Туризм географиясының және рекреациялық географияның теориялық - әдістемелік аспектілері

Туризм өзінің масштабтарымен,көпшілігімен,халықаралық және әлеуметтік сипатымен қоғам өмірінің әлеуметтік және экономикалық жағдайларына әсер етеді, ол ғылымның зор көңілін аударып, маңызды қоғамдық-экономикалық құбылысқа айналып, тереңдеп бара жатыр. Туристік демалысты қайда және қалай ұйымдастыру, саяхаттарға көңілді қалай аударту, туримзде қызықты және пайдалы не бар, ол құбылыс қай экономикалық, әлеуметтік және табиғи себептерге байланысты, адам мінез-құлқының қай мотивтері адамдарға бос уақытын өткізудің осы формасын таңдатады, ол құбылыстың ел шаруашылығы мен оның бөлек аймақтарының шаруашылығына әсері қандай – осы мәселелерді бүгін туризмология ғылымы зерттеп отыр.
Сонымен қатар, келесі жағдайды ескеру қажет. Туризмнің шаруашылық саласы ретінде дамуы мемлекеттердің тұрақты даму стратегиясымен тығыз ұласады. Әлеуметтік-экономикалық дамудың катализаторы болып табылатын бұл күрделі құрылымды сала табиғатты экономикалық мақсатта тиімді пайдаланудың негізінде адамдар өмірінің жоғары деңгейін қамтамасыз ете алады. Қазіргі шақта туризмде ғаламдандыру процесі жүріп жатыр, оған Қазақстан да еніп отыр.
Сондықтан туризм кешенді әлеуметтік-экономикалық және кеңістік құбылыс ретінде пәнаралық зерттеулер объектісіне айналды. Қазіргі таңда туризмологияның қалыптасуы жүріп жатыр деуге болады,оның дамуына экономика, әлеуметтану, құқықтану, медицина, сәулет өнері, көптеген басқа табиғи, гуманитарлық және техникалық ғылымдар да өз үлесін қосып отыр. Бірақ ол пәндердің әрқайсысы туризмді өз тұрғысынан зерттейді. Сондықтан туризмологияның дамуы – монопәндік көзқарастардан туризм туралы жүйені білімге апаратын жол.
Туризмологияны туризм туралы ілім деп айтуға болады, өйткені ол туризмді біртұтас жүйе ретінде бейнелеп, зерттеп отырады. Рекреациялық географиямен қатар туризм географиясының мәселелерін шешіп, туризмология туризмнің теориялық негіздерін құрайды.
Туризм әлемнің көптеген елдерінің баса көңіл аударарлық шаруашылық салаларының бірі болып отыр. Ол әлеуметтік-экономикалық дамудың катализаторы бола отырып, негізгі шаруашылық секторларына ( көлік, байланыс, ауыл шаруашылық, құрылыс және т.б ) үлкен әсерін тигізеді.
        
        Кіріспе
Туризм өзінің масштабтарымен,көпшілігімен,халықаралық және әлеуметтік сипатымен қоғам өмірінің әлеуметтік және экономикалық жағдайларына әсер ... ол ... зор ... ... ... ... ... айналып, тереңдеп бара жатыр. Туристік демалысты қайда және қалай ұйымдастыру, саяхаттарға көңілді қалай аударту, туримзде қызықты және ... не бар, ол ... қай ... ... және ... ... ... адам мінез-құлқының қай мотивтері адамдарға бос уақытын өткізудің осы формасын таңдатады, ол құбылыстың ел ... мен оның ... ... ... әсері қандай - осы мәселелерді ... ... ... ... отыр.
Сонымен қатар, келесі жағдайды ескеру қажет. Туризмнің шаруашылық саласы ретінде дамуы мемлекеттердің тұрақты даму ... ... ... ... ... ... болып табылатын бұл күрделі құрылымды сала табиғатты экономикалық мақсатта ... ... ... адамдар өмірінің жоғары деңгейін қамтамасыз ете алады. Қазіргі шақта туризмде ғаламдандыру ... ... ... оған ... да еніп ... ... кешенді әлеуметтік-экономикалық және кеңістік құбылыс ретінде пәнаралық зерттеулер объектісіне айналды. Қазіргі таңда туризмологияның қалыптасуы жүріп жатыр деуге ... ... ... ... құқықтану, медицина, сәулет өнері, көптеген басқа табиғи, ... және ... ... да өз ... қосып отыр. Бірақ ол пәндердің әрқайсысы туризмді өз тұрғысынан зерттейді. Сондықтан туризмологияның дамуы - ... ... ... ... ... ... ... жол.
Туризмологияны туризм туралы ілім деп айтуға болады, өйткені ол туризмді біртұтас жүйе ретінде бейнелеп, зерттеп отырады. Рекреациялық ... ... ... ... ... ... туризмология туризмнің теориялық негіздерін құрайды.
Туризм әлемнің көптеген елдерінің баса көңіл аударарлық шаруашылық салаларының бірі болып отыр. Ол әлеуметтік-экономикалық ... ... бола ... негізгі шаруашылық секторларына ( көлік, байланыс, ауыл шаруашылық, құрылыс және т.б ) ... ... ... ... ... ... XXI ғасыр туризм ғасыры болмақ. Қазақстанда туризм нарқының дамуымен ... ... жаңа ... ... ... ... өсті. Біздің елімізде туризмді дұрыс жоспарлап дамыту үшін туризмнің теориялық негіздерін білу өте қажет. Тиянақты білімі бар мамандар ... ... ... ... ... ... ие бола ... Төрт тараудан тұратын бұл оқу құралы келешек мамандарға жол сілтер басылымдардың бірі болып саналады.
Бірінші тарау туризм географиясы мен ... ... ... ... ... Екінші тарауда туристік аудандардың қалыптасуының алғышарттары қарастырылады. Бұнда туристік-рекреациялық ресурстар, рекреациялық сыйымдылық түсініктері толық берілген. Жұмыста территорияға рекреациялық баға ... ... ақ ... мен ... ... ... ... мәселелер көтерілген. Үшінші тарау туризм экономикасының, туристік нарықтың негіздерін, сонымен қатар, қазіргі ... ... ... ... жаңа ... технологиясын да қамтиды.
Халықаралық туризмнің жалпы бағыттары ... ... ... ... ... ... ... даму деңгейінің соңғы статистикалық мәліметтері толық берілген. Халықаралық туризм сыртқы ... ... бір түрі ... ... оның ... динамикалық талдау жасалынған.
Әрбір тараудың соңында студенттерге өз бетінше дайындалу үшін бақылау сұрақтары берілген.
Бұл оқу құралының ... ... ... жаңа бағыттағы қоғамдық географиясының негізін қалаушы, туризм географиясының теорияларының ... ... ... ғылымдарының докторы, профессор С.Р. Ердәулетовтың ғылыми жұмыстары алынды. Сонымен қатар басқа да ірі ғалымдардың ( А.Ю. Александрова, В.А. Квартальнов, В.Г. ... В.С. ... И.Т. ... Н.С. ... және т.б ) ... де оқу ... ... жатты.
Мемлекеттік тілде жазылған бұл еңбек алдымен жоғары оқу ... ... ... ... ... мен ... туризм саласы қызметкерлеріне пайдалы болады.
1 - тарау
ТУРИЗМ ГЕОГРАФИЯСЫНЫҢ ЖӘНЕ РЕКРЕАЦИЯЛЫҚ ГЕОГРАФИЯНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ - ӘДІСТЕМЕЛІК АСПЕКТІЛЕРІ
+ Демалыс, рекреция, ... ... ара ... ... негізгі функциялары
Рекреациялық географияның негізгі ұғымдары болып бос уақыт, демалыс, рекреация және туризм саналады. "Бос уақыт" - ... ... ... ... шарты. Бос уақытты жұмыстан тыс уақытпен шатастырмау керек. Жұмыстан тыс уақыт бір-біріне өзінің мәні ... ... төрт ... ... 1) ... ... ... дейін бару және қайтуға арналған уақыт; 2) күнделікті қажеттілікті өтеуге арналған уақыт ( ұйқы, тамақиану, жеке тазалық ); 3) үй ... және ... ... ... арналған уақыт; 4) бос уақыт демалуға, физикалық және ақыл ойды дамытуға арналған уақыт.
Сонымен, жұмыстан тыс уақыт екіге бөлінеді: міндетті ... жіне ... ... бос уақытқа ( 1-сурет ). Бос уақыт адамның физикалық және рухани күш қуатын қалпына келтіріп дамытуға жұмсалады. Бос ... ... ... ... ... ... ... десекте, бос уақыт демалуға арналғандеп айтамыз. " Белсенді іс-әрекет " пен "демалыс" ұғымдары, бір-біріне сәйкес келмейтін секілді көрінуі ... ... ... ... бойынша жақсы демалыс - адамның іс-әрекетінің түрінің алмасып тұруы екенін көрсетеді.
Бос уақыттың негізгі екі ... бар: 1) ... ... қалпына келтіру функциясы; 2) физикалық және рухани даму функциясы. Қалпына келтіру функциясына тамақтану, ұйқы, қозғалыс ... Даму ... ... ... танымдық, қатынасу.
Пайдалану сипатына қарай бос уақыт күнделікті, апталық және жыл сайынғы болып бөлінеді. Күнделікті бос ... ... ... үй ... және қала ... байланысты. Апталық рекреация демалыс күндерінде, қала сыртындағы зонада жүзеге асады ( жергілікті рекреация ). Жыл сайынғы рекреация демалыс немесе каникул ... ... ... уақыты
жұмыстан тыс уақыт
ЖУ - жұмыс орнына жету және ... ... ... - үй ... және тұрмыстық қажеттілікті өтеуге арналған уақыт;
БУ - бос уақыт - ... ... және ... ... ... - ... қажеттілікті өтеуге арналған уақыт ( ұйқы, тамақтану, жеке тазалық ... ... ... ... ... ... жеке жүйесін және психологиясына тиетін қысымды бәсеңдетеді, ал ауыр жұмыспен айналысатындар үшін физикалық қысым азаяды. Н.С. Мироненко мен И.Т. ... ... 1981 ), ... - бұл ... қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталмаған қандай да болмасын адамның іс-әрекеті. Демалыс кезіндегі адамдардың іс-әрекеттерін ... ... ... ... Белгілі бір физикалық ауырлықпен байланысты іс-әрекет ( серуендеу, спортпен шұғылдану );
* ... ... - ... ... ... ... құлақ пен жеміс жидек жинау және т.б;
* Өнер әлеміне ... ( ... ... ... ... ... өнер саласындағы шығармашылық ( көркем өнер, ағашты зерделеу және т.б );
* ... ... ( ... ... газет, журналдарды оқу, теледидарды көру );
* Еркін тақырыпқа әңгімелесу, ... өз ... ... сөз ... ... ( ... билеу ) немесе пассивті түрде көңіл көтеріп, сергу;
* Көңіл көтеру үшін саяхат жасау.
Демалыс деген түсінікпен қатар, география, социология мен қала ... ... ... ... рекреациялық іс-әрекет, рекреациялық процестер деген түсініктер де жиі қолданылады. Ол тегін емес. Еңбектің ... бос ... ... ... ... ... ... шақта, жақсы демалыс - тынығып жату болудан қалып, физиологтар көрсеткендей, ол - ... ... ... ... тұруы болып өзгереді. Шынында да ол көбінесе бос уақытта сауықтыруға, түсініп білуге, спорттық және ... ... ... ... тұруы үшін қолданылады. Мысалы, санаторийяда, демалыс үйлерінде, пансионаттармен демалыс базаларында болған кезде жиі қала сыртына қыдырып, жорыққа, экскурсия мен ... ... тұру жөн. ... ... ғана ... бос ... іс-әрекетінің мәнін түсінуге болады. Рекрация дегеніміз этиологиялық мәндердің жинағы: RECREATIO(латынша) - қайта ... ... ... ( ... - ... көңіл көтеру, іс-әрекеттің өзгеруі.
"Рекреация - бұд халықтың тұрақты жерінен тыс жердегі арнайы мамандандырылған ... ... ... және ... өмір ... ... бос ... пайдалану кезінде іске асыратын сауықтыру, танымдық, спорттық және мәдени ... ... үшін ... мен ... ... ( Н.С ... И.Т. ... 1981) /1/
Ұзақтығы жағынан рекреация қысқа және ұзақ мерзімді болып бөлінеді. Қысқа мерзімді рекреацияда демалушы өзінің тұрақты жеріне түнеуге келеді, ал ұзақ ... ... ... ... тұрақты жерінен тыс жерде түнейді. Қысқа мерзімді ... ... ... ... ( көлікпен немесе бір-екі сағаттық қашықтықты жаяу жүріспен) ... ... ... ... ... ... ... қамтылады. Ұзақ мерзімді рекреация өзінің мәні жағынан туризм сияқты терең ұғыммен сәйкес келеді.
Туризм - ( ... сөзі tourism - ... ... ... ... - бос ... ... жерінен тыс жерлерде өткізудің бір түрі. Рекреацияға немесе демалысқа қарағанда, туризм деген өте қысқа түсінік. Қазіргі ғылыми әдебиеттер бойынша туризм - бұл ... ... ... тыс ... ... және ... ... пайда болатын қатынастар мен құбылыстар жиынтығы. Әрине, егер де бұл тұрақтану ұзақ уақыттық қоныстану немесе ақша табу мақсатымен ... ... ... ... ... туризм деген түсінік, ол тұрақты жерінен тыс жерде 24 сағат немесе одан ... ... ... ... ... барлық түрі /1/.
Жоғарыда айтылғаннан мынадай қорытынды жасауға болады: "демалушы" және ... ... өте кең ... ал ... ... бір ... - қысқа түсінік. Бос уақыттарында үйінде демалып жатқандар демалушыларға жатса, ал рекреанттарға бос уақытын тұрақты жерден тыс жерлерде ... ... ... айтылғанға түнеуге қалмайтын келушілер де жатады. Ондай рекреанттарды "экскурсанттар" деп атайды. Ал "экскурсия" өз ... - ... - жол ... серуендеу, көрікті көз тартарлық объектілерді аралап көру деген сөз ( мәдени ескерткіштер, мұражайлар, мекемелер және т.б.). ... мен ... ... ... - бұл танымдық, ағартушылық, спорттық немесе ойын-сауықтық мақсатты көздейтін, 24 ... ... және ... ... ... ... ... /1/. "Туризм" және "экскурсия" деген түсініктер өзара өте ... ... ... ... маршруттарда туристерге көрсетілетің қызмет. Автобус, поезд немесе кемемен ... ... ... ... ... қызықты жерлер туралы толық мәлімет береді, олай болмаған жағдайда саяхат өзінің мәнін ... еді. ... ... ... ... және әр түрлі болып келеді.
Егер де, жоғарыда айтылғандардың барлығына ... ... ... ... ... ... бос ... іс-әрекеттерінің барлығы да "демалыс" деген кең түсінікке жатады, ал қалғандарының барлығы соған кіреді. Демалысқа ... үйде де, ... да ... ... ... іс-әрекеттері кіреді. Төменгі сатыға "рекреация" немесе үйден тыс жердегі демалысты қосуға болады. Оған ... де, ... да ... Рекреация туризмнен кеңірек түсінік, өйткені оған экскурсия, сая бақтағы демалыс және басқа да рекреация түрлері енеді. Ал ... ... ... пен ... ... өте қысқа түсінік (2-сурет) /1/.
Рекреацияның негізгі функциялары
Саяхатшылыр жолға шыққан кезде алдарына әр ... ... ... ... мен ... негізгі мақсатына қарай үш функцияға бөлінеді - ... ... және ... /1/. ... ... ... ... барлығы да зор мән береді.
Танымдық функциясы туристердің табиғатты, ... ... ... ... ... ... да ... көңіл қоятын, көз тартарлық көрікті орындарын білуге тырысуынан туады.
Табиғи-климаттық көрікті орындармен жағдайлалға қолайлы ... ... ... ашық ... орман тау, теңіз, көл, өзендер және тағы басқалар жатады. ... ... - ... ескерткіштер, мұражай, көркем галереялар, театр және тағы ... ... ... ... ... ынтықтыратын этнографиялық жақтары - әдет-ғұрып, киімдер, фальклор және басқа халық шығармашылықтары ... ... ... ең ... - ... жүргізудің өзінше бір түрі немесе аудандар бойынша оның жоғары көрсеткіштері.
Туризм арқылы сауықтыру - адамның ... ... және ... шаршауын басудың бірден-бір жолы болып табылады. Туризмнің бұл функциясының әлеуметтік-экономикалық түпкі мәні өте жоғары, себебі ол миллиондаған адамдардың денсаулығын шынықтыруға ... олай ... ол ... ... ... ... жорықтарда адамда өзінше бір психо-физиологиялық қасиеттер және пайдалы біліктіліктер қалыптасады. Туризмнің ... ... ... ... зор. ... ... бір-біріне өзара көмек көрсетуге, алған мақсатты орындауға тәрбиелейді.
Қазір рекреация іс-әрекеттің таңдаулы түріне жатады, ол адамның күнделікті дұрыс өмір сүру ... ... ... ... көзқарас жағынан оның негізгі мақсаты - қоғамның ... ... ... және ... ... ... келтіру, оның рухани дүниесін жан-жақты дамыту. Рекреация дегеніміз дамыған қоғамның айырылмас бір ... ... өмір ... ... ... бес негізгі топқа бөлінеді /1/: 1) медико-биологиялық; 2) мәдени-әлеуметтік; 3) экономикалық; 4) саяси; ... ... ... ем мен ... ... ... ... сауықтыру - адамның өндірістегі немесе ... тыс ... ... ... ... ... жолы ... отыр.
Мәдени-әлеуметтік функциясы - бұл рекреацияның ең басты жетекші функциясы. ... ... - бұр ... ... ... біліп түсіну. Туризм еліміздегі ғана емес, бүкіл әлемдегі табиғаттың тарихи-мәдени және әлеуметтік байлықтарымен адамның рухани түрде танысуына үлкен мүмкіндіктер туғызады. ... ... ... ... ... - ... күшін қалпына келтіру. Рекреацияның арқасында адамның еңбекке деген құштарлығы және ұзақ жұмыс істеу қабілеті артады.
Тауар-ақша қатынасында рекреация басқа да ... ... ... ... 1) ... ... ... шаруашылық құрылымын жедел дамыту; 2) еңбек сферасын ұлғайту, яғни рекреациялық қызмет көрсету арқылы ... ... ... ету; 3) ... ... пайдасын көздеп, халықтың ақша кірісі мен шығын балансының құрылымына үлкен әсерін ... 4) ... ... ... көзі болатын шетелдік туризмді көтеру.
Туризм халықаралық байланысты күшейтеді, адамдарды бір-бірімен жақындатады.
Туризмнің экологиялық ... ... ... ... мен ... байланысты. Демалыс пен туризм халықтың денсаулығы мен сапасына ... ... ... ... ... ... мен оны қалпына келтіру үшін өте қажет. Рекреациялық сұраныстың арқасында курорттар, демалыс зоналары және туризм желілері ұйымдастырылып, туризм ... ... ... қарасақ, туризмнің жылдам дамуы, курорттық-туристік аудандарда туристердің тым көп шоғырлануы ... ... ... ... және ... кешендерге түсетін салмақты реттеуді керек етеді. Туристердің табиғатты пайдалануы табиғатты қорғаудың түрлерін дамытады.
1.2 ... ... ... оның ерекшедіктері.
Туризмдегі рекреациялық жобалау
Бүтін бір адамның қажеттілігі ... ... ... - бір тарихи туынды және ол өзгеріп тұрады. Оларды қанағаттандыру - өндіру, айырбастау және тарату ... ... ... адамның өмір сүру іс-әрекеті кезіндегі жоғалатын физикалық және рухани ... ... және ... ... ... ... үшін ... Рекреациялық қажеттілік - қоғамдық, топтық және жеке-дара болады /1/.
Рекреациялық география ... ... ... ... ... ... ұыймдастырылуын қоғамдық, топтық және жеке рекреациялық сұраныстарды анықтайды дейді.
Қоғамдық рекреациялық қажеттілік - ... ... ... ... және ... ... физикалық және рухани күшін қалпына келтіруін анықтайтын қажеттілік. Бұл бастысы және ... Олар ... ... ... ұйымдастырудың түрлеріне әсер етеді.
Топтық рекреациялық қажеттілік - белгілі бір топтың әлеуметтік-демографиялық, кәсіптік немесе белгілі бір жастағы топтың қажеттілігің, ... ... ... қызметтердің бір тұтынушы тобы - жанұя болады. Олар ем, ... және ... ... көрсетуді кең түрде қажет етеді.
Жеке-дара рекреациялық қажеттілік - ол әр түрлі адамдар мүддесіне арналған рекреациялық қызмет. ... ... және ... рекреациялық қажеттілік диалектикалық өзара байланыста болады.
Рекреациялық қажеттіліктің қалыптасуына факторлар кешені әсер етеді /1/:
* Әлеуметтік-экономикалық факторлар: өндіріс күшінің даму ... ... ... өндіру деңгейі (оның ішінде - ... ... ... мен ... сферасының даму деңгейі; халықтың нақты ақша кірісі; қызмет пен заттардың жеке бағалары (оның ішінде - рекреациялық); жол көліктері мен ... ... даму ... ұзақ мерзімді демалыс; рекреациялық аудандар мен сапар желісі туралы жарнама және мәлімет орнату; халықтың әлеуметтік және кәсіптік құрамы; мәдени өмір ... ... ... ... дәстүр.
* Демографиялық факторлар: қала мен ауыл халқының қатынасы (өсу дәрежесі); халықтың жыныстық құрылымы; отбасының ... мен ... ... ... ... ... іскерлік және мәдени байланыстар тығыздығы, мәдени өмірінің түрі; сәннің әсері; жеке тұлғаның бағалық бағыты.
* ... ... ... денсаулық жағдайы.
* Табиғи факторлар: адамдар тұратын табиғи зона; тау мен теңіз жағдайына ... ... ... ... жағынан рекреациялық қажеттілікке баға бергенде, қоғамның мүмкіншілігін, рекреациялық қажеттілікті өтеуге жіберетін қаржысын ескереді.
Рекреациялық тұтынушылық - бұл күнделікті ... ... Оны ... ... Сонымен қатар, олар рекреациялық тауарлар мен қызметті өндірудің қажеттілігіне байланысты. Қажеттілік пен мүмкіндік біртұтас, ... ол осы ... ... басқа елдердегі тұтынушылықты қалыптастырады.
Рекреациялық тұтынудың медико-биологиялық аспектісі санаторлық-курорттық емдеудің құрылымы мен көлемін анықтауды оқып-білумен ... ... ... ... ... ... ... тұтынушылардың санаторлық-курорттық емделудегі жиынтық баланстарын жасайды және оларды қанағаттандыру мүмкіндіктерін анықтайды.
Рекреациялық тұтынушылықтың әлеуметтік және әлеуметтік-психологиялық зерттеулері әлеуметтік топтар мен жеке ... ... ... ... ... ... ... байланысына бағытталған.
Рекреациялық іс-әрекеттер процесінде әлеуметтік және әр түрлі жастағы адамдар тобы арнайы талаптар қоя ... ... ... ... ... ... мүмкін емес.
Әлеуметтік жағынан рекреациялық қажеттілікті зерттеуді ... ... ... ... ... кезеңдер болады /1/:
* Демалыстың қазіргі заманғы тенденциясын статистикалық деректердің негізінде зерттеу;
* Рекреацияның мәні мен болашақ дамуы ... ... ала ... ... ... ... ... жауап алуды жүргізу;
* Рекреацияның даму болашағына ғылыми болжам жасау;
* Репрезентативтік деректерді тексеру негізінде теориялық бөлімін құрастыру.
Рекреациялық қажеттілікті оқып-білу ... ... ... ... ... жолындағы бірінші ғана қадам. Әлеуметтік зерттеулердің нәтижелері медицина ... ... ... курортолог және тағы да басқа мамандардың кепілдіктерімен толықтырылуы керек.
Рекреациялық іс-әрекет. Туризмдегі рекреациялық жобалау
Рекреациялық қажеттілік рекреациялық іс-әрекеттің ... бір ... ғана іске ... ... іс-әрекеттер тек бос уақытта ғана жүзеге асып, ол адамның физикалық, психологиялық және ... ... ... ... және ... бағытталады.
"Рекреациялық шаралар" деп рекреациялық іс-әрекеттің түрлерін іске асырудың тәсілдерін атайды /1/. Шаралар жинағының ... ... ... ... бөліп қарауға болады: суға шомылу, жаяу қыдыру, саңырауқұлақтар мен жеміс-жидектер жинау, ... мен ... ... көру және ... ... ... екі ... бөлуге болады, олар негізгі төрт шараның басын қосады (1-кесте).
1-кесте
Рекреациялық шаралардың типологиясы
Қалпына келтірілген топ
Даму тобы
Рекреациялық емделу ... ... ... ... ... ... шаралар
Қатаң түрде анықтау әдісі бойынша санаторлық-курорттық емдеу шарасы:бальнеологиялық емдеу (минералды сумен), батпақмен емдеу
Таза ауада жүру және мөлшерлі физикалық салмақпен ... суға ... әр ... ... саңырауқұлақ және бүлдірген теру, күн мен ауа ваннасы, пассивті тынығу және т.б
Адамның күш-қуатын ... ... ... ... моторлы су спорты, шаңғы спорты, ұзақ уақытқа сапарға шығу, тау шыңдарына шығу және т.б)
Адамды рухани ... ... ... және табиғи ескерткіштерді көру, мұражайларға бару, табиғи және қоғамдық құбылыстармен танысу және т.б)
Рекреациялық-емдеу шаралары - бұл ... ... ... санаторлық-курорттық емдеу әдістерімен қатаң анықталады: климатпен емдеу, бальнеологиялық емдеу, батпақпен емдеу және т.б. Рекреациялық-сауықтыру ... түрі әр ... ... ... ... ... қыдыру, суға шомылу, күн және ауа ванналарын алу, ойындар, жай демалыс, саңырауқұлақтарды жинау және т.б.
Рекреациялық-спорт шаралары, ... ... ... дамытуға бағытталған. Бұған кіретіндер: спорттық ойындар, желкенді және моторлы су спорты, шаңғы спорты, ұзақ жаяу асулардан өту, тау ... ... жіне т.б. ... ... ... ... ... арналған. Бұған жататындар: мәдени ескерткіштерді көру, табиғаттың құбылыстармен танысу және т.б.
Жоғарыда айтылған рекреациялық шараларды жай ... ... ... ... шара - бұл ішкі ... ... ... компоненттерге бөлінбейтін рекреациялық қызметтің элементтері.
Жай рекреациялық шара ( ЖРШ ) - ... ... ... ... ... 100 мың ... ЖРШ ... шығарып отыр, оның саны әрбір 10 жылда екі есе ... ... ... ... ... ... - ... типтеуді және оларды рекреациялық іс-әрекеттің түрлерін ірі топтарға жинастыруды ... ... ... ... түрі - жай ... ... ... топтау, олардың әрқайсысы өзара алмаса алады. Басқаша айтсақ, рекреациялық іс-әрекеттің бір түріне өзара алмасатын жай рекреациялық шаралар жата береді. Туроперейтингтің ... ... ... ... зор, ... ... болмасын жай рекреациялық шараны өткізуге мүмкіндік болмай қалғанда, оның орнын толтыру үшін туристке жай рекреациялық ... ... ... Мысалы, саңырауқұлақтар болмай қалғанда, туристерге жемістер мен басқаны жинауды ... ... ... оның әр ... 67 ... ... түрі болып көрсетілген (2-кесте) /2/.
Күнделікті өмірде рекреациялық шаралар алмасып отырады. Шаралар неғұрлым аралас болса, рекреациялық іс-әрекеттер соғұрлым әсерлі ... ... ... ... бола ... ... ... түрлері рекреациялық іс-әрекет циклімен бірігіп, соның құрамына енеді. Белгілі бір уақыттың ішінде қайталанып тұратын рекреациялық шаралардың комбинациясын "рекреациялық ... ... (РӘЦ) ... ... ... ... ... су қоймада жүзу, жабық бассейінде жүзу, қысқы суға ... ... түсу және ... ...
Су горкалары, су құламасы, джакузи, суда ойнау және т.б.
3
Су процедуралары
Монша, душ, ваннада, су массажы жіне ... ... күю, ... және ... ... ... жылдам түсу, сноуборд және т.б.
6
Қысқы сырғанаулар
Коньки, шаңғы, шанамен сырғанау жіне ... ... ... ... және ... ... траверспен жылжу, түсу және т.б.
9
Жартасқа шығу
Жартасқа шығу
10
Спелеотуризм
Спелеотуризм
11
Туристік жорық
Категориясыз жорықтар: жаяу, таулы, шаңғы, сумен, авто-, вело-, мото-, атты және ... ... ... ... ... ... ... боди билдинго және т.б.
14
Қарым-қатынас
Әңгіме, сұхбат, пікір алмасу және т.б.
15
Көтермеге қатысу
Презентация және т.б.
Нөмер
РӘТ
ЖРШ
16
Іскерлік кездесу
Келісу, кепілдемеге қол қою, бағдарламаларды талқылау және т.б.
17
Шоппинг
Заттар, ... ... алу және ... ... ... ... таза ауа, ... радиация, комфорттық ауа және т.б.
19
Бальнеоемделу
Пайдалану: минералды сумен, бұлақ суымен, қымыз және ... және ... ... ... ... ... ... және т.б.
21
Терренкур
Мөлшерлі жүру
22
Автобустық экскурсиялар
Автобуста экскурсоводтың басқаруымен жергілікті жерді танып-білу, қыдыру және т.б.
23
Жаяу экскурсиялар
Экскурсоводпен жергілікті жерді танып ... ... және ... ... үшін мұражайларға, көрмеге бару және т.б.
25
Ақпараттық танымдық әрекет
Өзіне жеке маршрут жасау, карта, буклет қолдану және т.б.
26
Жеміс, саңырауқұлақ жинау
Жеміс, ... ... шөп ... және ... ... ... аулау, спиннинг және т.б.
28
Аң аулау
Қыста, жазда, итпен аң аулаужіне т.б.
29
Дайындық жасау
Жеміс, ... ... шөп ... және ... орындарына бару
Монастырьге, қасиетті орындарға бару және т.б.
31
Дін ... ... және ... мейрамдарға қатысу
Литургия, діни мейрамдар және т.б.
33
Круиз
Өзендік, теңіздік, көлдік және ... ... ... су шаңғысы, су мотокциклі және т.б.
35
Дайвинг
Су астымен жүзу, судағы ... су ... ... ... ... ... ... және т.б.
36
Яхтинг
Яхтамен, катермен жүзу және т.б.
37
экспедиция
Арнайы ұйымдастырылған саяхат, ғылыми-зерттеу мақсатымен маршрут және т.б.
38
Әуеде ұшу
Әуе шармен, ... ... ... ... ұшу және ...
Жалғыздықта болып өтетін қызық оқиға
40
Атпен қыдыру
Атпен, түйемен, бұғымен сапар жасау және т.б.
41
Автомобильдік сапар
Жеке автомобильмен сапарға ... ... және ... ... ... көру және ... қалдыратын көріністер
Түнгі клубтарға бару, шоу, фестиваль және т.б.
44
Көңіл көтеру, тамақтану,
Әйгілі мейрамханаға, кафеге, ... ... ... бару жіне ... ... ... ... ойындар
Казино, бильярд және т.б.
Нөмір
РӘТ
ЖРШ
46
Билер
Билер, бал және т.б.
47
Категориялық туристік жорық
Категориялық жорықтар: жаяу, таулы, шаңғы, сумен, атпен және т.б.
48
Спорттық ойындар
Футбол, ... және ... ... ... жорыққа жаттығу және т.б.
50
Нұсқаушы дайындық
Орта және жоғары нұсқаушы дайындық және т.б.
51
Мамандықты ... ... ... алу, ... үйрену және т.б.
52
Инсентивті-туризм
Оқу міндеттерін, демалысын, мамандығын жоғарлатуды ... және ... ... ... ... конгресс және т.б.
54
Өнер фестивальдарына қатысу
Қатысу, экспозиция, презентация және т.б.
55
Спорттық жарыстарға бару
Олимппиадаларға, чемпионаттарға, ... ... және ... ... мәселелерді талқылау, симпозиумдар және т.б.
57
Мемориалдарға қатысу
Тарихи маңызы бар оқиға мен орындарға бару
58
Табиғат сақтауға әрекет
Бұзылған ландшафты, табиғи кешенді, биоценозді қалпына келтіру және ... ... жаяу ... ... ... ... ландшафтарды бақылау
61
Ғылыми-экологиялық әрекет
Ғылыми мақсаттарды көздей отырып, табиғатты сақтау
62
Жергілікті мейрамдарға қатысу
Тұрмыстық мейрамдарға ... ... ... ... күн және ... құбылыстарды бақылау
Жануарлардың, өсімдіктердің мінез-құлқын бақылау және т.б
64
Әуесқой еңбек
Бағбаңшылық, ... мал ... ... ... және ... үйрену
Қышқұмыр жұмыс, кестелеу, тоқу, ою және т.б.
66
Халық мейрамдарына ... ... ... ... және ... ... сабақтары, көркем өнер және т.б.
РӘЦ жетекші рекреациялық іс-әрекет түрлерінің базасынан шығатын, өзара ... ... ... түрлерінің үйлесімі болып табылады.
Тәулік циклі белгілі бір ұзақ ... ... ... рет ... ... Циклдерді төмендегідей бөліп қарастыруға болады: ұзақ демалыс, өмір ... ... ... ... ( ... шақ, ... шақ, жетілген шақ). Ұзақ демалыс циклі тәуліктік циклдерінен құрылады. ... ... өмір ... ... ... ... ... географиялық аудандардан құрылады.
РӘЦ-ді келешек туристік бағдарламаның негізі ретінде ұсынады, ыңғайлы мүмкіндіктердің арқасында нақты рекреациялық мақсаттарды, мотивтерді іске ... үшін және ... ... ... ... арқылы рекреациялық іс-әрекеттің эталоны ретінде туристерді тартуға болады. Өзінің жеке түсінігі бойынша, жағымдылық және ... ... ... ... РӘТ жоқ ... әдет, сән, баға, ақша табыстары және басқа факторлар ... әр адам ... ... ... ... ... ... іс-әрекет рекреациялық қажеттілігін нашар өтейді. РӘЦ екі фундаментті талапты қанағаттандыруы керек: ... ... мен ... жеке ... ... үшін ... іс-әрекеттің қалыптасқан процедурасын ұсынуға болады немесе оған жай рекреациялық ... ... ... ... жөн. ... ... ... рекреациялық іс-әрекеттерді қарап жобалағанда, В.С. Преображенскийдің рекреациялық жобалар негізінде жасалынған концепциясын ұсынады.
Рекреациялық жобалау дегеніміз рекреацияның ... ... ... ... ... мен оған ... көрсететін жүйені модельдеу. Турды жобалау кезеңінде рекреациялық жобалау туроператорлардың функциясы ретінде ... ... ... ... ... ... мідетті туроператор үшін үлкен жауапкершілікті қажет етеді. Рекреациялық жобаның модельдерін ... ... ... ... іске ... ... Модельдеудің негізінде рекреациялық іс-әрекеттің иерархиялық принципі жатқызылған ( И.В. ... В.А. ... 1994), ... ... В.С. ... ... жобалауының ландшафтық принципі де жатады /2/.
Авторлар жай рекреациялық шара (ЖРШ); рекреациялық іс-әрекет түрлері ... ... ... ... ( РӘЦ) ... ... пайдалануды ұсынады.
Соңғы уақыттарда көбінесе рекреациялық іс-әрекеттің негізгі үш түрі туралы айтылады. ... ... ... және ... ... Рекреациялық-сауықтыру және рекреациялық спорт шаралары әр түрлі рекреациялық шаралар тобына кіргенімен де, өзінің функциялық ... ... өте ... ... ... де негізінен адамның күш-қуатының сауықтырылып дамуына әсерін тигізеді.
Рекреациялық шаралардың әртүрлілігі, ... және ... ... рекреациялық территориялардың қасиеттерімен және оны ұйымдастырумен тығыз байланыста. Шаралардың әртүрлілігі табиғи жағынан немесе әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... сәйкес келуі керек. Рекреациялық ресурстардың әртүрлілігі шаралардың араласып және ауысып тұруына мүмкіндік береді.
Саяхат мақсаты, ұйымның түрі, құқықтық статусы, саяхаттың ... ... ... ... ... оның ... шаралардың жиілігі және тағы басқалары- бұлардың барлығы рекрециялық іс-әрекеттің құрылымы (3-кесте) ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді: климат,минералды су көздері, емдік батпақтар және тағы басқалар. Осындай ресурстарға байланысты ол үш негізгі топқа бөлінеді: климатпен емдеу,бальнеологиялық емдеу және ... ... ... ... ... қарай бальнео-батпақпен емдеу, бальнео-климатпен емдеу,климат-бальнео-батпақпен емдеу топтары болып та бөлінеді. ... ... да ... ... Әлем ... өте кең тарағаны - суға түсіп, жағажайда демалу. Суда немесе су жағасында ... әр ... ... ... қамтиды: суға түсу,күн ваннасы,жағалау бойымен серуендеу,жағалауда доп ойнау,су шаңғысы және т.б.
Серуендеу және кәсіби ... ... ... ашық - таза ... ... тартатын жерлерді көру, саңырауқұлақтармен жидек, теңіз моллюскаларын теру және басқа да табиғаттың сыйлықтары.
Рекрециялық ... ... ... басты себебі бойынша
Рекреациялық ресурстарлың пайдалану сипаты бойынша
Құқықтық статусы бойынша
Ұзақ мерзімі бойынша
Территориялық белгісі бойынша
Мезгілдің мерзңмң ... ... ... белгісі бойынша
Қатысушылар саны бойынша
Әлеуметтік қатынастардың тығыздығы бойынша
Жылдамдық дәрежесі бойынша
Көлікті пайдалану сипаты бойынша
Емдеу
Спорттық-сауықтыру
Танымдылық ... ... ... жерлер,бальнеологиялық және батпақпен емдеу)
Белгілі бір бағыттық(маршруттық),қыдыру,спорттық, су спорты,су астымен жүзуі,аң мен балық аулау,тауда ... ... ... ... ... ... мерзімді
Қала маңы(жергілікті) ішкі аудандық(жалпы мемлекеттік) халақаралық
Жыл бойы және ... өз ... ... үшін және аралас
Жеке және топтық
Ортадан тепкіш, ортаға тартқыш
Стационарлық(тұрақты)
Көшпелі
Автомобильдік (жеке),автобустық,авиациялық,теміржолдық,теплоходтық:теңіздік,өзендік,круиздік.
(Н.С.Мироненко, И.Т.Твердохлебов, 1981)
Танымдық рекреациясы. ... ... ... ... ... ... тән. ... тереңірек тануды қажет ететін рекреациялық шаралар да болады, яғни мәдени-тарихи ескерткіштерді, сәулетті ансамбльдерді көру, сонымен қатар жаңа ... ... ... ... табиғи құбылыстармен шаруашылық объектілірімен танысу.

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Рекреация ұғымы сұрақ-жауап түрінде196 бет
Рекреациялық жүйе39 бет
Павлодар облысының туризм индустриясының даму үрдісі79 бет
Биогеография туралы түсінік8 бет
Дүниежүзілік геосаяси циклдер5 бет
Қазақстан, ресей және дүни жүзі елдерінің географиясында халықтардың зерттелуі8 бет
Алматы облысының туристік рекреациялық географиясы61 бет
Аумаққа рекреациялық баға берудің әдістемесі4 бет
Ақтау қаласының туристік-рекреациялық ресурстары72 бет
Балқаш Алаколь алабының рекреациялық мүмкіншілігі75 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь