасыз етіледі. 1т өсімдік массасы минимум 100 т су жұтады.
Құрлықтағы су айналымында судың жалпы булану маңызды (ағаштар мен ... ... су ... ... ... - су ... ... айтылғандай, су биологиялық циклге оттегі және сутегінің көзі ретінде қатысады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ...
* В.Н. ... ... ... пособие.-М.: Высшая школа, 2008. -423с.
* Биогеохимические циклы в биосфере. М.: Наука, 1976.
* А.М. Ивлев. Биогеохимия. - М.: ... ... 1986.

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биогеохимия83 бет
Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар. В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары. Өндірістің өсуі және қоршаған ортаға түсетін салмақтың артуы. табиғи ресурстардың классификациясы. Адамзат қоғамының табиғи ресурстармен қамтамасыз етілу проблемасы. Табиғатты ұтымды пайдалану негіздері11 бет
Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар. В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары.Өндірістің өсуі және қоршаған ортаға түсетін салмақтың артуы.Табиғи ресурстардың классификациясы.Адамзат қоғамының табиғи ресурстармен қамтамасыз етілу проблемасы.Табиғатты ұтымды пайдалану негіздері14 бет
Экология және қоршаған ортаны қорғау: жоғары оқу орындарына арналған оқулық106 бет
Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар11 бет
Адам қоғамының шаруашылық әрекетінен табиғи биогеохимиялық циклдердiн деформациясы14 бет
Адамның қоршаған ортаға биогеохимиялық адаптациясы. Биосфераның биогеохимиялық ұйымдастырылуы және популяцияның физиологиялық гетерогендігі19 бет
Биогеохимияның негізгі концепциялары27 бет
Биогеохимияның негізгі концепциялары (сұрақ-жауап түрінде)78 бет
Биогеоценотикалық зерттеу арқылы эндемиялық ауруларды анықтау4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь