Жұбан Молдағалиев

Қазақ қауымына аты әбден қанық, белгілі ақын Жұбан Молдағалиев – қазақ поэзиясының, бүкіл қазақ әдебиетінің ірі өкілі. Жұбан Молдағалиевтің поэзия төрінен өзіне лайық орын алу кезеңі әріден, соғыстан кейінгі ұлы дүбір дәуірінен, елімізді қайта қалпына келтіру заманынан басталады. Жұбан Молдағалиев қазақ өлеңімен бірге, бүкіл көп ұлтты кеңес поэзиясын ілгері дамытқан айтулы ақын, көркем сөз шеберіне айналды.
Жұбан Молдағаливтың шабытының шалқары – туған жері болса, алғашқы өткен өмір мектебі – кешегі өткен Ұлы Отан соғысы. Оның азаматтық сезімі Отан үшін күрестің жауапкершілігін ұғынудан туды. Оның ерлік туралы, отанға деген сүйіспеншілік, батырлық жайлы, туған жер мен елге деген сағынышқа толы өлеңдері соғыстың ауыр шындығы жағдайында жүрегінің түбінен қайнап шықты. Соғыстан кейінгі алғашқы жинағы «Жеңіс жырлары» 1949 жылы жарық көріп, патриоттық, гуманистік сезімге толы еді. Осыдан бастап қазақ оқырмандарына өзінің ақындық талантын мойындатқан Жұбан аға қазақтың ұлттық сөз өнеріне елу жылдық өмірін арнады. Жұбан ағадан қалған әдеби мұраға көз салсақ, оның негізгі туындылары дәуірдің науқандық сырларына бой алдырмай, адамзат рухын, қазақ халқының өмір шындығын шынайы көтере бейнелеуімен өзінің бағасын төмен түсірмегенін көреміз.
Көптеген лирикалық өлеңдер жазған ақынның эпикалық талантының да жоғары екенін көреміз. Ол жазған поэмалар стильдік, жанрлық үлгілері жағынан әр түрлі және қазақтың эпикалық поэзиясын биікке көтеріп, жаңа сапамен байытқан туындылар болды. Алғашқы поэмаларында — "Нұрлы жол", "Қызыл галстук", "Қиял қанатында" — ақын жастарды патриоттыққа тәрбиелеу, еңбекке баулудың проблемаларын көтерді. Балалардың келешегі үшін, олардың болашағы әрқашан күн тәртібінен түспейтіні кімді болса да толғантар мәселе екенін ақын айқын, дәл суреттей отырып, жастарға үлкен сеніммен қарайды. Заман, дәуір шындығын шебер суреттеуде ақын жеткен табыстар аз емес.
Ана тілінің құдіретін танытуда ақынның ең алдымен қиын асуларды суреттеуінде үлкен мән жатқанын байқауға болады. Қандай қиыншылықта да тілдің сақталуы өз оқушысын ойландырмай қоймайды. "Бокс заңы бойынша" өлеңінде ақын алдымен оқырман назарын бокс заңына аударып, өмірдегі кездесетін күншілдікті, нағыз талантты көре алмаушылықты сынап, әшкерелейді. Жекпе-жек — заңы бокстың Бірге — жүз қарсы тұру жоқ. Желкеден періп оқыста, Кіндіктен төмен ұру жоқ... .... Тұрмыста, әттең, қарсы жақ Бетпе-бет келе бермейді — деп өкініш білдіре отырып: Жүгінсін бокс заңына, Ар-ұят деген сотты ұқсын,- деген жолдар арқылы адамдыққа, адамгершілікке үндейді. Өлең көпшіліктің көкейіндегісін тап басуымен әсерлі.
Жұбан Молдағалиев өзінің кейбір лирикалық өлеңдерінде: "Аққу", "Махаббатты жырласаң", "Аққуым аспанда емес, жер бетінде", "Көзімде қалды суретің", т.б. сияқты жырларында адамды сүю, бағалау, жар сүю, ана махаббатын аялау, Отан сүю сезімдерін сабақтастыра жырлайды. Мәселен, "Махаббат ерлігі" атты өлеңінде махаббаттың құдіретті күші нені болса да жеңетінін паш етеді, екі мүгедектің (соқыр мен ақсақ) бірін-бірі демеп, сүйеп жүріп өнер көрсетуі өмір мен тіршіліктің өлмес күші екенін танытады
        
        Қазақ қауымына аты әбден қанық, белгілі ақын Жұбан Молдағалиев  -  қазақ поэзиясының, бүкіл қазақ әдебиетінің ірі ... ... ... ... ... өзіне лайық орын алу кезеңі әріден, соғыстан кейінгі ұлы дүбір дәуірінен, елімізді қайта қалпына ... ... ... ... ... қазақ өлеңімен бірге, бүкіл көп ұлтты кеңес поэзиясын ілгері ... ... ... ... сөз ... ... ... шабытының шалқары  -  туған жері болса, алғашқы өткен өмір мектебі  -  кешегі ... Ұлы Отан ... Оның ... ... Отан үшін күрестің жауапкершілігін ұғынудан туды. Оның ерлік туралы, отанға деген сүйіспеншілік, батырлық жайлы, туған жер мен елге ... ... толы ... ... ауыр шындығы жағдайында жүрегінің түбінен қайнап шықты. Соғыстан кейінгі алғашқы жинағы  1949 жылы жарық көріп, патриоттық, ... ... толы еді. ... ... қазақ оқырмандарына өзінің ақындық талантын мойындатқан Жұбан аға қазақтың ұлттық сөз ... елу ... ... ... ... ... қалған әдеби мұраға көз салсақ, оның негізгі туындылары дәуірдің науқандық сырларына бой алдырмай, ... ... ... ... өмір ... шынайы көтере бейнелеуімен өзінің бағасын төмен түсірмегенін көреміз.
Көптеген лирикалық ... ... ... ... талантының да жоғары екенін көреміз. Ол жазған поэмалар стильдік, жанрлық үлгілері жағынан әр түрлі және қазақтың ... ... ... ... жаңа ... байытқан туындылар болды. Алғашқы поэмаларында -- ... жол", ... ... ... ... -- ақын жастарды патриоттыққа тәрбиелеу, еңбекке баулудың проблемаларын көтерді. Балалардың келешегі ... ... ... ... күн ... ... ... болса да толғантар мәселе екенін ақын айқын, дәл суреттей отырып, жастарға үлкен сеніммен қарайды. Заман, дәуір шындығын ... ... ақын ... ... аз ... тілінің құдіретін танытуда ақынның ең алдымен қиын асуларды суреттеуінде үлкен мән жатқанын байқауға болады. Қандай қиыншылықта да тілдің ... өз ... ... ... ... заңы ... ... ақын алдымен оқырман назарын бокс заңына аударып, өмірдегі кездесетін күншілдікті, нағыз талантты көре ... ... ... ... -- заңы бокстың Бірге -- жүз ... тұру жоқ. ... ... оқыста, Кіндіктен төмен ұру жоқ... .... Тұрмыста, әттең, ... жақ ... келе ... -- деп ... ... ... ... бокс заңына, Ар-ұят деген сотты ұқсын,- деген жолдар арқылы адамдыққа, адамгершілікке үндейді. Өлең ... ... тап ... әсерлі.
Жұбан Молдағалиев өзінің кейбір лирикалық өлеңдерінде: "Аққу", "Махаббатты жырласаң", "Аққуым аспанда емес, жер бетінде", "Көзімде қалды ... т.б. ... ... ... сүю, ... жар сүю, ана махаббатын аялау, Отан сүю сезімдерін сабақтастыра жырлайды. Мәселен, "Махаббат ерлігі" атты өлеңінде махаббаттың құдіретті күші нені ... да ... паш ... екі ... (соқыр мен ақсақ) бірін-бірі демеп, сүйеп жүріп өнер көрсетуі өмір мен ... ... күші ... ... ... өмір ... әр саласына терең үңіле отырып, жетпісінші жылдары "Қыран дала", "Сел", "Байқоңыр баспалдақтары" атты поэмалар жазды. ... жаңа ... ... ... ... ... адамдардың ерлік істерін суреттейді. Халықтың бейбіт өмірдегі тыныс-тіршілігін айқындап, тарихи салыстырулар арқылы ... өмір және ... ... ... өз ... толық ашып көрсетеді.
Ж. Молдағалиевтің ақындық даңқын көтеріп, оның ... ... ... ... шығармасы -- "Мен -- қазақпын" поэмасы (1964). Бұл поэмада ақын қазақ халқының өткен өмірі мен ... ... ... ... толғана жырлады. Қазақ халқының ұлттық ерекшеліктерін ашуда, оның ... ... ... жер мен ел, оның ... адамдары жайлы асқақтата көркемдеп жырлай білді.
Мен -- қазақпын, мың ... мың ... ... ... мұң тілімен.
Жылағанда жүрегім күн тұтылып,
Қуанғанда күлкімнен түн ... -- ... ... ... мен, ... ... даланы мен.
Пәк сәбимін бесікте уілдеген
Дәуірлермен құрдаспын, данамын мен, -- деген өлең ... ... ... ... ... ... бірден танимыз. Өзінің "қазақ" екенін ағынан жарыла ерекше шабытпен жырлауы -- оның ерлігінің бір көрінісі десек қателеспейміз.
Бұл поэмада ақын ... ... ... ... ... қиын ... ... қазақ халқының сан ғасыр бойында ауыр азаппен өткен тағдырын еске түсіреді. Қазақ елінің ... ... ... бірақ халық бәріне төтеп, беріп, өзін қорғай білгенін, елдігі мен салтын, ұлттық қасиетін сақтап қалғанын ... ... ... қосады.
...Қарсыласпай өлмедім, қан татырдым,
Құлап қалсам атымнан, қайта тұрдым.
Сансыз басты диюдай сан тіріліп,
"Мен -- ... ... айта ... -- деп, ... жігерлендіре түседі. Ерлік, қарсылық, күш, қуатты жырға қосып, ... да ... ... ... ... ... тағы да жүрек жара, жан даусымен қуана, шаттана жеткізеді. Енді бірде қазақтың ән-күйінің құдіретін өзгеше бір үнмен суреттейді:
....Күй емес пе, ... нар ... ... емес пе, ... жар ... ... емес пе ... жел бітірген?
Олар барда қалайша тарылды іргем? -- деп, ... ... ... мен жырының өзіндік ерекшелігін, даралығын паш етіп, ... ... бар ... ... ... ... сенім артады. Поэманың келесі бір шумағында ақын:
Шалқы, қазақ, шалқитын заман келді,
Текке қанын төккен жоқ Аманкелді.
Кең далаңда ... ... ... ... қазақ, жаңа күй, жаңа ән келді... -- деп, қазақ халқына жаңа ... сай ... ... ... ... ... үндейді. Елі үшін құрбан болған Әлия, Мәншүк, Төлегендерді жырына қосып, олардың ерлігін, олар бастаған жол, халық бақытының түп қазығы болғанын ... ... ... ісін ... ... ұрпақ екенін мақтан ете жырлайды. Мерейі өскен бүгінгі бақытты халқымыздың қуанышы жыр боп төгіледі. ... ... ... ... ... осы азаттық жолындағы "мың өліп, мың тірілген" кездерді еске алғанда ақын арманы поэма шумақтарынан анық байқалады.
Ұлы аманат етейік еркіндікті,
Ел ... ... жер ... ... мен, сенемін, туады ертең.
"Қазақ болу -- зор бақыт" дер күн тіпті... -- ... өлең ... ... ... жыр еткендей әсерге бөлейді. Ақын болашаққа сенеді. Сондықтан да ол ақынша ... ... ... ... ... ... Енді ... ақын:
Мен -- казақпын қаныммен, сүйегіммен.
Сән-салтанат, салтымды сүйемін мен, --
... Өз ... ... тұр ... ... ... де, жалауы да, -- деп шаттанады, қазақ ... ... кем емес ... ... түседі. Ақын өз жырының елі үшін ешқашан таусылмайтынына ерекше қуанады.
Мен -- казақпын, ... ... ... ... тудым, өмірге қайта келдім.
Мың да бір тірілдім мәңгі өлмеске --
Айта бергім келеді, айта бергім, -- ... өлең ... ... күн үшін ... ... ... даңқын көтере түседі.
Қазіргі қазақ әдебиетінде Жұбан Молдағалиев тұғыры биік ұлы тұлға, келешек ұрпаққа ... үлгі ... қала ... ол ... өзі ... халқының жадында. Ж. Молдағалиевтің поэмалары бүкіл одақ көлеміндегі ... ... ... ... КСРО ... сыйлығына ие болды. Оның шығармаларында қазақтың ұлттық мінезі, сипаты терең ашылып бейнелендіҚазақ халқы өзінің төл ... ... ұлы ... ... әр уақытта мақтан етеді.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бауыржан Момышұлы шығармаларындағы Абай дәстүрі7 бет
Ж.Молдағалиевтің өмірі және қоғамдық қызметі28 бет
Аударматану терминдерінің когнитивтік-семантикалық құрылымы37 бет
Ахмет Жұбанов жайлы25 бет
Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар4 бет
Балаларға арналған мәтіндердегі жай сөйлемдер құрылымының лингвостатистикалық сипаты20 бет
Бұқар жырау жайында9 бет
Ж.Молдағалиев12 бет
А. Жұбановтың шығармашылығы16 бет
Ахмет Жұбанов4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь