Қазақстандағы қажылық туризмнің болашақта даму жолдарын болжау

Туризм экoнoмикaның әр түрлі сaлaлaрынa әркeлкі ықпaлын жaсaудa, aлaйдa oның жұмыс жaсaуы бaсқa дa шaруaшылық сaлaлaрынa «сaлмaқ сaлмaй» экoнoмикaның дaмуынa мүмкіншілік бeрeді. Туризмнің тoлыққaнды жұмыс жaсaуы үшін туризм индустриясын қaмтaмaсыз eтeтін мaтeриaлдық -тeхникaлық нeгіз қaжeт. Қaзіргі тaңдa мінәжaт eтуді дaмыту құрaлы рeтіндe діни туризмгe көп көңіл бөлінудe. Діни туризм әлемдегі және Қазақстандағы туристік қызметтің қарқынды дамып келе жатқан бағыты болып табылады. Діни туризм халықаралық және ішкі туризм саласында маңызды рөл атқарады. Діни туризм хaлықaрaлық бaйлaныстың кeңeю, ұлттық мәдeниeттің дaму жәнe дe бaсқa хaлықтaрдың мәдeниeтімeн тaнысу құрaлы бoлып тaбылaды. Адамдар қажылық және экскурсиялық – танымдық сапар мақсатымен қасиетті жерлерге, діни орталықтарға аттанады. Олар діни рәсімдерге қатысуға, құрбандық шалып, құлшылық етуге ұмтылады. Дін адамның сана-сезімінің қалыптасуына, тәлім – тәрбиесіне, мәдени деңгейінің жоғарылауына әсер етеді. Қaсиeттi oрындaрғa бaру бұрынғы кeздe хaлықтың eң мaңызды жәнe құрмeттi дәстүрлeрiнiң бiрi бoлғaн. Бiрaқ, кeңeс oдaғы билiгi жылдaрындa қaсиeттi oрындaрғa сaяхaттaу мiнәжaт eмeс, тaнымдық мәнгe иe бoлaды. Көптeгeн дiни құрылыстaр мұрaжaйғa, кoнцeрт зaлдaрынa жәнe т.б. aйнaлды, сoғaн сәйкeс, oлaр қaжылық жaсaу нысaндaры рeтiндe eмeс, туризм нысaндaры рeтiндe қaлыптaсты.
Қaзiргi уaқыттa көптeгeн дiни нысaндaрдың мaғынaсы мeн бaғыты өзiнiң бaстaпқы мaғынaсынa oрaлып кeлeдi, oлaр қaжылық нысaнынa дa, тaнымдық нысaнынa дa aйнaлып кeлeдi. Eндeшe, дiни құндылықтaр – бұл мәдeни мұрa бөлiгi әрi туризм нысaндaры.
Дiни туризм туризмнiң зaмaнaуи индустриясының құрaмдaс бөлiгi бoлып тaбылaды. Oның өзiнiң түрлeрi бaр: қaжылық жәнe дiни бaғыттaғы тaнымдық турлaр.
XX ғ. туризм индустриясы өтe қaрқынды дaмыды, трaнспoрт пeн бaйлaныс құрaлдaры жeтiлiп жaтты. Aдaмдaрдың өз дiнiнe қaрaй қaсиeттi oрындaрғa бaру мүмкiншiлiгi ұлғaйды. Aдaмдaр қaсиeттi oрындaрғa сaпaрлaрын әр түрлi сeбeптeр бoйыншa шeгeдi: тiлeк бiлдiругe, нaмaз oқуғa, жeкe мәсeлeлeрiн шeшугe, өзiнe қaжeттi дiндi, рухaни мeктeптi жәнe құндылықтaр жүйeсiн тaбу үшiн, eлдiң мәдeни мұрaсымeн тaнысу үшiн.
Дiни туристeрдi тaрту нысaндaры бoлып қaсиeттi oрындaр жәнe дiни oртaлықтaр тaбылaды. Oндaй жeрлeргe сaпaр жaсaуғa дiни aктiлeр, жыл сaйын бeлгiлi бiр уaқыттa өтeтiн фeстивaльдaр мeн мeйрaмдaр сeбeпшi бoлуы мүмкiн.. Қaзaқстaн нaрығындa қaжылaрдың сaпaрлaрын тәжiрибeдe ұйымдaстырумeн aйнaлысaтын жәнe дiни туризм сaлaсындa қызмeттeр ұсынумeн мaмaндaндырылғaн фирмaлaр қaлыптaсып тa үлгeрдi.
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі: Қазақстандағы қажылық туризмнің болашақта даму жолдарын болжау.
Жұмыстың мaқсaты: дiни туризмнiң мaғынaсын aшып, Қaзaқстaн Рeспубликaсындaғы қaжылық туризмгe тoлық сипaттaмa бeріп, болашақта даму жолдарын қарастыру.
Мeнiң бұл жұмысымның өзeктiлiгi Қaзaқстaндaғы қaжылық туризмнiң дaму мүмкiншiлiктeрiн aнықтaп, aнaлиз жaсaуғa бaғыттaлып oтыр.
Зeрттeулeрдiң мaқсaтынa жeту үшiн кeлeсiдeй мiндeттeрдi шeшу қaжeт бoлды:
1) дiни туризмнiң мaзмұны мeн мәнiн түсiну, дiни туризмнiң түрлeрiн қaрaстыру;
2) қaзiргi Қaзaқстaн нaрығындa қaжылық туризммeн тaбысты жұмыс жaсaп жaтқaн турфирмaлaрдың жұмысымeн тaнысу;
3) Қaзaқстaн Рeспубликaсындaғы қaжылық туризмнiң мәсeлeлeрiнe жәнe oлaрды шeшу жoлдaрынa тaлдaу жaсaу;
1 Aлeксaндрoвa A.Ю. Халықаралық туризм. Aспeкт Прeсс, 2001.
2 Тришин A.Ф. Әлемдік діндер және қасиетті орындар. 1997.
3 Христoв Т.Т. Діни туризм: - М.: Aкaдeмия, 2003.- 159 б.
4 Бaбкин A.В. Туризмнің түрлері. Aспeкт Прeсс. 2003. 270 б.
5 Мурaвьeв A.Н. Қасиетті жерлерге саяхат. Книгa, 1990. 255 б.
6 Бaукeр Дж. Әлем діндері. 2001. 250 б.
7 Абуков А. Туризмнің бүгіні мен ертеңі. Мәскеу.1999. 257 б.
8 Биржaкoв М.Б. Қажылық және діни туризм. 1997. 285 б.
9 Мeнь A. Діндер тарихы. 1994. 120 б.
10 Тихoнрaвoв Ю.В. Әлем діндері. Universa, 1998. 224 б.
11 Мaрчeнкoв В.Г. Православ дінінің бастауы. Пeтит, 1991. 207 б.
12 Мұртaзa Бұлұтaй. Қaзaқстaндaғы дiн жәнe мeмлeкeт қaтынaстaры, «Дaлa мeн Қaлa» гaзeтi, Aлмaты 2005. 5 б.
13 Бaйтeнoвa Н.Ж. Қaзaқстaндaғы дiндeр. Aлмaты. 2008. 4 б.
14 Н.Ә.Нaзaрбaeв. Қaзaқстaн хaлқының әл-aуқaтын aрттыру - мeмлeкeттiк сaясaттың бaсты мaқсaты. Aстaнa 2008. 31 б.
15 Әбсaттaр Қaжы Д. Ислaм жәнe зaмaн. Aлмaты. 2003. 142 б.
16 Д.Кeнжeтaeв, Н.Aсқaрoв, Ә.Сaйлыбaeв, Ө.Тұяқбaeв. Дiнтaну. Aстaнa. 2010. 210 б.
17 Қажылық елдеріне саяхат. 2015. Ақпарат көзі:фывафывафываwww.livetravel.com

18 Туризм. 2015. Ақпарат көзі:www.almatytravel.com

19 Қасиетті жерлерге қажылық сапар. 2015. Ақпарат көзі:www.krugosvet.com

20 Мeккe и Мeдинa – мусылмaн әлeмiнiң бaсты нысaндaры. 2015. Ақпарат көзі:www.travel.com

21 Қазақстан ұстанатын діндер. 2015. Ақпарат көзі: фывафываыва www.religia.kz

22 Қасиетті жерлер мен өлкелер. 2015. Ақпарат көзі:фываыфваwww.seasonstravel.kz

23 Діни ұйымдар. 2015. Ақпарат көзі:www.adresa.meta.kz

24 Қазақстанда діни жағдайға талдау. 2015. Ақпарат көзі:http://www.religions-congress.org/content/view/151/35/lang,kazakh/
        
        КІРІСПЕ
Туризм экoнoмикaның әр түрлі сaлaлaрынa әркeлкі ықпaлын жaсaудa, aлaйдa oның ... ... бaсқa дa ... ... ... ... ... бeрeді. Туризмнің тoлыққaнды жұмыс жaсaуы үшін туризм индустриясын қaмтaмaсыз eтeтін мaтeриaлдық ... ... ... ... тaңдa ... ... ... құрaлы рeтіндe діни туризмгe көп көңіл бөлінудe. Діни туризм ... және ... ... ... ... ... келе ... бағыты болып табылады. Діни туризм халықаралық және ішкі туризм саласында маңызды рөл атқарады. Діни туризм хaлықaрaлық бaйлaныстың кeңeю, ұлттық ... дaму жәнe дe бaсқa ... ... тaнысу құрaлы бoлып тaбылaды. Адамдар қажылық және экскурсиялық - танымдық сапар мақсатымен ... ... діни ... ... Олар діни ... ... ... шалып, құлшылық етуге ұмтылады. Дін адамның сана-сезімінің қалыптасуына, тәлім - тәрбиесіне, мәдени деңгейінің жоғарылауына әсер ... ... ... бaру ... кeздe хaлықтың eң мaңызды жәнe құрмeттi дәстүрлeрiнiң бiрi ... ... кeңeс oдaғы ... ... ... ... сaяхaттaу мiнәжaт eмeс, тaнымдық мәнгe иe бoлaды. Көптeгeн дiни құрылыстaр мұрaжaйғa, кoнцeрт зaлдaрынa жәнe т.б. aйнaлды, сoғaн сәйкeс, oлaр ... жaсaу ... ... eмeс, ... нысaндaры рeтiндe қaлыптaсты.
Қaзiргi уaқыттa көптeгeн дiни нысaндaрдың мaғынaсы мeн бaғыты өзiнiң бaстaпқы ... ... ... oлaр қaжылық нысaнынa дa, тaнымдық нысaнынa дa aйнaлып ... ... дiни ... - бұл ... мұрa ... әрi ... нысaндaры.
Дiни туризм туризмнiң зaмaнaуи индустриясының құрaмдaс бөлiгi бoлып тaбылaды. Oның ... ... бaр: ... жәнe дiни ... ... турлaр.
XX ғ. туризм индустриясы өтe қaрқынды дaмыды, трaнспoрт пeн бaйлaныс құрaлдaры ... ... ... өз дiнiнe қaрaй қaсиeттi oрындaрғa бaру мүмкiншiлiгi ұлғaйды. Aдaмдaр қaсиeттi oрындaрғa сaпaрлaрын әр түрлi сeбeптeр бoйыншa шeгeдi: тiлeк бiлдiругe, нaмaз ... жeкe ... ... өзiнe ... ... рухaни мeктeптi жәнe құндылықтaр жүйeсiн тaбу үшiн, eлдiң мәдeни мұрaсымeн тaнысу үшiн.
Дiни туристeрдi тaрту нысaндaры бoлып қaсиeттi oрындaр жәнe дiни ... ... Oндaй ... сaпaр жaсaуғa дiни aктiлeр, жыл сaйын бeлгiлi бiр уaқыттa өтeтiн фeстивaльдaр мeн мeйрaмдaр ... ... ... ... ... қaжылaрдың сaпaрлaрын тәжiрибeдe ұйымдaстырумeн aйнaлысaтын жәнe дiни туризм сaлaсындa қызмeттeр ұсынумeн ... ... ... тa ... ... зерттеу объектісі: Қазақстандағы қажылық туризмнің болашақта даму жолдарын болжау.
Жұмыстың мaқсaты: дiни туризмнiң мaғынaсын aшып, Қaзaқстaн Рeспубликaсындaғы қaжылық туризмгe тoлық ... ... ... даму ... ...
Мeнiң бұл жұмысымның өзeктiлiгi Қaзaқстaндaғы қaжылық туризмнiң дaму ... ... ... ... бaғыттaлып oтыр.
Зeрттeулeрдiң мaқсaтынa жeту үшiн кeлeсiдeй мiндeттeрдi шeшу қaжeт бoлды:
* дiни туризмнiң мaзмұны мeн мәнiн түсiну, дiни туризмнiң ... ... ... ... ... ... туризммeн тaбысты жұмыс жaсaп жaтқaн турфирмaлaрдың жұмысымeн тaнысу;
* Қaзaқстaн Рeспубликaсындaғы қaжылық туризмнiң ... жәнe ... шeшу ... ... ... ... ... негіздері: негізгі әдебиет көздерін анықтамалық, картографиялық, туристік компаниялардың жарнамалық буклеттерінен, әдеби материалдардан алдым. ... діни ... оның ... қажылық және діни бағыттағы танымдық турларды зерттеген ғалымдар: Ердавлетов С.Т. , Таймагамбетов Ж.К., и М.С. Нуркабаев , ... К.М. ... ... ... ... жазу ... ... анализдік, картографиялық, тарихи- сипаттамалық әдістер қолдандым.
Жұмыстың теориялық- практикалық маңызы: дипломдық жұмыста келтірілген материалдарды география, туризм, тарих пәндері бойынша ... ... ... ... ... немесе туризмді дамыту бойынша мемлекеттік бөлімдерде діни маршрут ... ... ... ... ... жұмыстың құрылымы кiрiспeдeн, нeгiзгi 3 бөлiмнeн, қoрытындыдaн жәнe қoлдaнылғaн әдeбиeттeр тiзiмiнeн тұрaды.
Жұмыстың көлeмi 64 бeт. 7 ... 8 ... жәнe 46 ... тiзiмiн қaмтиды.
1.ДІНИ ТУРИЗМ БОЙЫНША ЖАЛПЫ СИПАТТАМА
1.1 Діни туризм түсінігі және оның түрлері
Туризм ... ... - бос ... тұрақты жерінен тыс жерлерге саяхаттау және тұрақтау барысында пайда болатын қатынастар мен ... ... ... - тұрғылықты жерінен тыс жерде 24 сағат немесе одан артық уақыт ішінде болатын рекреацияның барлық түрі.
Туризм мәдени-танымдық, діни, көңіл көтеру, ... ... ... ... ... ... шытырманды болып бөлінеді.
Сонымен, біз діни мақсатта саяхаттайтын турист деп әдеттегі ортадан тыс жерге қасиетті орындар мен діни орталықтарға баратындарды айта ... ... ... халықаралық және ішкі туризм жүйесінде маңызды рөл алатынын тағы атап өту керек. Адамдар қасиетті орындарға және діни ... ... және ... ... ... ... Олар діни рәсімдерге қатысуға, намаз оқуға, құрбандық шалуға тырысады.
Діни туризм туризмнің заманауи индустриясының құрамдас бөлігі ... ... Оның ... ... бар: ... және діни ... ... турлар [1].
XX ғ. туризм индустриясы өте қарқынды дамыды, көлік пен байланыс құралдары ... ... [17]. ... өз ... ... ... орындарға бару мүмкіншілігі ұлғайды. Бір уақытта басқа елдердегі халықтың рухани жетістіктеріне ... ... ... ... ... ... ... пайда болды. Мұның соңғы он жылдықта адамзат өмірінің жан-жақты қарқынды ... ... ... ... дағдарысынан туындап отыр деген пайымдау келтіруге болады.
Діни ... ... ... ... ... ... және діни ... табылады. Ондай жерлерге сапар жасауға діни актілер, жыл ... ... бір ... ... ... ... ... мүмкін. Халықаралық сапар шегуде туристерге кедендік, валюталық, визалық және басқа да формальдықтардан өтуге тура келеді [18]. ... ... ... мен экскурсанттардың сапарларын тәжірибеде ұйымдастырумен айналысатын және діни туризм саласында қызметтер ұсынумен мамандандырылған фирмалар қалыптасып та үлгерді [20].
Бүгінгі әлемде діни ... ... діни ... ... ... ... ... жетіп отыр. Ол өзіне келесідей түрлерін біріктіреді: қажылық, діндердің тарихын және шіркеулік мәдениетті тану мақсатындағы саяхаттар, рухани тұлғалардың діндермен танысу және ... діни ... ... білу үшін сапарлары [3]. Бұлардың арасынан басым үлесін, ... ... ... Бұл - ... табынушылардың діни рәсімдерге, қасиеттілерге табынуы мен ғұрыптарды жасау үшін қасиетті орындарға баруы. Келесі кестеде әлемдік конфессиялардың қажылық орталықтары келтірілген. ... ... ... ... ... ... мекені, Елі
Конфессия
Қажылық Мақсаты
Иерусалим, Израиль
Иудаизм
Иудаизм дінін ұстанатын еврейлер осы жерге Храмдық тауды қоршап тұрған библиялық құрметтерге ие болған орындарға, ... ... ... ... плача) баруға ұмтылады [5].
Христиан
Христиандықтар Иерусалим жерін Исус Христостың жерге түсуімен байланыстырып, Құдай Қабірі ... ... ... ... ... ... мешітіне табынуға аттанады [5].
Мекке, Сауд Аравиясы
Ислам
Меккеге барып, қағбаны айналып, қажылық ету мұсылмандықтың бес парызының бірі ... ... ... ... ... ... басы - Рим ... тұратын Ватиканға барып, діни мерекелерде Ватикан алаңына жиналады [5].
Наланду және Кушинагар, Индия
Буддизм
Шакьямун ... ... ... орындары орналасқан аймақтарына діни мерекелерде баруға тырысады [5].
Діни туризм - бұл туризмнің дербес түрі. Діни ... екі ... өз ... ... ... бар, олар - қажылық туризм және экскурсиялық-танымдық бағыттағы діни туризм. Қажылық туризмнің өзге түрі болып рухани-қажылық туризм табылады [4].
Қажылық туризм - бұл діни ... өзге түрі ... дін ... ... ... ... сапарларының жиынтығын қамтиды. сөзі, орысша тілде , - паломник (қажылар) сөзінен шыққан, яғни, ... Орта ... ... ... сапар шегіп, ол жақтан пальма шыбықтарын әкелген болатын [2]. Қажылық адамдардың қасиетті орындарға табыну үшін жиһан кезуі, саяхат жасауы ретінде ... ... ... ... көптеген себеп-салдар итермелейді. Оларға физикалық және рухани сырқаттардан арылу, ... ... мен ... үшін ... күш ... қандай да бір жұмыс істеу және т.б. ... ... [2]. ... ... ... жоғарғы күштерге берген жақсылығына алғыс айту, сенімге берілгендігін көрсету, өзіндік ниеттері мен қозғалысқа қабілеттілігін тексеру, өмір мәнін түсіну үшін ... ... ... ... ... ... танылады. Бұл табыну діни сипатқа ие және құдайға құлшылық ету мен құрметті ... ... ... ... болып келеді. Көп жағдайда қажы - бұрыннан қалыптасқан құндылығы бар ... діни ... Ол ... ... өмір ... ... ортасы, қанағаттанушылығына, өзіндік рухани әрі ұнамды мақсаттарына жетуіне шек қоя ... ... ... ... ... ... бірі болып олардың рухани-ағартушылық құрамасы табылады.
Қажылықтың ерекшеліктері және түрлері. Қажылықтың бірнеше түрін бөліп ... ... ... ... 1. ... түрлері
Сонымен бірге, қажылық жалпы білім алуда да үлкен роль атқарады. Русьтағы ... мен ... ... ... ... орны ғана емес, онымен қоса мәдени орталықтар болып табылды [5]. Мұнда ғасырлар бойы кітаптар, икондар, қолданбалы өнер өнімдері, халық ... ... ... ... ... және ғибадатханалық құрылыстар өзіндік дәуірдің - әсіресе 18 ... ... ... ... ... ... танылды [5].
Қажылар, сонымен қоса, дәстүрлі түрде тамақтану менорналастырудың, қызмет көрсетудің деңгейі мен сапасына көп ... ... Олар ... ... кельяларында, жергілікті храмдарда, шатырлы қалашықтарда (мысалы, қажылық уақытында) қалады, тіпті храмдарда еденде немесе ... ... ... ... түрлерін таңдау мүмкіндігі аса үлкен емес әрі қарапайым ғана. Христиандық елдерде ораза ... ... ... ... ал Үндістанда - вегетериандық болып келеді [6]. Қажылық қасиетті ... ... ... ... ... ... Бұлар ретінде монастырьлар, храмдар, табиғи нысандар - тау, өзен, көл,тоғай, үңгірлер болуы мүмкін. Дәстүрлі түрде қажылыққа ... ... жылы ... ... Бұл ... қажылардың қасиетті орындарға жаяу баруы тиіс екенімен түсіндіріледі. Қажылардың орташа жасы - 45-50 жас. ... ... ролі де ... ... ... ... ... үлесі үлкен емес [3].
Діни бағыттағы экскурсиялық-танымдық турлар. Діни бағыттағы экскурсиялық-танымдық турлардың ауқымына діни орталықтарға бару жатады, бірақ сонымен ... ... діни ... - діни және ескерткішті нысандарды көре ... ... мен ... бара алады. Туристер құдайға қызмет етуге қатысады, кресттық жорықтарға, уағыздарда, басқа да діни ... ... ... ... ... ... ... діндердің барлық мерекелеріне қатыса бермейтінін атап өту керек. Танымдықта туристік инфрақұрылымда бар ... - ... ... және т.б. ... Діни бағыттағы танымдық турлар қажылыққа қарағанда қысқа болып келеді, олар діни мерекелермен ұштастырылмайды, онда ересек ... ... ... да ... ... Діни нысандарды туристер экскурсиондық мәні бағдарламаның бір бөлігі ғана болып келетін аралас турларда да ... ... ... үшін экскурсия нақты діни әрекеттерге қарағанда екінші мәнге ие [5]. Дегенмен де кейбір турларда қажылар да, экскурсанттар да ... ... ... экскурсиялық турлар діни қасиетті орындар мен өткеннің тарихи архитектуралық ескерткіштеріне барумен қоса ең аз ... үш ... ... [8]. ... өте келе ... ... ... үшін монастырьдың бастығының рұқсаты (бата беруі) қажет.
Діни-эскурсиялық турдың тобы үшін көптеген көңіл-көтеру мекемелері бар қонақ үйде орналастыру және ... ... ... ... ... күндері кафеге бару турдың сапасын бағалауда мардымсыз көрінсе, қажылар үшін бұл ... ... ... ... ... ... психологиялық қолайсыздық пен сезімталдық күш тудыруы мүмкін. Қажылық тур діни-экскурсиялық турмен салыстырғанда ... тек қана ... ... ... орындарды (қайнар көздер және т.б.) квалификациялық зерделеу мен ол ... ... ғана ... сонымен бірге, ғибадатхананың не монастырь діни тірлігінде шынайы ... ... және ... ... ... бару ... болып табылады. Діни-танымдық және қаржылық турларды, яғни бұларға дейін экскурсиялық сапарлар маршруты және көрсететін нысандар біріктіріледі, бұл өз ... ... ... ... ... алып келеді, ал бұл кезде монастырьға қандай да ... ... да ... деп ... ... орын ... ... Мақсаттардың әр түрлі болуы таңдаудың және көрсету мен әңгімелеудің әдістемелік қабылдауларын пайдаланудың, топпен қатынасу стилінің, арнайы лексиканың қолданылуының және т.б. әр ... ... ... эмоционалдық ықпалды күллі қоршаған ортасы келтіреді: архитектура, көркем өнер, икон жазу, шіркеулік ән айту, ... ... ... ...
Діни туризм түрлі формалар арқылы берілген. Сапарларды ұйымдастыру ерекшеліктері бойынша діни туризм ... және ... бола ... ... туристер ұйымдастырылған сапарларды қалайды. Олар қатал түрде регламенттелген және де әдетте алдын-ала төлем негізінде жүзеге асырылады. Кетер алдында ... және ... ... маршрутын, келу-кету мерзімін, көрсетілетін қызметтер жиынтығын (қыззметтердің толық жиынтығы немесе тек белгілі қызметтер ... және т.б. ... ... ... ... ... өз ... өнімдерін қалыптастыратын делдал фирмалардың көмегіне жүгінбейді. Олар өздері жоспарлап, өзіндік ... ... ... ... артықшылығы саяхатшының өткізілетін шаралардың белгілі бағдарламасына байланып қалмайтынында және сол жерде ішкі және сыртқы жағдайларға ... ... ... ... алу ... ... боп келеді. Ішкі жағдайларға нақты бір не басқа да орындарға бару немесе бармау керектігі ... ... ... ... қажеттілігі жайында шешім қабылдауға ықпал ететін психологиялық қозғамдамаларды жатқызуға болады. Сыртқы жағдайларға туристтің белігілі бір не басқа ... ... ... ... ... қаржылық ахуалын, оның сапарда келе жатқан уақытында оның қызығушылығын тудыратын түрллі нысандар туралы жаңа ... ... ... ... ... ... ауа-райы жағдайының өзгерістерін, сонымен қатар, қазіргі біздің уақытымызда жиі кездесетін түрлі діни ... ... ... тууы мен ... кету ... ... ... [17].
Саяхаттың қатысушыларының санына байланысты жеке және топтық турларды бөліп қарастырады. Қатысушылардың саны бір-бес болса, ол жеке ... ал ... ... ... ... турлар деп аталады. Кейбір туристік фирмалар екі адам мен одан ... ... ... деп санайды [4]. Жеке турдың жекелік жағдайы ретінде бір адамның сапары бола алады. Бұл ... жиі ... ... ... ... ... қажылық сапарлардан бақылауға болады. Адамның табынушылық қатынаста болу үшін, өзінің ішкі мәселелерін ойлау үшін, қиын ... ... ... ... ... ... Сондықта ол қажылық сапармен монастырьға, храм не ... ... ... өзі ... ... 2).
Сурет 2. Сапардың уақытының созылу уақытына қарай бөліну
Сурет 3. Бiр күндiк сапарлар өз iшiнде созылу ... ... ... 4. Көп ... ... өз ... ... күндеріне қарай бөлiнуі
Бiр күндiк сапарлар өз iшiнде созылу сағатына қарай ... 3 ... кем, 3-5 ... 6-8 ... ... 12 ... ... (бiр күндiк). Түнеумен қосатын саяхаттар 1-3, 4-7, 8-28, 29-91, 92-365 (түндер) ұзақтылығында болады. ... ... ... ... ... саяхаттайтын балалар, жастар (15-24 жас), экономикалық белсендi жас адамдар (25-44 жас), ... ... орта ... ... (45-64 жас) және ... ... саяхат жасайтын зейнеткерлер (65 жастан бастап) деп бөлiнедi.
Саяхаттау уақытында туристер түрлi транспорт құралдарын пайдаланады. Олар белгiленген жерлерiне ... ... жол, авто ... ... және ... ... жете алады. Сапардың түрлi кезеңдерiнде әр түрлi ... ... ... ... ... ... сапардың мемлекеттiк-территориалдық ерекшелiктерiне байланысты туризмнiң бiр түрiнiң тобына жатқызыла алады. Егер қажылар және ... өз ... ... ... ... ... онда ол iшкi ... деп аталады. Кiру туризмiне сол не басқа бiр елге басқа мемлекеттердiң азаматтарының келуi жатады [4].
Осы түрлерiнiң үйлесiмi туризм санаттарының ... алып ... ... ... оған ... басқа елдерден келген азаматтардың өз елдерiнiң территориясы бойынша саяхаты (яғни, iшкi және кiру туризмi) ... ... ... деп аталады. Қандай да бiр елдiң экскурсанттар мен қажылардың өз ... ... ... не ... ... сапараларының (iшкi және шығу туризмi) жиынтығы ұлттық туризмдi айқындайды. Кiру және шығу дiни туризмi туризмнiң басқа түрлерiнiң қатарымен бiрге ... ... ... ... ... ... сипаттары бойынша жiктеледi. Iс-әрекеттiң мерзiмдiлiген қарай келесiдей маршруттар болады:
* жыл бойы (дiни табынулар жыл бойы жалғасқандағы көптеген экскурсиялық және ... ... ... ... ... ... ... Сатья саи Баба Ұстазы ашрамына сапар шегу;
* мерзiмдiк ... ... ... пен басқа факторлар әсерiн тигiзетiн экскурсиялық және қажылық орындар). Мысалы, қажылар мен басқа да туристердiң Тибет және ... ... ... ... ... ... ... жылдағы бiрнеше жылдар болып табылады. Валаавмск және Соловецк православтық монастырьларына ... мен ... келу ... ... бiр ... (оқиғалы) (нақты бiр шiркеулiк мерекенi , жергiлiктi жердегi құрметтi ... ... ... атап ... ... ... сапарлар). Бұл - Ватикандағы Рим папасының орзалық уағызын тыңдауға қажылардың өте көп ... Бұл - ... ... бiр рет ... саны бiр ... 2 млн адамға жеткендегi Хадж. Сонымен қатар, мерекелер, карнавал және салтанатты рәсiмдер қатарына қатысуға арналған қажылық және экскурсиялық ... Және ... ... ... ... Эсал ... ... қатысуға бару.
Жалпы алғанда, дiни туризм қажылық туризм және дiни бағыттағы экскурсиялық-танымдық дiни ... деп ... ... ... ... түсiнiгi
Қажылық туризм - әр түрлi дiн өкiлдерiнiң қажылық мақсаттағы сапарлары болып табылады. Қажылық- бұл дiнге сенушi адамдардың ... ... ... ... үшiн жасалынатын құлшынысы. Қажылық жасау үшiн келесi себептердi атап ... ... ... ... деген адамдық қатынастың бiр түi деп есептейдi. Дiни туризм халықаралық және iшкi ... ... ... роль алады. Адамдар қасиеттi орындарға және дiни орталықтарға қажылық және экскурсиялық сапарлар шегiп жатады. Олар дiни ... ... ... ... құрбандық шалуға тырысады. Дiн адамдардың сана-сезiмiн және жүрiс-тұрысының таптаурындарын қалыптастыруға ықпал етедi. Ол қоғамдық ... ... ... ... әрi көп ... маңыздыларының бiрi болып табылады. Қасиеттi орындарға бару бұрынғы кезде халықтың ең маңызды және ... ... бiрi ... ... ... ... ... жылдарында қасиеттi орындарға саяхаттау сакральдi емес, танымдық мәнге ие болады. Көптеген дiни құрылыстар мұражайға, концерт залдарына және т.б. айналды, соған ... олар ... ... нысандары ретiнде емес, туризм нысандары ретiнде қалыптасты (сурет 5).
Сурет 5. Қажылық жасау себептерi
Ғылымда әдетте қажылықтың ... түрi ... ... ... саны және жанұялық тәуелдiлiгiне байланысты индивидуальды және жанұялық, топтық болып;
2) Сапардың ұзақтығына байланысты ұзақ мерзiмдi және қысқа мерзiмдi қажылық болып;
3) ... ... ... жыл ... ... сонымен қатар белгiлi бiр дiни мейрамға ұштасқан қажылық болып;
4) Зиярат етiлетiн ... ... ... дiни ... ... ... храмдар) бару және табиғаттағы дiни орындарға (таулар, өзендер, үңгiрлер, бұлақтар, тоғайлар ) ... ... ... ... ... iшкi (ел ... ... және шетелдiк қажылық турлар болып;
6) Орындалу мiндеттiлiгiне қарай ерiктi және мiндеттi қажылық турлар болып ... ... ... ... ... ... болып табылатын адам үшiн мiндеттi болып есептеледi.
Қазiргi уақытта көптеген дiни нысандардың мағынасы мен ... ... ... ... оралып келедi, олар қажылық нысанына да, танымдық нысанына да ... ... ... дiни ... - бұл ... мұра ... әрi туризм нысандары.
Дiни туристер және ең бiрiншi кезекте қажылардың өмiр сүруiнiң қалыпты жағдайларындағы әдетте дiни әрекеттерiнен ... ... ... ... ... Адамдар қасиеттi орындарға сапарларын әр түрлi себептер бойынша шегедi: тiлек бiлдiруге, намаз оқуға, жеке мәселелерiн ... ... ... ... ... мектептi және құндылықтар жүйесiн табу үшiн, елдiң мәдени мұрасымен ... ... ... тарту нысандары болып қасиеттi орындар және дiни орталықтар табылады. Ондай жерлерге сапар жасауға дiни актiлер, жыл ... ... бiр ... ... ... мен ... ... болуы мүмкiн. Халықаралық сапар шегуде туристерге кедендiк, ... ... және ... да ... ... тура ... Қазақстан нарығында қажылар мен экскурсанттардың сапарларын тәжiрибеде ұйымдастырумен ... және дiни ... ... ... ... ... фирмалар қалыптасып та үлгердi[8].
Ислам дiнiнде қажылықтың алатын орны ерекше болып келедi. Қажылық - ислам дiнi бес негiзiнiң соңғысы. ... - ... бес ... бiрi. ... ... кәмелетке толған, ақыл-есi дұрыс, денсаулығы жақсы, дәулетi жетерлiк, өзгеге қарызы жоқ мұсылман ғана ... өтей ... ... кiтаптарында:, - деп көрсетiлген[15].
Әлемде қажылықтың 11 макроаймағы бөлiнген:
Кесте 2.
Әлемде қажылықтың 11 макроаймағы

Қажылық аймақтары
1
Христиандық ... ... ... және ... да көптеген дiндер тараған Солтүстiк Америка;
3
Христиандық басым және жергiлiктi дәстүрлi дiндер қалыптасқан Латын Америкасы;
4
Ислам басым келген ... ... және ... ... ... ислам жоғары тұрады және христиандық пен басқа жергiлiктi дiндердiң жеке ... ... ... әрi ... пен ... анклавтары кездесетiн Батыс Азия;
7
Оңтүстiк Азия, мұнда иудаизм мен буддизм кең таралған және христиандық, жайнизм, сикхизм мен ... ... ... ислам, христиандық басым келген және индуизм анклавтары бар Оңтүстiк-Шығыс Азия;
9
Буддизм мен синтоизм жоғары тұрған және ислам мен христиандықтың аудандары бар ... ... ... Орталық Азия;
11
Ислам жоғары тұратын Орта Азия.
Қажылық сөздiкте - дегендi бiлдiрсе, шариғатта - арнайы ... яғни ... ... ... кейiнгi айдан бастап зүлхижжа айының 10-12 күндерiне дейiн арнайы мекенде яғни Сауд АрабиясыныңМекке қаласында табылып, арнайы бекiтiлген ихрамға кiру, ... жетi ... тәу ету, Сафа мен ... арасында сағий жасау, Арафада тұру, Мұздалифада түнеу, ... тас ату ... ... ... деп түсiну ләзiм[16].
Дiни туризм iшкi және халықаралық туризм жүйесiнде маңызды орын алады. Адамдар ... ... және дiни ... ... және экскурсиялық сапарлар шегiп жатады. Олар дiни рәсiмдерге қатысуға, намаз оқуға, құрбандық ... ... Дiн ... ... және жүрiс-тұрысының таптаурындарын қалыптастыруға ықпал етедi. Ол қоғамдық жүйенiң белгiсi ретiнде ... әрi көп ... ... бiрi ... ...
Әрбiр макроаймақ ең алдымен өзiнiң қажылық әлемдiк орталықтарымен белгiлi. Олар ... ... ... ... ... ... және жиi ... дiни мамандықтарын әкiмшiлiктiк, өндiрiстiк, мәдени және туристiк орталықтар функциясымен үйлестiрiп тұрады. ... ... ... дiни ... ұлтық және жергiлiктi маңыздылықтағы нысандары бар.
Дiни туризм адамның эмоционалдық жағдайына көп ықпал етедi. Қажылық ... ... ... ... ... ... ... тұйымдарға рұқсат берген, демалған және жанының жақсы қалпымен қайтып оралып ... ... ... ... ... ... күні ... Республикасы - 40 -тан астам конфессия мен деноминация өкілдері, сондай-ақ 130 ұлт пен ... топ ... ... және ... өмір сүре ... бірден бір мысалы. Қазақстан тарихи тұрғыдан Шығыс пен Батыстың түрлі дін, ... және ... ... мен ... ... жері ... ... мәдени - этникалық дәстүрлерінен мұра болған рухани саладағы төзімділік қазіргі уақыт пен ... ... ... ... ... негізі болып табылады. Бүгінгі күні діни қоғамдастықтар саны 4173, ал 1990 жылы олардың саны ... 670 ... ... саны ... ... ... өсті (сурет 6). Орыс Православие Шіркеуінің саны бес есе артты (62-ден 293-ке дейін). Рим-Католик Шіркеуінің бірлестіктер саны ... 86-ға ... ... ... - ... ... ... 362-ге дейін) [13]. Діни бірлестіктер өз иеліктерінде 3129 табыну құрылымына ие, олардың 2229-ы мұсылман мешіттері, 258 - православие және 93 - ... ... 6 - ... және бес ... ... ... ... мен намаз оқу үйлері [21].
Сурет 6-дан байқалып тұрғандай Қазақстан Республикасының басым көпшілігі мұсылман және христиан діндерін ұстанады. ... ... бұл ... ... ... өте аздығын көрсетеді. Сонымен қоса бұл диаграммадан қазақстандықтардың ислам және христиан ... ... сай шет ... шығатынын қорыта аламыз
Сурет 6. Қазақстан Республикасының азаматтарының діни таңдау көрсеткіші. ... ... 28 ... Қазақстан Республикасының Туризм және Спорт министрі Тесірхан ... ... ... діни және қажылық туризм мақсатымен отандастарымыз келесідей мемлекеттерге ... ... 7. ... ... ... 2010 жылғы қажылыққа аттанған мемлекеттері
Көрсетілген деректер бойынша қазақстандықтардың басым көпшілігі Сауд Аравия мемлекетіне қажылық саяхатқа ... ... ... ... ... ... атап айтқанда сонда орналасқан Иерусалим қаласына барушы санының жыл ... 1500 ... ... көрсетілген.Сонымен қоса қазақстандықтардың қажылық сапарға аттанатын елдер тізіміне Ватикан, Үндістан, Қытай және ... ... ... екен.
Сауд Арабия патшалығы - Араб түбегiнде орналасқан мемлекет. Солтүстiгiнде Иорданиямен, Иракпен және Кувейтпен шекаралас, шығысында ... ... Араб ... ... ... ... Йеменмен шекаралас. Солтүстiк-шығысында Парсы шығанағы батысында Қызыл теңiзбен қоршалып жатыр[20].
Сауд ... деп ... ... деп ... себеп Мекке және Мединеқалаларының орналасуында. Араб тiлiнде қысқаша -ас-Саудия деп айтылады. Сауд ... ... ... Иордания мен Лихтенштейндi қоса есептегенде әлемдегi 3 династиялық патшалық қатарына жатады[20].
Мекке ... ... ... ... ал-Муккаррама) - Сауд Арабиясының батысындағы қала, Қызыл теңiзден шамамен 100 км қашықтықта орналасқан. Мұсылмандардың қасиеттi қаласы болып саналады.
Бұл қалада ... (ғ.с.) ... ... ... ... ... Ол арабтардың ежелгi мәдени орталығы саналады. Исламдық сенiм бойынша мұнда Адам ата мен Хауа ана, Шис, ... ... ... (ғ.с.) ... ... джурхум, хузаа тәрiздi ежелгi тайпалар мекен еткен. Ал 4 ... ... ... құрайыш тайпасы қоныстанған. 6 - 7 ғасырларда қала халқы Қағбадан оңтүстiк-шығысқа қарай 800 - 900 метр және ... ... ... 500 метр ... алып ... ... Мұхаммед пайғамбар (ғ.с.) Меккеден кеткенiмен, Мединедегi жаңа ғибадатхананы Қағбаға қарама-қарсы қойған жоқ, қайта оның есiгiн соған қаратты (қара ... 630 жылы ... ... ... алуы оның дiни ... ... ... жағдайын қалпына келтiрiп қана қоймай, жоғары дәрежеге көтере түстi. Қағбаны айналып қажылық ету салтына Арафат тауына бару ... ... ... тәу ету ... бес парызының бiрi болып жарияланды. Әлемдiк ислам қозғалысының ... ... ... ... ... ... ... ханбалиттiк мазһаб) және шииттiк оқу орындары орналасқан [20].
Әрбiр дұрыс жолдағы мұсылман өмiрiнде бiр рет болса да бұл ... дiни ... ... ... ... ... Мекке бар-жоғы Арабия мен Африка шөлдерiнен жүрiп өтiп, ... ... ... ... ... қана ... мен әл-Харам мешiтiне кiруге тек мұсылмандарға ғана рұқсат етiлген, ... ... ... салуды бұзушыларды өлiм жазасына кескен (қазiр оларға айып салынады). Солай болғанмен де соңғы 200 жыл iшiнде мұсылмандық ... ... ... ... ... ... оқиға iздеушiлер бұл заңды бұзды. 1830 жылы мешiтте болған Ричард ... ... ... асып ... болар[20].
Меккеге қажылыққа келгендер ғасырлар өткен сайын қасиеттi болған қажылық салтанатына қатысады. Салтанат алдында олар ақ киiм - ... ... ... ... Алла алдында адамдар теңдiгiнiң нышаны ретiнде бiрдей киiнедi. Сыйынардың алдында мұсылман бетiн, басып, қолдары мен ... ... тиiс, ... кез ... ... ағып ... су ... Харамда, Қағбадан бiрнеше метр жерде ежелгi заманда қаладағы ауыз суының ... ... ... - ... ... бар. ... ... болуы библиялық уақыттарға ж атады. Ибраһимнiң дүниеге келген бiрiншi ұлы Исмаилдың - анасы АжардыИбраһим пайғамбардың бедеу әйелi ... ... қуып ... ана шөл ... өлiп ... үшiн ... оларды құмнан ауыз суы атқылап жатқан жерге жiбередi. ... ... ... ... ... негiзiн салушы Мұхаммед пайғамбар осында дүниеге келген (сурет 8). Кейiн Мединеге көшуге мәжбүр болған ... 630-31 ж. ... ... ... ... ... ... табынатын ең қасиеттi орны - Қағба осында[20].
Сурет 8. Мекке қаласы, Қағба
Қағбаның есiгi: Ибраһим (ғ.с.) ... ... ... ... оған ... ... екi есiк орнатты. Адамдар шығыс жақ есiгiнен ... ... жақ ... ... едi.фаграпггапгапагрргаывафывафывафывафывафыва Құрайыш руы Қағбаны қайта салған кезде, батыс жақ есiктi жауып тастады және шығыс жақ есiгiнiң табалдырығын адам бойынан жоғары етiп ... ... ... үшiн ... ... орнатты. Баспалдақсыз есiктен кiру мүмкiн емес едi (сурет 9).
Сурет 9. Мекке ... ... ... ... ... - ... бiрнеше тарихи, мұсылмандар үшiн қасиеттi саналатын жерлер келесі ... ... ... ... ... үшiн ... саналатын жерлер

Қасиеттi орын

Қасиеттi орын
1
Хира үңгiрi
7
Дар әл-Арқам
2
Сәуiр үңгiрi
8
зираты
3
Мұхаммед пайғамбардың (с.а.с.) туған үйi
9
мешiтi
4
Имам Алидiң үйi
10
мешiтi
5
Хадижа ханымның үйi
11
немесе ... ... ... т. ... ... 4 ... бейнеде болғандықтан, әр бұрыштың өзiне тән атаулары бар. 1 Қара тас бұрышы. Қара тас орналасқандықтан осы атауға ие ... ... қоса - ... бұрышы деп те аталады.лоолрошрошрроорш 2 Ирак бұрышы. Ирак жақ ... ... осы атқа ие. ... қоса ... ... ... ... бұрышы деп те аталады. Қара тас пен Ирак бұрышының араларында: Қағбаның бетi, мултәзәм, ... ... ... және ... ... ... құдығы орналасқан. 3 Шам бұрышы. Шам жақ бетте болғандықтан және батыс жақ бұрышы деп те аталады.Ирак бұрышы мен Шам ... ... ... және ... ... су ... құбыр (мизаб) орналасқан.оренрррнороорпроп 4 Иемен бұрышы. Иемен жақ ... ... ... ... ие болған.Шам бұрышы мен Иемен бұрышы аралығы- Қағбаның арқасы саналады. Қара тас - жәннаттан түскен. Қаншама ғасырлар, оқиғалар өтсе де ... ... ... сақталған. Қағбаның шығыс жақ бұрышында сүюге ыңғайлы, адам бойы ... ... ... Қара ... ... таза ... ... Хаджар әл-Әсуәттың негiзгi ең үлкен бөлiгi Қағбаның iшкi жағында.фварааааанаееааенаеаенргаенрафвафывафывафывафывафвафыв Қара тас жәннаттан алғашқы түскен кезiнде өте нұрлы, ... тас ... ... ... ... де ақ ... деп айтқан. Басқа риуаятта: "Қардан да аппақ",- делiнген. Қара тас - адам ... күнә ... ... ... ... ... қараймаған. Адам баласына көрiнiп тұрған жерлерi ғана қарайған. Қалған ... ... ... ... - қара тас күйiнде болса да, оның артықшылық қасиеттерi өте ... ... ... Мұхаммед (с.ғ.с.) өз қолымен қойған. Мұхаммедке (с.ғ.с.) пайғамбарлық келуiне 5 жыл ... ... ... ... руы ... ... келiседi. Ортаға адалдан тапқан малдарын жинап, Қағба құрылысын бастап кетедi. Қағбаны салып болып, ендiгi кезек Қара тасты орнына ... ... ... ... ... Әр рудың адамдары өз қолдарымен қоймақшы болады. Тiптi үлкен қан төгiс, шайқасқа ұласуға сәл-ақ қалады. Қағба жұмысы 3 күнге ... сол ... ... ақсақалдардан саналатын Ибн Мұғира: "Жанжалдасуды қояйық. Менiң сөзiме құлақ салыңдар. Кiмде-кiм мына қақпадан бiрiншi кiретiн ... бұл iстiң ... ... тапсырып, айтқанына құлақ асайық",- дейдi. Бұған барлығы келiсiп: "Есiктен кiм кiредi екен?"- деп күтiп тұрғандарында, бұл оқиғадан еш хабары жоқ ... ... ... ... болып кiредi. Жұрттың бәрi оны көрген сәтте: "Мұхаммед келдi. Ол сенiмдi. Ешқашан өтiрiк айтқан емес",- деп ... ... ... ... ... келiскен iстерiн түсiндiредi. Сонда Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) шапанын шешiп, үстiне Қара тасты қойып: "Жиналған қабиладан бiр кiсiден келiп шапанды көтерсiн",- дейдi. ... ... ... соң, Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) ол тасты өз қолымен, Қағбаның бұрышына орналастырады.фыафывафвафыва Пайғамбарымыз Мұхаммед (с.ғ.с.) Қара тасқа нұрлы жүзiн қойып, мүбарак ерiндерiмен ... ... ... ... ... - қара ... ... құрметiн бiлдiредi.фвафывафывафывафывафывафывАбдулла ибн Омар (р.а.) былай риуаят етедi: "Пайғамбарымыз Мұхаммед (с.ғ.с.) Қара тасты ұстады, мұнан соң ерiндерiмен сүйiп тұрып ұзақ ... ... ... ... Омарға қарап: "Иә, Омар, бұл орын - көз жасы ... ... дедi. Сол ... ... ... ... ... Қара тасты сүйедi.фкевпкепкепвкееевеаывафывафывафывафыва Қара тас жәннаттан келген. Бұл тасты Ибраһим (ғ.с.) Қағбаны салғанда, өз қолымен шығыс жақ бұрышына орналастырған.фывафыв Кiмде-кiм Қара ... ... ... Қара тас ол адам үшiн куәлiк етедi. ... ... ... күнi - Аллаһ тағала Қара тасқа көретiн көз, сөйлейтiн тiл берiп, бұрынғы көрiнiсiне қайтарады. Сонда қара тас ... ... ... ... үшiн ... ... ... Ақырзаман жақындағанда Қара тас жоғары көтерiлiп кетедi. Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) хадисiнде: "Қара тасты ... ... ... бiр ... ... ... ... тәу етiп Қара тасты сүйедi. Таңертең келiп қараса, Қара тасты орнынан таба алмай ... ... ... тағала қиямет жақындағанда жәннаттан жерге түсiрген нәрселерiн қайтарып алады",- дедi.
Қара тас - тәуептiң басталуы және ... ... ... Күшi ... ... ... - ... яғни сауапты iстен саналады. Қара тасты сүйерде адамдарды кимелеп, ... сақ болу ... ... Қара ... сүю - ... ... Қоштасу қажылығында Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) Қара тасты сүйдi. Ол ... аз ... ғана ... едi. Ешкiмге кедергi жасамады. Мұнан соң хазретi ... (р.а.) ... "Ей, ... Сен ... ... Қара ... ... күшке салушы болма, әлсiздерге зиян тигiзiп қоюың мүмкiн. Егер Қара тастың бос тұрғанын ... ғана оны сүй. ... ... тек ғана ... ... ... ... өтсең де болады", - деп ескерткен. Сол ... Қара ... сүю ... ... ... ... бiлiп басқаларға жаманшылық iстеп қоюдан сақтануы керек. Әйел кiсiлер үшiн Қара тасты сүюдiң қажетi жоқ. Тек ... жоқ ... ғана ... болады. Айша (р.а.) анамыз Қара тастың тұсынан өтiп бара жатқанында, кейбiр әйелдер: "Ей, мұсылмандардың анасы, Қара тасты ұстамаймыз ба?"- ... ... ... үшiн Қара тасты ұстаудың қажетi жоқ, кеттiк",- деп тұсынан өтiп кеткен.Сондықтан да, ... ... Қара ... ... деп ... тұрып, тәуеп етушiлердiң жолына кедергi жасап қоюдан сақ болуы керек. Қара тастың тұсынан өткенiнде тоқтамастан: "Бисмиллаһи, Аллаһу әкбар", - деп ... ... ... бұл амалы Қара тасты ұстағаны саналады.фывафывафывафваАйша (р.а.) анамыз Пайғамбарымыздан (с.ғ.с.) сұрады: "Не үшiн ... ... яғни ... ... адамын кiргiзiп және қаламаған адамдарын кiргiзбес үшiн жасаған. Егер халықтың көңiлдерiне ауыр келмесе, әлбетте мен Қағбаны екi ... етiп, ... ... едiм", - дедi.Қазiргi уақытта Қағбаның есiгi бiреу. Бұған қоса Қағбаның iшiне кiрген кезде, оң жағында бiр есiк бар. Ол - ... есiгi деп ... Оның ... Қағбаның төбесiне көтерiлетiн арнайы баспалдақ орналасқан.Қағбаның арқасындағы есiктiң жауып тасталған орны айырықша қараған адамға бiлiнiп тұрады.
Медине, ... ... - ... ... қаласы) - мұсылмандардың қасиеттi қаласы. Сауд Арабиясындағы ... ... 622 ж. ... пайғамбар (ғ.с.) көшiп барғаннан кейiн Медине деп аталды. ... ... ... ... аус және ... ... мекендеген. Олар Меккеден қоныс аударған мұсылмандарға көмек көрсетiп, Мұхаммедтiң (ғ.с) пайғамбарлығын мойындап, ... бiрi ... ... дiнiн ... ... ... мешiт салынды, Құран Кәрiм аяттарының бiршамасы осында түсiрiлдi. Мединеде алғашқы жұма намазы оқылып, жалпы мұсылмандарға парыз етiлдi, исламдағы ... алу, ... ... ... ... ... парыз болған әдет-ғұрыптардың орындалу дәстүрi бекiдi. Медине ... ... ... ... ... қалыптасты. Оның бiр көрiнiсi мединелiк кезеңде мұсылмандар Бадр ... ... ... ... 625 ж. меккелiктер Медине қаласына жақын келiп, Ухуд тауының түбiнде шайқасты. Мұсылмандар үлкен шығынға ұшырағанымен, меккелiктер жеңiлiп, керi ... ... жылы ... Мединеге шабуыл да қоныс орнының шебiнде тойтарылды. Мединеде ... ... (ғ.с.) ... Мұнда қажылық парызын орындаған мұсылмандар зиярат етедi. Медине алғашқыда тас қорғанмен қоршалған, төрт қақпасы бар бекiнiстi қала болды. 632 - 656 ж. Араб ... ... 10 ... ... ... ... әулеттерге тәуелдi, ал түрiктер Мысырды жаулап алғаннан ... (1517) және 1919 ... ... ... ... құрамында болды. 1919 - 1924 ж. Хиджаз корольдiгiнiң, 1924 жылдан Сауд Арабиясының құрамына кiрдi. Қала ... ... ... (ғ.с.) ... ... 656 ж. үлкен мешiт салынған (бiрнеше рет қайта салынды, қазiргi нұсқасы 1853 - 1854 ... ... ... ... қаласы - Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) қоныс аударған мекенi. Онда ... ... ... ... 10). ... 10. ... ... Пайғамбар мешіті
Пайғамбардың (с.ғ.с.) мешiтiн зиярат ету қажылықтың шарттарына жатпайды. Тiптi оның қажылықпен еш байланысы да жоқ. Ол ... ... кез ... ... ... ету - ... Оны ... еткен уақытта ихрам киiлмейдi. Аллаһ сәтiн салып қажылыққа барған адамның Мәдина қаласына келiп Пайғамбардың (с.ғ.с.) мешiтiне баруы және Пайғамбарға ... ... ... - ... ... ... ... кез келген адамға бұйыра бермейдi. Бұл мешiтте оқылған намаздың ... ... ... ... мешiттерде оқылған намаздың сауабынан мың есе көп. Яғни, оған басқа мешiттерде мың намаз оқығанның сауабы берiледi. ... ... ... ... ... ... ... және күшеюiне қатысты көптеген нысандар бар:
* Бақиғ қабiрстаны. Пайғамбар (с.ғ.с.) мешiтiнiң жанында орналасқан атты қабiрстанды зиярат ету. Бұл ... ... ... ... ... ... әйгiлi сахаба, үшiншi халифа Осман да (Аллаһ оған разы ... ... Ухуд ... Ухуд ... жанында орналасқан, Ухуд шайқасында көз жұмған сахабалардың ... ... ... Құба ... ... - ... ең алғашқы салынған мешiт. Үйден дәрет алып барып, екi ракағат намаз оқу - сүннет. Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) осылай ... және ... ... ... шақырған. Пайғамбар (с.ғ.с.) Құба мешiтiн жаяу да, көлiкпенде зиярат етiп, онда екi ... ... ... Осы ... ... ... ... сүннет бойынша зиярат жасалатын жер жоқ. Тек адамның өзi қызығып, тарихи орындарды көремiн десе, қалаған жерлерiн ... ... - Таяу ... елi, Азия мен ... ... тұр. Георафиялық орналасуы бойынша - мемлекет Азияның оңтүстiк-батысында орналасқан[22].
Израиль үш ... - ... ... ... ... ... ... Географиялық жағынан Азияға жатады, мәдени тұрпаты тұрғысынан Еуропаға, климаты бойынша Африкаға келедi. Израиль осы ... ... да ... ... ... - ... ... дегенмен қаланы толық бақылау БҰҰ Қауiпсiздiк Кеңесiне мүше елдер тарапынан мойындалған ... көне ... ... ... ... бейнеленген. Бұл қаланың жасы үш мың жылдан ... ... үшiн ... ... ... өзi болып есептеледi; бұл Давида мен Соломон шiркеуiнiң атақты орны. Еуропа халқының мәңгiлiк астанасы. Христиандар үшiн Христостың ... ... ... және ... мен ... жерi, сондай-ақ құпия сырдың орны. Мұсылмандар үшiн қасиеттi Әл-Қудждiң атымен көкке ұшқан күнi. Иерусалим үш ... бiр қала ... ... ... ... бүгiнгi көрсiнiсi: Батыс Иерусалим - еврей анклавы; Шығыс Иерусалим - онда негiзiнен арабтар қауымы тұрады; бұл конгломераттың ортасында Көне қала ... жерi - ... ... ... ... ... өздерiн осы аймақты мекендеген ежелгi ұлт деп есептейдi.
Киелi жерлер жағынан да ... ... ... бар. Бұл ... қай ел де Израильмен бәсекелеспес болар. Әлемнiң үш ұлы ... - ... ... - ... ... ұйысқан ұясы осында. Иудейлер Көз жасы қабырғасына, христиандар Құдай қабiрi ... ... ... ... ... етiп ... ... құдiретiмен үш ұлы киелi мекеннiң аядай жерге жинала қалғанына қалай ғажаптанбассыз.
Израиль мемлекетi еврейлiк ... ... ... ... ... ... ... пайда болған. Бұл Иисустың дүниеге келген және ... ... ... ... ... ... жерi. ... Израиль елiн римдектер басқарып отырға нкезде дүниеге келген. Бiздiң эрамыздың IV ... ... елi ... ... Қасиеттi Жер ретiнде қалыптаса бастады. Елде көптеген шiркеулер мен монастырлер салынды. Мұнда қасиеттi тастар сақталады.
Иерусалим қаласы, Әл-Құдыс (ивр.‎ - ... ... ... . ... пен ... Ұршалим; Исраелде ресми: араб.: Ұршалим-әл-Құдс (ежелгi мен қазiргi арабша атауларының қоспасы) - Жерорта теңiзi мен Өлi теңiзi сушекарасында, 650-840 м ... ... ... ... Қала жасы - 3500 ... ... Әл-Құдыс үш дiннiң - иудаизм, христиан және ислам дiндерiнiң орталығы болып табылады, ... ... ... ... ... ерекше көп мекен[22].
Қалай дегенде де бүкiл әлем мойындайтын шын - дық ... үш ұлы ... - ... ... ... ұйысқан ұясы осы жер. Иерусалимнiң исламда Мекке мен Мединеден кейiнгi үшiншi қала саналатынын ... ... ... ... 619 жылы ... түнiнде (Ләйлат әл-Мирадж) осы жерге Меккеден ұшып келген, дәл осы жерден қанатты Бу - ракқа (қазақ Пырақ дейдi) ... жетi қат ... ... ... 11). Бұл жайында Құранның Исiрә сүре - сi - нiң 1 ... ... ... ... үш талы да ... ... ... көк - ке көтерiлген жерге әл-Ақса мешiтi орнатылған[10].
Сурет 11. Иерусалим, Әл-Ақса мешiтi
Сонымен бiрге, ... ... ев - рей - ... ... 2-шi ... осы Палестина жерiнде қалыптасқаны да талас тудырмайтын та - рихи факт. Бүкiл хрис - тиан әлемi ... тұ - ... ... қа - бiрi ... да осын - да. ... крес - ке ... Голгофа қырқасы да осында. Христостың көкке ұшып кететiн жерi де ... ... ... ... ... соттай - тын преторий орны да осында.
Палестина жерiнде иудаизмнiң, христиан - дық - тың қалдырған iзi көп пе, ... қал - дыр - ған iзi көп пе деп ... да ... ша - малы. Палестина жерiнде Омейя әулетiнiң де (661-750), Аббас әуле - тiнiң де (750-969), Фатима ... де ... iзi ... ... Мұ - сыл - мандар әл-Құдыс деп атаған бұл қа - ла - ны арабтардан крест керушiлер қайта тар - тып ... Па - лес - ... аума - ғын ... ... тал - қандайтын Мы - сыр сұлтаны Салах әд-Дин де, одан кейiн Мысыр мен Си - ... ... ... ... қан - да - сы - мыз Бей - ... сұл - тан да ... тұр - ған. Осын - дағы ол ... саны аз еврейлер тұрмақ, бү - кiл батыс әлемiн моң - ғол әскерлерiнiң шап - қын - - шылығынан ... 1260 жылы ... тү - бiн - де - гi ұлы ... тал - қандаған Бейба - рыс сұл - тан құтқа - рып қал - ған. Осы же - ңiс моң - ғол - ... Аф - рика құр - лы - ғына ... ... жо - лын ... ... ... - ған едi. Осман им - периясы тарих сахнасына дүрiлдеп шыққанға дейiн Египеттiң қарауында келген Палестинаны сұлтан ... ... ... қолы 1517 жылы ... ... ... төрт ... бойы бұл жер түрiктердiң қолына қараған. Ол кезде ел аумағы екi вилайетке (уәлаят) бөлiнген. 1800 жылы ... бар ... 300 ... ... екен, мұндағы бар еврейдiң саны 5 мың ғана болған екен. Жалпы, Палестинадағы барша христиандар саны небәрi 25 мың ... ... ең көне қала - ... ... ... тұра ... 10 мың ... асқан. Әлемдегi теңiз деңгейiнен ең төмен (250 метр) орналасқан қала да осы. ... ... ... арқы - ... автобусыңыз тұмсығын Өлi теңiз жағасына бiр-ақ тiрейдi. Жол бойындағы бәдәуилер қостарын көрудiң өзi бiр қызық. Бәдәуилер осыдан мың жыл бұрынғы ... ... өмiр ... ... өмiр ... сияқты. Әлi де күрке лашықтың астында тұрып жатқан жұрттың ... ... ... гөрi мына ... ... ... келетiндей көрiндi бiзге. Ұзындығы 75, енi 17 шақырымдық қана ... алып ... Өлi ... - ... ең ... нүкте. Суының тұздылығы сондай, мұн - да ешқандай жәндiк атаулы өмiр сүре алмайды. Өлi те - ңiздегi калий Атлант ... 20 есе, маг - ний 35 есе, ... 42 есе ... Суға ... шал - қаңыздан жата кетсеңiз мамық көрпенiң үстiне құлағандай қалықтай қаласыз. Аспан айналып жерге ... ... - 52 ... Қолыңыздағы шөл - мектен әрi кетсе оншақты минөт сайын ұрттап отырмасаңыз қаныңызды кептiрiп, жаныңызды ... ... Суда он ... ... жату да қауiптi. Жағада күн - ге күю де қауiптi. Өлi теңiздiң суы мен ... ... ... бар - шаға белгiлi. Талассотерапияның ең бiр шегiне шық - қан ... ... ... курорттарға ке - лу - шiлердi жылдан-жылға көбейтiп ба - рады[22].
Израиль елiнiң дiни жәдiгерлiктерi дегенде бiз ең алдымен Иерусалим храмын ... ала - мыз. Оның ... ... алар орны айрықша. Храмның қира - тылуы - еврей та - рихының бет - бұ - рысты белесi. Бұл оқиға ... дәуi - ... 70-шi жы - ... ... соғы - ... ... ... Әу баста Ирод тұр - ғызған, ақыры Рим императоры Тит қи - ратып тынған бұл храмның қандайлық ... ... еке - нiн оның сақ - ... ... Батыс дуалының бiр бөлiгiнен-ақ сезiне аласыз. Дуал қабырғасына қаланған тастардың ең майдаларының өзi екi ... бес ... ... ... ... ... ... 50 тоннаға жуық. Арасында ұзындығы 12 метрлiк, биiктiгi 3 метрлiк, қалыңдығы 4 метрлiк тұтас тас та бар, жаңағы ... ... 400 ... ... ... ... бұған тең келер бiр де бiр ғимарат болған емес", дейдi ағылшындық автор Саймон Голдхилл. Ұзындығы 156 метрлiк Көз жасы ... - ... ... ең ... жәдiгерлiгi. 638 жылы халиф Омар бастаған мұсылмандар қолы қасиеттi әл-Құдысты басып алып, 691 жылы ... Абд ... ... ... сегiз қырлы ғимарат орнатқанға дейiнгi 600 жылдан астам мерзiмде ол храмды қалпына келтiрудiң мүмкiндiгi болмады ... ... ... ... ол ... ... алған жоқ. Алғашқы крест керушiлер Иерусалимдi қайтарып алу жорығын арада төрт жүз жылдай өт - кенде ғана бастады, 1099 жылы қала ... хрис - ... ... ... Онан кейiн де храмды қалпына келтiрудiң мүмкiндiгi болмады емес, болды. Бiрақ, ол жұмыс бәрiбiр қолға алынған жоқ. Мұның ... мәнi бар. ... ... ... ... қажетi шамалы. Оны айтасыз, тiптi, еврейлерге храмның асқақтаған айрықша ... ... да ... ... ... ... ғана - бiр ... дуалының бiр бөлiгi сақталған күйде тұрғаны артығырақ сияқты. Таза көркемдiк өлшемдер тұрғысынан қарағанда да Иерусалим храмы қиялдағы ғажайып бейнеге айналғаны ... ... ... ... ... кеңiстiгi әр адамның тарихтағы тарыдай орнын табуға тырысатын талабын ... ... - ... мiнәжат кешi. Сол күннiң ертеңiнде бүкiл ел сiлтiдей тына қалады. Ортодокс еврейлер сенбiде саусағын қимылдатпайды десе де ... ... күнi ... ... сенбi күнi телеарналар да жұмыс iстемей келген. Көз жасы қабырғасының алдындағы иудейлердiң Жаратқанға ... жүзi бiр ... ... ... ... ... (сурет 12). Қабырға тастарының арасындағы қуыстарға жұрт тiлек жазған ... ... ... ауық-ауық жинап алып, қасиеттi жерге көмiп қояды[17].
Бүкiл христиан әлемi қасиет тұтатын Құдай қабiрi храмы Көз жасы ... онша ... ... Оны IV ғасырда Византия императоры Константиннiң шешесi Елена тұрғызған[19]. Иисус Христос крестке керiлетiн Голгофа қырқасы осында. Құдай қабiрi де осында. Аңыз ... ... сол ... үш күн жатып, тiрiлiп, Көкке ұшып кеткен. Храм сол үңгiрдiң үстiне тұрғызылған. Бiр ... ... кiлтi ... палестиналық мұсылманның қолында. Сол адам күнде шiркеудi таңертең өзi ашып, күнде кешке өзi ... ... 12. ... ... ... ... ... христиандардың ең киелi жәдiгерлiгiнiң кiлтiне сонау сұлтан Салах ад-Дин (Саладдин) заманында, ХII ғасырда ие болған. "Құдай қабiрi храмы жақсы мен ... ... ... ... ... ... жер. Бiр храмның әр бұрышын православие, католик, армян, копт, сирия және эфиопия ... ... ... оның ... келбетiн әлем-жәлемдетiп бара жатқандай да әсер етедi[19].
Иерусалим исламда Мекке мен ... ... ... қала саналады. Ескi қаланың солтүстiк-шы - ғыс бетiндегi Мұсыл - ман орамында Ха - рам-әш-Шериф деген жер бар. Өзiнiң ... ... - 12 ... алып жа - тыр. Бұл ... ескi ... алтыдан бiр бөлiгi. Батыс қабырғаның ұзындығы 491 метр, ... ... - 310 ... шығыс қабырға 462 метрлiк, оңтүстiк қабырға 281 метрлiк. Онда ... ... ең бiр асыл - ... ... қос қасиеттi мекен қатар орналасқан. Бұл жерге кiруге тек мұсылмандарға рұқ - сат етiлген. Ол үшiн ... дiн ... - ман ... ... - ңыз, оған қоса "Фа - тиха" сүресiнен бiрер аятты жатқа бiлуiңiз шарт. Бүкiл Таяу Шығысты ... жыл бойы ... ба - ... ... Ин - ... 2000 жылы Израиль премьерi Ариель Шаронның Храм ... ме - шiт ... аяқ ба - ... ... бо - ... де, ауызекi сөзде де Омар ме - шiтi делiнiп кеткенiмен, халиф Омар салдырт - қан ... бұл ... ... Омар ... ағаш ... ... бұл ғимаратты 691 жылы халиф Абд әл-Мәлiк салдыртқан. Ғимараттың тұрған орны да айрықша. Аңыз бойынша, дәл осы ... ... ... ұлы ... ... ... құр - бандыққа шалмаққа бекiнген. Қолына қылы - шын ала бергенде Алла баланың ... ... шал деп ... көк ... ... ... құр - бандыққа қой шалатын дәстүрiмiз содан қалған. Дәл сол жартас кейiн Сүлеймен пайғамбар храмы - ның ... ... ... де ... - ... ... (с.ғ.с.) 619 жылы Мираж түнiнде (Ләйлат әл-Мирадж) осы жерге Меккеден ұшып ... дәл осы ... ... ... (арабшасы - аль-Бурак) мiнiп, жетi қат көкке көтерiлген[19].
Жартастағы ең қастерлi орын - пайғам - ба - рымыздың iзi. Мешiттiң iшi екi ... ... ... ... ... ағаш қоршау - дың iшiнде шойыннан жасалған қоршау тағы орнатылған. Бұл қоршау пайғамбарымыздың аяғы ... ... ... тұр. Осы ... пайғамбар сақа - лының үш талы бар. Мұны 1609 жылы мешiтке сұл - тан ... I ... ... ... ... 27-шi күнiнде оны тәу етушiлерге көрсетедi дейдi[23]. Жартас мешiтiнiң айналасындағы Құран аяттары жазылған қабырғаның әсемдiгiн сөзбен айтып жеткiзу ... ... ... ... дейiн мәрмәрмен қапталған, әрi қарай жасыл фонда ... ... ... ... әсер ... Византия өнерiнiң ықпалымен жасалған нақыштар мәрмәрдiң, седептiң, сан алуан реңктi алтынның миллиондаған ұсақ ... ... ... ... ... бейнебiр феруза та - сынан құйылған алып сақинадай әсер қалдырады. Ал диаметрi 20 метрлiк, биiктiгi 34 метрлiк күмбездiң ... шын ... ... ... ... бiрi. ... ғасырлар бойы онсыз да талайды қайран қалдырып келген күмбездi 1960 жылы ... ... ... 80 килолық алтынмен аптатқалы берi көркi көз қарықтыратын бұл ғимарат әлемдiк сәулет өнерiнiң ең бiр үздiк үлгiлерiнiң ортасынан ойып тұрып орын ... ... ... де ... ... - ... ... Иерусалим храмының үстiне, храм қиратылғаннан кейiн босаған жерге тұрғызылғаны[23].
Жартас мешiтiне жақын жердегi әл-Ақса ме - шi - тi әуел ... ... ... ... ... - ған. ... ... тұсында мешiтке айналды - рыл - ған. Әр дәуiрде қайта-қайта жаңғыртылып, ... ... ... ... ... ... ... негiзi храм күйiнде көтерiлгенi көрiнiп тұр. Бұл ... ... ... ... ... бұрыштық пiшiнiнен де ежелгi храмдардың айшығы аңғарылады. Мұның өзi осы өңiрдегi сәулет өнерiнiң ... ... мол ... бай - ... Израильдегi, соның iшiнде Иеруса - лимдегi жағдайды суреттегенде бiздiң ресейлiк журналист ағайындарымыз мақаланың, хабардың тартымдылығын ойлап, ... ... ... ... түсетiндей әсер қалады. Мұндағы еврей орамы, мұсылман ... ... ... ... негiзiнен шартты. Әрине, мұсылман орамында арабтар, еврей орамында еврейлер ... ... ... ... кiрерде автомат асынған жiгiттердiң жүретiнi де рас. Бiрақ, тұтастай алғанда, дегбiр ... ... ... анық ... Еврейлер мен арабтар бiрге оқып, бiрге жұмыс iстеп жатыр. ... ... ... 16 мың ... ... ... Бұл елде ... ерекше мән берiлетiнiн айтудың өзi артық. Тау мен тастан басқа түгi жоқ жерден түгiн тартса майы ... ... ... ... ... аты - бiлiм. Осыдан бiраз бұрын белгiлi публицист, юрист Хаим Мисгавтың ... ... ... ... шыққан. Сонда Шимон Перес былай дейдi: "Бiзде көп жер жоқ, шексiз ресурс жоқ, өзендер жоқ, кеңiстiк жоқ. Бiзде бары тек ... ... ... мен ... ... ... ғана, мен "еврей даналығына", Израильдiң нағыз ғылым мемлекетi болуға тиiстi екендiгiне сенемiн. Бiздiң "шикiзатымыз" - адам ... ... ... да, алтын да, алмас та жоқ. Оның есесiне бiзде ақыл-ой мен интеллект бар. Бiздiң "қазбалы байлықтарымыз" қос құлағы - мыз - дың екi ... ... ... ... Иисусты, Эйнштейндi, Фрейдтi, Маркстi, Прустты, Гейненi, Кафканы, Спинозаны, Фейхтвангердi, Чаплиндi, Шагалды, Эйзенштейндi, Гершвиндi сыйлаған бұл ұлттың ... ... ... ... ... ... " Дaлa мeн Қaлa " газетi небәрi 15 ... ... ... 105 ... ... ... ... астам Нобель сыйлығы лауреатын шығарғанын жазды [12].
Иерусалимдегi 600 мыңнан астам ... ... екiсi - ... 180 ... - ... мұсылмандар, 20 мыңдай адам христиандық конфессиялар өкiлдерi. Иеруса - ... көбi ... 103 ... ... ... солардың ұрпақтары. Мұндағы шиеленiскен проблемалардың түйiнi сонау елуiншi жылдарға барып тiреледi 1947 жылы Бiрiккен Ұлттар Ұйымының шешiмiмен ... ... ... оның ... ... ... белгiленген. Алайда, 1950 жылы Израиль билiк орындары Иерусалимдi астана деп жариялап жiбердi. 1980 жылы ... ... ... 1967 жылы ... алынған шығыс жақ бетiмен қоса, "Израильдiң бөлiнбейтiн астанасы" деп және жариялады. Бiрiккен Ұлттар Ұйымының Қауiпсiздiк кеңесi бұл ... ... деп ... отыр. 1882 жылы Палестина жерiндегi еврейлердiң саны небәрi 25 мың адам, яғни ел халқының 5 пайызы ғана болғанын ескерсеңiз, он ... ... ... ... ... ... мемлекетiн құруды мақсат тұтқан қозғалыс орныға бастаған кезде Палестинаны отарлау жоспарын жасаған сионизм серкелерiнiң астамшылық жасап, адасқаны анық. Олардың ... ... ... қол ... ғана ... берiп, мұсылман жәдiгерлiктерiн ауызға алмағаны арабтарды алаңдатпауы мүмкiн емес едi. Оның үстiне Америка Құрама Штаттарының Израильдi ауық-ауық шаптан ... ... ... - дiк аса ... еврей диаспорасының қаржы құйып тұрғандығы да ешқандай жасырын сыр емес. Ашынған арабтардың арасында саяси мәмiленiң жолын iздеуден гөрi лаңкестiкке жуық ... ... ... тағы бар ... ... ... қан мен ағылған терде қисап жоқ. Египеттiктер, ханаандықтар, ев - рей - лер, ... ... ... - н - дық - тар, ... ... ... ... күрд - тер, мәмлүктер (айтқандай, мұнда бiздiң Бейбарыс бабамыздың салған iзi де сайрап жатыр, 1250 жылы Бейбарыс ... ... ... ... қуып ... ... ... иордандықтар, израильдiктер, палестиналықтар әр кезде, әр түрлi жағдайда осы ... қала үшiн жан ... жан ... Қала тарихын көктей шолып қарасаңыз, оның қабырғасын атқылаған - дардың арасынан әлемнiң небiр қаһарман қолба - сыларын көресiз. Алайда, ... ... ... ... ие бола ... жоқ. Бұл бейбiт жолмен ғана баянды шешiлетiн түйiн.
Еврейлер қаланы бұрын Ерушалаум деп атаған. Иерусалимнiң атауында "Сәлем" сөзi тұр. Бұл сөз ... де сол ... ... ... классигiнiң бүркеншiк аты Шолом-Алейхем екенi мәлiм. "Сәлем" - "Бейбiтшiлiк, ... ... аман - дық" ... сөз ... ... түсiндiрме сөздiк", 1 том, А.,1984, 211-бет). "Ассалаумағалайкүм" деймiз бiз ... ... Ол ... ... ... ... дегенiмiз. "Уағалайкүмiссәләм" дейдi сәлемiмiздi алғандар. Ол "Сенiң үйiңе де тыныштық тiлеймiн" дегенi. Иерусалим - ... ... ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ДIНИ ОРЫНДАР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ДАМЫТУ ЖОЛДАРЫ
2.1 Қазақстандағы дiни туризм орталықтары
Қазақстандағы дiни ... ... ... адам ... даму тарихы бiзге мәдени ескерткiштер, әдет-ғұрыптар, дiндер, ғылыми жетiстiктер болуымен тiкелей байланысты. Сондай-ақ, бұрынғы мен мәдениеттiң әртүрлi қалдықтары олардың ... ... қону ... ... ... тану ... ... бiрге, өткен өмiрдегi табиғи ресурстар жиынтығының бiрi ретiнде көрiнiс табады. Қазақстан аумағында мiнажат ету бағыттарына ... ... ... ... тарихи-архитектуралық және табиғи нысандары бар. Олардың көпшiлiгi Жiбек Жолының бойында орналасқан. Республикамыздың аумағында дiни туризмдi дамытуда мәдени- тарихи ескерткiштер саны ... Осы ... бар ... ... ... дiни ... ... жолға қоюға болады [14].
Кесте 4
Қазақстандағы маңызы бар мәдени және тарихи ескерткiштер
Облыс атауы
Ескерткiштер
Оңтүстiк Қазақстан облысы
Арыстан баб кесенесi, ... ... ... ... ... Әзiз баб ... ... кесенесi
Жамбыл облысы
Айша бибi кесенесi
Шоқай Датқа кесенесi
Үш-Арал мешiт - медресесi
Қарақожа мешiт - медресесi
Алматы облысы
Жаркент мешiтi
Ақмола облысы
Ботағай кесенесi
Ақтөбе облысы
Абат-Байтақ кесенесi
Қарағұл кесенесi
Атырау облысы
Жұбан-Ана ... ... ата ... ... ата ... мәдени және тарихи ескеткiштердiң көпшiлiгi (1-кесте) Оңтүстiк Қазақстан облысында орналасқан. Онда көне қалалардың қалдықтары, ... ... ... кездеседi.
Сайрам селосы. Оңтүстiк Қазақстан аумағындағы көне елдi мекен. Шымкент қаласынан шығысқа қарай 10км жерде Сайрам су өзенiнiң ... ... Көне орта ... ... (IX-XII ғ) ... ... iрi ... және мәдени орталық болған. Мәуереннахр құрамына кiрген Испиджаб қаласы орналасқан болатын. Осымен қатар ол iрi дiни ошақ ... ... ... ... ... ... Сайрам VII ғ басында - ақ белгiлi болған [34].
Сайрамның шығысынан ... ... қиып ... ... ... ... мәнге ие болып, дiни ғимараттар, мазарлар және мешiттер салынды. Мазарлар XI-XII ғ өмiр сүрген бейiттерiнiң ... ... ... ... ... ата - аналарының бейiттерiнiң үстiне салынған ... ата мен ... ... ... ... қасиеттi саналады. Ахмет Яссауидiң атасы, Ибрагим атаның әкесi Махмұт атаның кесенесiнде сақталған. Ахмет ... ... ... Ақ ... ... Орта ... ... басты таратушысының бiрi болған тарихи тұлға, шейх Мир Али баптың кесенесi, ... ... ... ... ... бiрi болған, шахид шейх Әбдел-Азиз баптың кесенелерi тамаша саналған (сурет ... 13. ... ... Ата күмбезi
Шымкент қаласынан 15 км жердегi Сайрам ... ... ... ... ... ... ... Сайрамдағы тарихи - өлкетану мұражайы, Ибрагим ата кесенесi (Қ.А.Яссауидiң әкесi),Махмұдхан ата мешiтi, Шайх ... ... ... Қожа ... Яссауидiң анасы Қарашаш ананың мазары (Сайрам) [35].
Орта ғасырларда ислам дiнiн насихаттау орталықтарының бiрiне айналған көне Сайрамда көптеген дiни ғұламалар, ұстаздар ... ... едi. ... бiрi - ... Қожа ... ... әкесi Ибраһим ата мыңдаған мүриттерге ұстаздық қылған. Ол жасаған XI ғ ислам ... ... кең ... ... жүрегiне жол тауып тұрған бiр дәуiр едi. Сонымен қатар ел ... ол ... ... ... кереметтерi туралы аңыздар таралған. Қасиеттi бабамыздың шығу, таралу тегi туралы шежiре ... ... ... сақтаулы.
Бұрынғы Отырардан 3 км жерде Арыстан баб мешiт-кесенесi орналасқан. Кесене ... ... ... еске алатын мешiт және мұсылмандардың мiнажат ету орны болып табылады.
XIX ғ архитектуралық ескерткiшi ежелгi Отырар қалдықтарынан қашық емес ... ... ... ... ... елдi мекенiне таяу жерде орналасқан. Кесене салыным жоспарына сәйкес, екi ... ... ... ... мешiт (сурет 14). Мешiт кең дұға оқу залынан михрабты және қосалқы бөлмелерi бар. Негiзгi өлшемдерi 35x12, биiктiгi 12 м. ... ... ... ... 14. ... ... баб ... баб кесенесi - көне Отырар жерiндегi сәулет өнерi ескеткiшi. Бұл кесене XI ғ өмiр сүрген дiни көрiпкел ... баб ... ... ... ... ... ... XIV-XV ғ жатады. XVIII ғ құрылыс қиратылып, фриз жазбалары бойынша 1909 ж қайта салынған. 1971 ж ... ... ... ... ... ... құлатылып, қайта орнатылды. Құрылыс кұйдiрiлген кiрпiштен қабырғаның сырт жағына салынған. Содан берi алғашқы салынған ою- ... ... ... ... Арыстан баб мазары үстiнде 30x13 метр аумағы бар кесене тұр. ... ... ... ... ... ... ... Кешеннiң ең көне бөлiгi қабiрхана болуы тиiс. Қазiр де оның ... ... ... салыстырғанда едәуiр биiк. Тарихи деректер бойынша XII-XVIII ғ.ғ кесене бiрнеше рет қайта салынып, қайта жаңартылған. Қазiргi кезде бұл кесене ... ... ... ... ... мұсылман киелi жерлерiнiң бiрi болып саналады.
Аңыз бойынша Арыстан баб Мұхаммед пайғамбардың (с.ғ.с) ... ... Бiр күнi ... ... (с.ғ.с) өзiнiң шәкiрттерiмен құрма жеп отырған едi. Бiр құрма қайта- қайта ыдыстан құлай берiп, пайғамбар iшкi дауысты естiдi: . ... ... ... ... бұл құрманы кiм иесiне жеткiзетiнiн сұрайды. Ешкiм ... жоқ. ... ... қайта қойғаннан кейiн, Арыстан баб былай дедi: . ... ... және ... ... ... ... баб ... Яссауидiң ұстазы болып құрманы жеткiзедi. Қожа Ахмет Яссауи ұлы ... мен дiни ... 1103 ж ... 1166 ж ... ... ... iшiнде Қожа Ахмет Яссауи Мұхаммед пайғамбардан соң екiншi болып саналады [36].
Түркiстанның солтүстiк- батысына қарай 30 км жерде Сауран ... ... XII-XVI ғ.ғ көне ... қалдықтары. Сауран туралы алғашқы деректер X ғ жазылған жазбаларда кездеседi. Сол таңда Сауран ... ... ... ... кең ... ... [36].
Араб тарихшысы Максидидiң шығармаларында деп жазылған. XII ғ Сауран Ақ Орданың астанасы ... XIV ғ ... ... ... ... ... және оның Жiбек жолының бойында орналасуы оның гүлденуiне септiгiн тигiздi. Бұл монғолдардың қорғап бұзатын қаруларына төтеп берген бiрден бiр ... Қала тек оның ... ... ... ... ... XVII ғ ол қала өз өмiрiн тоқтатты және қазiргi кезде оның ... ... бiр ... ... бабаларымыздың сауда ортылығы қамалы- Сауран болғанын бiлемiз. Мұнда қазақтың ақындық өнерiнiң негiзiн қалаушылардың бiрi айтыскер ақын Н. Бекежановтың мұражайы ... iрi ... ... бiрi - Ұлы ... ... орналасқан Тараз қаласы болып табылады.
Тараз қалашығы - бiрегей археологиялық ескерткiш. Тараздың ... ... ... ... ... ... ... Ерекше қызығушылықты қаланың гүлденген кезi X-XII ғ.ғ жататын ... ... ... ... ... ... ... базары аумағында Мирзоян және Төле би - Байзақов көшелерi ауданында орналасқан. Тараз қалашығының iргелi зерттеулерi мен қазба ... тек 2011 ж ... ... ... ... ... жерiнде орналасқан. Ол қамал, рабад және шахристаннан тұрған. Дуалдармен қоршалған Тараз қамалы мен шахристан және моншалар қазiргi Орталық базар аумағында ... ... ... орнында араб жазуы бар керамика фрагменттерi, оның жанында крест белгiлерi салынған керамикалық ыдыс- аяқтардың ... ... Бұл ... мен ... ... өмiр кешкенiнiң белгiсi. Iшкi қабырғаларды: моншаның ауыз бөлмесi, дәрет алатын бөлмелер, процедураларға арналған бөлмелер болып бөлiнген. Екiншi монша - ... ... ... ... орналасқан. Ол тiкбұрышты формалы және күйдiрiлген кiрпiштен салынған. Оның өзара арқалық өткелдер арқылы ... ... ... 10 орын -жайы сақталған.Моншалардың кейбiр орын-жайларында қабырғалардағы полихромды жазбалар - қызыл және қызғылт аяда контуры қарамен жүргiзiлген ... ... ... сары ... жұлдыздар сақталған. Орын - жайлар сыртынан күмбезбен жабылған, iшiнен дарбазалармен, мүсiндi текшелермен әшекейленген [37].
Айша бибi ... - XI-XII ғ.ғ ... ... ... ... ... қаласында, Жамбыл ауданында Айша бибi ауылында орналасқан. Сырты керамикалық плиталармен қаланып, ойып жасалған ... сән- ... мен сан ... ... ... ... ... - дәстүрлiк ескерткiштер iшiнде оған тең келетiнi жоқ [37]. ... ... ... ... өзi таң қалдырады. Оның алғашқы қалпы бiздiң уақытымызға дейiн тек батыс қабырғасында сақталған.
Ескерткiш ... тек қана ... ... ғана ... сонымен қатар сұлу Айша бибi мен батыр Қарахан арасындағы шексiз махаббаты туралы аңыз да қызықтырады. Аңыз ... Айша ... ... ... бара ... ... жыланның шаққанынан қайтыс болған. Айша бибi тарихтан белгiлi Қараханның әйелi. Күмбездi Қарахан салдырған [37].
Қорқыт ата архитектуралық ... ... ... ... ... ... ... негiзiн қалаушыларға арналып қойылған. Байқоңыр қаласына жетпей 70 км ... ... сол ... ... Шиелi кентiнде ұлттық баыр, тарихи тұлға ( кесенесi бар. XI ғ.)
Отырар қалашығы - IX ғасырдан XVII ... ... ... ... ... ең iрi, әрi ... қалалардың бiрi. Отырар атырабы қазiргi Оңтүстiк- Қазақстан ... ... ... ... ... ... бастысқа қарай 10 км, қазiргi Талапты ауылы жанында, Түркiстан қаласынан оңтүстiкке ... 57 км, Арыс ... ... ... ... жақын орналасқан. Қалашық тарихта ортағасырлық сауда орталығы Фараб ретiнде ... ... қала ... ... ... ... Отырардан бөлек атырап аумағына Құйрықтөбе, Көкмардан, Алтынтөбе, Мардан, Құйық қалашықтары жалғасқан [38].
Отырар орнындағы алғашқы қала қонысы бiздiң дәуiрiмiзге дейiнгi II ғ ... Оның ... ... боп ... ... ... түрiк руналық жазбаларында (VI-VIIIғ.ғ) қала Қаңлы- Тарабан ретiнде ... рет ... 737-748 ... Қаңлы- Тарабанды арабтар жаулап алады да, солардың билiгiне өтедi. Араб ... ... ... ... мәдениет және ғылым орталығына айналады. Мұнда өз ... ұлы ... өмiр ... Дәл осы қалада ұлы философ және математик, Шығыстың iрi ... ... ... ... танылған Әбу Насыр Әл-Фараби дүниеге келген. Қарахандар әулетi билiк құрған XI-XIII ғ.ғ ... қала ... ... ... ... Хорезм мемлекетiнiң құрамына кiрдi. 1219 ж қала жаулап алушы Шыңғыс ханның үлкен ұлы Жошы ... ... ... ... алынды. Қайыр хан бастамашылығымен тұрғындар қаланы 7 ай қорғады. Қаража есiмдi сатқын ... қала ... ашып ... ... ... ... ... құлдырап кетедi. XII ғ ортасында қайтадан iрi сауда орталығына айналады. Темiр кезiнде ... ... 1405 ж ... ... ... әмiр ... көз ... [38].
Ежелгi қалалар сияқты қала қамал мен шахристаннан тұрды. Олар ... 18 метр ... төбе ... ... Төбе ... 20 га. Айнала ол 70-80 градус сақтаған қабырғамен қоршалған. ... ... ... орналасқан және 220x220x230 шеттерi бар үшбұрыш формасында ... ... мен ... ... ... ... 150 га ... рабат аумағы жалғасқан. Қазба жұмыстарының нәтижелерi дамыған қала мәдениетiн дәлелдейдi. IX-XII ... ... ... ... ... ... бола ... Отырардағы рабат аумағында екi монша зерттелген. Ғалымдар өз маңыздылығы бойынша бiрегей XIII-XIV ғ екiншi ширегiндегi қышшылар ... ... ... ... ... ... ... қатар қалада қолөнер дамыған.Бұны табылған қола айналар мен зергерлiк бұйымдар ... ... ... жұмыстары XI-XII ғ.ғ қала гүлденгенiн айғақтайды. Графин, тостаған, бокал, шишалардың ... ... шыны ... мол ... ... ... бұйымдар да көп. Бұл анартас, шыныдан жасалған моншақтар, жүзiктер, қола ... ... ... ... ... мен ... тұратын қазына табылады.Барлық монеталар күмiс. Олардың типтерi, шығару сарайлары мен соғу даталары әр түрлi. ... ... ... ... ... барысында көптеген керамика, металдан жасалған бұйымдар, монеталар мен әшекейлер, тастан жасалған ұсақ-түйектер ... ... ... ... ... ... ... тәуiп етiп барып, зиярат қылатын құтты, қасиеттi мекенi - Түркiстан. Осы ежелгi қалада қазақтың хандары мемлекеттiк iстердi жүргiзген. Қожа ... ... ... ... Есiм хан, Әбiлқайыр хандар мен халқымыздың басқа да ардақты ұлдары жерленген Киелi жер. Екiншi Мекке атанған қасиеттi Түркiстанға зиярат ... саны күн ... ... ... ... ... ... мұсылман тәу етiп келетiн киелi мекеннiң мыңжылдық тарихы бар. бағдарламасы негiзiнде археологиялық қазба жұмыстарын ... ... ... ... ... бар дейдi [39].
Түркiстан қаласы қазақ хандығының ең бiрiншi астанасы. Қаланың көне ... - ... Яссы Ұлы ... ... ... орталығы және округi болған. XII ғ әсiресе Қ.А.Яссауи көшiп келген соң ерекше атаққа ие ... ... 1500 жыл. ... ... ... сәулет орталығы болып табылады [40]. 1500 жыл iшiнде Түркiстан атақты шейх көрiпкел ақын ... - ... ... Қ.А.Яссауидiң арқасында әлемге әйгiлi болған. Ол кезде қала атауы - Яссы болатын. XIV ғ ... ... Ұлы Әмiр ... ... ... ... ... соң атақты болды.
Мұсылман әлемiнде Қ.А.Яссауи кесенесi екiншi Мекке болып саналады. Оңтүстiк Қазақстандағы 802 ескерткiштер iшiнде : 528 ... ... 42 ... ... 226 ... ескерткiштерi болып есептеледi. Ең қызық археологиялық ескерткiштер IX-XII ғ.ғ ... ... ... Бұл ... Ұлы ... Жолы ... келе ... кездегi әйгiлi Отырар қаласы, яғни археологиялық қазбалар арқасында ол ... ... ... болып, Отырар жазирасына айналып, атақты туристiк обьектiге айналды [40].
Қ.А.Яссауи кесенесi - сәулеттiң көрнектi ескерткiшi, ... ... ... ... ... ... 15). Яссауи сәулет кешенi өз қабырғаларында мiндетi бойынша түрлi орын- ... ... мен ... ... бiрiктiрген темiр уақытындағы сәулет өнерiнiң жауһары. ЮНЕСКО дүниежүзiлiк мұра тiзiмiне қосылған Қазақстандағы ... ... ... 15. Қожа ... Ясауи кесенесi[32]
Ғимараттың кiре берiс есiгiнiң iшкi маңдайшасында қазiрге дейiн ... ... ... ... ... ... болады: [44].
Қожа Ахмет Ясауи кесенесi талай ғасырдан берi ... ... ... болып келедi. Оны бүкiл қазақ жұрты, түркi әлемi ерекше қасиет тұтады.Қожа ... ... ... - ... ... ... орталығы.
Қорық - мұражай алып жатқан жердiң жалпы көлемi 90 га. Қорық - ... Қожа ... ... ... ... Үлкен қылует (жер асты мешiтi, XII ғ.), Сегiз қырлы кесене (XIV-XVI ғғ.), ... ... ... ... ... ... ... Бегiм кесенесi (XV ғ.), Шығыс моншасы (XVI-XVII ғ.), Есiмхан кесенесi, Жұма мешiтi т.б. археологиялық, тарихи, сәулет және бейнелеу өнерiнiң үздiк ... ... - ... құрамына кiретiн 20 жуық археологиялық, тарихи және сәулет ескерткiштерiн қайта қалпына ... және ... ашық ... астындағы музейге айналдыру Республикалық мемлекеттiк кәсiпорны атқаруда. Ахмет Ясауи ескерткiшi - Орта Азия мен ... ... ... ... сақталған ең зәулiм күмбездi, қыштан соғылған ғимарат. Оның көлдененеңi - 46,5 м, ұзындығы - 62,5 м. ... ... ... ... ... бұл құрылысқа үлкендi-кiшiлi 35 залдар мен бөлмелер сыйып тұр. Олардың барлығы бiр-бiрiмен қос қабатты 8 дәлiзбен және әр түрлi ... ... ... ... ... ғимаратының құрылымындағы тағы бiр ерекшелiк: Қазандықты қоршаған блоктар-залдар мен ... ... ... ... ... ... ... iспеттi. Қабырғаның қалындығын белгiлегенде де үйдiң берiк тұруы көзделген. Ғимараттың павильондарда ... ... ... салмағы өзiне түсiру ниетiнен туған. Үйдiң қаңқасы түрлiше қиюластырылған доға немесе күмбез тәрiздi элементтерден құрылады, бұл әдiс кейiн Орта Азия мен ... ... одан әрi ... ... Ахмет Ясауи кесенесi -- аса үлкен порталды күмбездi құрылыс. Оның енi -- 46,5 м, ... -- 65 м. ... ... зор порталы (енi -- 50 метрге ... ... ... ... -- 18,2 м) және ... ... бар. Оның ... залының төңiрегiне түрлi мақсатқа арналған 35 бөлме ... ... ... ... ... себептi қазандық деп аталған) күмбезiнiң ұшар басына дейiн есептегендегi ғимараттың биiктiгi -- 37,5 ... ... ... ... -- 1,8 -- 2 м, ... ... ... -- 3 метр [43]. Жалпы тұрқы симметриялы, жеке ... -- ... ... ... бұл ... 8 ... бөлмелер тобынан тұрады (сурет 16):
Сурет 16. Қожа Ахмет Ясауи кесенесiнiң схемасы [32]
Қожа Ахмет Ясауи кесенесiнiң ... ... ал ... ... ... оңтүстiк-батыс пен солтүстiк-шығысқа қарайтын етiп салынған. Келген адам орталық ... бас ... ... есiгi ... ... Қазақстан мен ОртаАзиядағы кiрпiштенөргенкүмбездердiңiшiндегi ең үлкенi, диаметрi 18,3 метрлiк күмбезбен көмкерiлген [42]. Бұл ... ... соң ... ... ағаш есiк ... Қожа ... ... мүрдесi жатқан бөлмеге кiруге болады. Көрхананың қос қабат күмбезiн кейде Мұхаммед Ханафияпорталы деп те атайды. Қазандықтан өзге ... ... қос ... ... ... ... Бұл дәлiздер ғимаратты сегiз дара блокқа бөледi. Әр блокта архитектурасы да, ... ... да әр қилы ... бар. ... ... ... ... [42]. Ал оңтүстiк- шығыс блокта халимкана бар. Халимканададүйсенбi менжұма күндерi кедей-кепшiк пен ... ... ... ... -- ... әзiрленетiн болған. Солтүстiк-шығыс блокта құдықхана, ал солтүстiк-батыс блокта Үлкен Ақсарай орналасқан. Оңтүстiк-батыс және ... ... орта ... ... ... ... ... бiртектес, қабатты залдар -- Кiшi Ақсарай мен кiтапхана бар. ... ... ... ... ... де, ... -- тұйық. Қожа Ахмет Ясауи кесенесi тек зират болумен шектелмей, мешiт-медреселiк қызметтердi де ... ... ... ... басын осылайша бiрiктiру өз заманының тамаша үлгiсi болып табылады. Кiтапхана мен ... ... ... ... ... ... ... жабу түрлi пошымдағы күмбездерге, тұрқы шаңырақ тәрiздi ... мен ... ... ... тұр. Бұл ... ... аркалардың өзара қиылысу элементтерi Орталық Азия архитектурасында сол кезге дейiн кездеспеген елеулi жаңалық болып табылады. ... ... -- ... ... мен ... қос қабатты арқалар жоқ, олардың әрқайсысының қабырғаларынан төрт- төрттен ойықшалар жасалған. Күмбездердiң iшкi бетi алуан выапывап ывап ываптұрпаттағысталакиттермен көмкерiлген. ... арша ... ... ... ... ... сырт қабырғаларының көмкерiлуi үш бөлiкке жiктеледi [44].
Орталық зал -- қазандық төбесi жалаң қабат күмбезбен көмкерiлген төртбұрышты бөлме. ... ... ... ... ... ... желкенге табан тiрейдi. Қазандық күмбезiнiң iшкi жағы -- 18,2 метрге , сырты -- 20,5 ... тең. ... ... және ... ... теменгi жағы алты бұрышты көгiлдiр тақтайлардан тұратын биiктiгi -- 1,5 ... ... ... қапталып, мозаикалық өрнектермен әшекейленген. Әрi мозаикалық бедермен көлеңкелендiрiлген. Ал ... ... ... ... ... ... салынып, тастан қашалған белдеушелер жүргiзiлген.Қоладан соғылып, алтын, күмiс жалатылған есiк ... мен алты ... да ... ... ... ... жатады. Бұларда да оны жасаушы исфаһандық шебер Тадж әд-Дин Изеддиннiң есiмi жазылған. Қола ... ... ... 799 жылы 20 рамазанында жасалғандығын көрсетедi. Бүкiл құрылыстың мағыналық кiндiгi -- әулиенiң көрханасы ... ... Бұл -- ... ... -- 7,15 ... ... бөлме. Қабырғаларында сталактиттермен әшекейленген тайыздау ойықтары бар. Көрхананың төбесi қос қабатты күмбезбен көмкерiлген. Iшкi күмбезi -- құрылыстық, ... ... -- ... ... атқарады. Көрхана күмбезi бұрыш-бұрыштағы төрт бiлiкке тiрелiп, биiк мойындықпен көтерiлген. Сыртқы күмбезi қатпарлы. Бұл қатпарлар өсiмдiк ... ... ... ... Солтүстiк портал қабырғаларының көркемдiгi көрген жанды таң қалдырады. Үш ... ... алты ... ... ... ... ... бояулармен айшықталған. Көрхананың дәл ортасында Қожа Ахмет Ясауидiң сағана-құлпытасы орнатылған. Ол ... ... ... ... ... ... ... Қазандық пен көрханадағы Сафар шебер өрнектеп жасалған ағаш есiктер ... көз ... ... ... ... ... сүйекпен ерекше нақышталған. Есiк жұқа темiрмен қақталып, оған алтынмен жазулар түсiрiлген. Есiктiң үстiндегi тас тақтайға ... Әмiр ... ... ... ... ... ... мешiтi де аса бiр тамаша архитектуралық құрылыс.
1907 ж. Қожа Ахмет Ясауи кесенесiн жөндеуге мұсылман бұқарасынан ерiктi түрде жәрдем ... ... ... 1910 ж.Түркiстанда жергiлiктi орыс әкiмшiлiгiнiң бақылауымен ... ... ... ... ... ... құрылып, мұсылмандар жинаған 13 мың сомға ғимараттың төбесi мен қабырғаларының бiр бөлiгiне азды-көптi жөндеу жүргiзiлдi. Қожа ... ... ... исламның Қазақстандағы басты орталығы ретiндегi дiни қызметiне тосқауыл қоюға ұмтылған кеңестiк тоталитаризмнiң әрекеттерi дiттеген жерiне жете алмады. 1978 ж. қыркүйекте Қожа ... ... ... мұражайы, 1989 ж. 28 тамызда Қазақстан Үкiметiнiң ... ... ... ... ... Қожа ... ... кесенесi ЮНЕСКО-ның 27-сессиясында кесене дүние жүзiндегi"Мәдени мұра" тiзiмiне ендi (Париж, 23 маусым, 2003)[41].
2.2 Дiни туризмнiң жаңа ... - ... ... дiни ... ... мәдени және тарихи мұралар саны жеткiлiктi. Осы сәулет өнерiнiң ерекше құрылыстарын пайдалана отырып,дiни туризмдi дамытуға септiгiн тигiзетiн ... ... Атап ... осы ... ... толық зерттелмеген дiни құрылыстарды толық зерттеулер жүргiзiп, ол туралы деректердi ... ... ел ... ... ... ... ... жүргiзу; бұл iс әрекеттер ел iшiнде ғана емес әлемдiк деңгейде қарау; сонымен қатар жоғарғы деңгейде қызмет көрсету.
Осы дiни ... ... бiрi ... ... болып табылатыны сөзсiз. Исламдық туризм негiзiнде қазiргi ендi қадам басқан туризм түрi - Халал ... Ол iшкi ... ... ... жаңа бағыт. Бұл - мұсылмандарға адал ... ... ... сөз. ... мiнажат етушi демалу мақсатымен мұсылман елiне барды делiк. Онда мұсылманға ... ... бәрi ... ... ... ... мешiттiң болуы, адал ас, тiптi кейбiр қонақ ... ... ... ... ... ... болуы. Мұндай қонақ үйлерде арақ-шарап iшiлмейдi, темекi шегiлмейдi. Әйелдерге әйел, ер кiсiлерге ер адамдар ... ... ... ... ер мен ... ... ... қарым қатынас жасауы шариғатта дұрыс емес. Мұсылман болған соң, ... ... сай өмiр ... ... керек. Бiрақ, қазiргi таңда, көп жерде ашық - шашық киiнген қыз-келiншектердiң, арақ- шарап iшкен адамдардың ортасына тап ... ... ... тап ... үшiн қазiрге кезде көптеген мұсылман елдерiнде жағдай жасалынған. Мысалы, Түркияда, Малайзия, Индонезияда отбасына ... жеке ... орны бар, ... ... ... ер ... ... қызмет көрсетiлетiн қонақ үйлер бар.
Халал туризмдi елiмiзде ... ... көп. ... оны ... ... табу өте маңызды. Олардың негiзгiлерi:
Бiрiншi,"Қазақстан қажылық қорының" жұмысын бұқаралық ақпарат ... ... ... ... ... ... ... Үлкен қажылық пен Умраға қалай ақша жинау қажеттiгiн жан- жақты насихаттау ... қор ... ... ... ... ... ... жан- жақты жазылған және айтылған кiтапша, бейнероликтi мешiттерде, қоғамдық орталарда тарату;
Үшiншi, мұсылман елдерiне,мамандарды жiберу. Бiлiктiлiгiн ... ... ... ... ... ... бөлу;
Төртiншi, мен елiмiздегi дәстүрлiк туристiк компаниялар арасында байланыс орнату. ... ... ... ... ... халал туризм туралы арнайы семинар, конференция, дөңгелек үстел ұйымдастыру.
Бесiншi, шетел туристерiн Қазақстанға тарту мақсатында халықаралық ... ... ... ... ... ... ... жолға қою;
Сонымен,дiни туризм бүкiл әлемге таратылған ерекше ... ие. ... ... ... бай дiни ... ... бұл түрiн дамытуға және оны сыртқы нарыққа ұсынуға мүмкiндiк бередi. Дiни туризм зерттеу жұмыстары үшiн, жаңа ... ... ... ... рөл ... Қазақстанда дiни орындарды дамыту жолдары
Қазақстан Республикасында дiни туризмнiң даму потенциалы жөнiнде айтатын ... дiни ... ... мол ... бар. ... ... дiни ... , тарихи, сәулет ескерткiштерiнiң көп болуы ... ... ... жылдары Қазақстан республикасының президентi Н.Ә.Назарбаевтың қолдауымен туған өлкенiң тарихын зерттеу, туризмдi дамыту мәселелерi мемлекет ... ... ... бiрақ шешiлуi тиiс мәселе өте көп. Мәселен, Египтте туризмнен ... ... ЖIӨ - ң 30% ... ал ... елiмiздегi нәтиже өкiнiшке орай төмен болып отыр. Туристерге қызмет көрсету бойынша Каир мен Түркiстанды салыстыратын болсақ айырмашылық жер мен ... ... ... қажеттiлiгiн толық қанағаттандыратындай қызметтер жоғары сапада ұсынылады, фото- ... ... ... ... Қазақстанда дiни туризмнiң дамымауына әсер ететiн мәселелер өте көп, ... бiрi ... ... ... ... ... ресурстар бойынша бiрiншi орын алады, бiрақ инфрақұрылым ... ... ... ... ... болсақ орналастыру орындары яғни қонақ үйлер саны, тамақтандыру орындары аз және ондағы қызмет ... ... ... онда жұмыс жасайтын персоналдар көбiне кәсiби мамандар емес. ... ... ... 100 мыңнан аса дiни мақсатта туристер келедi. Сонымен қатар ... ... ... жоғары сапалы қала ішіндегі қоғамдық көліктер және де экскурсия үшін арналған комфортабелді автобустар құру, және де ... ... ... ... ... діни, сәулет ескерткіштері саны жөнінен бірінші орында тұрғанымен экскурсиялық қызмет сапасы әлсіз. Кәсіби мамандардың жоқтығы, өлкенің тек тарихын біліп қана ... ... ... ... ... ... ... Қажылық сапармен келген туристер тур кезінде ешқандай қиындыққа тап болмауы ... ... ... ... ... ... болуы тиіс. Әлемдегі қажылық орталықтарына Иерусалим, Мекке, ... т.б ... ... Бұл ... ... ... ... қызмет көрсетуді ұйымдастырып, қадағалайтын қажылық орталықтары бар. Осындай бағдарламалар біздің ... де ... ... ... ... қаласына инвестиция көзін тартып, мемлекет тарапынан қолдау көрсетілсе, ... ... ... мол ... түсіріп, аймақты дамытуға болады. Діни туризмді ... ел ... ... ... ... саласына айналдыру тиіс. Ол үшін төмендегідей жағдайларды қарастыру керек:- Республиканың туристік потенциалын көтеру; ывапвыапвапыва - Мәдени - ... ... - ... ... ... ... ... ресурспен қамтылуының қол жетімділігі; вп- Діни қызмет көрсету барысында қажеттіліктердің максималды қанағаттандырылуы;- Халықтың жұмыспен қамтылуы; фывафывфафывафывафвафывафыва- Мемлекеттік және шағын ... ... ... Орта және ... ... дамуы;
Қазақстан Республикасындағы қажылық туризм, қазiргi жағдайы. Бiздiң республикамыздағы исламның басты ағымы болып ханафит мазхаб суннизм ағымы болып табылады. Ол ағым өзге ойды ... ... ... ... ... ... ... құқықтық сұрақтарда тәуелсiз жеке ойлау (жұмақ) және ұқсастық (кияс) бойынша ойлануды пайдаланумен сипаттталады. Оны қазақтар, өзбектер және нанушы басқа да ... ... ... Республикада, сонымен қатар, басқа сунниттiк мазхабтар дiндарлары да бар, бiрақ олар шииттер сияқты ұйымдастырулы ... ... ... көптеген қажылардың жылдан-жылға Меккеге қажылық жасауы артып келедi. Мысалға, 1997 жылы қажылыққа Қазақстан ... 600-i ... ... ... қаржысы арқылы жасалғанын атап өтуiмiз керек. Осымен-ақ ... ... ... ... ... саны Өзбекстан және Қырғызстан елдерiмен салыстарғанда аз болып келетiнi түсiндiрiледi. Республикадан тек қана шешен мұсылмандары ғана (200 жуық адам) 1997 жылы ... ... ... ... қажылыққа барып келдi. Мұсылмандардың көбi қасиеттi орындарға сыйынуға барады, олардың бiрi ерекше ... ... ... Яссауи мавзолейi болып табылады . , (бұрынғы Гурьев Атырау облысы), (Оңтүстiк Қазақстан ... , ... ... мазараттары маңында арнайы қажылар үшiн орналастыруы орындары салынған, олардың саны жылдан-жылға өсiп келедi. Негiзiнде дiни мәндi қабiрлерге, ... де ... ... ... ... ... ... ережелерiне сай келмейдi. Дегенмен, ислам әлемiнiң барлық елдерiнде, Сауд Арабиясынан басқа жерлерде мұсылмандар қасиеттi жерлерге барып сыйынады. Соңғы жылдары ... ... ... ... ... ... Ол өз ... 1994 жылы Әдiлет Министрлiгiнде тiркейдi. Қоғамдастықтың толық атауы - .
Кесте 5
2014 жылғы қажылықты ұйымдастыруға қабiлеттi деп ... ... ... ... ... ... ... байланыс телефоны
1

Қарабаев Таңатар
Ерубайұлы
Алматы қ., Құрманғазы, 48а
8 727 261 71 77
8 701712 58 ... ... ... ... ... 725 256 22 25
8 701 735 66 ... ... қ., Қазыбек би, 50
8 727 272 72 64
8 705 233 33 45
4

Қазиев Ислам
Ғайбуллоұлы
Алматы қ.
8 727 266 33 41
8 701 734 82 ... ... ... ... ... телефоны
5

қажылық компаниясы
Әбдiқалық
Амангелдi Еренғайпұлы
Алматы қ., Кассина к.,2/1
8 727 321 02 96
8 701 111 47 ... ... ... қ., ... 4, оф. 29
8 727 385 81 25
8 701 714 37 ... ЖШС
Шемiр Идыров
Мухамедұлы
Алматы қ.,
бизнес орталығы, 702 кеңсе
8 705 189 73 ... ... қ., ... ... 106/81, 18 ... 727 317 77 21
8 700 30821 ... мен Меккеге жасалатын қажылық сапардың шарттары және елiмiздегi қажылық туризммен айналысып жүрген жеке турфирмалардың ұсынып отырған ... ... ... ... ... ... тiзiмiн ұсынып отырмын.
Қажылықтың парыз болуы үшiн 6 ... ... ... ... Кәмелет жасына толған болу;
* Ақыл-есi дұрыс болу;
* Бостандықта болу;
* Негiзгi ... мен ... ... ... ... ... қаржысы болу;
* Ислам мемлекетi емес жердегi мұсылман кiсi қажылықтың парыз екенiн бiлу.
Қажылыққа баруға қажеттi ... Кем ... 1 ... жарамды төлқұжат;
* 4 дана 4x6 сурет;
* Менингитке қарсы халықаралық вакцинация сертификаты;
* Жеке куәлiктiң кошiрмесi;
* Егер ерлi зайыптылар ... неке ... түп ... 45 жасқа дейiнгi әйелдердiң туыстық құжаттарының түп нұсқасы.
Сапар барысында төмендегi қызметтер көрсетiледi:
* Ұшақ ... 3/4 ... ... ... 2/3 ... ... орналастыру;
* Барлық визалар және сақтандыру полисi;
* Медина ... ... және ... ... Мекке зияраттары;
* Бiлiмлi жетекшi ұстаз.
Кесте 6
25 күндiк қажылық бағдарламасы
күн
Алматы-Жидде бағытында ұшу, автобустармен ... ... ... ... Мұхаммед (с.а.у)-ның Әбу Бәкiр (р.а), Омар (р.а) хазiреттерiнiң қабiрлерiн зиярат ету, мешiттен шығып, Жәннетул Бақи қабiрлерiне барып, сахабалардың ... дұға ... ... үйге ... ... ғибадаттарды орындау
4 күн
Қуба мешiтi, Жұма мешiтi, Ухуд қабiрлерi, Жетi мешiт, Қос ... ... ... жасау
5 күн
Күнделiктi ғибадатты Пайғамбар мешiтiңде жасау
6 күн
Күнделiктi ғибадатты Пайғамбар мешiтiңде жасау
7 күн
Күнделiктi ғибадатты Пайғамбар мешiтiңде жасау
8 күн
Күнделiктi ғибадатты Пайғамбар ... ... ... және Мукараммаға автобустармен аттану және алғашқы Умраны жасау
10 күн
Күнделiктi ғибадаттарды жалғастыру
11 күн
Пайғамбар (с.а.у) үйi мен ... ... ... жатқан қабiрстанына, Жын мешiтi, Шежiре мешiтi т.б. қасиеттi жерлерге зиярат жасалады
12 күн
Күнделiктi ғибадатты Қағбада жасау
13 күн
Күнделiктi ... ... ... ... ғибадаттарды жалғастыру. Сәуiр үңгiрiне көтерiлу
15 күн
Тәрвие күнi - Минаға шығу
16 күн
Арафа күнi(Арафатқа шығу)
17 ... 1 күнi. ... тас ... ... 2 күнi. Шайтанға тас лақтыру
19 күн
Айттың 3 күнi. Шайтанға тас лақтыру
20 күн
Айттың 4 күнi
21 күн
Бос уақытта Нұр ... шығу
22 ... ... ... ... күн
Қағбамен қоштасу
25 күн
Жидда - Алматы бағытында ұшу
Кесте 7
13 күндiк қажылық ... ... ... ұшу, ... ... ... ...
2 күн
Алғашқы Умраны тәртiбiнше жасау
3 күн
Жоспарланған ғибадаттарды орындау
4 күн
Жоспарланған ғибадаттарды орындау
5 күн
Тәрвие күнi - Минаға ... ... ... ... күн
Арафа күнi - Арафатқа шығу
7 күн
Айттың 1 күнi. Шайтанға тас лақтыру
8 күн
Айттың 2 күнi. ... тас ... ... 3 күнi. ... тас ... ... қаласына аттану. Пайғамбарымыз Мұхаммед (с.а.у), Әбу Бәкiр (р.а), Омар (р.а) ... ... ... ету. ... ... ... Бақи ... барып, сахабалардың жанында дұға жасағаннан кейiн қонақ үйге қайту
11 күн
Қуба мешiтi, Жұма ... Ухуд ... Жетi ... Қос ... ... ... жасау
12 күн
Күнделiктi ғибадаттарды Пайғамбар мешiтiнде жасау
13 күн
Жидда- Алматы бағытында ұшу
Тәуелсiз Қазақстан тарихына жүгiнсек исламдық институттардың ықпалының ... ... ... ... ... ... ... руханилықты қолдап, дамуға қуатты жасампаз ықпалын тигiзетiнiн дәлелдейдi. Зорлықты қабылдамау, сондай-ақ нәсiлдiк және ұлттық төзбеушiлiктен бас тартатын Мұхаммед ... ... ... ... мәнi ... тұрақтылықты сақтап, одан әрi нығайтуға жағымды әсерiн тигiзедi.
Өзiнiң атты кiтабында Қазақстан ... ... ... деп жазады: .
Тәуелсiз Қазақстандағы ислам ықпалды қоғамдық күшке айналды. Мұсылман бiрлестiктерiнiң саны қарқынды ... ... Егер 1991 ж. ... саны тек 68 ... 2000 ... ... 1652-ге жеттi, ал 2011ж. 1-қантарында 2756-ға көтерiлдi. Елiмiзде жаңа ... ... 2011 ж. ... 2416 ... ғимараттары қызмет атқаруда [24].
2005 ж. 22 науырызында Астанада Президент Нұрсұлтан Назарбаевтiң қатысуымен елiмiздегi ең iрi ... бiрi ... ... ... ... ... сөз ... Елбасы: - дедi.
Ол Астанамыздың сол жағалауын көркейткен Ислам мәдени орталығы ... ендi. ... ... бес мың ... ... ... ... биiктiгi 62 метр төрт мұнарасы бар ғимаратты алюминий және алтынмен қапталған 21 күмбез безендiрiп тұр. Бас күмбездiң ... 43 метр ... ... ... ... Дiнұстанушыларсаныкүннен-күнгеөсуде, олардыңарасындажастаркөп. Орташажәнежоғарғыдiнибiлiмалатынадамдарсаныкөбеюде[45].
3. ҚAЗAҚСТAН РEСПУБЛИКAСЫНДA ҚAЖЫЛЫҚ ТУРИЗМНIҢ ДAМУ МҮМКIНШIЛIКТEРI
3.1 Қазақстан Республикасында қажылық ... SWOT - ... ... ... жыл ... ... ... парызын өтеушi отандастарымыздың саны да, сапасы да артуда. Қазақстан тәуелсiздiгiн алған алғашқы жылдары Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев бiрқатар ... өз ... ... ... ... едi. ... берi ғасырға жуық уақыт тоқырап қалған сапар қайта жалғасты. 1991 жылы тәуелсiз елден тұңғыш 20 адам қажылыққа аттанған. ... екi жыл ... ... ... ... саны 300-ге ... ... барлығы дерлiк осы компаниялардың көмегiне жүгiнедi. Одан ... ... ... ... ... сапарға барушылар лек-легiмен жолға шықты. Осы мәселеге қатысты Рахат Жақсыбайдың атты ... ... ... ... ... Онда [14]. Бұл ... үлкен қажылық сапары болуы керек. Ал, үлкен қажылықпен қатар ұмра (кiшi) қажылық сапарын ұйымдастыру ... да ... ... Ол туралы, қанша кiсiнiң кiшi қажылық сапарына барғаны туралы нақты мәлiметтерге қол жеткiзе алмадым. Ал, үлкен ... ... саны ... жылдары тiптi көбейген. Мәселен, 2012 жылы 4 мыңнан астам отандасымыз қажылық парыздарын өтеп ... ... 2014 ... ... 20 компания арқылы әр жылы үлкен қажылық сапарына 5000 отандасымыз қажылық ... өтеп ... отыр ... ... ... дiни басқарманың қажылық iстер бөлiмi үйлестiруде. Сонымен қатар, жыл сайынғы қажылық маусым Қазақстанның Сауд Арабиясы Корольдiгiндегi елшiлiгiнiң атсалысуымен iске ... ... ... 2008 жылдан бастап, Әдiлет министрлiгiмен бiрлесе отырып Қазақстанның қажылық ... ... ... ... ... ... қаражат жағы да тиiсiнше шешiлiп келедi. Миссия Меккеде уақытша офис пен көлiк жалдауға, қажыларға дәрiгерлiк көмек ... ... ... ... ... жағдайға жеттi. Сондай-ақ, қажылыққа барған азаматтарға жетерлiктей дәрi-дәрмек алып баруға да миссия жауапты. Бұл дәрiгерлерге қажылық кезiнде Мекке, ... ... ... ... ... ем жасауына елеулi септiгiн тигiзуде. Миссия құрамында журналистердiң атқарар iстерi де аса ... ... ... жiберген ақпараттарының арқасында ел мұсылмандары өмiрiндегi үлкен iс-шараның барысы мен ондағы хал-ахуалды бiлiп ... ... ... ... ... ... Қазақстандажылдан-жылға жүйелендiру, дамытып, сапаландыру.
Қазақстанда соңғы жылдары қажылық сапары бiр шама жүйеленiп келедi. Өз кезегiнде қажылық сапарын ұйымдастыру жұмысын ҚМДБ-нан ... ... ... 2007 жылы ... рет қажылық барысын қадағалау мақсатында арнаулы Қажылық миссиясы жұмыс iстей бастады. Әр жылы қажылық ... 20 ... ... ... ... мәселесiн тексерiп отырады. Тексерiс жұмыстарының басты мақсаты - ... ... ... көрсету деңгейi мен сапасын басты назарда ұстау.
Бүгiнгi қажылық ... ... ең ... ерекшелiгi - кезексiздiгi. Бұл туралы 2014-жылы қажыларды қасиеттi сапарға аттандыру барысында Бас ... ... қажы ... былай деген едi: Бас мүфти айтқан бұл ... ... ... ... елi ... қасиеттi сапарға баруына кең жол ашып отыр.
Қатерлерi: сараптауымыз бойынша, қажылық бағалары да халықтың өз таңдауына байланысты әр ... Бұл ... ... компаниясының президентi Амангелдi Еренғайыпұлы өз сұхбатында төмендегi мәлiметтер келтiрген. Оның айтуынша, әр компанияның қойған бағалары әртүрлi. Әр қажының ... ... үшiн ... ... ... АҚШ ... ... Ең арзан бағадағы (3000 долларлық) компаниялар бiрнеше компания бар. Ол баға ... үй ... тек ... ... қалған уақытын қасиеттi Әл-Харам мешiтiнде өткiзгiсi келетiн кiсiлерге арналған. Соған байланысты ... ... ең ... Қазiргi қажылық компаниялардағы баға қонақ үйдiң алыс жақындығына, әуе рейсiне байланысты.
Жағымсыз жақтары: бүгiнгi қажылық мәселесiнде сақталып отырған мәселелер де жоқ ... ... ... ... мәселесiнде тiкелей әуе рейсiнiң жоқтығы Қажылардың жол қаражатын Түрiк әуе компаниясы, Эйр ... ... т.б ... ... ... төлейдi. Олар қажылық кезiнде бағасын екi есе қымбаттатып жiбередi. Көптеген азаматтардың қаржысы шетке ағылады ... сөз. Бұл ... iшкi ... ... ... тиiс ... басқа елдердiң нарығына ағылуда. Тағы бiр жағынан қажылықтың бағасына да әсер етедi. ... ... ... ... ... үшiн жол ... көбейтiп жiбередi. Мәселен; Түрiк компанияларымен ұшсаңыз мiндеттi түрде Стамбул арқылы баруға тура келедi. Ал, ... да ... ... ... бiр, ... ... ... бiр саласыз. Рейс алмастыру үшiн қажылар Стамбул әуежайында әлденеше сағат, тiптi, бiрнеше күнге ... ... ... ... Бұл жағы тағы бар. Бұл ... оңтайлы шешудiң жолы ретiнде Жидда, Медина қалаларына тiке рейстердi ашудың маңыздылығын айта керту керек.
Кесте 8
Қазақстан Республикасында ... ... SWOT - ... ... жыл ... ... қажылық парызын өтеушi отандастарымыздың саны артуда. Қажылық ... ... ... біршама көмек көрсетілуде.
Мемлекеттегі экономиканың қарқынды дамуы және де елдегі тыныштық қажылық туризмнің дамуына мүмкіншілік тудырады.
Қатерлерi
Жағымсыз жақтары
Қажылық сапардағы транспорттық ... ... ... үйлерде көрсетілетін қызметтің төмен болып қалу қаупі бар. Сонымен қоса ... ... ету ... ... ... шыға ... атап ...
Қажылық елі мен Қазақстанның арасындағы тiкелей әуе рейсiнiң жоқтығы.
3.2 Қaзaқстaн рeспубликaсындa қaжылық туризмнiң бүгiнгi ... ... мeн дaму ... Республикасы Әдiлет министрлiгiнiң Дiни iстер комитетi 2008 жылғы 20 ақпанда Астана қаласында Қазақстан мұсылмандары дiни ... ... Бас ... ... қажы ... Сыртқы iстер, Туризм және спорт, Мәдениет және ақпарат, Көлiк және коммуникация, Денсаулық сақтау министрлiктерi мен 2007 жылғы желтоқсан ... ... ... ... 17 туристiк фирмалардың басшыларының қатысуымен республикалық мәжiлiс өткiздi. Мәжiлiстiң күн ... 2007 ... ... ... ... ... жұмыстардың қорытындысы мен 2008 жылғы желтоқсан айында басталатын жаңа қажылық маусымына дайындық жасау мәселелерi талқыланды.Мәжiлiсте ... ... дiни ... төрағасы, Бас мүфти Әбсаттар қажы Дербiсәлi, Қазақстан Республикасы Әдiлет министрлiгi Дiни iстер комитетi төрағасының орынбасары Қайрат Бақтыбайұлы Төлесов және ҚМДБ ... ... ... ... ... Республикасы мен Сауд Арабиясы Корольдiгiнiң Қажылық министрлiгi арасында қол ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасына бөлiнген 4500 орын Қажылықты ұйымдастырумен айналысуға тiлек бiлдiрген туристiк фирмаларға мүмкiндiктерiне қарай ... ... ... ... ... ... ... визалар тек қана Қазақстан Республикасының азаматтарына және Қазақстан мұсылмандары дiни басқармасы ... ... ... бар 17 ... ... ... , туристiк фирмалары Тәжiкстан, Қырғызстан және Түркия Республикаларының ... ... ... ... ... ... ... айтылды.Сонымен қатар, кейбiр туристiк фирмалар келiсiм-шартта көрсетiлген талаптарды орындай алмауына байланысты виза алу кезеңiнде үлкен ... ... ... Дiни ... ... мен ... ... министрлiгiнiң шұғыл араласуы арқасында ғана мыңнан астам қажыларымыз дер кезiнде визаларын алды. Осындай оқиғаға себепкер болған туристiк фирмаларына шара қолданылып ... ... ... ... ... берiлмеуi жағы көзделуде. Қазақстан мұсылмандары дiни басқармасы , туристiк фирмалары мен ... ... ... ... ... ... қатаң қадағалап отыруды ұсынды.Қажыларды Алматы - Жидда - Алматы бағытымен тасымалдау бойынша қазақстандық АҚ ұсынған ұшақ ... ... ... ... өте ... деп ... қажылыққа бару , және компаниялары тарапынан жүзеге асырылды. Осылардың iшiнде, қажыларымызды тасымалдаумен ... ... ... Өзбекстан Республикасының компаниясы жол қаражаттары алдын ала ... ... ... ... ... ... күндер қалған кезде өздерiнiң мойнына алған мiндеттемелерiн орындай алмайтындарын мәлiмдедi. Сауд Арабиясы Корольдiгiнiң әуе ... ... ... ... ... ... ... ұшақтар жiберген жоқ. Осыған байланысты туристiк фирмаларымыз қажыларды тасымалдауда қысқа мерзiм iшiнде шұғыл шаралар қабылдауға мәжбүр болды. Осы ... Сауд ... ... бос әуе ... болмауына байланысты қосымша ұшақтарды қабылдаудан бас тартты. ... ... ... ... қаласының әуежайында 2 тәулiк, Иранда 3 тәулiк ұшақ күтулерiне тура ... ... ... ... ... дiни ... Сауд Арабиясы Корольдiгiнiң Қажылық министрлiгiне Қазақстан Республикасының Сыртқы iстер министрлiгi арқылы наразылық хат жолдағандарын ... ... ... ... ... Сауд ... ... бiр мезгiлде аттанған 4500 азаматттарымызға дәрiгерлiқ қызмет көрсетудi қажет деп таппаған Денсаулық сақтау ... ... ... ... ақпараттық көмек беру мақсатында Қажылық миссияның құрамында және телеарналарының қызметкерлерiн Мекке мен Мәдинаға жiберу ... ҚР ... және ... ... хат ... ... бұл ... оң шешiмiн таппағаны да атап көрсетiлдi.Мәжiлiс қорытындысында 2008 жылғы қажылық маусымына дайындық жұмыстарына 2008 ... 20 ... ... ... ... деп ... және тиiстi мекемелерге нақты тапсырмалар берiлдi.
Қазақстандағы ислам мәселелерi - Қазақстан мұсылмандарының дiни iстерiн ұйымдастырып, дiни бiрлестiктер, мешiттер және шетелдердегi ... ... ... ... реттейтiн дербес мекеме дiни бiрлестiгi деген атпен 1990 жылы құрылды. Оған дейiн ... дiни ... ... ... ... бұл ұйым ... күнi ... мұсылмандарының ең басты ислами ұйымы. 2000 жылғы маусым айындағы құрылтайда ҚМДБ төрағалығына бiлiктi ғалым, арабист және дипломат, ... ... ... ... ... 3-4 жыл ... ... қалған кейбiр мәселелер оң шешiмiн тапты. Мысалы, Алматыдағы орталық мешiттiң ашылуы, әл-Фараби даңғылы бойындағы ... ... дiни ... сан және сапа ... бiр шама ... ... көтерiлуi, облыс орталықтары мен Астана қаласында жаңа мешiттердiң салынуы т.т.
Алдымыздағы уақытта мынадай мәселелер оң шешiмiн тапса елiмiздегi ... ... және ... ... ... ... жетер едiк:фывафывафывафывафывафывафывафывафыва Бiрiншiден: Ең маңызды проблема елiмiздегi мұсылмандардың белгiлi бiр жүйе бойынша ... және ... ... ... ... бұлағына, яғни Құран Кәрiмге толыққанды сәйкестiк қағидасы бойынша жүзеге асырылмауында. Әсiресе, өзге мұсылман мемлекеттерiнде ... ... ... ... эзотерикалық тариқаттар және дiни ұйымдардың, қайырымдылық қорларының белсендi қамданыста екенiн айтуымыз шарт. Бұлардың үгiттерi исламның бiрегей қасиеттi ... ... ... ... көп ... ... және ... кейiннен қосылған әр түрлi негiзсiз ырымдар мен нахақ нанымдарды (бидғаттар мен ... ... Бiр ... ақ ... ... бiр ұйым қаралап жатқан жағдайлар жиi кезiгедi. Сонымен қатар, дiни топтар мен жамағаттардың арасындағы келiспеушiлiктер қоғамдық тәртiп пен ... ... ... ... ... мүмкiн. Дiнге ендi бет бұрайын деп жатқан кейбiр азаматтарымыз да осындай күрделi жағдайды көрiп, дiннен жерiп ... ... ... ... қабылдайтыны да шындық.
Екiншiден: Ислам ғылымдарын оқыту және ғылыми зерттеулердi белгiлi бiр ... салу ... де ... шешiмiн тапқан жоқ. Бұл сала мамандары мен исламтанушылардың, дiни кадрлардың жетiспеуiнiң басты себебi. Шындығында оқу жүйесi мен кадрлар бiрiне бiрi ... екi ... 2000 ... қыркүйек айында ҚР Сыртқы iстер министрлiгi мұсылман елдерiндегi дiни оқу орындарында оқып жатқан студенттердiң елiмiзге қайта шақырылатыны туралы хабарлады. Түркия, ... ... ... ... студенттерiмiз елге оралып, мұндағы университеттерге, атап айтқанда жаңадан бой көтерiп келе жатқан бөлiмдерiне түстi. Оқу ... және ... ... ... ... ... осы бөлiмдердi бiтiрген студенттер нағыз дiнтанушы яки исламтанушы болды деп айту қиын. Қазiр де шетелдерде студенттерiмiз оқып жатыр. ҚМДБ ... ... және ... ... бiр сыпыра жастарымыз бiлiм алуда. Алғашқы түлектер елге оралып, мешiттер мен ... оқу ... ... ... те кеттi. Ендiгi мәселе, шын мәнiнде дiн ғылымдарын жете меңгерген, көкiрегi толық, көзi ашық, осы ... ... ... хабардар заманауи талаптарға сәйкес кадрларды дайындау.
Үшiншiден: Жоғарыда келтiрiлген бiрiншi және екiншi ... оң ... ... ... ... ... дұрыс түсiнуiне тiкелей байланысты. Құранды дұрыс түсiнбейiнше исламды түсiну мүмкiн емес десек артық айтқандық болмас. Құранды толық түсiну екi жолмен ғана ... ... ... ... ... ... жеткiзетiн сапалы тәржiмесiн жасау. Азаматтардың барлығын арабшаға үйрету мүмкiн емес, сондықтан, қолымыздан келетiнi қасиеттi кiтабымыздың бүгiнгi ... ... ... ... ... есепке ала отырып және шынайы ғылыми жетiстiктер бойынша ислам тарихына қайтадан талдау жасай отырып аудармасын жасау. Өкiнiшке қарай, бүгiнге дейiнгi ... ... ... тәфсiрлер мен аудармалардың әсерiнен аса алған жоқ және ... ... ... ... ... ... мол. ... ҚМДБ-ның алдында тұрған ең маңызды мiндеттердiң бiрi осы ... шешу ... ... ... жаңа ... ... және ... сондай-ақ суфилердiң аңыздары (исраилият) мен хиял-ғажайып уақиғалардан, бос сенiмдер мен ғылымға қайшы келетiн тұжырымдардан ада болуы керек. Мүмкiн осы ... ... ... үшiн ... комиссия құрылар.
Төртiншiден: бiз бiр ащы шындықты мойындауымыз қажет. Ол тәуелсiздiктi алған жылдары елiмiзде дiн ... жете ... ... ... және ... ... ... сатысында жүрген азаматтарымыздың осы мәселенiң маңыздылығын жете бағаламағандығы. Хош, бүгiнгi халiмiз қалай деп ... ... АҚШ, ... және ... ... ... мен жоғары лауазымды тұлғалар өз дiндерiн терең зерттеген адамдар және олардың басым көпшiлiгi миссионер ... яки дiни ... ... ... ... ... ... бiр жағынан алғанда табиғи (өйткенi ұзақ жылдар бойы ... ... ... ... ... ... ... лайықты деңгейде және формада насихаттау жұмыстары iске асырылмады, құқық тұрғысынан алғанда заңдардың өз iшiнде және заң мен өмiр ... ... ... ... Сондықтан, тағы бiр маңызды проблема дiни қатынастарды реттейтiн заңдарды қайтадан қарап, қажеттi орындарын өзгертiп яки толықтырып, ... пен ұлт ... ... отырып қайыра қабылдауымыз керек.
Бесiншiден: Қазақстан мұсылмандар дiни басқармасының ... және ... ... ... ... ... ... ең басты құндылықтың бiрi дiн екенiн жоғарыда атап кеттiк. Дiн институтының ... ... және ... өзге де ... ... ... Демек, осындай маңызды салаға мемлекет бейғам қарай алмайды. Бiз Конституциямызда көрсетiлген зайырлылық қағидасын қатаң сақтай отырып, халықаралық тәжiрибелердi ... ... ... ... тән жаңа бiр әдiс ... ... Бүгiнгi заңдар шеңберiнде ҚМДБ және оның қарамағындағы дiни бiрлестiктердiң құқықтық мәртебелерi бiрдей. ҚМДБ-ның дiни әдебиеттердi ... ... және ... дiни оқу ... ... ел ... бiркелкi дiни үгiт-насихат жасалуын қамсыздандыруы, халықаралық қатынастарға шығуы және Республикадағы атқарушы, заң шығарушы және сот билiгiмен қатынастары жаңа заңнамалар және ... ... ... дұрыс жолға салынуы керек. Осы мәселенi шешкен кезде ҚМДБ-ын қаржыландыру және басқару тетiктерiн де жетiлдiруiмiз шарт.
Алтыншыдан: Маңызды проблеманың бiрi ... ... ... ... ... және ... ... басқа дiндерге кетуiнiң алдын алу мәселесi. 2001 жылы талқыға түскен жаңа ... ... ... ... алынғандығы естерiңiзде болса керек. Содан берi жаңа заң қабылданған жоқ. ... ... 100 мың, ал ендi ... ... ... 500 ... жуық ... басқа дiндердi қабылдаған делiнедi. Бүгiнге дейiн дiнге бөлiнбеген халқымыздың ендi азаттыққа қол жеткен шақта ... ... ... ... ... аса ... проблемаларға апарып соқтыруы, тiптi мемлекетiмiздiң iргесiн шайқалтуы ... ... ... ... ... ... мен өзге де ... жарғылық құжаттарында бiрiншi кезекте қазақ халқын шоқындыру мәселесiнiң алға тартылуы кездейсоқ емес. Егер мүмкiн ... ... ... ... белгiлi бiр дәрежеге көтерiлiп, саяси-экономикалық ахуал тұрақтанып, азаматтарымыз алдымен өздерiнiң дәстүрлi дiндерiн жете ... ... ... ... ... ... тоқтау салуымыз қажет.
Жалпы Қазақстанда дiни туризм саласындағы қиыншылықтарды келесiлер қалыптастырады: қызметтер ... ... ... стратегияның, дiни туризм саласындағы гидтер мен мамандардың ... ... және ... дiни аймақтардағы фирмалардың байланысының жеткiлiксiздiгi, жұмыс iстейтiн дағдыдан шыға алмаған менталитетiмiз.
3.3 Түркістан қаласы бойынша қажылық туризмді дамыту жобасы
Жобаның ... ... ... туризмді дамыту арқылы, аудан экономикасын, инфраструктурасын дамытып, жергелікті халықты жұмыспен қамтамасыз ету.
Менің алға қойылған міндем Қазақстан аумағында қажылық туризмді дамыту ... ... ... ... ... ... Оған ең ... себеп - Түркістанда діни ресурстың Қожа ... ... ... болуы аймақта қажылық туризм дамыту мүмкіншілігін тудырып отыр. Жобада ... ... ... жұмыстары қарастырылған. Оның ішінде 4 сектор бойынша орналастыру секторы, ... ... ... ... діни ресурс және діни орталық секторы.
Түркістан қаласына діни мақсатпен жыл сайын 8500-дей турист келеді. Олардың көпшілігі маусым - ... ... ... ... Сонымен қоса Түркістанда діни білім беру мекемесі жұмыс жасайды. Мұнда ... ... ... ... ... шәкірт тәлім алады. Түркістанда қазіргі таңда 41 мешіт 22 медресе жұмыс жасауда. Аймақта туристер Қожа ... ... ... ... ... ... ... моншасы, жер асты қылует мешіттерін, сонымен қоса Түркістан маңындағы Арыстан баб кесенесіне ... ... ... ... ... ... салыстырмалы түрде төмен. Аймақта орналастыру, тамақтандыру орындарының ... ... ... ... ... төмен болуы, кәсіби мамандардың, экскурсаводтардың жоқтығы, көлік, транспорт қызметінің нашар болуы туризм дамуына кедергі келтіруде. Жобада орналастыру және тамақтантандыру орындарындағы ... ... ... ... ... жол мәселесін шешу, жаңа жолдар салу, транспорт қызметі, қоғамдық автобустарды жаңарту сонымен қатар экскурсияға арналған ... ... ... ... Өз ісін ... ... тек қана өлкенің тарихын біліп қана қоймай, ... ... ... білетін кәсіби маман экскурсаводтарды жұмысқа тарту жұмыстары қаралған.
Орналастыру секторы.
Қонақ үй деп - қызмет түрлері ... ... ... арналған кәсіпорын. Қонақ үйге тән сипаттама: белгілі бір минимумнан асатын номерлер санының болуы және ортақ басшылыққа ... ... және ... ... ... ... ... талаптарына сәйкес көрсетілген қызметтерге байланысты кластар мен категорияларды топтастыру.
Жобада Түркістан қаласына 4 жұлдыздық халал қонақ үй салуды ... және ... үй ... ... ... Түркістан қаласының орталық бөлігінде орналасатын, нөмерлік қоры 180 нөмерден тұратын қонақ үй салуды ұсынамыз. ... үй 10 ... ... және де ... ең ... 450 адам ... алады.
"Оазис" қонақ үйі - апарт - ... ... ... ... әр ... қонақ бөлмесінен, жатын бөлме, намазхана, асхана, жуынатын бөлмеден тұрады. Бұл қонақ үй отбасыларымен саяхаттайтын турист топтары үшін арналып салынады. ... ... ... ... ... ... классификациясы
Категориялары
Разрядтары
Группалары
1 Туристерді ұжымдық түрде орналастыру орындары
1.1 Қонақ үйлерде және оның салаларында туристерді орналастыру
1.1.1. Қонақ үйлер
1.1.2 Оған ... ... үй ... Мамандандырылған
1.2.1 Емдеу орындары
1.2.2 Демалу және жұмыс лагерлері
1.2.3 Қоғамдық қолданылатын транспорт түрі
1.2.4 ... - ... ... да ... орындар
1.3.1 Демалу үшін арналған орындар
1.3.2 Кемпинг үшін алаңдар
1.3.3 Басқа да ұжымдық алаңдар
2 Жеке ... ... ... ... ... орналастыру орындары
2.1.1. жеке меншік тұрғын орындары
2.1.2. Жалға ... ... Жеке ... бар ... ... ... ... алынған бөлмелер
2.1.4. Туыстардан немесе таныстардан тегін алынған бөлмелер
"Оазис" қонақ үйі келесідей ... ... ... бір ... ... ... екі ... бірінші класс, бір орындық жартылай люкс, екі орындық жартылай ... бір ... ... екі ... люкс және отбасылық люкс.
Сонымен қоса "Оазис" қонақ үйі мейрамханадан, 2 ... ... ... ... SPA- ... бассейн, сауна, кір жуу, шаштараз, кітапханадан тұрады.
Қонақ үйдің ... ... мен ... ... ... мен SPA- салондарының болуы. Әрбір бөлмеде намазхана және ... ... ... ... және ... үй мейрамханасында тек халал тағамдар беріледі. Әрбір бөлме қымбат жиһаздардан, декормен безендірілген, теледидар, радио, холодильник, ... ... жеке ... king - size ... т.б қажетті құрал - жабдықтардан тұрады.
Кесте 10
қонақ үйінің номерлік ... үй ... ...
Ауданы (м2)
Қызмет
бағасы (тенге) / күнге
Бір орындық бірінші класс
55
16,3 м2
16000
Екі ... ... ... ... м2
26000
Жартылай люкс
50
17,6 м2
35000
Люкс
10
25,6 м2
55000
Отбасылық люкс
10
37,2 м2
70000
Мейрамхана
2
506 м2
-
Конференция залы
4
215 м2
-
Тренажер залы ... ... ...
2
306 м2
-
Бассейн
3
420 м2
-
Сауна
2
324 м2
-
Шаштараз
2
108 м2
-
Кітапханадан
1
610 м2
-
Кесте 11
"Оазис" халал қонақ үйінің ... ... ...
Нысана
Ауданы (м2)
Бағасы ($ million)
Саны
Толық бағасы ($ ... ... үй ... корты
420
0,003
3
0,009
Бассейн
500
0,001
3
0,003
Футбол алаңы
450
0,001
1
0,001
Балалар ойын сауық алаңы
320 ...
1 ... ...
800
0,0005
1
0,0005
Әйелдерге арналған Діни Орталық
750
7,5
1
7,5
Ердерге арналған Діни Орталық
750
7,5
1
7,5
Дала ...
12 ...
3 ...
SPA ...
306 ...
2
0,04
Сауна - монша
324
0,03
2 ... ...
610 ...
1 ... ...
506
0,23
2
0,46
Толық бағасы
109,12
Кесте 12
"Оазис" қонақ үйінің қызметкерлер тізімі
Қызмет атауы
Саны ... ... ... ... ... үй директоры
1
600,000
Менеджер
3
300,000
Оператор
3 ... ...
2 ... ... ...
2
70,000
Бөлме жинастырушы
9
45,000
Аула жинастырушы
3
35,000
Персонал басшысы
2
250,000
HR менеджер
3 ...
SPA ...
4 ... ...
2 ...
Ақпараттық байланыс администраторы
1
250,000
Ұйымдастырушы
3
150,000
Бас ...
2 ... ... және ...
16 ... ... қызметін қадағалаушылар
30
70,000
Толық жалақы мөлшері
61,905,000
Кесте 13
"Оазис" қонақ үйінің табысы
Айлық кірісі
300,000,000 теңге
Қызметкерлерге төленетін жалақы ... ... ... ... 10 % ... ... ... табыс
208,095,000 теңге
Тамақтандыру секторы. Туристік тамақтандыру орны орналастыру орындарынан кейінгі аймақ туризмінің дамуындағы екінші орындағы маңызды әсер ... ... ... ... Кез келген турист барған жеріндегі тамақтандыру орны мен тағам түрлерінен қалған әсеріне ерекше мән береді. Діни ... ... ... ... ... ... тамақтандыру орындарын пайдаланады. Оларға:
1 Мейрамхана, кафе, дәмхана т.б тамақтандыру орындары. Туристер осындай кәсіпорын қызметтерін ... ... ... ... мүмкіндігіне ие
2 Ғибадатхана, храм, медреселердегі асханалар - мұндай кәсіпорындағы ұсынылатын тағам тойымды, қарапайым және туристерге ... ... бір ... ... Және де туристердің тағам таңдау мүмкіншілігінің болмауы.
Жобада келесідей ұсыныстар жасаймын:
- Түркістандағы қоғамдық тамақтандыру орындарының санын көбейту;
- Тамақтандыру орындарындағы қызмет көрсету ... ... ... мамандарды жұмысқа тарту;
- Тамақтандыру орындарындағы сертификаттау мен ... ... ... ... алу
- Тамақтандыру орындарында ұлттық тағамдарды , халал тағамдар ұсыну
- рұқсат етілген нәрсе деген ұғымды береді, оған ... ... сөзі - ... ... ... ... ... Бұл негізінен Ислам әлеміне тән сөз. Аллаһ Тағаланың : деген Құранда ... ... орай ... астың халал не халал еместігіне қатты мән береді. Сондай-ақ деп баяндалатын Құрандағы нұсқаулардың, қазіргі ғылым ... ... деп ... шын ... адам ... үшін ... ... екендігі дәлелденген. Сондықтан халал ас жеудің пайдасы, оның ... ... ... ... аты ... аурулардың алдын алу үшін харам етілген нәрселерді пайдаланбаудың маңызы зор.
Бүгінде ет және ет ... ... ... ... малды электр тогымен өлтіру, пышақпен ұрып өлтіру тәсілі қолданылатыны бар. Ал мұндай жолмен өлтірілген малдың бойында қан ұйып ... бұл ... ... ... ... тез ... жол ашатыны әлдеқашан мәлім болды. Зерттеулер бойынша ... ... ... жануар алдымен қорқып қалады. Мал қорыққан сәтте бүйрек тұсындағы бездері шошынады. Айналып келгенде, осы ... ... ... ... етін ... ... ағзасында қатерлі ісік ауруының қоздырғышы пайда болады. Бауыздалмаған малдың етінен жасалған тағамдар харам тамақтар болып саналады. Сондықтан барынша ... ... ... ... ... ... құрылымында трнаспорттық қызмет көрсету үлесі 40% құрады. Транспорт халық шаруашылығының ірі салалардың бірі ... ... Оның ... ... үлесті жолаушыларды тасымалдау алады. Олардың ішінен жоғарғы орынды туристер алады. Туристерге негізінен саяхаттың созылу уақыты, оның комфорттылығы және бағасы ... ... ... ... ... жету жүйелері:
Түркістан қаласына жетудің бірден-бір жолы Қазақстан Темір Жол желісі болып табылады. Қазақстанның ... ... ... ... Түркістан вокзалына жете алады. Түркістан вокзалынан туристтерді қонақ үй қызметкерлері арнайы көлікпен қарсы алады.
Алыс төңіректен немесе шет елден ... ... ... ... ... ... ... облысына жетіп, Түркістанға арнайы қонақ үйдің транспорттық көлігімен жете алады. Туристерді тасымалдау арнайы автобустармен жүргізілу керек. Олар ... ... ... сай ... болу ... ... арналған арнайы орны, жүк орналастыру орны болу керек.
Кесте 14
"Оазис" қонақ үйінің автокөлік тұрағы
Түрі
Саны
Сыйымдылығы ... ... ... ұшақ
1
5 ... ... 480
$1300000
Автобус
10
41
I-VAN A10L50
$50000
Микроавтобус
4
12
Hyundai Grand Starex (H-1) 2012 ... ... ...
5
3 ... Elantra
$16800
Толық бағасы
$1969200
Діни ресурс секторы.
Туристiк ресурстар - туристiк көрсету объектiлерiн қамтитын табиғи-климаттық, тарихи, әлеуметтiк-мәдени, сауықтыру ... ... ... ... қажеттiлiктерiн қанағаттандыра алатын, олардың дене күшiн қалпына ... ... ... өзге де объектiлер;
Діни объектілерді 3 топқа топтастыруға болады:
- сиыну орындары:монастырь, ғибадатхана, храм, шіркеу, мешіт т.б
- табиғи ... ... ... тау, ... өзен ... ... ... объектілері: жол бойындағы крест немесе қасиетті төбешік, құрбандық шалу орындары.
Діни орталық түснігі қасиетті орын түсінігіне қарағанда кең ... Діни ... ... ... қоса діни ... ... уағыз айтылатын медреселердің болуы немесе діни әкімшілік ұйым, бірлестіктер бар жерлерді діни орталыққа жатқызамыз.
Түркістан қаласында Қожа Ахмет Яссауи кесенесі жанынан ... ... ... ... - 2 жыл 10 ай. Оқу түрі - күндізгі
Медреседе 25 аудитория, 16 дәрісхана мен 2 ... зал ... ... ... Онда ... орындықтар, тақталар, т.б. заттар қойылған. Сондай-ақ желдеткіш, телефон, факс, шаңсорғышпен қамтамасыз етіліп, ... ... т.б. ... ... ер ... жатақханасы 200 орындық, екі қабатты.
Медресенің қыз балалар жатақханасы 150 ... екі ... ... теледидарлар мен орындықтар қойылған. Жуынатын бөлмелер, кір жуу машиналары, т.б. ... ... ... ... кешені жұмыс істейді. Атап айтқанда: мини футбол, ... ... ... т.б. ... спорт түрлерімен айналысуға мүмкіндіктер жасалған.
Медресенің кітапханасы бар. Онда 6 мыңнан аса тарихи, философиялық, әлеуметтік, ... ... ... ... ... ... шәкірттерге 3 мезгіл тегін тамақ беріледі.
Арнайы компьютер бөлмелері бар. Ондағы ер балалар бөліміне 21 компьютер қойылған. Оқу орнының ... ... және ... ... жайлы мәлімет компьютерлік ақпарат жүйесіне енгізілген.
Оқу бағдарламасы бойынша барлық мәлімет, үлестірмелі материалдардың ... және ... ... мен оқу ... ... ... медресенің тәрбие ісі бөлімінің меңгерушісі мен әрбір топтың сынып жетекшілерінің жеке компьютерінде тіркелген. Онда балалар 3 ... ... Діни ... беріліп, исламдық тұрғыдағы тәрбиелік мәні бар бейнефильмдер мен анимациялық фильмдер көрсетіледі.
Алға қойылған мақсат: діни орындарды, ... ... ... ... ... келтіру жұмыстарын жүргізу
Бұл жобада Түркістан қаласында қажылық туризмді дамыту мақсатында, осы қалаға халықаралық талаптарға сай төрт ... ... үй салу ... ... жоба ... ... ... көтеріп, инфраструктурасынын дамытады. Сонымен қоса жергілікті қалықты қосымша жұмыс көзімен қамтамасыз етеді.
Қонақ үй ... ең ... төрт ... қарастырылған:
Орналастыру секторы, тамақтандыру секторы, транспорт секторы, діни ресурс және діни орталық секторларын дамыту.
Жобаны іске ... ... ... ... 8 жыл ... ... шығады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Соңғы жылдарда Қазақстанда iшкi және шетелдiк туризмнiң жоғарғы қарқынмен дамуы ... ... ... ... қалған өткенiмiздегiдей әлемнiң көптеген бұрыштарында дiндердiң қарсыласулары мен дiни қарсылықтар көп белең алып ... ... ... көптеген әдебиет көздерiн зертеудiң негiзiнде келесiдей қорытындыларға келуге болады:
Дiни туризм iшкi және халықаралық туризм ... ... орын ... Адамдар қасиеттi орындарға және дiни орталықтарға қажылық және экскурсиялық сапарлар шегiп жатады. Олар дiни ... ... ... ... ... ... тырысады. Дiн адамдардың сана-сезiмiн және жүрiс-тұрысының бағытын қалыптастыруға ықпал етедi. Ол қоғамдық жүйенiң белгiсi ретiнде қалыптасқан әрi көп жағдайда ... бiрi ... ... ... ... адамның эмоционалдық жағдайына көп ықпал етедi. Қажылық сапарлардан кейiн көптеген адамдар өзгерген, кейбiр ... ... ... ... ... және жанының жақсы қалпымен қайтып оралып жатады.
Дiни туризм қажылық туризм және экскурсиялық-танымдық бағыттағы дiни туризм ... ... ... және ... ... ... буддизм, христиан және ислам табылады.
Қазақстандағы дiни сенушiлердiң арасында әлемде кездесетiн барлық дерлiк дiндердiң ұстанушылары ... ... ... ... ... протестанттық ағымдары), сонымен қатар, иудаизм, индуизм, ежелгi политеистикалық ... ... - бұл ... ... үшiн, оның шынайы бағытталуы үшiн күресу. Мұсылмандықтың мiндетi ... ... ... ... техникалық жетiстiкке жетуге көмектесетiн адамның жеке бейнесiн қалыптастырудың ең ... ... ... ... ... ... келесiлер қалыптастырады: қызметтер түрлiлiгiнiң, жалпы туроператорлық стратегияның, дiни туризм ... ... мен ... ... ... және ... дiни ... фирмалардың байланысының жеткiлiксiздiгi, жұмыс iстейтiн дағдыдан шыға алмаған менталитетiмiз.
Дiни туризмнiң Қазақстандағы дамуы қазiр өте ... ... ол ... ... ... ... қарқынмен өсуiмен, сонымен бiрге адамдардың қасиеттi орындарға барып, өзiн-өзi табуға және жанын тазалауға деген талпынысымен ... күнi өте ... ... зұлымдық пен зорлылық, секуляризм және ұқыптық релятивизмнiң кең таралуына қатысты туризм әлеуметтiк-мәдени құбылыс ретiнде қазiргi заман адамының өмiрiне жағымды ықпал ... ... XXI ... адамының дiн, тарих адамзаттың барлық мәдени мұрасының бөлiгi, мәнi ретiнде ... ... ... оның ... келешек ұрпаққа оны жеткiзе бiлу мiндетi ең басымдыларының бiрi ретiнде танылып отыр.
Қандай да құбылыс сияқты белгiлi бiр не басқа дiн ... ... ... ... ... байланыстарда ғана өмiр сүрiп, дами алады, ол ешқалай ... ... ... тыс ... ... бола ... Дегенмен, маңызды екенiн бiле тұра, адамның барлық тарихи рухани тәжiрибесi оның түрлi ... ... және де ... ... ... ... және ... өзiндiлiгiмен өмiр сүре алмайды дегендi де шетiнен айналып өтуге болмайтынын атап ... ... Бiр ... ... да дiн ... әлемдiк мәдениет пен рухани мұраның бөлiгi бола тұра, екiншi жағынан, өз өмiр сүрiп, дамуда, өзiндiк алғы шарттары және ... ... ... ... қоса бастапқы) - шынайылық жайлы өз ойымен шыңдалады.
Жеке алынған халық, оның ... мен ... ... дiни ... ... үшiн ... жақсы ықпал ете алатынын тереңiрек түсiнуiмiз қажет. ... ... және ... ... ... ... ... ғаламды және ғаламдандырылған әлемде, бiр мәдениетпен екiншiсiн жоюға талпынған әлемде, жоғарғы ... ... ... ... ... ... дiн ескерiле алады ма екен? Мәдениеттiң және дiннiң бiр деңгейлiгiн сақтаудың ең мықты әрi жетiлдiрiлiп отыратын ... бiрi ... ... бола алады деген қортындыға келемiн.
ПAЙДAЛAНЫЛҒAН ӘДEБИEТТEР ТIЗIМI
1
Aлeксaндрoвa A.Ю. ... ... ... ... 2001. ... A.Ф. Әлемдік діндер және қасиетті орындар. 1997. ... Т.Т. Діни ... - М.: ... 2003.- 159 ... A.В. ... ... Aспeкт Прeсс. 2003. 270 б.
5
Мурaвьeв A.Н. Қасиетті жерлерге саяхат. Книгa, 1990. 255 б. ... Дж. Әлем ... 2001. 250 ... А. Туризмнің бүгіні мен ертеңі. Мәскеу.1999. 257 б.
8
Биржaкoв М.Б. Қажылық және діни ... 1997. 285 ... A. ... ... 1994. 120 б.
10
Тихoнрaвoв Ю.В. Әлем діндері. Universa, 1998. 224 б.
11
Мaрчeнкoв В.Г. ... ... ... Пeтит, 1991. 207 б.
12
Мұртaзa Бұлұтaй. Қaзaқстaндaғы дiн жәнe мeмлeкeт қaтынaстaры, гaзeтi, Aлмaты 2005. 5 б.
13
Бaйтeнoвa Н.Ж. Қaзaқстaндaғы ... ... 2008. 4 ... ... ... әл-aуқaтын aрттыру - мeмлeкeттiк сaясaттың бaсты мaқсaты. Aстaнa 2008. 31 б.
15
Әбсaттaр Қaжы Д. ... жәнe ... ... 2003. 142 ... ... ... ... Дiнтaну. Aстaнa. 2010. 210 б.
17
Қажылық елдеріне саяхат. 2015. Ақпарат көзі:фывафывафываwww.livetravel.com
18
Туризм. 2015. Ақпарат көзі:www.almatytravel.com
19
Қасиетті жерлерге қажылық сапар. 2015. ... ... и ... - ... әлeмiнiң бaсты нысaндaры. 2015. Ақпарат көзі:www.travel.com
21
Қазақстан ұстанатын діндер. 2015. Ақпарат көзі: фывафываыва www.religia.kz
22
Қасиетті жерлер мен ... 2015. ... ... ... 2015. Ақпарат көзі:www.adresa.meta.kz
24
Қазақстанда діни жағдайға талдау. 2015. ... ... ... сен ... ... ... 2015. ... көзі:фыфывафыва фыва фываhttp://www.ca-c.org/journal/2002/journal_rus/cac-02/09.bejru.shtml
26
Қазақстанда туризмге деген қатынас. 2015. Ақпарат көзі: http://rus.azattyq.org/content/tourism_kazakhstan_/24096539.html
27
Мекке қаласы, Қағба. 2015. Ақпарат көзі:http://subscribe.ru/archive/rest.travel.emiraty/201208/15121118.html
28
Мекке ... ... ... 2015. ... ... қаласы, Пайғамбар мешіті. 2015. Ақпарат көзі:http://www.islam.ru/content/obshestvo/moy_hadj_chast_i
30
Иерусалим, Әл-Ақса мешiтi. 2015. Ақпарат көзі:http://muftiat96.ru/2
31
Иерусалим, еврейлердiң мінәжат қабырғасы . 2015. ... ... ... ... ... ... 2015. ... көзі:http://yvision.kz/post/160449
33
Ибраһим Ата күмбезi. 2015. Ақпарат көзі:http://www.sael.kz/index.php/ibragim-ata
34
Бейсенова А.С. . Алматы, 2000. 150 б.
35
Саипов А.А. . Алматы, 1999. 200 б.
36
. ... ... 2002 . 68 ... ... 2004. . ... жинақ.Алматы, .
38
Абылхожин Ж.Б., Бурханов К.Н. Еуразия жүрегіндегі ел. Алматы.Қазақ Ұлттық университеті, 1998.280 б.
39
Қазақстан Республикасының программасы ... ... ... және Спорт Агенттігі. Алматы, 2004 .
40
(очерк). баспасы, Алматы, 1993 . 416 ... КИМ. А.Г. ... 1997 г. ... С. 25-26 б. ... Н.Дублицкий, В.Степанова Москва
43
Нуртазина Н.Д.Қазақстандағы діни туризм.: тарихы мен қазіргі проблемалары. Алматы, 2003.
44
Хашимов М. Орталық азияның ... ... ... Қ. Орта ... Туризмнің Даму екпіні. 1996. Алматы. 108-109 б.
46
Қыдырбеков Б. А. 2001. Оңтүстік Қазақстандағы әулие ... ... 19-23 б.

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ататүрік23 бет
Мұстафа Кемал Ататүрі10 бет
Қышқылдық-негіздік титрлеу әдісінің индикаторлары8 бет
Ислам дінінің бес парызы8 бет
Ислам жайында25 бет
Нарықтық экономика. Қазіргі өтпелі кезең5 бет
Туристік бизнес жайлы23 бет
Экономикалық талдау әдістері мен тәсілдері4 бет
: автомобиль жолдарының жабындарын қалпына келтіру және жөндеу машиналары мен жабдықтары3 бет
Iскерлiк туризмнiң қалыптасуы61 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь