Утилиттер, олардың типтері. Операциялық жүйе, оның атқаратын негізгі мәселелері. IBM PC типіндегі компьютерлерде қолданылатын операциялық жүйелер. кірістірілген программаларға мысалдар

1. Утилиттер, олардың типтері (дискілік, утилиттер.дефрагментаторлар, тексеруші, дискілерді тазарту, резервтік көшіру және т.б.). Операциялық жүйе (ОЖ), оның атқаратын негізгі мәселелері. Ішкі жүйелерде шешілетін есептердің кластары (Үрдістерді басқару. Жадыны басқару. Файлдарды басқару. Сыртқы құрылғыларды басқару. Қорғау және администрациялау. Қолданбалы программалау интерфейсі. Пайдаланушы интерфейсі). Операциялық жүйенің құрылымы мен құрамы. ОЖ архитектурасын дайындау тәсілдері.
2. IBM PC типіндегі компьютерлерде қолданылатын операциялық жүйелер. Кірістірілген программаларға мысалдар. ОЖ жіктелуі (классификация) (бірпайдаланушылық, көппайдаланушылық, біресепті; көпесепт,і бірпроцессорлы, көппроцессорлы, 8.разрядты, 16.разрядты, 32.разрядты, 64.разрядты, командалық, объектілі.бағдарланған, жергілікті, желілік). Пайдалану облысы және эксплуатациялау формасы (пакеттік өңдеу жүйесі, уақытты бөлу жүйелері, нақты уақыт жүйесі).
Дербес компьютер (ДК) қандай да бір амалды орындау үшін оған нұсқаулар жиынының тізбегін, яғни программа құру керек.
ДК-лерде жұмыс істейтін барлық программаларды 3 категорияға бөлуге болады:
- Қолданбалы программалар – пайдаланушыға қандай да бір қажетті жұмыс (мәтіндік редакторлар, электрондық кестелер, графикалық пакеттер, коммуникациялық практикалық жасақтамалар және т.б.) істеумен тікелей қамтамасыз етеді.
• Инструменталдық жүйелер (программалау жүйелері) – компьютерлер үшін жаңа программаларды құрумен қамтамасыз ету.
• Жүйелік программалар – есептеу үрдісі мен ЭЕМ ресурстарын басқаруды ұйымдастыруды қамтамасыз етеді. Ол қолданбалы программалардың бар құрылғыда «темірде» (процессорда, дисклерде, оперативті жадыда, енгізу-шығару құрылғыларында) жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Оларға мысалы, магниттік дискілерді форматтайтын, дискілерді дефрагментациялайтын, файлдарды архивтейтін, вирустарды іздейтін және өшіретін және т.б. осындай жиі қайталанатын операцияларды орындайтын утилиттер мен принтерлердің, дискжетектердің, дисплейлердің, пернетақта мен басқа да құрылғылардың жұмысын қамтамасыз ететін драйверлер жатады.
Утилиттер типтері:
- Дискілік утилиттер – ақпаратты жинақтаушылармен жұмыс істеуге (оқу, өшіру, көшіру және қалпына келтіру) мүмкіндік береді;
- утилиттер-дефрагментаторлар – қатқыл дискіде орналасқан ақпараттарды дефрегментациялайды;
- тексеруші утилиттер – іздеудә жүзеге асырады және дұрыс емес жазылған мәліметтер мен зақымдалған секторды қалпына келтіруге ұмтылады;
- дискілерді тазарты утилиттері – компьютердегі әр түрлі уақытша, бос және қажет емес файлдарды өшіреді;
- резервтік көшіру утилиттері – пайдаланушыға қажетті ақпаратты үнемі сақтайды және дубльдейді.
Пайдаланушы қолданатын барлық жүйелік программаның ішінде операциялық жүйе (ОЖ) ерекше орын алады. Ол компьютер қосылған кезде жүктеледі де ДК-мен дұмыс істеу барысыфнда пайдаланушыға қолдау көрсетеді.
ОЖ-дің негізгі мәселелерінің бірі – аппараттық қамсыздандырумен жұмыс істеу алгоритмін жүзеге асыру.
Операциялық жүйелер программалар мен енгізу және шығару операцияларын басқаруға арналған кітапханалар жиыны ретінде пайда болды. Осы жеткілікті әмбебап программалармен басқа да программалаушылар пайдаланды. Олар қосылған кітапханадан қажетті функцияны шақырады, ал ол барлық жұмысты орындады (онда физикалық құрылғылармен жұмыс істеу коды енгізілді). Уақыттың өтуімен ОЖ күрделене түсті, ОЖ-ге үлкен функциялар жүктелді. Компьютерлер қуатты бола бастады, процессорда орындауға белгілі бір программалар жиынын бір мезгілде жүктеу талап етіледі. ОЖ программамен жұмыс істеушілердің арасында «темір» ресурстарын тиімді үлестіру мәселесін шеше бастады. Бір есептеуін машинамен бір мезгілде бірнеше пайдаланушы жұмыс істейтін болды. ОЖ олардың әрқайсысының құқығын қарай бастады және берілгендерін қорғай бастады. Нәтижесінде заманауи ОЖ әр түрлі функциялар жиынын қамтиды.
Өзінің құрылымы бойынша ОЖ программалар мен модульдер кешенін береді. Операциялық жүйенің ядро ұғымы ерекшеленеді. Ядроның программалық жабдықтамасы пайдаланушылар мен программалаушылардың араласуынан қорғалынған. Қолданбалы программалар ядроға аппараттық жабдықтамамен қандай да бір амалдарды орындауға көмек сұрап қатынасады. Бұл сұраныстар жүйелік шақыру деп аталады және арнайы командаларды береді.
ОЖ компьютерді және оның ресурстарын (оперативті жад, дискідегі орындарды және т.б.) басқарады, мәліметтерді қорғауды қамтамасыз етеді, пайдаланушының сұрауы бойынша әр түрлі сервистік функцияларды және программаларды орындайды.
        
        11. Утилиттер, олардың типтері (дискілік, утилиттер-дефрагментаторлар, тексеруші, дискілерді тазарту, резервтік көшіру және т.б.). Операциялық жүйе (ОЖ), оның ... ... ... Ішкі ... шешілетін есептердің кластары (Үрдістерді басқару. Жадыны басқару. Файлдарды басқару. Сыртқы құрылғыларды басқару. Қорғау және администрациялау. Қолданбалы ...  ... ... ...  ... жүйенің құрылымы мен құрамы. ОЖ архитектурасын дайындау тәсілдері. 
12. IBM PC типіндегі компьютерлерде қолданылатын операциялық жүйелер. ... ... ... ОЖ ... ... ... ... біресепті; көпесепт,і бірпроцессорлы, көппроцессорлы, 8-разрядты, 16-разрядты, 32-разрядты, 64-разрядты, командалық, объектілі-бағдарланған, жергілікті, ... ... ... және ... формасы (пакеттік өңдеу жүйесі, уақытты бөлу жүйелері, нақты уақыт жүйесі).
Дербес компьютер (ДК) қандай да бір амалды орындау үшін оған ... ... ... яғни ... құру ... ... ... істейтін барлық программаларды 3 категорияға бөлуге болады:
* Қолданбалы программалар - пайдаланушыға қандай да бір ... ... ... ... ... ... ... пакеттер, коммуникациялық практикалық жасақтамалар және т.б.) істеумен тікелей қамтамасыз етеді.
* Инструменталдық жүйелер (программалау жүйелері) - ... үшін жаңа ... ... қамтамасыз ету.
* Жүйелік программалар - есептеу үрдісі мен ЭЕМ ресурстарын басқаруды ұйымдастыруды қамтамасыз етеді. Ол ... ... бар ... (процессорда, дисклерде, оперативті жадыда, енгізу-шығару құрылғыларында) жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Оларға мысалы, магниттік дискілерді форматтайтын, дискілерді дефрагментациялайтын, файлдарды архивтейтін, ... ... және ... және т.б. ... жиі ... операцияларды орындайтын утилиттер мен принтерлердің, дискжетектердің, дисплейлердің, ... мен ... да ... ... қамтамасыз ететін драйверлер жатады.
Утилиттер типтері:
* Дискілік утилиттер - ... ... ... істеуге (оқу, өшіру, көшіру және қалпына келтіру) мүмкіндік береді;
* утилиттер-дефрагментаторлар - қатқыл дискіде орналасқан ақпараттарды дефрегментациялайды;
* тексеруші ... - ... ... ... және ... емес ... ... мен зақымдалған секторды қалпына келтіруге ұмтылады;
* дискілерді тазарты утилиттері - компьютердегі әр ... ... бос және ... емес ... өшіреді;
* резервтік көшіру утилиттері - пайдаланушыға қажетті ақпаратты үнемі сақтайды және дубльдейді.
Пайдаланушы қолданатын барлық жүйелік ... ... ... жүйе (ОЖ) ерекше орын алады. Ол компьютер қосылған кезде жүктеледі де ДК-мен дұмыс істеу барысыфнда пайдаланушыға қолдау көрсетеді.
ОЖ-дің негізгі мәселелерінің бірі - ... ... ... істеу алгоритмін жүзеге асыру.
Операциялық жүйелер программалар мен енгізу және шығару операцияларын басқаруға арналған кітапханалар жиыны ретінде пайда ... Осы ... ... ... басқа да программалаушылар пайдаланды. Олар қосылған кітапханадан қажетті функцияны шақырады, ал ол барлық жұмысты орындады (онда физикалық құрылғылармен ... ... коды ... Уақыттың өтуімен ОЖ күрделене түсті, ОЖ-ге үлкен функциялар жүктелді. Компьютерлер қуатты бола ... ... ... белгілі бір программалар жиынын бір мезгілде жүктеу талап етіледі. ОЖ ... ... ... ... ... ... үлестіру мәселесін шеше бастады. Бір есептеуін машинамен бір мезгілде бірнеше пайдаланушы жұмыс істейтін болды. ОЖ ... ... ... қарай бастады және берілгендерін қорғай бастады. Нәтижесінде заманауи ОЖ әр түрлі функциялар жиынын қамтиды.
Өзінің құрылымы бойынша ОЖ программалар мен модульдер ... ... ... ... ядро ... ... ... программалық жабдықтамасы пайдаланушылар мен программалаушылардың араласуынан қорғалынған. Қолданбалы программалар ядроға аппараттық жабдықтамамен қандай да бір амалдарды орындауға көмек сұрап қатынасады. Бұл ... ... ... деп аталады және арнайы командаларды береді.
ОЖ компьютерді және оның ресурстарын (оперативті жад, ... ... және т.б.) ... ... ... ... етеді, пайдаланушының сұрауы бойынша әр түрлі сервистік функцияларды және программаларды орындайды.
Сонымен, ОЖ келесі негізгі мәселелерді орындайды:
* Бір жағынан пайдаланушылар мен ... ... ... пайдалануға жеңілдетеді, екінші жағынан қосымшалар мен пайдаланушы арасындағы интерфейстің ыңғайлы болуын ұйымдастырады. Мысалы, ОЖ қатқыл дискде ... ... шын ... қалай орындалатынан, ал файл ұғымымен қалай жұмыс істейтінін абстракциялауға мүмкіндік береді. Осы мәселелерге жататындар:
- программаларды дайындау;
- программалардың орындалуы;
- енгізу-шығару ... ... ... ... қатынау;
- жүйелік қатынау;
- қателерді табу және оларды ... ... ... ... Мысал ретінде ОС Linux жүйесіндегі желіліук трафикті пайдаланудың есептеуіші мен Windows ОЖ-нің 2000 және одан жоғары ... ... ... ... ... ... қарастыруға болады.
* Аппараттық жабдықтаманы тиімді пайдалануды қамтамасыз етеді. ... ... ... ... есептеуіш машиналарда бір мезгілде бірнеше программа жүктелетіндіктен ОЖ уақыттың әрбір моментінде ... ... ... ... ... ... және т.б. үлестіруге жауап береді. ОЖ осы ресурстарды уақыт және кеңістік бойынша тиімді үлестіруді анықтайды
* ОЖ ... ... ... да бір ... ... ... компьютер ресурстарын пайдалану тиімділігін ұйымдастырады. Ресурстарды басқару ресурстардың типінен тәуелсіз кейбір мәселелерді шешуді қамтиды:
- ... ... ... ... ... ... ... есебі;
- дау-жанжалды (үрдістер ресурстарын сұратқанда пайда болатын) шешу.
4. есептеу ... ... және ... ... пайдалану үрдісін (қызметтік программалар, резервтік көшірмемен қамтамасыздандыру, берілгендерді архивтеу, тексеру, тазарту, диск құрылғыларын дефрегментациялау, диагностика жасау программасы, мәліметтерді қайтадан қалпына ... және т.б.) ... Даму ... ... ... ... ... ОЖ әр түрлі есептерді шешуге бағытталған мыңдаған модульдерді қамтиды. Бұл модульдер көбінесе тағайындалуы ... ішкі ... ... ... ішкі жүйелердің әрқайсысы қандай да бір есептер класын шешу үшін модульдер мен ... ... ... ... ... ... ірі кластарға бөлуге болады:
* Үрдістерді басқару. Үрдістерді басқару ішкі жүйесі ... ... ... есептеу жүйесінің басты ресурсы - ... ... ... Бір ... басқа ресурстарды үлестіру және процессор аралық өзара әрекеттесуді басқару бойынша жалпы ... ... ... ... Жадыны басқару ішкі жүйесі берілген мезеттегі бар барлық үрдістер арасында физикалық жадының бар көлемін үлестіреді,программаны жадыға жүктейді, ... ... код ... ... ... ... адресіне орнатады, сондай-ақ әрбір үрдістің жад облысын басқа ... ... ... ... ... ... ... ең қолайлысы - виртуалды жад механизмі. Бұл механизм программалаушыға жадымен потенциалды шексіз ресурстар ретінде жұмыс істеугек мүмкіндік береді. ... ... ... ... үлестіруден тәуелсіз бұл механизм программа мен программалаушыға ... ... ... ... ... біртекті тізбегі ретінде береді.
* Файлдарды басқару. ОЖ файлдық ішкі жүйесі сыртқы жинақтауышта сақталатын ... ... ... ретінде виртуализациялайды. Пайдаланушыға ыңғайлы болу үшін файлдар топтарға - ... ... ... ал ... пен ... да ... ... құрылымды каталогқа топтаса алады. Файлдық жүйені жүзеге асыру ақпаратты ұйымдастырудың бұтақ тәрізді ... ғана ... ... ... бір файл немесе каталог бір мезгілде құрылымның әр түрлі бөлігінде бейнеленгенде одан да күрделі ... ... ... ... Файлдарды осылай ұйымдастыру желілік деп аталады, ал оған сәйкес математикалық ... желі деп ... және ... ... ... - ... дербес жағдайы болып табылады.
* Сыртқы құрылғыларды басқару. Сыртқы ... ... ... енгізу-шығару ішкі жұйесін құрайды. Осы ішкі жүйені құру қиындығы - ол кез ... ... ... жұмыс істеуді қамтамасыз ету керек. Әрбір нақты құрылғы үшін өндіруші ОЖ-нің енгізу-шығару ішкі ... ... ... ... - драйверді жазады. Яғни, енгізу-шығару ішкі ... ... ... ... ... ... ендіруге жағдай болатындай құрылуы тиіс және бұл жерде енгізу-шығару ішкі жүйесі мен ОЖ-ның басқабөліктерінің арасында өзара әрекеттесу қисынды болуы керек.
* ... және ... Бұл ішкі жүйе ... ... ... ... орнықтылықтан бас тартуды, үрдістер мен аппаратура орындалуының қателерін бақылау мен түзетуді қамтамасыз етеді. Бұл ішкі жүйе басқа ішкі ... ... әсер ... Оның ... ... бірі - компьютерлік жүйеге қатынауға рұқсат алатын субъекттің құқығын анықтау. Мұндай ... ... ... растау) деп аталады. Компьютерлік жүйенің нақты ресурсына қорғау және администрациялау ішкі жүйесімен қатынауды басқа процедура - ... ... ...
* Қолданбалы программалау интерфейсі. Бұл ішкі жүйе код көлемін және программа жазу уақытын ықшамдайды, сонымен қатар ... ... ... ... Пайдаланушы интерфейсінің ішкі жүйесі пайдаланушының компьютер жүйесімен өзара әрекетін ыңғайлы етеді, адам үшін ... және ... ... ... ... ... ... немесе графикалық) жұмыстың интерактивтілігін қамтамасыз етеді.
Операциялық жүйенің ... мен ... ... ... ОЖ ... ... үшін ... орындалатын және объектілі модульдер (ОЖ жүктеушілер, енгізу-шығару драйверлер (BIOS - Basic Input Output System));
* Конфигурациялық файлдар;
* Құжаттама файлдары;
* Анықтама ... ... және ... архитектурасы - қандай да бір программалық ... ... ... ... және ... ... ... амалдар принципін, ОЖ негізгі компоненттерінің ақпараттық байланыстары мен өзара әрекеттесуін анықтайды.
ОЖ архитектурасын дайындаудағы маңызды әмбебап тәсілдері:
* Модульді ... ... ... ... ... Параметрлік әмбебаптық және т.б.;
Операциялық жүйенің қасиеттері
* Сенімділігі. ОЖ өзара әсерлесетін ... ... ... болу керек;
* Программа мен мәліметтерді қорғау;
* Болжаушылық;
* Ыңғайлылығы;
* Тиімділігі;
* Иілгіштігі;
* Түрлендіргіштігі;
* Анықтылығы.
IBM PC ... ... ... ... ... ... қолданылады:
* MS DOS, PC DOS, Nowell DOS;
* Windows 95, 98, Windows NT ... Windows ... OS\2 Warp және т.б. ... ... ... ... пайдаланушы үшін интерфейстің ынтымақтастығы. Ал жүйенің сенімсіздігі кемшілігі ... ... ... ... жұмыс істеу мүмкіндігі бар ОЖ кездеседі. UNIX операциялық жүйесі осындай жүйенің бірі болып табылады.
UNIX ... ... ... ... ... ... ... дүние жүзіндегі ОЖ дамуына үлкен әсерін тигізді. Бастапқыда ол ПЖ дайындау ... ... ... UNIX жүйесінде программалаушылар жұмыс істеді. Ол бірнеше іргелі идеялармен жұмыс істеді. Мысалы, бір үлкен емес есеп ... емес ... ... ... ... ал ... есептер қарапайым есептердің комбинациясымен шығарылуы керек болды. UNIX жүйесінде пайдаланушылар арасында ... ... ... ... ... ... Бұл жүйе ... (әрбір пайдаланушы компьютермен өзінің терминалының көмегімен жұмыс істеді) болып табылады.
Linux жүйесі ... ... ... UNIX ... ... ... ... береді. GNU/Linux жүйелерінің ерекшеліктерінің бірі - дайындаудың бәрыіңай географиялық орталығының жоқ ...
MAC OS ... ... UNIX ... негізінде құрылды. Apple компаниясының өнімі болып табылады.
Заманаи ОЖ көппроцессорлық ... ... ... ... ... ... мен жаға еске ... құрылғыларының жұмыстарын басқарады. ОЖ архитектурасына ерекше әсер ететән қосымшалардан мультимедиялдық қосымшаларды, ... ... ... және ... ... ... модельдерін атап айтуға болады.
Кірістірілген программалар аппараттық құрылымның кез келген мағынасын білдіреді, программаланады, яғни микропроцессор үшін тек қана ... код ... ... ... ... қолданудағы интегралдық сұлбаға арналған конфигурация мен мәліметтерді, программалық логикалық құрылғыларды т.б. білдіреді.
Кірістірілген программаларға мысалдар:
* Кір жуғыш машиналар үшін ... ... мен ... ... ... үйлесімді IBM-дердегі BIOS;
* Intel Itanium базасындағы Mac OS X жүйесіндегі платформалар коды;
* Sun Microsystems және Apple Computer Open Firmware Silicon ... IBM ... ... RTAS
* Eventide H-3000 ... ... ... ... пайдаланылатын EPROM Чиптері;
* Cisco IOS.
Нақты ОЖ-ні таңдау компьютердің аппараттық бөлімінің мүмкіндіктерінен және осы компьютердің көмегімен ... ... ... ... ... ... (классификация) бар.
* Бір мезгілде жұмыс істейтін ОЖ-ні пайдаланушылардың саны бойынша:
* бірпайдаланушылық;
* көппайдаланушылық (басқа пайдаланушылардың жарияланбаған қатынауынан әрбір пайдаланушының ақпаратын қорғайтын ... ... ... ... бір мезгілде орындалатын есептердің саны бойынша:
* біресепті;
* ... ... ... және ... шығармайтын көпесептілік болып бөлінеді.
Ығыстырып шығармайтын көпесептілікте өзінің ықыласы бойынша ол кезектен ... ... ... ... ... үшін ... жүйені бермейінше белсенді үрдіс жалғаса береді. Ығыстырып шығаратын көпесептілікте бір процессордан ... ... ... ... ... операциялық жүйе қабылдайды. Көпесепті операциялық жүйелердің тиімділік критерийіне дайындауда пайдаланылуына сәйкес үш типке бөлінеді:
Пайдалану облысы және эксплуатациялау формасы: ... ... ... ... тез ... ... ... есептеу сипатындағы есептерді шешуге арналған. Уақыт бірлігінде есептің максималды санды шешімі оның ... ... ... ... ... ... ала ... тапсырмалар пакетіндегі жаңа тапсырманы таңдау - ОЖ үшін ... ... ... Оның ... ... үрдісінен пайдаланушы шеттетеледі.
Уақытты бөлу жүйелері. Әрбір пайдаланушыға ... ... ... алатын терминал ұсынылады. Әрбір есепке процессорлық уақыт кванты ұсынылады және бірде бір есеп процессорда ұзақ уақыт алмайды. Мұндай ОЖ аз ... ... ... яғни ... ОЖ үшін ... ал әрбір жіберілген есеп қабылданады. Жеке пайдаланушының жұмысының ыңғайлылығы мен тиімділігі критерий болып табылады.
Нақты уақыт жүйесі. Басқару үшін әр ... ... ... ... ... космостық аппарат, домен пеші жән т.б.) қабылданады. Бұл жағдайларда шекті мүмкін болатын уақыт бар болады. Бұл уақыт аралығында ... ... ... ... ... әйтпесе апат болуы мүмкін. Программаны жіберу мен нәтижені алу арасындағы алдын ала берілген уақыт интервалын сақтау қабілеттілігі критерий болып ...
* ... ... саны бойынша:
* бірпроцессорлы;
* көрпроцессорлы
* процессордың разряды бойынша
- 8-разрядты;
- 16- разрядты
- 32- разрядты
- 64- разрядты
5. пайдаланушы интерфейсінің типі ... - ... ... - объектілі-бағдарланған (графикалық)
6. жалпы аппараттық және программалық ресурстарды пайдалану типі бойынша
* - жергілікті
* -желілік - ... ... ... ... өзара қатынасын, ЭЕМ арасындағы берілгендер алмасуын, жалпы ресурстарға (NetWare, Windows NT, Unix) пайдаланушылардың қатынауын қолдайды. Олар:
Біррангтық - ... ЭЕМ ... ... ... ... да ... орындай алады.
Ерекшеленген серверлармен - жұмыс ... ... ЭЕМ үшін ... ... ... бұл тек қана серверлар үшін мүмкін болады.

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Autocad графикалық редакторы, оның ерекшеліктері мен артықшылықтары. графикалық редактордың сипаттамасы, меню типтері6 бет
IBM дербес компьютерінің негізгі блоктары3 бет
Linux (Red Hat) операциялық жүйесі16 бет
Linux операциялық жүйесі10 бет
Linux операциялық жүйесінің пайда болуы26 бет
Linux операциялық жүйесінің функциялары20 бет
Linux операциялық жүйесіндегі pipe() функциясы21 бет
Mac OS X операциялық жүйесі және 10.1Puma нұсқасы9 бет
MS DOS операциялық жүйелерімен жұмыс модульдері26 бет
MS DOS операциялық жүйесі27 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь