Интернетке тәуелділіктің психологиялық-педагогикалық негіздері

Өткен ғасырда үлкен жылдамдыққа ие болған ғылыми техникалық прогресс компьютерлерге жағдай жасайтын заңдылықты әрі айқын базаға айналып отыр. Қазіргі заманғы адам интернетсіз өмір сүре алмас десе де болады. Біздің күнделікті өмірге ене отырып, компьютерлік технологиялар дайын ғылыми жасақтамалар мен болашақ жобалардың жаңа идеяларын біріктіретін «көпірге» айналды. Компьютеризация біздің өмірімізге тек жағымды ғана емес, сонымен қатар жағымсыз әсерлерін ендіруде. Интернет және компьютер көмегімен қоғамдық және өндірістік қызметтің барлық сфералары дамытудың қосымша мүмкіндіктеріне ие болды. Осыған орай болашақта адам компьютер немесе интернетсіз толық өмір сүре алмайды деген болжамның жүзеге асу мүмкіндігінің жоғары екендігі туралы айтуға болады. Қазірден көптеген ұйым, компания, фирмалар өз қызметін компьютерлік желісіз жүзеге асыра алмайды. Компьютерлік желілер ауқымы тұтынушыларға өзінің жетілдірулері мен жаңа бағдарламаларын ұсына отырып, жедел әрі тұрақты дамып келеді. Интернет тұтынушыларының мотивациясын зерттеушілер ішінде А.Е.Войскунский мен О.Н.Арестова еңбектерін атап өтуге болады. Олар Интернет тұтынушыларының мотивтерінің келесі классификациясын келтіреді.
1.Іскерлік мотив. Тұтынушылардың көпшілігі үшін Интернеттегі жұмыс нақты мақсатқа, яғни нәтижеге жетуге бағытталған кәсіби қызметтік құрылымды бөлік болып табылады. Бұл нақты бір ақпараттың ізденісі, белгілі бір адаммен өзара әрекеттестік және байланыстар белгілі бір бөлімшенің жұмысын ұйымдастыру және т.б. нақтылы іскерлік нәтижеге бағдарлану іскерлік мотивацияның индикаторлық қызметін атқарады.
2.Танымдық мотив. Бұл мотив жаңа білімдерді алумен байланысты. Тұтынушының танымдық қызығуының бағыттылығына байланысты оның түрлі сипаттамалары болуы мүмкін. Компьютерлік желідегі танымдық қатынас пәні: жаңа қызметтік мүмкіндіктер, түрлі гипермәтіндік ақпарат, жаңа адамдар, жаңа идеялар мен пікірлер визуалды және есту бейнелері.
3.Қарым–қатынас мотиві(коммуникативті мотив). Ол жаңа танысуларды, қызығулары жақын адамдарды іздеумен, пікірлерді алмастырумен сипатталады. Бұл мотив адамның жаратылыстық қажеттілігі – білімдер, пікірлер, эмоцияларды өзі тәрізіділермен алмастырумен байланысты.
4.Корпоративті мотив (ынтымақтастық мотив). Адам қызметтерінің көптеген түрлері құрамы бойынша болсын, құрылымы бойынша болсын, әлеуметтік сипатқа ие. Қызмет адамдар арасындағы функцияларды бөледі: қызмет нәтижелерін алмастыру, жұмыс барысында бірігіп отырып мәселені шешу. Адамдардың көпшілігі ортақ қызмет жағдайында еңбек етеді. Тұтынушылардың Интернетте жұмыс істеу барысында басқалармен ынтымақтастыққа бағдарлану корпоративті мотивацияның индикаторының қызметін атқарады.
        
        Интернетке тәуелділіктің психологиялық-педагогикалық негіздері оригинал
Бұл мақалада интернетке тәуелділік болуының мотивтері мен тәуелділік қалыптасуының кезеңдері туралы және олардың ерекшеліктері туралы ... ... ... ... ... ... : Қазақша
Список литературы и ссылок
Скачать публикацию 28.63Kb
27.05.2013
Тематика: Білім және ғылым 1742 1 Поделиться на e-mail техникалық прогресс ... ... ... ғасырда үлкен жылдамдыққа ие болған ғылыми техникалық прогресс компьютерлерге жағдай жасайтын заңдылықты әрі айқын базаға ... ... ... заманғы адам интернетсіз өмір сүре алмас десе де болады. Біздің күнделікті өмірге ене отырып, ... ... ... ғылыми жасақтамалар мен болашақ жобалардың жаңа идеяларын біріктіретін айналды. Компьютеризация ... ... тек ... ғана ... ... ... жағымсыз әсерлерін ендіруде. Интернет және компьютер көмегімен қоғамдық және өндірістік қызметтің ... ... ... қосымша мүмкіндіктеріне ие болды. Осыған орай болашақта адам компьютер ... ... ... өмір сүре ... ... болжамның жүзеге асу мүмкіндігінің жоғары екендігі туралы ... ... ... ... ... ... фирмалар өз қызметін компьютерлік желісіз жүзеге асыра алмайды. Компьютерлік ... ... ... ... жетілдірулері мен жаңа бағдарламаларын ұсына отырып, жедел әрі тұрақты ... ... ... ... ... ... ... А.Е.Войскунский мен О.Н.Арестова еңбектерін атап өтуге болады. Олар Интернет тұтынушыларының мотивтерінің келесі ... ... ... ... көпшілігі үшін Интернеттегі жұмыс нақты мақсатқа, яғни нәтижеге ... ... ... ... құрылымды бөлік болып табылады. Бұл нақты бір ақпараттың ізденісі, ... бір ... ... ... және ... ... бір бөлімшенің жұмысын ұйымдастыру және т.б. нақтылы іскерлік нәтижеге бағдарлану іскерлік мотивацияның ... ... ... мотив. Бұл мотив жаңа білімдерді алумен байланысты. Тұтынушының танымдық қызығуының бағыттылығына байланысты оның түрлі сипаттамалары болуы мүмкін. ... ... ... ... пәні: жаңа қызметтік мүмкіндіктер, түрлі гипермәтіндік ақпарат, жаңа адамдар, жаңа ... мен ... ... және есту ... - ... ... мотив). Ол жаңа танысуларды, қызығулары жақын адамдарды іздеумен, пікірлерді алмастырумен сипатталады. Бұл ... ... ... ... - ... пікірлер, эмоцияларды өзі тәрізіділермен алмастырумен байланысты.
4.Корпоративті мотив (ынтымақтастық ... Адам ... ... түрлері құрамы бойынша болсын, құрылымы бойынша болсын, әлеуметтік сипатқа ие. Қызмет адамдар арасындағы функцияларды ... ... ... ... ... барысында бірігіп отырып мәселені шешу. Адамдардың көпшілігі ортақ қызмет жағдайында еңбек етеді. Тұтынушылардың Интернетте жұмыс істеу барысында басқалармен ... ... ... ... ... ... ... табылу мотиві. Бұл мотив негізінде терең психологиялық құбылыстар ... ... өзін - өзі ... ... қою ... ... ... Адам қызметі өте жиі жетістіктік сипатқа ие, алайда адамға өзіне және басқаларға өз құндылығын дәлелдеуге тура келеді. Бұл мотив ... ... ... ... ... ... ... түрлерінде жүзеге асырылады.
6.Рекреация мотиві және ойындық мотив. Ойын және рекреация әр адамның өмірінде маңызды орын ... Ойын және ... ... ... ... ... қалыпқа келтіруден басқа, сондай - ақ олар қызметтің жаңа ... ... ... өз ... жаттығуы және тексеруі, жарысу болып табылады. Интернеттен әр адам өзіне неғұрлым жақын және қызықты болып табылатын ойын түрін таба ... ... ... ... адамның қызметінің әлеуметтік мәні мен тұлғасының көрінісі болып табылады. Ол әр адамның белгілі бір топқа қатысты ... оның ... ... оларға еру, топ құрылымында өз орнын алуға деген қажеттіліктен көрінеді.
8.Тұлғаның өзіндік жүзеге асу және даму мотиві. Тұтынушылардың айтарлықтай ... ... ... жеке ... және ... ... түсінеді. Бұл әсерге танымдық мүмкіндіктер, ойын әрекеті, қарым - қатынас ерекшеліктері, тұлға қызығуы қалыптасуының дамуы жатқызылады. Өз мүмкіндіктерін танымдық, ... тағы ... ... ... ... деген саналы бағыттылық Интернеттегі жұмыс барысында тұлғаның даму ... ... Бұл ... шығармашылық компонент өзінің айқын көрінісін тапқан. Интернетте жұмыс істеу адамға өзінің шығармашылық ... ... ... ... ... жаңа ... ... жасау, бүкіл әлемдік желі ресурстарындағы телеконференцияларда ойды білдіру. Бұл адамға өзінің ... ... ... ... ... эксперттер және мәнді адамдар тарапынан өз шығармашылығы үшін баға алуға мүмкіндік береді.
Зиянды жағдайлар: әрине, интернет күнделікті өміріміздің ... ... бірі ... ... ... бұл ... ... психологиясын бұзатын, мәдени, тәрбие және діни құндылықтарды жоятын нәрселер де бар. Интернеттегі хат жазысу жағдайлары өздерін басқа біреудің атынан таныстыратын ... ... ... ... ақша алу үшін ... ... ... бәріміз білеміз. Өкінішке орай, осы хат алысулардың салдары отбасының ыдырауына дейін әкеліп ... да ... ... ... ... және ішімдік базарлары да бар. Бұл базарда ... ... ... ... ... ... жатады. Бірақ осыны біле тұра, бәрібір бұл қорқынышты жағдайға адамдар құрбан болуда және көпшілік оны ... - ... ... ... ... Берілген тәуелділіктің қалыптасуының кезеңдерін бөліп көрсетуге болады.
1.Жеңіл қызығушылық кезеңі. Бала алғашқы рет компьютерлік ойын ... ... ... ... ұнай ... өзін басты кейіпкермен ұқсата бастайды, графика, сурет, музыкасы ұнайды. Бала шынайы және виртуалды әлемді ... ... да, ... ... ... ... шынайылық балаға өз армандарын жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Алайда бұл кезеңнің өзіндік ерекшелігі бар: ойын ... ... ... емес, ситуациялық сипат береді. Ойынға тұрақты қажеттілік әлі де қалыптаспаған, ойын үрдісі адам үшін мәнді құндылыққа ие ... ... Бұл ... ... жаңа ... ... ... - компьютерлік ойын ойнау қажеттілігі. Бұл жерде ойын жүйелік сипатқа ие. Бұл ... ... ... бала белсенді әрекеттерге көшеді.
3.Тәуелділік кезеңі. Мұнда баланың құндылықтық - мағыналық сферасында күрделі өзгерістер пайда болады. Өзіндік сана және өзін - өзі ... ... ... Ойын ... ... ... ығыстырып тастайды. Тәуелділік өз көрінісін екі формада табады: әлеуметтенген және жекешеленген. Интернет тәуелділіктің әлеуметтенген формасында бала өзі сияқты тәуелді балалармен ... да, ... ... ... ... Мұндай жасөспірімдер бірлесіп ойнағанды ұнатады. Берілген жағдайда ойындық мотивация негізінде жарыстық сипат ... ... бұл ... ... ... ... ... әлдеқайда жағымсыз. Жекешеленген формасында адамның тек дүниетанымы ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... ... ... Мұндай балалар үшін интернет нашамен теңдес болады. Егер де біраз уақыт бұл ... ... ... бірдеңе баспаса, онда олжағымсыз эмоциялар сезеді, қозулы, ... және ... ... ... құбылыстар клиникалық тілмен психопатология немесе берілген патологияны тудыратын өмір сүрудің стилі деп атайды.
4.Құштарлық кезеңі. Бұл интернет тәуелділіктің ... ... Ол ... ... ... сөнуімен, индивидтің сауығуға психологиясының өзгеруімен сипатталады. Мұнда бала компьютерден қашықтық ұстайды, алайда орныққан тәуелділіктен ... ... ... Берілген кезең ұзақ, кейде тіпті өмір бойы сақталады. Ол құштарлықтың сөну ... ... ... ... өз қызметінде Интернетті пайдаланып, қызметкерлерінде он-лайнда отырудан ... ... ... болу ... ... ... компаниялар, сондай-ақ дәрігер психотерапевттер кездесті. Интернет-тәуелділік феноменін психологиялық зерттеудің негізін қалаушы екі американдық клиникалық психолог ... және ... ... ... 1994 жылы ... ... арнайы сұрақша дайындап, оны веб-сайтта орналастырды. Нәтижесінде 500 сауалнама толтырылып, оның 400-ін аддиктілер толтырылған. Өткен ғасырдың 90-шы ... ... ... құбылысын анықтау үшін И.Гольдерг (1996) терминін және тәуелділікті анықтауға ... ... ... ... ... ... М.Орзактың мәліметтерінде Интернет-тәуелділікке тән келесідей психологиялық және физиологиялық симптомдар бөліп көрсетілген:
1.Психологиялық симптомдар: ... ... және ... ... ... ... ... еместігі;компьютер алдында өткізілетін уақыт көлемінің артуы;жанұя және жолдастарын елемеу; компьютерден алыс ... бос болу ... ... мөлшерден тыс қозу;өз қызметі жайлы қызметкерлеріне немесе жанұя мүшелеріне жалған айту;жұмыс немесе ... ... ... ... канал синдромы (бұлшықеттің ұзақ күйзеліске ұшырау мен байланысты қолдың жүйкелік жолдарының туннельдік жолдарының зақымдануы);көз сұйық ... ... ... ... тамақтанбау;жеке гигиенаны сақтамау;ұйқының бұзылуы.
К.Янг Интернет-тәуелділіктің 5 негізгі түрін сипаттайды:
киберсексуалды тәуелділік - порносайттарға кіруге және киберсекспен айналысуға, чаттарда ... ... ... сексуалды тақырыпты талқылау.
виртуалды танысуларға құмарлық - жанұямен, ... ... ... ... ... ... қатынастарды қалау.
желіге деген тым жоғары қажеттілік - ... ... ... ... ... аукциондарға қатысып сатып алулар жасау.
тым көп ақпарат қабылдау (жабысқақ ) - жүйедегі ... ... ... ... ... және ... сайттарда іздеу.
компьютерлік тәуелділік - компьютерлік ойындарға үнемі қатысу.
М.Шоттон компьютерден тәуелділіктің типологиясын дайындады, онда бұл тәуелділіктің 3 ... ... бұл ... олар ... ... ... ... салыстырмалы түрде - анағұрлым әлеуметтік белсенді, адамдарға жағымды қатынас ... ... ... ... ... ... болады. Компьютер олар үшін - хобби сияқты: олар өшірілген мәліметтер базаларына ізденіс салулары ... MUD ... ... ... ... ... мүмкін, алайда көрсетілген басқа тәуелді типтерге қарағанда өз бетінше аз бағдарламалайды, компьютерлік графика немесе аппараттық қамсыздандырумен қызықпайды.
Екіншіден, бұл ... - саны ... ең аз топ. Олар ... жаңа әрі ... ... ие. Бағдарламалауүрдісін нақты жоспарлап алып, бұл бағдарламаларды керекті нәтижеге жету үшін дайындайды. Әдетте бұл топтың өкілдерін ... ... ... ... ... ... қанағаттандырмайды, сондықтан да олар қосымша оқу курстарына қатысады. Оларға қатаң тән.
Үшіншіден, бұл (explorers) - саны ең көп топ. Олар ... ... ... және ... ... ... көреді. Аса күрделі бағдарламалар жаза отырып, көбінесе оны аяғына дейін жеткізбей, одан да ... жаңа ... ... Бұл ... өкілдері компьютерлік пираттылық және хакерліліктің қызметін атқарады. Формальды жағынан алғанда олардың білім дәрежесі ... ... ... ... ... ... қана ... тіпті білім көлемімен озып та кетеді. Амбициялары көп байқалмайды: жоғары шен де, үлкен төлемақы да олар үшін басты ... ... жоқ. ... олар ... ... ... көрсеткіштеріне селқостықпен қарайды. үшін компьютер партнер және дос, оның жаны бар, адамдармен қарағанда онымен қарым-қатынас жасаған жеңілірек болып ... ... ... ... ... ... қарайтын адамдардан ерекшеленетіні анық нәрсе. Интернет тәуелділік белгілерінің пайда болуын анықтауға зерттеулер жүргізілуде. Олар Интернет тәуелділігі қалай ... ... неде ... оны ... ... ... ... сұрақтарға жауап іздеуде болды. Зерттеуді шетел психологтары М.Шоттон, Ш.ТэклжәнеК. Янг жүргізді және мынандай ой қорытындыларына келді:
Ата - ана ... ... ... уақытқа көңіл бөлуді сұрау кезінде, жасөспірім оны істеуге айқын қарсылығын білдіреді.
Баланы компьютерден алып тастаудың өзінде де ол өте қозулы ... ... ... ... және жаңа ... ... алу үшін бала көп қаражат жұмсайды.
Жасөспірім үй жұмысы, міндеттері, сабақ жайлы ұмытады.
Тамақтану және ұйқы ... ... ... бала өз ... ... үнемі сергектік күйде сақтау мақсатында кофе және басқа психостимуляторларды (қоздырушы) көп пайдаланады.
Компьютер алдында көп тамақ жей береді.
Компьютер ... ... ... ... істеу барысында бала эмоционалды көтеріліс сезеді.
Қоршаған адамдармен үнемі түрлі Интернеттік тақырыптарда әңгімелесу басталады.
Компьютер алдында эйфория ... ... ... ... ... ... енудің ұсақ - түйегіне дейін ойластырады және оған жағдай жасайды. Ал бұл көңіл - ... ... ... ... ... ... ... ол жайында армандайды.
Егер де бала келесідей әрекеттер ... ... ата - ана мен ... ... аударған жөн:
Компьютерден алыстамай ішіп жейді, сабағын оқиды.
Компьютер қасында түн өткізе бастайды.
Компьютер алдында отыру үшін ... қала ... кіре ... ... ... ішу, тіс ... ... тарау, киім ауыстыруды ұмытып кетеді (бұдан бұрын ол байқалмаған болатын).
Компьютер бұзылған жағдайда қозулы, агрессивті күйде ... ... ... ... алдына отыруға тыйым салынса, бопсалап қорқытады.
Баланың бойында Интернет-тәуелділігін байқаған жағдайда қолданылатын шара: ... ... ... ... және ... ... ... қаншалықты бұзылғанын өзіне көрсетуге тырысуы керек, егер де бұл жағдай тәуелділікке дейін жеткен болса, ол ... бұл істі ... ... ... Ал ... ... болмаса, кәсіби жәрдем алуға болады. Адам өзінің тәуелді екендігін және өзін тоқтата алмайтындығын түсінгеннен кейін ... ... ... Егер де ... ... ... тұрғыдан қажеттілік болмаса, компьютерді немесе интернетті алып тастаған дұрыс ... ... ... жағдайда, күнделікті белгілі уақыт қойып, басқа адамның қадағалауымен қолданылуы керек.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Интернетке тәуелділік21 бет
Жоғары мектеп оқытушысының тұлғасы4 бет
Жасөспірім шақтағы интернет-тәуелділіктің теориялық негіздері73 бет
Интернет тәуелділіктің пайдасы мен зияны5 бет
Интернетке ақпаратты берудың қаупсіздік шаралары6 бет
Интернетке қатынас құру40 бет
"Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс."3 бет
Internet жайлы6 бет
Internet желісімен жұмыс істеу тәсілдері29 бет
Visual Basic33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь