ЖаҺандық экономика және Қазақстан

Алыпсатар экономика
Әлемде алыпсатар экономиканың ауқымы айрықша алаңдаушылық туғызуда. Негізгі үрдістер қатарында дүрлікпе сұранысты, капиталдың сыртқа қашуын, инвесторлардың дүрбелеңін және нарықтық экономиканың қалыпты белгісіне айналған басқа да бірқатар құбылыстарды атауға болады.
Қазіргі кезде әлемдік экономика шектен тыс артық, еркін долларға толы. Қаржы операцияларының саласы өскелең ауқымдағы капиталды жинақтап, олар тікелей инвестицияға айналмағандықтан, алыпсатар инвестицияны құрайды. Осыдан келіп “бос кеуек” экономика феномені қалыптасады. Жапония 90-шы жылдардың ортасында жарылып түскен осындай “кеуектің” салдарынан әлі айығып кете алған жоқ. Көптеген халықаралық сарапшылардың бағалауы бойынша, мұндай құбылыс АҚШ-та және басқа бірқатар елдерде туындап келеді.
АҚШ-тағы төлем балансының тапшылығы 1997 жылғы 150 млрд. доллардан 1999 жылғы 340 млрд., 2000 жылғы 480 млрд., 2006 жылғы 400 млрд. долларға дейін ұлғайды. Осынау өсіп отырған көлем негізінен шетел капиталының түсуімен өтелді. АҚШ жыл сайын қазынашылық міндеттемелер шығару мен сату арқылы шетелдік инвесторлардан күніге 2 млрд. доллардан астам қарыз алады. Олардың үлесіне елдегі мемлекеттік қарыздың 51%-ы келеді. Араб мұнай долларының есебінен АҚШ-тың ағымдағы шотының 45%-ға жуық тапшылығы қаржыландырылады.
7 трлн. доллар мөлшеріндегі орасан зор сыртқы қарызға негізделген әлемдік валютаның әлсіреуі туралы әрқилы болжамдар, қауесеттер долларға деген сенімді азайтып, инвесторларды долларды әлдеқайда сенімді құралдарға конвертациялауға итермелеуде.
АҚШ-тың Федералдық резерв жүйесі 1999 жылдан қазіргі кезге дейін жүргізіп келе жатқан әлсіз доллар саясаты доллар массасын осы елдің ішкі тұтыну рыногына, негізінен тұрғын үй рыногына елеулі көлемде тартуына байланысты қазіргі таңда кемеріне жетуге жақын. Әлем құрылыс даңғазасының қазіргі қарқыны бәсеңдеуін алаңдаушылықпен күтіп, қазірдің өзінде американ валютасының шектен тыс көптігі қызуын көтерген сыртқы рынокқа артық ақша жинақталымдарын шығаруға әзір тұр. Бұл әсіресе елеулі доллар қорлары бар мемлекеттерді мазалай бастады. Араб елдері мұнай долларының көлемі 1,6 трлн. болатын шептен асып кетті. Қытайдың валюта резерві 1000 млрд. доллардан, Жапонияда – 800, Ресейде – 300, Қазақстанда – 22 млрд. доллардан асып түсті. Американ валютасының пайыздың әрбір үлесіне жеңілденуі елдің долларлық резервін елеулі түрде азайтады.
Валюталық сорап әсері айрықша байқалады, бұл ретте жеңілденген долларлар энергия көздеріне – мұнай мен газға деген алыпсатар биржалық бағалар есебінен жеткізіп беруші елдерге айналады. Мұнай бағасымен бір мезгілде ол туындататын құнды қағаздардың, облигациялардың, фьючерстердің және басқаларының бәрі өсе түседі. Өз кезегінде “қызынған” долларлар шикізаттық емес секторға да араласа бастауда.
Әлемдік экономиканы долларландыру проблемасы шиеленісіп барады. Халықаралық есептесулерде бұл валютаға 54%, еуроға – 20, йенаға 14% үлес келеді. АҚШ Федералдық резерв жүйесінің мәліметтері бойынша, 2000 жылғы сәуірде бүкіл әлемде қолма-қол ақша түрінде 560 млрд. доллар
        
        Жаһандық экономика  және Қазақстан
Алыпсатар экономика
Әлемде алыпсатар экономиканың ауқымы айрықша алаңдаушылық туғызуда. Негізгі
үрдістер ... ... ... капиталдың сыртқа қашуын,
инвесторлардың дүрбелеңін және ... ... ... ... ... да ... ... атауға болады.
Қазіргі кезде әлемдік экономика шектен тыс артық, ... ... ... операцияларының саласы өскелең ауқымдағы капиталды жинақтап, олар
тікелей инвестицияға айналмағандықтан, ... ... ... келіп “бос кеуек” экономика феномені қалыптасады. Жапония 90-шы
жылдардың ортасында жарылып ... ... ... ... әлі ... ... жоқ. Көптеген халықаралық сарапшылардың бағалауы бойынша, мұндай
құбылыс АҚШ-та және басқа бірқатар елдерде туындап ... ... ... ... 1997 ... 150 ... доллардан 1999
жылғы 340 млрд., 2000 ... 480 ... 2006 ... 400 ... ... ... ... өсіп отырған көлем негізінен шетел капиталының түсуімен
өтелді. АҚШ жыл ... ... ... ... мен сату ... ... ... 2 млрд. доллардан астам қарыз алады. Олардың
үлесіне елдегі ... ... 51%-ы ... Араб ... ... АҚШ-тың ағымдағы шотының 45%-ға жуық тапшылығы қаржыландырылады.
7 трлн. доллар мөлшеріндегі орасан зор сыртқы қарызға негізделген ... ... ... ... ... ... ... деген
сенімді азайтып, инвесторларды долларды әлдеқайда сенімді құралдарға
конвертациялауға итермелеуде.
АҚШ-тың Федералдық резерв ... 1999 ... ... ... дейін жүргізіп
келе жатқан әлсіз доллар саясаты ... ... осы ... ішкі ... ... ... үй ... елеулі көлемде тартуына байланысты
қазіргі таңда кемеріне ... ... Әлем ... ... қазіргі
қарқыны бәсеңдеуін алаңдаушылықпен күтіп, ... ... ... ... тыс көптігі қызуын көтерген сыртқы рынокқа артық ақша
жинақталымдарын шығаруға әзір тұр. Бұл ... ... ... ... ... ... бастады. Араб елдері мұнай долларының көлемі 1,6
трлн. ... ... асып ... ... ... ... 1000 млрд.
доллардан, Жапонияда – 800, Ресейде – 300, Қазақстанда – 22 млрд. доллардан
асып түсті. Американ валютасының пайыздың ... ... ... ... ... ... ... азайтады.
Валюталық сорап әсері айрықша байқалады, бұл ретте жеңілденген долларлар
энергия көздеріне – ... мен ... ... ... ... бағалар
есебінен жеткізіп беруші елдерге айналады. Мұнай бағасымен бір мезгілде ол
туындататын ... ... ... ... ... бәрі өсе ... Өз ... “қызынған” долларлар шикізаттық
емес секторға да араласа бастауда.
Әлемдік экономиканы долларландыру проблемасы шиеленісіп ... ... бұл ... 54%, еуроға – 20, йенаға 14% үлес келеді. ... ... ... ... бойынша, 2000 жылғы сәуірде бүкіл
әлемде ... ақша ... 560 ... доллар айналымда болған. Бұл
соманың 70 пайызға жуығы Құрама Штаттардан тыс жерде ... ... ... айналым көлемі жөнінен Ресей Құрама Штаттардан кейінгі
екінші орында болған.
Дүние жүзінде әлемдік валюта ретінде долларға балама іздеу ... ... ... ... ... ... Оңтүстік-Шығыс Азияда йена-юань
негізінде біртұтас Азия валютасы ... ... ... ... ... 2010 ... қарай Шығанақ динарын енгізу жоспарланып отыр, ал
ЕурАзЭҚ елдерінде ортақ ...... ... ... сауда көлемінің артуы түрлі елдердің барған сайын өскелең
көлемдегі ... ... ... ... ... ... юань арасындағы
бағамдық тербеліс әлемдік алыпсатар валюта рыногының ең бір ... ... ... жиырма жылда валюта рыногындағы мәмілелердің күн сайынғы
көлемі 1 млрд. доллардан 1200 млрд. долларға дейін ... ал енді ... ... саудасы осы мерзімде тек 50%-ға ұлғайған. 2007 жылдың ... ... ... ... ... 3 трлн. долларға жеткен.
Алыпсатар қаржы операцияларының барынша ... ... Дж. ... болып
отыр. 1992 жылғы 16 қыркүйекте ол жасаған қаржылық шабуылдың ... ... ... ... ... ... өзі ... банкі мен Еуропаның
валюталық жүйесіне орасан зор залал келтірді. Ал Дж. ... ... ... 1,1 ... ... ... 1997 жылы ол ... “шабуыл” жасап,
соның салдарынан болған Оңтүстік-Шығыс Азия ... ... ... ... ... ... ... дағдарысы ретінде енді.
Әлемдік жылжымайтын мүлік рыногындағы ахуал ... ... 5 ... 30-
дан 70 трлн. долларға дейін өсті. 40 ... ... ... ... ... ... тең ... Сарапшылардың бағалауы бойынша
әлемдік жылжымайтын ... ... ... ... – 15 ... ... ХВҚ ... елдердегі тұрғын үй рыногындағы даурықпаның ... ... да ... факторлармен ақтауға келмейтіндей
өсуіне алаңдаушылық танытуда. Жылжымайтын мүлік рыногындағы ... ... ... ... ... бойынша, әлемдік қаржы
рыногындағы өтімділіктің шектен тыс ... ... ... Оның өзі ... ставкалардан туындаса, бұған негізгі орталық банктердің соңғы
кездегі ұстанымы себеп ... ... ... үйге ... ... ... ... емес,
әлемдік инвесторлардың инфляцияны экспорттау есебінен күмәнді ... ... ... ... тезірек құтылуға деген тілегі туындатып отыр.
Бұрын жылжымайтын мүлікке салынатын инвестициялардың әлемдік рыногында көп
бөлігін бақылауда ... ... ... жеке ... ... ... банктермен және басқа мекемелермен қатар ... ірі ... ... келе ... ... инвесторлар 4,9 трлн. доллар
жылжымайтын мүлікке ие бола отырып, көшбасшылық ... ... ... кем ... 1 трлн. доллар көлемдегі инвестициялар күтіліп отыр.
АҚШ-тағы тұрғын үй ... ... ... ... сұраныс ақша
монипуляциялары үшін негіз болуда. Рынокты барынша ... ... ... өз ... ... ... үй ... сарапшылардың пікірі бойынша, әлемдік экономика үшін ... ... ХВҚ ... ... ... ... тұрған
Ұлыбританияға, Австралияға, Ирландия мен Испанияға айрықша назар ... Бұл ... 1997 ... ... баға ... ... ... мұны
тек қана төмен пайыздық ставкалармен еш түсіндіруге ... ... ... ... үй ... ... рыногы
жоғары қарқынмен өсуде. Украинада, негізінен Киевте тұрғын үй ... ... ... ... ... ... алғанда да бұрын-соңды
болмаған “кеуек” өсіп шыққан.
ХВҚ-ның мәліметі бойынша 1970 ... 2001 ... ... түрлі елдерде
жылжымайтын мүлік рыногы күйреп түсуінің жиырмадай оқиғасы тіркелген. Баға
құлдырауының орташа деңгейі 30 ... ... ... ... ... ... ... шегінде ипотека бойынша төлемдер жалға ... тек 1,4 есе ... ... ... та ... ... ... шаралар қабылдаудың айқын себебіне айналды.
Белсенді өсу кезеңінде шетін болатын “жаңа ... ... ... ... ұшырауда. “Жаңа экономиканың” бейнелік орталығы –
бағалы қағаздар мен электрондық сауда ... өз ... ... ... жоғары технологиялы компаниялар қызметінің салалары ретінде
айрықша назар аудартып ... ... ... ... ... мына жәйтті айтуға болады, 1997 жылы интернет ... 1000 ... ... ... ... 2000 жылға қарай
миллионерлерге ... ... 2000 ... ... “жаңа
экономика” тетігінің жұмысында ретсіздік пайда болып, соның салдарынан
барлық ... ... құны 2 ... ... ... Алыпсатар
кеуек жарылып түсті, содан да АКТ-компаниялар қайтадан күш алып келеді.
Талдамашылар алыпсатар рыноктардағы әлемдік ... ... ... ерте ме, кеш пе ... ... ... ескертеді. Кейбіреулер
атап өткеніндей, табысты активтер істен қалады, өйткені оларды үлкен
ақшалар ... ... ... ... ... ... бар ... сөзсіз.
Мәселен, соңғы жылдары энергия көздері үшін шешуші ... ... ... ... ... баға даңғазасы байқалып отыр. Көмірсутегі
шикізатына деген сұраныстың ... ... ... мен ... ... шектеулілігі баға даңғазасының іргелі негізіне айналды.
Қазақстан әлемдік экономикаға белсенді түрде ... ... ... ... ... ... ықпалында бола береді. Мұндай экономиканың
негізгі белгілері – мұнайға деген ... ... ... ... ... рыногындағы даурықпалық, доллар қорының жедел өсуі,
валюталық алыпсатарлық елімізде төбе ... ... ... ... ... ету әлемдік алыпсатар бизнестің үздіксіз ... ... ... ... ... ... қабылдауды талап
етеді.
 
Интеграция және бәсекелестік
Әлемдік шаруашылық ортада мемлекеттердің әрқилы шикізат, инвестиция, еңбек,
техника, технология әлеуеттерімен ... ... өсіп ... үдерістер жеделдеу үстінде, географиялық жағынан жақын, сол
секілді түрлі континенттерде орналасқан ... де ... ... ... түсуде. Әлемдік табысты қалыптастыру мен бөлудің әлдеқайда
қолайлы жағдайларына шығу үшін күштердің қайта топтасуы байқалып отыр.
Ұлттық экономикалардың өскелең ашықтығы, ЕО, ... ... ... ... ... ірі ... ... одақтар санының жедел өсуі,
БСҰ-ның ... ... ... ... ... экономикалық кеңістіктің
қалыптасуы жаһандану үдерісінің жеделдеткішіне айналды.
Соңғы он бес ... ... ... ... ... ... ... тығыз
ынтымақтастық туралы келісімдер жасасуы саласында нағыз ... орын ... ... – бұл АҚ (Анд ... “Рио тобы”, Латынамерикалық
интеграция қауымдастығы, Ортақ Кариб рыногы, МЕРКОСУР – ... ... ... ... Уругвай, Аргентина), Азияда – АТЭҚ, АСЕАН және
Африкада – ЭКОВАС, КОМЕСА, САДК, САМЭСГЦА, ЮДЕАК, 13 ... ... ... Африкалық экономикалық қоғамдастықтың (АфЭҚ) құрылуы.
Ислам конференциясы ұйымы (ИКҰ) мұсылман ... 57 ... мен ... Бұл ұйым 2015 ... ... еркін сауда аймағын ашып, 10 млрд.
доллар ... ... ... ... ... міндет етіп қойған.
Посткеңестік кеңістікте ТМД, ЕурАзЭҚ және басқа бірлестіктер әрекет етуде.
Қазіргі уақытта ... ... ... ... кеден одағы және еркін сауда
аймағы бар. Бұл халықаралық ... ... ... және ... ... қатысушыларға қатысты келісілген ереже мен тәртібі бар
біртұтас ... ... ... ... ... факторына айналуда.
Құрамына 150 мемлекет кіретін БСҰ қызметі басымдықта екені сөзсіз. ... ... ... ... ... ... ... Ж.-П.Леманның
пікіріне қарағанда, халықаралық сауда-саттықта ... ... ... саны өсіп ... 2006 жылы ... Доха ... 90-шы жылдардың басынан өрістей ... ... ... ... ... санының ұлғаюына айрықша назар ... ... ... аса маңызды бір ынталандырғышы ретінде көрінетін
әлемдік сауда-саттықты көп жақты ырықтандыруға бағытталған ... ... тұру ... ... атап өтілді. Бұл жәйттер
кемсітушілікті ... ... ... ... ұйымының маңызды ережесі
бұзылатындығын көрсетеді.
Әлемдік сауда-саттықты одан әрі ырықтандыру Доха қаласындағы конференцияда
туындаған “90-ның тобы”, ... мен ... ... арасындағы проблеманы
ойдағыдай шешуге байланысты болатыны сөзсіз. ... ... ... ... ... қиын ... өзі ... кейін түпкі
мақсатқа – барлық көп ... ... ... жаһандық
экономикаға тиімді кіріктіруге жеткізуі тиіс.
Сауда-саттықты ырықтандыру дәрежесінің өсуіне қарай, мәселен, ... ірі де ... ... ... ... ... ... инвестициялық және еңбек ағымдарына кедергі келтіретін
протекционизмге ... ... ... ... ... ... үстіндегі әлемдік еңбек бөлінісінен орасан зор ... ... ... ... ... ... бірі қалатын бәсекелестіктің”
азабында дүниеге келіп отыр, ол тұтынушыны өзіне ... үшін және ... ... ... ... Ең жаңа ... дамушы елдер рөлінің артуы, ... ... ... ... сипатының өзгеруі әлемдік шаруашылықта интернацияландырудың, соңғы
25 жылда ақпараттық және ... ... ... ... аса ... бір ... айналды.
Ғылыми-технологиялық сайыста үнемі көшбасшылықты қамтамасыз еткен елдер ... ... ... Мәселен, 2004 жылы Қытай ... ... ... ... бойынша АҚШ-тан озық болды. ... ... ... экспортына қарағанда Қытайдың жеткізіп берулері 180
млрд. доллар болған. Бұл ... ... ... ... “Cіsco
Systems” секілді жетекші шетелдік компаниялардың ... ... ... ... Қытайдың аталған тауарлар экспортының 90 пайызы
осындай ... ... ... ... ... ... Қытайлық
мазмұн тек 7-15 пайызға дейінді құрап, қалғаны трансұлттық корпорациялардың
озық әлемдік технологиялары мен ... ... ... ... жаңа ... тауарларында осы заманғы ... ... ... ... ... ерекше жолмен дамып келеді. Кең тұтынылатын тауарлардың ... ... бұл ... ... ... ... ету мен
ақпараттық технологиялар саласындағы жоғары технологиялық ... ... ... тез ... мұның өзі Америка және Еуропа ... ... ... ... ... ... ... негізгі артықшылығы
батыстың озық технологияларының, орасан зор ... ... және ... синтездеуі болды.
Жаңа тауар – жаһандық экономиканың өнімі, ол өз ... ... ... технологиялардың сапа бойынша дамыған елдердегі және баға бойынша
дамушы ... ... ... ... ... ... ... өзгерту үстінде.
Екі “әлемдік толқынның” – еңбекке ақы төлеуге кететін төмен шығындары бар
экономикаға ... мен ... ... ауыстырылуының ықпалы сөзсіз
болып отыр. Алғашқы толқын – дамушы елдерге, ең алдымен ... ... ... ... ... ... әлдеқайда интенсивті
толқын – жоғары технологиялы және ғылымды көп қажет ... ... ... ... ... жасау, автомобиль бөлшектерін
әзірлеу және тұрмыстық химия) өзіне қарай тарта білу.
Үш экономикалық орталық қалыптасты, олар – ... ... Азия ... ... 2004 жылы ... үлесіне әлемдік теледидар өндірісінің
67%-ы, DVD-ның 90%-ы, ұялы ... 70%-ы, ... ... 90%-ы, ... ... 47,6%-ы ... ... Қытай мен
Үндістан әлемдік тігін цехына ... ... ... 2010 ... ... ... ... үлесі 2000 жылғы 27 пайызға қарағанда 32 ... ... АҚШ 2020 ... ... ... ... экономикалық рөлін
өзінде сақтап қалады. Қытай көшбасшылық жағдайды алу ниетінде, ал ... ... ... 43 ... ... ... ... аудандары өңірлік қатынастарға барған сайын кіріге
отырып, өскелең рөл ... ... ... және ... ... көлемі жекелей алғанда Корея Республикасының, ... ... ... тең ... ШҰАР мен ... ... ахуалы да осы деңгейде.
Жаһандық сауда-саттықты ырықтандыру ... ... үшін ... жаңа ... ... ... ... Мысалы, жақсы
бәсекелестік жағдайларды қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... ... ... ... басқа мемлекеттермен еркін
сауда туралы келісімдері бар экспорттық орталықтар құруда. ... ... ... ... ... ... кеңінен пайдаланып отыр. Осы мақсаттарда ... ... ... ... және инновациялық орталықтар ашылуда.
Болашағы зор рыноктардың ауданына ҒЗТКШ-ларды көшіру ... ... және ... ... ... ... ... интернационалдандыруды еңбекақының айтарлықтай
жоғары емес деңгейі және білікті кадрларды шоғырландыру талап етіп отыр.
Мұндай әдістер әсіресе ... ... ... ... іске ... жаңа ... алмасу біртұтас кластерге енетін филиалдардың кең
желісі ... ... ... ... ... бір салаларды монополияландыруда табысқа жетіп
жатқан жағдайда олардың арасында барлық формадағы, түрдегі ... ... ... ... үшін ... күшейіп барады.
Іс жүзінде әлемдік экономиканың ... ... ... ... ... ... ... соқтырады. Мәселен, 2005 жылы
әлемдік автомобиль рыногындағы бәсекелестік күрестің нәтижесінде шешуші
орынға ... ... ... ... ... ... компаниялар бұл
рыноктың үштен бірінен астамына ие ... ... ... атақты “үлкен
үштіктің” – “General Motors”, “Ford Motor”, “Chrysler” компанияларының
Американың ... ... ... 78 ... 58 пайызға дейін
қысқарған. 30 зауыт жабылып, 100 мың адам ... ... ... ... ... аяқ киім және басқа көптеген рыноктарда қалыптасып отыр. ЕО
елдеріне киім мен аяқ ... ... ... ... ... ... ... экспортының шұғыл – 46 пайызға өсуіне жеткізді. Ал кей
салаларда ол 10 ... ... ... ... ... сегменттегі киім
рыногының 60 пайызын алып, итальян өндірісшілерін орта сегменттегі ішкі
киім рыногынан ығыстыра ... ... ... ... ... ... отыр. Осындай жәйт Италияның аяқ киім рыногында да ... ... ... 900 ... жуық еуропалық аяқ киім шығарушылар
жұмыссыз қалуы мүмкін. Азияның автомобиль компаниялары Еуропада осы ... ... ... ... ... бұл ... ... қатар соңғы кезде
географиялық тұрғыда сәл басқашалау болғанымен, соған ... ... Өз ... Азия ... ... ... мен ... ірі компаниялар барған сайын назарын Орталық және Шығыс Еуропа
елдеріне аударып отыр.
Өндірістік салалардың ... ... ... ... ... ... көшірілуі, өнімнің жаңа түрлерін жаппай ... ... ... ... ... Қалыптасқан жағдайдан шығу жолын
іздеген көптеген мемлекеттер тұрлаулы дамуды қамтамасыз ету үшін ұлттық
тауашаларды ... ... ... ... ... ал ... ... оны өрістетуге бүкіл әлеуетін жұмылдырып, осы мақсаттарға жету
үшін ... ... ... отыр. Халықаралық сауда-саттықтың ықпалдасуы
мен ауқымы артқан сайын халықаралық есептесулер саласының сезімталдығы
күшейіп ... ... ... ...... әділ ... аса маңызды шарты. Доллардың, еуроның,
йенаның, юаньның арасындағы қарама-қайшылық ... ... ... ... әлем біріншілігі үшін жаһандық бәсекелестіктің
бейнесіне айналған.
Тәуелсіз мемлекет ... ... ... ... ... ... ... Белсенді түрде қалыптасып жатқан тауар айырбасы әлемдік
жетістіктерге қатысуды ғана емес, ... ... ... ... кірігуге де мүмкіндік береді. Қалыптасқан тарихи ... ... ... “қомақты” шикізаттық құрылымына ие болып отыр.
Мол ресурстар, әлемдік бағалардың өсуі елімізге бір кездегі ... ... ... ... ... ... кезеңіне шыдас беру ғана емес,
сонымен бірге өз мүмкіндіктерін ... ал ... ... ... шыға ... ... экономика үшін энергия ресурстарының
мәні, сондай-ақ олардың ... өсуі ... ... энергия жеткізіп
беруші еліміздің мәртебесін нығайта түсті.
Осындай қатал жағдайларда ел ... ... ... ... етудің
салаларына деген назарды әлсіретпестен, өндірісті ... ... ... үдерістерін реттеу мен басқаруды жеделдете
отырып, ғылымды көп қажет ететін салалардың үлесін арттыруы тиіс.
Әлемдік рыноктың барлық сегменттеріндегі ахуал жіті де ... ... ... ... ... ... отырған проблемалар оларды
әлдеқайда ... ... ... ... ашып ... ... бәсекеге
қабілеттілігін арттыру міндетінің мәні зор, ол күш-жігерді шоғырландыруға
бағыттайды. ... ... ... ... ... ... қабілетті
50 елдің қатарына кіру жолындағы күрес ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
 
Инфляция және дефляция
Әлемдік экономиканың жоғары қарқыны, ХВҚ атап өткеніндей, ... ... ... ... және ... қыспақты арттыруға
жағдай жасады. Мұнай мен басқа да негізгі шикізаттық ... ... ... ... ... олардың бағасының өсуі ... ... ... ... ... әсіресе дамыған мемлекеттер дефляция феноменімен
бетпе-бет келіп, сыртқы, ... ... ... ... ... салдарынан өндірілетін тауарлардың бағасын ... ... Бұл ... өсе ... ... ... рыноктарға, әсіресе
дамыған елдер рыноктарына арзан тауарлардың қаптап ... ғана ... ... өмір ... ... ... деңгейінің
континентаралық теңесуіне қарай жылжуымен ... ... ... бәсекелестікке өте сезімтал салаларда – тоқыма, аяқ
киім, жиһаз, автомобиль, электроника салаларында баға мен ... ... ... ... 15 жыл ... ... тұтастай алғанда дамыған
елдерде орта есеппен 0,25 ... ... және ... 0,5 ... ... отырған.
Бұл үдеріске ЕО мен АҚШ-қа Қытайдың экспорттық тауарларының төмен өзіндік
құны елеулі ықпал етуде. Дефляция ... ... ... ... млрд. доллардан асып түскен тапшылық артып барады. (Бұл ... ... ... ... 2005 ... ... қарай 93 млрд.
долларға жетті). Дефляциямен бір ... баға ... ... ... өнімділігі өсу қарқынының, әсіресе жоғары технологиялық салалар мен
қызмет секторында жеделдеуі болып ... ХВҚ ... атап ... жұмысшы күші де, сондай-ақ жоғары технологияларға да күш салған Азия
елдері ЕО мен ... ... ... ... бәсекелестік
артықшылықтың маңызды факторы – дефляция болып отырған жаһандық экономикада
таңғаларлық табыстарға жетуде.
Көшбасшылық жолындағы ... – бұл ту ... болу ... ... ... өмір ... ... қалыптар жолындағы шайқас. Қазақстандағы мұнай
табыстарының артуы, мемлекеттік шығындардың көбеюі, еңбек өнімділігінің
төмен жағдайында ... ... ... сұраныс инфляциясын ынталандырады.
Бағалы қағаздар рыногының ... ... бос ақша ... ... ... 1,7 трлн. теңгеден астам қаражатты ... ... ... қалыпқа түсіп, суынғаннан кейін инфляциялық үдерістерді жеделдетеді.
Олардың шектелуі өсіп бара ... ... бір ... ... ... бөлуді, монополиялық бағалар өсуін шектеуді талап етеді.
Шығындар инфляциясы ауыл ... игі ... ... осы ... ынталандыратынын ойда ұстаған жөн. Энергетикада да осындай
ахуал қалыптасып отыр.
 
Байлық пен кедейлік
Мыңжылдық ... БҰҰ ... ... деп ... ... Аса бай 25% ... жан ... келетін нақты ІЖӨ-сі ең кедей 25% елдің
тиісті көрсеткішінен 15 есе жоғары. Бұл мәліметтерді табыстарды ... ... ... ... дәл ... мен салыстыру үшін
қолданылатын Лоренцтің қисық сызығы мен ... ... ... ... ... жасалған адам дамуының индексі (АДИ) 177 мемлекетті негізгі
үш ... ... ... 1) салауатты өмір салты негізінде ұзақ өмір сүру;
2) халықтың сауаттылық деңгейі және білім алуға арналған шығындар ... 3) ... жан ... ... ІЖӨ көлемінің негізінде бағаланатын
лайықты тұрмыс деңгейі.
АДИ-дің ең жоғары көрсеткіштеріне жеткен елдер қатарында Норвегия, ... ... және ... бар. АҚШ 8-ші, ... 60-шы, ... 79-
ыншы, Қытай – 81-ші орында.
ІЖӨ-нің жан басына шаққандағы орташа ... ... ... ...... алу ... ... бойынша 9386 доллардан астам, орташа
деңгейдегі – 766 доллардан 9385 долларға дейін, соның ішінде 766 ... ... ... ... ... деңгейдегі, 3036 доллардан 9385
долларға дейінгі жоғары орташа ... 765 ... ... ... топтарға бөлінеді. 30-дан астам дамыған ел жоғары деңгейдегі
“алтын миллиард” тобына кіреді.
54 дамушы мемлекеттердің халқы табыстың ... ... 47-сі – ... 26-сы ... ... жоғарыға ие болып отыр. 18, негізінен
аралдардағы елдерде жан басына ... ... ... өнім 9386 ... емес ... құрайды.
Қытайда халықтың жан басына шаққандағы ІЖӨ 90-шы жылдардан қазірге дейінгі
кезеңде 4 есе өскен. Үндістанда ... ... ... 15 ... 2 ... ХВҚ-ның статистикалық мәліметтері бойынша Шығыс және Орталық
Еуропа елдерінде өткен он жылда ... жан ... ... ІЖӨ ... ... онжылдықтағы 0,3%-ға қарағанда орта есеппен жылына 3,6% болған.
Таяу ... бұл ... ... 2,7 және ... құраған.
Қазақстанда әрбір тұрғынның үлесіне келетін ІЖӨ 2007 жылы 6600 долларға
жетеді, мұның өзі ... ... ... сай келеді. 2015 жылы бұл
көрсеткіш 9 мың доллардан асып, республика алғашқы топтың қатарына енеді.
Табыстардың ... ... ... ашылуының экономикалық,
әлеуметтік, саяси салдары – әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... елдер
әлеуметтік проблемаларды шешуге, халықтың ... ... ... ұмтылып отыр. Щвецияда бұл айырмашылық 4 есені,
Ресейде 24 ... ... ... ... ... ... 2004
жылы 6,8 есе болған, бейресми бағалаулар бұдан да жоғары дегенді айтады.
ҚР статистика агенттігінің мәліметтері ... ... ... 2000 ... 2004 ... ... 3 есе, ... өткірлігі 4 есе
төмендеген. Статистика агенттігі 2006 жылғы тамызда жүргізген бір реттік
зерттеулердің ... ... 13% үй ... өздерін кедейлер санатына
жатқызған (1,9 млн. адам), 47,6%-ы – ... ... ... орта тапқа
жетпегендер тобында, 35,6%-ы – орта тапта, 3,7%-ы орташадан жоғары, алайда
элитаға жатпайтын топта, 0,1%-ы – ... деп ... ... ... ... ал ... деңгейден жоғары, алайда элитаға
жатпаймыз ... 79,5%-ы ... ... атап ... жылы ... ... 189 ел бекіткен “Даму саласындағы мақсаттар”
атты құжатта кедей халықтың санын 1990 жылмен ... 2015 ... 2 есе ... ... ... ... көрсетілген. Бүкіләлемдік банктің
мәліметтеріне сәйкес 1981-2001 жылдары ... және ... ... ... өсудің нәтижесінде, негізінен Қытай мен Үндістанда 500 ... ... ... ... ... ... Америкасының, Шығыс
Еуропа, Орталық Азияның көптеген елдерінде кедей ... үлес ... ... айтарлықтай деңгейде қысқарған. 2030 жылға ... ... ... аз ... ... халық 550 млн. адамға ... ... ... 2 ... кем ... саны 2,7 ... адамнан 1,9
млрд. адамға азаяды.
2030 жылға қарай Жер шарындағы ең кедей ... 10%-ы ... ... ... Азия ... халқының үлесі 2 есе – 30 пайызға дейін ... және ... ... ... 55 ... дейін өседі. Дамушы
елдерде қазіргі орташа бразилиялық деңгейден жоғары және қазіргі ... ... ... ... бар ... ... орта тап ... халықтың саны 2000 жылғы 400 млн. адамнан 1,2 млрд. адамға дейін
жетеді.
Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... орындарын құру, еңбекақыны арттыру, зәру, аз қамтамасыз етілген
отбастарына, мүгедектерге мақсатты көмек көрсету жөніндегі ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Елдер мен континенттерді тітірентіп тұрған жаһандық әлемдік дағдарыс56 бет
Жаhандық проблемалар және заманауи саясат16 бет
Жахандық қауіптер.Атмосфералық ауаның ластану мәселелері9 бет
Жаһандық ақпараттық жүйе және халықаралық қатынастар10 бет
Жаһандық экологиялық проблемалар31 бет
Жаһандық қауіптер.Атмосфералық ауа бассейнінің ластану мәселелері13 бет
Қазіргі заманның жаһандық мәселелері.5 бет
"Саяси модернизация."23 бет
Expo 2017 – ел мәртебесінің асқақ рухы5 бет
Адам қоғамының шаруашылық әрекетінен табиғи биогеохимиялық циклдердiн деформациясы14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь