публицист жазушы Нұрмахан Оразбеков

Сөз басын ұлттың рухани ұстазы атанған Ахмет Байтұрсыновтың публицистикаға берген мына анықтамасымен бастасақ: «Көсемсөз – шешенсөз сияқты әлеуметке айтқанын істету мақсатымен шығарылатын сөз»[1].Қазақ руханиятының күре тамырына қан болып құйылған атақты Ахмет Байтұрсынов аталмыш жанр туралы өз ойын осылай деп түйіндейді. Ойлы оқушының бұдан публицистиканың – қоғамдық ой-пікір тудырып, қоғамдық ойды алға жетелеуші, сонымен қатар, сол пікір мен ойдың жүзеге асуына ықпал етушіөнер екенін айтқызбай-ақ аңғарары анық. Иә, аталған қызметі үшін де көсемсөз ұлттық журналистикамызда жаңадан қалыптасып келе жатқанына қарамастан, өткен ғасырдың басындағы патшалық билік пен кейінгі кеңестік жүйенің бұғауына бағынышты болған қазақ қоғамы үшін ауадай қажет болды. Осыны бірден аңғара білген Әлихан Бөкейханов бастаған Алаш зиялылары аталмыш жанрды қару етіп «Айқап», «Қазақ», «Ақ жол» сынды сол тұстағы қазақ басылымдары беттерінде көлемі құлаштай мақалалар жариялау арқылы: «Батыр елден бақташыға айналып бара жатқан»[2]. ұлтымыздың рухын ояту үшін түйсігін түрткіледі. Қаламы қайқы қылыштай өткір Міржақып Дулатовтың «Қазақ тілінің мұңы», «Алашқа»[3]. Жүсіпбек Аймауытовтың «Ұлтты сүю», «Қазақ тілін іске асыру қамы»[4.]. Мұхтар Әуезовтің «Қазіргі қазақ күйі», «Қазақ қашан жетіледі?»,«Өліп таусылу қаупі»[5].сынды т.б көсемсөздері тәуелсіздігімізді жеделдетіп, елдігіміздің ғұмырын ұзартты. Бұл публицистиканың өткен ғасырдағы рухани қоржынымызға қосқан олжасының бір парасы ғана.
«Сырлы аяқтың сыры кетсе де, сыны кетпейді» демекші, аталмыш жанр өз маңызын әлі жойған жоқ. Керісінше кешегі кеңестік жүйе қалыптастырған бодандық санадан рухымызды тазартып, біртұтас ұлттық идеологиямызды айқындап, егеменді еліміздің ертеңгі көркем болашағын қамтамасыз етудің қадіріарта түскені анық.
Диплом жұмысының сипаттамасы. Тәуелсіздіктен бергі іргесі бүтін, мәртебесі биік қазіргі Қазақ көсемсөзі «Ылдидан салса төске озған, азаннан салса кешке озған» жез тағалы жүйріктерге кенде емес. Біз бұлардың ішінен тақырып етіп публицист,жазушы Нұрмахан Оразбеков көсемсөзін алып отырмыз. Жалпы қай кезеңде болмасын ұлттың руханияты үшін еңбек етіп, қоғамдық ақыл ойдың өркендеуіне өзіндік үлесін қосқан әрбір қаламгер шығармашылығын ғылыми тұрғыдан бағалап, болашаққа бағдар жасау сөз өнері атаулының атқаруға тиісті төл ісі болып саналған. Сол себепті көсемсөз шеберінің Қазақ журналистикасында өзіндік қолтаңбасы негізінде, шығармашылығына тоқталып отырмыз. «Теңізден тебен іздегендей» болмасақта, «Инемен құдық қазғандай» бұл шығармашылықтағы һәм шығармашылық жолдағы жаратылысқа бойладық. Сөз түзелген, бізде түзелгенді жөн санадық!
Бұнда барынша жаңа іиірімдер мен қалтарыстарда немесе тасада жатқан шығармашылық мүмкіндіктерге ат басын бұрыпта көрдік. Бейне, өткен
1. Байтұрсынов А. Шығармалары, 1-том. – Алматы: Жазушы, 1989 ж. –165 б.
2. Жұртбай Т. Дулыға (тарихи әфсаналар).1-том. – Алматы: Жалын, 1994. – 249 б.
3.Міржақып Д. Алашқа // Абай. – 1992. №2
4. Жүсіпбек А. Ұлытты сүю, Қазақтілін іске асыру қамы // Қазақ алманағы. – 2009. №2
5. Мұхтар Ә. Өліп таусылу қаупі//Абай. – 1918. №12
6. Әсемқұл Т. Интертекст// Алматы ақшамы, 29 наурыз2014.
7.Оразбеков Н. Мұхиттың арғы жағы, бергі жағы. – Алматы: Қазақстан, 1997. – 6 б.
8.Жақып М. Мінезді адам // Егемен Қазақстан. – 2012. №23
9. Мағауин М. Шытырман: 3-том. – Алматы: Қағанат, 2002. – 34 б.
10.Есім Ғ. Жар жағасы. – Алматы: Санат, 2007 ж. – 197 б.
11. Оразбеков Н. Көрген жерден көз кетпейді. – Алматы: Қазақстан, 2009. – 4-182 б.
12.Оразбеков Н. Қағажу көрген өмірден. – Алматы: Мектеп, 1982. – 28-37 б.
13. Нұрғазы А. Қазақтың модернистік поэзиясы. – Алматы: Арна, 2010.–
3 б.
14. Нұрғазы А. Полкнер мен Хэмингуей.–Ақпараттық портал / www.abai.kz
15.Оразбеков Н. Бар айласы – бас пайдасы. – Алматы: Мектеп, 1986. – 124-125 б.
16. Мұртаза Ш. Смайл К. Елім саған айтамын, Елбасы сенде тыңда. – Алматы: Қазақстан, 1998. – 17 б.
17.Бес ғасыр жырлайды. 1-том. Құраст.: Мағауин М. – Алматы: Жазушы, 1984. – 36 б.
18.Қыраубаева А. Ежелгі дәуір әдебиеті. –Алматы: Анатілі, 1991. –
6-7 б.
19.«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедиясы, 7-том. – Алматы: Қазақ энциклопедиясының Бас редаксиясы, 2005 ж. – 300 б.
20.Торайғыров С. Зарландым. 2-том. –Алматы: Жазушы, 1967. – 162 б.
21. Жұртбай Т. Дулыға (тарихи әфсаналар).ІІ-том. – Алматы: Жалын, 1994. – 157 б.
22.Амандосов Т. Публицистика дәуір үні. –Алматы: Қазақстан, 1974. – 19 б.
23. «Уикипедия» ашық энциклопедиясы /kk.wikipedia.org
24. Байтұрсынов А. Әдебиет танытқыш. – Алматы: Атамұра, 2003. – 18 б.
25. Қамзин К. Қазақ көсем сөзінің кемелдену үдерісі. – Алматы: Экономика, 2009. – 322 б.
26.Захир ад-дин Мұхаммед Бабыр. Бабырнама.–Алматы: Ататек, 1993.–223 б.
27. Қамзин К. Талдамалы Журналистика.– Алматы: Қазақ университеті, 2012.– 227-228 б.
28. Смайлов К.Журналист – өмір тамшысы, 1-том.–Алматы: Қазығұрт, 2004 ж.– 234 б.
29. «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедиясы, 4-том. – Алматы: Қазақ энциклопедиясының Бас редакциясы,2002 ж.– 281 б.
30. Әл-Фараби. Философиялық трактаттар.– Алматы: Ғылым, 1973.– 16 б.
31. Ақсұңқар С. Түсініксіз адам// Орталық Қазақстан, 2014 ж. 26 наурыз
32. Оразбеков Н. Иә, бұл – төңкеріс!// Орталық Қазақстан, 1991 ж. 20 тамыз
33. Совет халқына үндеу // Орталық Қазақстан, 21тамыз 1991.
34. Тәшенов Т. 1991 жылғы мәскеудегі тамыз бүлігі немесе қиын кезеңде қазақ журналисі қалай ерлік жасады // Айқын, 24 тамыз 1991.
        
        КІРІСПЕ
Сөз басын ұлттың рухани ұстазы атанған Ахмет Байтұрсыновтың публицистикаға берген мына анықтамасымен бастасақ: [1]. Қазақ ... күре ... қан ... ... ... ... Байтұрсынов аталмыш жанр туралы өз ойын осылай деп түйіндейді. Ойлы оқушының бұдан публицистиканың - қоғамдық ой-пікір тудырып, ... ойды алға ... ... қатар, сол пікір мен ойдың жүзеге асуына ықпал етуші өнер екенін айтқызбай-ақ аңғарары анық. Иә, ... ... үшін де ... ұлттық журналистикамызда жаңадан қалыптасып келе жатқанына қарамастан, өткен ғасырдың басындағы патшалық билік пен кейінгі кеңестік жүйенің бұғауына бағынышты болған қазақ ... үшін ... ... ... ... бірден аңғара білген Әлихан Бөкейханов бастаған Алаш зиялылары аталмыш жанрды қару етіп , , сынды сол ... ... ... ... көлемі құлаштай мақалалар жариялау арқылы: [2]. ұлтымыздың рухын ояту үшін ... ... ... ... қылыштай өткір Міржақып Дулатовтың , [3]. Жүсіпбек Аймауытовтың , [4.]. Мұхтар Әуезовтің , ,[5]. сынды т.б ... ... ... ... ... ... Бұл ... өткен ғасырдағы рухани қоржынымызға қосқан олжасының бір парасы ғана.
демекші, аталмыш жанр өз маңызын әлі ... жоқ. ... ... ... жүйе қалыптастырған бодандық санадан рухымызды тазартып, біртұтас ұлттық ... ... ... ... ертеңгі көркем болашағын қамтамасыз етудің қадірі арта түскені ... ... ... ... ... ... бүтін, мәртебесі биік қазіргі Қазақ көсемсөзі жез тағалы жүйріктерге кенде емес. Біз бұлардың ішінен ... етіп ... ... ... ... көсемсөзін алып отырмыз. Жалпы қай кезеңде болмасын ұлттың руханияты үшін еңбек етіп, қоғамдық ақыл ойдың өркендеуіне өзіндік ... ... ... ... ... ... ... бағалап, болашаққа бағдар жасау сөз өнері атаулының атқаруға тиісті төл ісі болып саналған. Сол ... ... ... ... ... өзіндік қолтаңбасы негізінде, шығармашылығына тоқталып отырмыз. болмасақ та, бұл шығармашылықтағы һәм шығармашылық жолдағы жаратылысқа бойладық. Сөз түзелген, біз де ... жөн ... ... жаңа ... мен қалтарыстар да немесе тасада жатқан шығармашылық мүмкіндіктерге ат басын бұрып та көрдік. Бейне, өткен уақыттың салмағы санамызда сарғайған бір түп ... ... ... ... ... де малтықтырады. Зымырап бара жатқан қос доңғалақты арба ... ... ... өзің де ... Тек ... шұбатылған шаң. Ол да бір, дым бүркіп түскен тұман да бір. Жайшылықта арба сүйреген аттың тамшылаған ащы терін байқамайсың. Тұман ... да ... ... сұлбасына көз жетпейді, тек кісінеген дауысы, шұрқыраған дауысы жүрегіңе бойлайды. Қос ... арба ... ... ... тері мен тұман арасында шұрқыраған жылқыларды көру керек болса, бейне, ... ... ... ... бір шоқ ... ... көкірек көзіңмен шаңды айықтырып, тұманды сейілтіп аршып алуың керек. Шығармашылыққа баға берумен ... ... ... ... өзектілігі. Көтерген тақырып біріншіден, өз атауына сай кейіпкер шығармашылығының символы. Онда жалпы ... бір ... ... мән болмақ. Ұлы жаратылыс мәнінен алып қарағанда да, нүкте тамшымен мәндес. Тамшы үлкен өмірдің ең алғашқы бастамасы ... ... Біз ... ... бұл ... ... ... нүктеге таяу мәні деп ескереміз.
Екіншіден, зерттеу еңбегіміздің тақырыбы бұрын соңды ... ... ... өз ... қалдыру ретінде кірісіп отырмыз. Публицист шығармашылығы, өмір өнегелері жөнінде жазылмады деуге де болмайды. Әйтсе де, ... ... аз ... ... бұл ... өзектілігін сезінген болар едік.
Жұмыстың мақсаты мен міндеттері. Нұрмахан Оразбеков ... ... ... ... үшін, ізденуші алдына мынадай міндеттер қойды:
- Нұрмахан Оразбеков шығармашылығының қоғамдық маңызын ашып, ... ... ... ... Нұрмахан Оразбеков шығармашылығының тілдік байлығы мен стильдік ерекшеліктерін ашып көрсету.
- Қаламгер шығармашылығындағы инновация, эстетикалық қуатын тану.
- ... ... ... Нұрмахан Оразбеков шығармашылығының қосқан үлесін пайым таразысында ... ... ... ... Оразбеков публицистикасының ерекшеліктері.
Нұрмахан Оразбеков публицистік шығармашылығын сөз ... ... ... ... зор ... ... тақырып етіп жазған материалдары мен халықаралық сараптамалық шығармалары негізінде және ... ... ... ... мен ... ... ... тиек ете отырып талдау жасалады.
Негізгі дерек көзі ... ... 1982 жылы ... жарық көрген халықаралық тақырыптарға арналған публицистік шығармаларынан тұратын , 1986 жылы ... ... , 1997 жылы ... ... атты ... мен ... мерзімді басылымдарда жарияланған материалдарын, сондай-ақ, осыған дейін өзі еңбек ... ... ... ... ...
Жұмыстың ғылыми жаңалығы. .
Сұхбатта Журналист өзекті мәселелерге тоқталуға ... ... ... ... ... Сұхбат арасынан сауалнамалық сараптаманы бөліп қарастырсақ Журналист сол кезеңдегі ... мен ... ... ... жүріп жатқан соғыс тақырыбына көптеп тоқталады. Мәселенің бет-бейнесін, соғысқа ... ... ... ... ... ... ... студенттер қызыметінің Нью-Йорк бөлімінің штаб пәтерінде мистер Маккормикке сауалнама сұрағын қояды.
>.
Чикагодағы музейге сапарында Һазикая мырзаға да осы сауалды қойған ... ... ... Торнтонмен сұхбат барысында да сауалнамалық сұрақ қойып пікірін білген еді.
> [7, 14-29 ... НЕТ ... ... көп, аз ... ... ... ... олардың семьясы көп балалы болып келеді. Өздері ағылшын тілін білмейді. Тек испанша сөйлейді. ... ... ... жоқ. ... қалі де ... ... ... американдықтардың басым көпшілігі жоқтан өзгеге қарауды тәуір көреді. Ал балаларға арналған програмасында кей ... шала ... ... ... болуының салдарынан балаларын мектептерге әзірлей алмайды. Басқа біреуді жалдар шамасы жоқ. Сондай семиялардың ... ... ... көмектесу олардың мақсаты.
Телевизия арқылы күрделі мәселелерді қозғайтындар қатары санаулы. Елдің мәдени ағарту деңгейін белгілі дәрежеде ұстау ... яғни ... ... ... Ал ... компаниялардың ең маңызды хабары көбісі ішкі өмірде түсінік, талдау, ... ... ... ... ... көңіл аулау сипатында ғана болып, қоғамдық өмірдің сан қилы проблемаларын сөз етуге ... ... ... ... "Ист ... ... туралы Журналист сараптамасы сол кезеңдегі Америка қоғамы мен БАҚ арасындағы ... ... "Ист ... Отер" жасырын газет деп аталып жүрген жасырын газеттердің ең алғашқысы болып 1966 ... ... ... ... шыға ... ... газеттердің кейіндеп көбейіп кетуіне бірден-бір себеп, бай газеттерге қарсылық негізінде болған, өйткені милионер газеттер көп мәселелерді ... Жаза ... өз табы ... ... Вьетнам соғысына да қарсы шыққан тұңғыш газет. Студенттер арасында кең қолдау тапқан деп ... Ал сол ... озық ойлы ... ... ойы ... ... алып ... жолын қарастыру болды. Бұл айтылымға біз тағы Сұлтанмахмұт Торайғыров пікірін қосып көрелік. Қаламгардің ( журналы, 1918 жыл 3 сан, 1-2 бет) ... ... ... зерделі көкірегіне сол жүйеден қалай жол табу идеясын айтады. Онда былай делінеді:
айта ... ... ... сол ... өмір кеңістігіне тоқтала отырып толықтай түсіндіруге тырысад. Ол Еуропа жұртының тұрмыс өресіне жету жолдарын көрсетеді. Мысалы Еуропа ... ... ... ... ... сапасына жету үшін олардың сол нәтижеге жеткенге дейінгі басқан ... ... ... жоқ, ... олар ... дайын жолды тәжірибелік тұрғыда қолдану арқылы 20-30 жыл көлемінде жетуімізге болады. Оған мысал ретінде Жапонияны айту орынды. , деп түйіндейді. [20, 199-200 ... ... ... ... ... егемендік алған жылдарда Публицист осы тектес ой-қорытындылады.
- дейтіндей. Десе де өмір ... мен ... ... ... ... ... дүние пайымдық ой-пікір мұрт сипап, сақал тарап . Дүние пайымдық ой-пікір - ... ... ... сүзгісінен өтетін сараланған ұғым. Дүние таным мәселесіне оралсақ, ол біздің өз ... дан ... ... емес. Аңыз да болсын, миф болсын ежелгі танымдарды зерделей отырып, сөз түйінін ... ... ... [30, 16 б.] ... ұғым бар. Яғни, үшінші басқыш - әрекетшіл парасат. (ал бірінші тұғыр - Жаратушы). ... ... ... ... ... әрекетшіл парасаттың болмысқа, ежелгі болмыс шындағына ұмытылуы. Ол парасатты адам деген ұғым заңдылығына ... ... ... ... ... ... ... қарастыра алмайтындығымыз сияқты заманалы әсерлердің, құбылыстардың шартсыз түрде жүз ... ... ... - ағаш, Алланың жаратылысы, әуелгі түпнұсқа) пен түсініксіз әрекетшілдік (форма өзгерісін ... ... ... деп ұққанымыз жөн. Бұнда біз куә болған, социализм, капитализм сынды жүйелердің адамзат қоғамын жік-жікке ... ... сана ... ... ... ... сол ... өсіп шыққан улы жемістердің адам тағдырына жайылған уы, ... ... ... ... ... Түсініксіз әрекетшілдік (Әрекетшіл парасаттан бөлек) әсері осындай проблемаларға әкеліп соғып отырмақ.
Біз сондықтан ежелгі болмысымызға қайтып ... ... ... ... ... жақын екенін есейгенде естен шығарып аламыз. Олай дейтініміз: біздің таза рухымызға жақын кезеңіміз сол. Есейген сайын ұстап тұра ... ... да ... ... ... Деп ... ... Есім ("Жар жағасы", ). ұғымымыз, мәселенің тақырып мәнін тереңдете ... ... ... ... ... ... сөз дәлдігін қолдануға тырысамыз. Шындығына келгенде дүние таным кезең-кезеңге жіктеліп, танымдық құбылыс кеңістігін қалыптастыратындықтан бүгінгі ежелгі формада бүгінгі ... ... ... ... пайымдық ой-пікір, дүние-пайымдық философиямен тығыз байланыста, яғни дүние пайымның тамыры. Тұлғалық әсердің адамзаттық санада ықпалдылығы айтылыммен ғана ... ... ... ... ... ... ... қарай дәлелденеді. Бірақ ол мәңгілік тұрақтылықтың кепілі емес. Ол үгінге жеткен аралық уақытта өзгерістерге ... ... да ... ... ... Қорқыт әулиенің ажалдан қашып, мәңгілікті іздеуі үлкен философия. "Мәңгілік ... деп ... ... ... зерделеушілеріміздің көбісінің айтуынша, бұл Қорқыттың ажалдан қашуы, өтпелі өмірге ... деп ... ... ... ... ... ... өз басына жинақтауға тырысады. Тегінде олай болмауы да мүмкін емес пе? Қорқыттың ... ... ... ... дегі ... ... мәңгілікті іздеу емес пе, ажалдан емес күнәдан қашу болуы да ықтимал ғой. Шындық қалай болсын... Біздің миссиямыз - ... ... ... ... күрделі болмыстың әсерін ашу. Сол арқылы тұлғаның таным көкжиегінде қалыптасу процестерін көрсету. ... ... осы ... ... ... ... ... пайымдық ой-пікір алаңының ілкі дүниелік көрсеткіші.
Публицистің мұхиттың арғы жағы мен бергі жағына ат ... ... ... жазылға шет елдер туралы материалдарының бір парасы, Арабияға ... ... ... тақырыпта сапар естелігін жазды. Публицист дүние пайымында, ой-пікіріндегі бұрылыс деп айтуға болатын тұс осы. Өмір ... ... ... сана ... ... ... жататындықтан, таңқаларлық құбылыстарға қадам тастаған барысында сәйкесімділікте ашыла ... Тек оның ... ... ... ... қадамына қарай сәулелене түседі. Сол сәуледен жан сусындағанда, ойға алған миссия нәтижелілікке жақындайды. ... ... ... ... ... ... нұры жөнінде болмақ. Ол қажы барды, қайран қалады, тәуба ойлады. Рухындағы көмескі түсінік асқақтап түрегелді.
Фараби философиясында ... [30]. ... ... ... қаланың, қайырымды халықтың һәм жер жүзін мекендеген елдің басшысы - ... ... адам ... ... Ал ... ... ... негізіне айналған кеңістік жөнінде жазылған мәтіндегі дүние-пайымның ой-пікірге басшылығы. Басшы ... ... ... болмақ, ол кемелді құрлымға иегерлік еткені абзал. Біздің публицист мәтініндегі дүние пайымдық ой- ... ... осы ... ... себебі де осында. Төрт құбыланың тең болуы ... ... ... пайымдылық нақты құнын арттыра түседі де. Аталмыш ілкі ... сай ... ... ... ... ... сатысына көтеріледі. Публицист мәтініндегі дүние пайымдық ой-пікір ... осы ... ... тырыстық.
Жасампаздыққа талдау жасамақшы болған ізденушінің мұраты; жаттанды сөз қағидаттарды сапырудан бейтарап болғаны ... ... ... ... ... сүзгісінен өткізе отырып, алғашқы қадамға кірісуінен бастап, жаңа қырынан кірісуге, ... ... ... ... шығарма бойынан қараңғыдан сәуле табарлық мүмкіндіктері бар ... ... ... ... тыс ... ... ... ол ізденуші көзқарасының өзіндік эстетикасын айқындай түседі.
2.3 Сөз шеберінің өзіндік ... мен ... - ... қоғамдық ой-пікірді қалыптастырушы, дамытушы. Өзіндік ұстанымдары мен еңбек жолдары ... ... ... ... ... ... мен үлесін қосып, сөз мәдениетін һәм өзіндік мектебін қалыптастырады. Уақыт парақтарын ашып ... ... ... ... ... сол ... ... тәжірибе топтайды, өз болмысын қалыптастыра отырып, кемелділікке ұмтылады. Адамзаттық өнегелер игереді. Өзіндік өнеге, парасат-пайымын ... ... жол ... ... ... Нұрмахан Оразбековтың мектебі мен өнегелі өміріне тоқталып өтуді жөн ... Әрі ... ... ... ... талдауға тырысамыз. Пубицист еңбектерін өмір белестерін қорытындылай отырып, өзіндік мектебі мен өнегесін бірнеше жақтан ... ... ... ... Аз ба, көп пе ... ... жолында ол бірталай шығармалар жазды. Оның көбі халықаралық тақырыптарға арналса, бір бөлігі ел іші ... ... Өмір ... сан қиын ... куәсі болыпты. Ол халықаралық тақырыптарға арналған сараптамалық еңбектерінде озық өнеге ... Осы ... ... ... ... ... ... жан-жақтылы зерттейді. Сан қырынан ел білмеген түйіндерді қалам ұшына іліктіреді. Сын сүзгісінен ... ... ... ... Бұл ... ... ... ұстанымы, құқығы. Мысалы, еңбегінде, әлем елдерінің жаналғыш қарулар жасауға жаппай ұмтылғанын статистикалық сан-цифрлармен нақты, сауатты көрсете отырып, ... ... ... ... ... ... мәдениетке, әлем халықтарының мүддесі мен құқығына қаншалық зиянды зардаптар, зобалаңдар төндіретінін ... ... ... ... ... өз құрып-жоғалу процесін жеделдеткенін ескертіп отырады.
Екіншіден, публицистің Қазақ журналистикасында атқарған қызметі. сол арқылы сіңірген еңбегі, ... ... ... ... ... мінезділігінен таймады. Қандайындықта да, мақсатынан таймады. 1955-1957 жыл "Іле" кеңшарының, Солоков-Сарыбай кен байыту комбинатының құрылысын салуға қатысты. Сонда да ... ... ... ... Түйгенде, басқа ұлт өкілдерінің өз халsқына кемсіте қара - ... ... ... ... таймаған. Нұрмахан талай адамның пайымына сймайтын қадамдар жасады. Өмірді көре - мін, ... ... ... бастаймын деп, Алматыдағы қызметін тастап, сонау Торғай, Түркістан асып, аудандық газеттерде жұмыс істеді. ... да ... тән ... ... - ... ... ... жылдары Қарағанды облыстық газетінің бас редакторы болып тағайындалды, ойындағысын жүзеге асыра алады. Газет біреуге ... ... да ... ... ... ... оны басты нәрсе санамады. азарлығы - ... алып ... ... өз ойымдағыны жүзеге асырамын дегенді ұстанды. Алғашқы күннен-ақ бұл ... ... сала ... - ... ... жылдың 1 қаңтарындағы нөмірінен бастап деген ұранды алып тастады. Сөйтіп дегенді қойдық. Газетте әрдайым қазақ ... ... ... - ... ... Жайық Бектұ - ров - тың сандығында 30-40 жыл бойы жа - - ... ... ... ... Алаш - орда ... ... жазбалар осы га - зетте жалғанның жарығына шықты. Мағжан Жұмабайдың дас - танын осы газет республикада бірінші болып жа - ... [31]. ... ... ... адам. Орталық Қазақстан 26 наурыз 2014). Біз ... ... ... ... ... ... ерлік мектебі, өнегесі. Нұрмахан Оразбеков әуелде өткір мінезді болды. Сол арқылы ... жол ... ... ... тілді болды, тұсы келгенде айтып салды. Басына келер қатерден тайсалмады. ... ... орыс ... мен ортақ дәріс үстінде: "сенің түрің сүрленген ет сияқты" - деп кемсіткен асыл нәсілді бір курстасын үзілісте ... ... ... ... ... ... ... ең үлкені шықты. Жиналыс орыс тілімен ашылып, орыс тілінде ... ... ... сөз ... ... ... Сөз алдыма өзі кетті ме, мінбеге Нұрмахан Оразбеков шыққан. Орыс ... тым ... әрі ... ... ол ... ... сілтеген, сөзін "Шовинизімнің тамырына балта шабу керек!" деп ... Осы ... ... ол ... қиындықтарға тап болса да, өзі ұстанған принциптерінен танған емес.
жинағына үңілгенімізде ерлік мектебінің бір парасына ... ... ... көп ... ... ... ... қалмаған қаламгер, Пауладарда болған бір жиында айтып та салған. Бұл үзінді қаламгердің, тәуелсіздік алғаннан кейінгі Қазақстан аумағын дерлік ... ... ... ... бір ... ... ... жазған. Онда былай делінген: , деген де жүре берген. Ол айтқандай Қазақстан аумағындағы экологиясы бұзылған аумақтарда, жерге, елге ... ... ... ... ... жапырақ жайқалтып отырғаны шамалы. Олар жасаған қиянаттан менің халқым азап шегуде. Кеше Американ еліне деп, айғайлаған. Үндістер ... ... ... ... ... одағы ның, менің халықымның сүйегіне қандай таңба салғаны - ... ... ... ... көкірегінде бүрлеген перзенттердің тағдырынан оқылмақ.
Ал кейін қалыптасқан тұлға, қоғамдық пікірге әсеретуші ретінде жасаған үлкен ... ... бас ... ... ... ... арқылы дәлелденді. Газеттің 1991жыл, 20 тамыз №191 санында деген тақырыпта ауқымды саяси жағдайға байланысты мақала жариялады.

ЖЕКСЕНБІДЕН ДҮЙСЕНБІГЕ ... ТҮНІ ... ... ... ... ВИЦЕ - ПРИЗДЕНТІНІҢ ЖАРЛЫҒЫ
Денсаулық жағдайына байланысты Михаил Сергеевич Горбачевтің КСРО президенті міндетін атқара алмауына байланысты КСРО ... ... ... ... 1991 ... тамыздың 19-ынан бастап КСРО президенті міндетін атқаруға кірістім.
КСРО ... Г. ... күні ... ... ... ... хабары КСРО жоғары кеңесінің төрағасы Лукьяковтың мәлімдемесімен басталды. Содан кейін КСРО вице-президенті Янаевтің жарлығы оқылды. Іле-шала ... ... ... жарияланды. Онда М.С.Горбачевтің денсаулығына байланысты өзінің міндеттерін орындай алмауына байланысты өзінің бұл міндеттерді орындай алмауына бұл ... ... ... ... ... ... жекелеген жерлерінде алты айға төтенше жағдай жариялады. Осы жағдайда билік жүргізу үшін КСРО дағы ... ... ... ... ... құрылып, оның құрамына КСРО қорғаныс кеңесі төрағасының бірінші орынбасары Бакланов, КСРО мемілекет қауіпсіздігінің төрағасы Крючков;КСРО пре-мьер министрі Павлов, КСРО ішкі ... ... ... КСРО ... ... ... ... КСРО мемлекеттік кәсіпорындар ассоциясының төрағасы Тезяков, КСРО қорғаныс министрі Язов, КСРО президентінің міндетін атқарушы Янаев ... ... Бұл ... ... ... ... қол ... содан кейін комитеттің халқына, дүние жүзі мемлекеттерінің басшылары мен ... ... ... бас ... ... жарияланды (бұл документтер газетіміздің келесі санында жарияланады). Иә, көреген саясатшылар әлдеқашан айтқан диктатура қатері іс жүзіне ... ... ... ... денсаулығы кенеттен нашарлап, елді басқара алмайтын жағдайға жетті деген қып-қызыл өтірікке сене қоятын ақымақ бүгінде күндіз ... шам алып ... де ... ... ... бұл ... ... Оған кеңес басшылыға атынан жарияланған мәлімдемеге кімдердің қол қойғанын байқасаңыз-ақ көзіңіз жетеді. Бакланов -
КОКП орталық комитетінде әскери ... үшін ... ... ... ... ... Пуро кім екені белгілі. Тезияков - өнер кәсіптегі, транспорттағы, құрылыстағы, мемлекеттік кәсіпорындар ... ... ... күні қараң әміршілдік-әкімшілдік жүйенің қол шоқпары. Стародубцев ке қай ... ... ... беймәлім.
Иә, бұл - төңкеріс. Және ол ең алдымен қарсы бағытталған. Дәлел? Біріншіден, ... ... қол ... бастайтын күннің қарсаңында жасалып отыр. Екіншіден, шарт егеменді республикаларға бұрынғыдан әлде қайда көп дербестік. Билік ... Ал оған жол ... ... орталық бұрынғыдай, билеп-төстей алмайды. Сонымен Макашов, Алкенис, Петрушенко сияқты КСРО халық депутаттарының көксегені жүзеге асты. Бұл басқасын былай ... күні ... ... ... ядролық жарылыс қайтадан басталады деген сөз. Екіншіден, төңкеріс қалыптаса бастаған демократияға қарсы жасалған. Олардың ойынша: республикалар өз бетімен бір-бірімен неге шарт ... Орта Азия мен ... ... неге ... ... ... мен ... арасында шартқа неге қол қойылады, Балтық бойы республикалары, Молдавия, Грузия Кеңес Одағынан неге ... ... ... неге ... ... мен интернационализм тұрғанда халықтар неге өзінің тілін, ұлттық ... ... ... ... ... ... бұл төңкеріс Михайл Сергеевич Горбачевтің жеке басына қарсы жасалған. Барлық былықтар үшін соны айыптау үндеу мазмұндарында да аңқып тұр. Өйткені, ол ... ... ... ... ... өз пікірін айтуына жол ашты. Қатып-семіп қалған қоғамдық өмірді түбегейлі өзгертуге, реформалар жасауға ұмтылды.
Төңкеріс жасаушылардың үндеуінде . Деген ... бар. ... ... ... ... ... қағида. Бірақ, олардың төңкеріс жасауына қай халық өкілеттілік беріпті? Содан кейін, ... ... ... ... ... ... ... ал заң шығарушы орган оны тек қаттауға тиіс. Мәселе мынада, 1989 жылы сайланған КСРО халық депутаттары мен жоғарғы ... әлі үш жыл ... бар. ... егеменді мемлекеттер одағы туралы шартқа қол қойыла қалса, алты айдан соң жәңә сайлау өткізілуге тиіс. Мандаттан айрылғысы ... ... ең ... ... ... керек. Лукьяновтың мәлімдемесі сондай. пікірін білдіреді. Өйткені ол жоғарғы кеңестің, оның Президиумының атынан емес өз атынан сөйлеп ... ... ... ... ... ... олардың сөздері конституцияны тәрк етіп отыр. Өйткені оларға ешкім ... ... жоқ. ... олардың күнң ертең тарихтың жаззылатынына ешқандай күмән болмаса керек.
Жоғардағы хабарлар ... ... соң, ... мен ... әдеттегі хабарлар, көңілді музыка беріліп жатты. Жоқ, бұл күні қаралы, азалы музыка берілу керек еді. Өйткені бұл күні ... елде ... ... күн.
Соңғы айтарым: бұл асығыс жазба қайғылы қабардан туған алғашқы әсер, жеке пікірім. Ертең төтенше жағдай деген желеумен қара түнек күндер туа ... ... ... ... ... ... айыптамауды өтінемін>>.
Нұрмахан Оразбеков [32].
Қазақ халықының ғасырға ұласқан бодандық кебіні ... ... ... күштер тарапынан қайта ұйымдастырылған қиянатқа, жан-тәнімен шырылдай қарсы тұрған Публицист Нұрмахан ... ... Бұл ... еді, ... еді. Қоғамдық сананы, пікірді өзіне қаратып отыратын БАҚ саласы тұрғысынан алып айтқанда, егер саяси жүйенің аумалы-төкпелі толқымалылығын ескерсек, бұл ... ... ... Егер ... пікір иесі сын айтудан, қарсылықтан қағыс қалған ... онда бұл, ... ... ... ... сын. Ол ... аға ... намысын қорғап қалған да - Нұрмахан Оразбеков.
Мысалы публицистің ол міндеті, қазіргі таңдағы БАҚ ... ... ... ... сәйкес келіп отырады. Мысалы:
Сөз бостандығының заңнамалық негіздеріне сай, ... ... 20 ... ... 3. ... ... құрылысын күштеп өзгертуді, оның тұтастығын бұзуды, мемлекет ... ... ... ... ... ... ұлттық, діни, тектік - топтық және рулық астамшылықты, сондай-ақ қатыгездік пен зорлық-зомбылыққа бас ұруды насихаттауға үгіттеуге жол ... Сөз, ... алу және ... бостандығы
1. Сөз, шығармашылық бостандығына, өз көзқарастары мен сенiмдерiн баспа арқылы және өзге де нысанда бiлдiруге, ақпараттарды ... тйым ... кез ... ... ... және ... Республикасы журналисінің этикалық кодексі. - Бұқаралық ақпарат құралдарының жұртшылықты объективті ақпаратпен қамтамасыз ... ... ролі мен ... ... ... Жалпыадамзаттық құндылықтар мен моральдық-этикалық үлгі-қалыптарға жақындықты тұтастай бөлісе отырып,
- Сөз бостандығы мен ой-пікір білдіру журналистің ... ... ... ... ... құралдары қызметінің міндетті шарты екенін мойындай отырып,
1. Кәсіби парыз.
1.2. Журналист қолы қойылған, бүркеншік немесе анонимді атымен, бірақ ... және ... ... таратылған кез келген хабарламаның сенімділігі үшін өзінің атымен және беделімен жауап береді.
Яки, осы өлшемдерді Журналист мақаласында куә ... ... ... ... ... азаматтық парызын алғы орынға қойды: деп, қолын қойды. Журналистің басқаларды арандатып алмау ойы тұлғаның ерлік, мектебінен тыс, ... ... ... ... ... ... ... публицист: деп жазған, газетінің 1991 жылғы 192-номерінде жариялаған үндеу мазмұны былай:
деп соқты [33]. ... ... №192. 1991 ... ... ... ... ... күйреген державалық жүйесін барынша қалпына келтіруге асықса, бұл өлер алдындағы тәубәдан гөрі ащы айғаға ұқсайтын еді. Өзі қазған орға өзі ... ... ... ... ... осы ... орды кеңейте түсуге тырысты.
Ал жеке адамдардың ұлыттық демократиялылығын қаралай бастады. Ұлы мемлекеттің нағыз іргесін тесіп шығатын бұғы тәріздес ... деп ... ... Мақсат қалыптастырып адам санасына өшпестей сіңірген идеялогияны әліде болса сетінетпей ... ... ... Әлде ... ... ... босатпай, жалған ұран, жалған айғайға сендіре түсу болатын. Мақала жазылды, Камал Смайл айтқан:
XХ ғасыр қазаққа не әкелді? [28, 6 ... ... ... не ... ... ... республикасының 1936 жылы одақтық республикаға айналуы, сол жылы 25 қарашада советтердің бүкіл ... ... ... ... ... ... республиканың шаруашылық немесе мәдени даму дәреже-деңгейіне қарап құрылмайтынын айта келіп, мынадай ... ... ... - деді ... ( ... ... үш томдық шығармалар жинағы 1-том. Алматы: Қазығұрт, 2004. - 13 б. ) осындай қиянатқа кездескен халықтың перзенті, ... ... тағы ... ... алуы үшін ... жазылды, жазылуға тиісті де еді.
Публицистің кезіндегі бұл ерлігі ... ... ... Ол ... ... ... ... пен сауаламаларда да, сұхбаттарда да бұл ерлік тұрғысында көп айтылды. Көкіректі перзенттердің санасында сарапталды, салмақталды. Осы тұрғысында Камал Смайлдың мына бір ... еске ... [28, 235 ... жылы 8 айдың 24 күні, газетінің ... осы ... ... Журналист Төреғали Тәшенов деген мақала жазды. Ол мақаласында:

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 73 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1. М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы 2. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар»15 бет
Абай публицистикасындағы философиялық сарындар106 бет
Алаш көсемдерінің құнды публицистикалық мұралары23 бет
Алтынбек Сәрсенбайұлы - публицист70 бет
Асқар Егеубаев - публицист38 бет
Асқар Егеубай – публицист, аудармашы32 бет
Аударматану және Қ.Нұрмаханов шығармашылығы95 бет
Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар13 бет
Ағылшын тілінің публицистикалық және баспасөз тілі33 бет
Ақжан Әл-Машанидің ғылыми-танымдық публицистикасы63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь