Популяцияның динамикалық, статикалық қасиеттері. санын реттеу

Популяция (латын тілінде populus — халық, тұрғын халық) — белгілі бір кеңістікте генетикалық жүйе түзетін, бір түрге жататын және көбею арқылы өзін-өзі жаңғыртып отыратын организмдер тобы. Осы топтың популяция болып есептелуі үшін: тарихи қалыптасқан ареалы және үздіксіз өзгеріп тұратын сыртқы орта жағдайында өзінің саны мен құрылымын сақтауға қабілетті болуы; сол түрдің өзге топтарынан қандай да бір табиғи кедергілермен ажыратылып тұруы; бір немесе бірнеше экожүйенің құрамына кіріп, олардағы зат алмасу, энергия тасымалдау процестеріне қатысуы тиіс. Әр популяция өзіне ғана тән статиктикалық сипаттамалары (саны, тығыздығы, ареалы, орналасуы, жас ерекшелігі, жыныстық құрамы) және динамикалық сипаттамалары (саны мен тығыздығының уақытқа қатысты өзгеруі) бойынша ерекшеленеді. Популяцияның статиктикалық сипаттамалары популяцияның белгілі бір сәттегі күйін көрсетіп, өлшеу, санау арқылы қысқа мерзімде анықталады. Популяцияның динамикалық сипатамаларын анықтау ұзақ мерзімді (бір ұрпақ жаңаратындай) қажет етеді. Популяция санының динамикасы белгілі бір уақыт аралығындағы тірі организмдердің өмірге келуі мен өлімі көрсеткіштерінің ара салмағы бойынша анықталады. Сондай-ақ, популяция санының өзгеруіне иммиграция және эмиграция процестері де әсер етеді. Популяция саны өсуінің біртіндеп тежелуі логистикалық теңдеу арқылы өрнектеледі. Әдетте, жануарлар мен өсімдіктер популяциясының саны біршама тұрақты болғанымен, олар әлсін-әлсін күрт өзгеріп отырады (мысалы, тоқалтіс тышқандар, леммингтер, т.б.). Кейбір жануарлардың (шегіртке, бөкендер, т.б.) санының немесе тығыздығының қауырт өсуі олардың қоныс аударуына әкеледі. Жануарлар популяцияларының саны мен тығыздығы күрделі мінез-құлықтық (аумағын белгілеу, қору, көші-қон), физиологиялық механизмдер арқылы (гормондар қызметі, стресс) және популяцияның генетикалық құрылымының өзгеруі арқылы реттеліп отырады. Әрбір түр белгілі бір территорияда - ареалда тіршілік етеді. Көбіне ареалдың әр жерінде орналасқан особьтар топтары бір-бірімен байланыса да алмай, шағылыса да алмай бөлектеніп өмір сүреді. Бұл топтардың саны түрдің санына, тарихи (филогенетикалық) жасына, ареалдың аумағына және басқа да себептерге байланысты. Популяция - тіршілік циклдары, морфологиялық белгілері ұқсас, генефондары ортақ особьтар жиынтығы.«Популяция» ұғымы латьшша populus - халық деген мағынаны білдіреді. Бұл терминді алғаш рет дат генетигі В.Л.Иогансен қолданды.
«Популяция» ұғымы биологияда негізгі ұғымдардың бірі, ал популяцияны генетикалық, эволюциялық және экологиялық тұрғыдан зерттеу жұмыстары ерекше бағытқа - полуляциялық биологияға бірігеді. Популяциялық, экология немесе демэкология осы бағыттың бір бөлігі болып табылады. Бір популяцияға жататын организмдер бір-біріне қоршаған ортаның факторлары немесе басқа да бірге тіршілік ететін түрлерден кем әсер етпейді.
        
        Популяцияның динамикалық, статикалық қасиеттері. Санын реттеу
Популяция (латын тілінде populus -- ... ... ... -- ... бір ... генетикалық жүйе түзетін, бір түрге жататын және көбею арқылы өзін-өзі жаңғыртып отыратын организмдер тобы. Осы ... ... ... ... ... ... қалыптасқан ареалы және үздіксіз өзгеріп тұратын сыртқы орта ... ... саны мен ... ... ... ... сол түрдің өзге топтарынан қандай да бір табиғи кедергілермен ажыратылып тұруы; бір немесе бірнеше экожүйенің құрамына кіріп, олардағы зат ... ... ... ... қатысуы тиіс. Әр популяция өзіне ғана тән статиктикалық ... ... ... ... ... жас ... ... құрамы) және динамикалық сипаттамалары (саны мен тығыздығының ... ... ... бойынша ерекшеленеді. Популяцияның статиктикалық сипаттамалары популяцияның белгілі бір сәттегі күйін көрсетіп, өлшеу, санау арқылы қысқа мерзімде анықталады. Популяцияның динамикалық ... ... ұзақ ... (бір ... жаңаратындай) қажет етеді. Популяция санының динамикасы белгілі бір ... ... тірі ... өмірге келуі мен өлімі көрсеткіштерінің ара салмағы бойынша анықталады. Сондай-ақ, популяция санының өзгеруіне иммиграция және ... ... де әсер ... ... саны ... ... ... логистикалық теңдеу арқылы өрнектеледі. Әдетте, жануарлар мен өсімдіктер популяциясының саны біршама тұрақты болғанымен, олар әлсін-әлсін күрт өзгеріп отырады ... ... ... ... т.б.). Кейбір жануарлардың (шегіртке, бөкендер, т.б.) санының немесе тығыздығының қауырт өсуі ... ... ... ... ... ... саны мен ... күрделі мінез-құлықтық (аумағын белгілеу, қору, көші-қон), физиологиялық механизмдер арқылы (гормондар қызметі, стресс) және ... ... ... ... ... ... отырады. Әрбір түр белгілі бір территорияда - ареалда тіршілік етеді. Көбіне ... әр ... ... ... ... ... байланыса да алмай, шағылыса да алмай бөлектеніп өмір сүреді. Бұл ... саны ... ... ... ... ... ареалдың аумағына және басқа да себептерге байланысты. Популяция - тіршілік ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы. ұғымы латьшша populus - халық деген мағынаны білдіреді. Бұл терминді алғаш рет дат генетигі В.Л.Иогансен қолданды.
ұғымы биологияда негізгі ... ... ал ... ... ... және экологиялық тұрғыдан зерттеу жұмыстары ерекше бағытқа - полуляциялық биологияға ... ... ... немесе демэкология осы бағыттың бір бөлігі болып табылады. Бір популяцияға жататын организмдер бір-біріне қоршаған ортаның факторлары немесе басқа да ... ... ... түрлерден кем әсер етпейді. Популяцияда түраралык, қарым-қатынастың барлық формалары кездеседі. ... ... ... ... және ... ... пайдалы) байланыстар қатты байқалады. Популяциядағы өзіндік қарым қатынастары - бұл ұрпақ әкелуге қатысты ... ... ... ... ... ... және ата-аналары мен ұрпақтары арасындағы байланыстар.
Экологиялық жүйелердің, сонымен ... ... ... ... - олар ... ... қозғалыста болады. Бұл жүйенің өнімділігіне, биологиялық алуантүрлілігіне, құрылымдық-функционалдық ерекшелігіне әсер етеді. Тірі ... ... ... ... ... ... орын алады.
Бір жағынан популяция тіршіліктің әртүрлі деңгейінде: организм-популяция-биоценоз-биогеоценоз-биосфера функционалдық-экологиялық қатарына кіретін биоценотикалық қарым-қатынастың элементарлық бірлігі болып табылады.
Екінші ... ... ... ... таксондардың филогенетикалық байланысын: организм-популяция-түр-туыс-тұқымдас-отряд-класс-патшалық көрсететін генетикалық-эволюциялық қатарына кіретін эволюциялық процестің элементарлық ... ... 1903 ж. ... ... В.Иогансен (1857 -- 1927) енгізді. Эволюция ... ... ... болуын зерттейтін ғалымдар популяцияны микроэволюциялық процестің ең шағын бірлігі ретінде ... ал ... ... түр ... ... мен ... ... зерттейді. Популяцияны зерттеудегі микроэволюциялық, генетикалық, экологиялық бағыттарды біріктіретін биологияның жаңа саласы -- ... ... ... ... кету ... ... ... сақтап қалу, зиянды түрлердің санын тежеу, экожүйе құрамына жаңа түрлерді енгізуде (интродукция) ... ... ... зор. ... ... - бір ... түрдің биологиялық қасиеттеріне негізделіп, екінші жағынан - ортаның абиотикалық факторлары мен басқа түрлердің популяциялары әсерінен қалыптасып құрылады. Популяциялар құрылымы тұрақты ... ... ... таралуы топтардың жынысы, жасы, морфологиялық, физиологиялық, мінез-құлықтары және генетикалық ерекшеліктері бойынша ара ... ... ... ... ... ретіндегі популяция өзіне ғана тән қасиеттермен қатар әрбір жеке дарақтардың өзіне тән қасиеттерге де ие. ... ... ... - бұл популяциялардың негізгі сипаты. Оған мыналар жатады:
1) жалпы есебі (сан) - болінген аумақтағы дарақтардьщ жалпы саны;
2) тығыздық - ... ... ... ... ... ... ... дарақтардың орташа саны;
3) өсімталдық - кебею нәтижесінде уақыт бірлігінде пайда болған жаңа дарақтар саны;
4) өлім-жітім - ... ... бір ... ... ... өлгендердің мөлшерін көрсететін көрсеткіш;
5) популяция өсімі - туу мен өлім-жітім арасындағы ... ... ... да, ... да ... ... өсу ... - уақыт бірлігіндегі орташа өсім;
7) жыныстық құрам -- берілген популяциядағы ... және әйел ... ... ... жас ... - бұл ... жасы ... бөліп тарату.
Популяцияның кеңістіктегі құрылымы - популяция особьтарының кеңістікте орналасу ерекшеліктері. Ол тіршілік ортасының және түрдің биологиялық ерекшелігіне ... ... ... популяцияның сандық мөлшері уақыт бойынша өзгеруі мүмкін. Сондықтан популяция особьтары кеңістікте бірқалыпты, кездейсоқ және топтанып орналасады. Табиғатта особьтардың ... ... ... ... ... ... орналасу көптеген өсімдіктерде, жануарларда кездеседі. Топтанып орналасуда (мозайкалық) особьтар топ-топ болып кездеседі, мысалы, сүтқоректілер табыны, құстар колониясы. Топтанып орналасу ... үшін ... ... ... ... ... ортаның қолайсыз жағдайларына немесе олардың даму циклдарына байланысты жылжып қозғалуын миграция деп ... Олар ... ... ... ... және ... (қуаңшылық, су тасқыны, өрт, және т.б.) болуы мүмкін. Мысалы, құстардың жылы жаққа ұшуы ... ... ... ... әрқалай, кейде топтанып, кейде бір-бірінен оқшауланып орналасып ... ... ... ... топтанып орналасуда особьтардың саны, тығыздығы, жастық құрылымы бойынша айырмашылықтар болады.
Кез-келген сандық ... ... ... кезде құрылықтың белгілі бір ауданында немесе су мен ауаның белгілі бір көлеміндегі организмдердің санын дәл ... өте ... ... бұл ... ... анықтаумен тең. Жоғарыда айтылғандай зерттеу әдісін таңдау организмдердің тіршілік ету сипаты мен мөлшеріне және ... ... ... ... ... ... өсімдіктердің көптігін және қозғалмай немесе жай қозғалатын ... ... ... ... Ал ... учаскелердегі немесе ашық кеңістіктегі тез қозғалатын жануалардың санын анықтау үшін ... ... ... ... ету ... ... байланысты организмдерді бақылауда алу немесе ен салу және қайталап аулау әдістерін ... тура ... ... санын анықтаудың объективті және субъективті әдістері бар.
Төртбұрыштар (квадраттар), тікелей бақылау және суретке түсіру, тікелей есептеу әдістеріне, ал ен салу ... ... ... ... ... ... ... Егер аумақтың белгілі бір бөлігіндегі бірнеше төртбұрыштардағы организмдердің саны анықталса, онда жай ... ... ... ... ... организмдердің санын білуге болады. Осы әдісті пайдалана отырып ... ... үш ... ... ... Түрлердің тығыздығы. Түрдің тығыздығы - бұл белгілі бір аумақтағы, мысалы 10м2-гі белгілі бір түрге жататын организмдер саны. Түрлердің ... ... үшін ... ... ... ... саны есептеледі. Бұл әдістің, бірнеше артықшылығы бар, яғни түрлерді және әртүрлі учаскелерді ... ... ... дәл ... ... ... Әдістің кемшілігі, уақыт көп кетеді және зерттеу барысында категориясын дәл анықтауды керек етеді...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Популяция экологиясы - Дэмэкология10 бет
Популяциялар экологиясы - демэкология5 бет
«Есте сақтау құрылғыларының классификациясы.динамикалық жад контроллері»5 бет
Автоматты реттеу жүйесінің динамикасын талдау6 бет
Техникалық жүйелердің математикалық негіздері пәнінен алынған білімді автоматтандыру30 бет
Адамның қоршаған ортаға биогеохимиялық адаптациясы. Биосфераның биогеохимиялық ұйымдастырылуы және популяцияның физиологиялық гетерогендігі19 бет
Ақпаратты өрнектеудің динамикалық тәсілдері24 бет
Динамикалық айнымалылар құрылымы22 бет
Динамикалық тізімдермен жұмыс8 бет
Динамикалық хаос радиотехникалық генераторлардың негізінде нейрондық торды құру18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь