Несиелік қатынастардың құқықтық негіздері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1.Несиелік қатынастардың құқықтық негіздерінің жалпы
сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.1. Несиелік қатынастардың түсінігі, құрамы және несиелеудің
қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2. Қазақстан Республикасындағы несиелеу жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
1.3. Несиелеудің түрлері және олардың өздеріне тән ерекшеліктері ... ... ... ..15

2. Қазқстан Республикасындағы несиелеудің құқықтық негіздері және оның
бүгінгі таңдағы мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
2.1. Екінші деңгейдегі банктер негізгі несиелеуді іс.жүзіне асыратын ұйым ретіндегі қызметінің құқықтық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
2.2. Банк емес банкілік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге
асыратын ұйымдардың несиелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
2.3. Қазақстан Республикасында несиені қамтамасыз ету тәсілдері ... ... ... ..31

Қ О Р Ы Т Ы Н Д Ы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...37

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .39
Cоңғы жылдар ішінде еліміздің банк, кредит жүйесі айтарлықтай дамып, өркениетті елдердің банк, кредит жүйелерімен терезесі тең болып отырғанына көзімізді жеткіздік.
Кредит-банктік жүйе арқылы нарықтық экономикада өте маңызды рөл атқарады. Осы арқылы шаруашылық субьектілері мен халықтың үлкен мөлшердегі ақшалай есептері мен төлемдері жүргізіледі. Ол ақшалай қаражаттарды шоғырландырып, халықтың табысын активті жұмыс істейтін капиталға айналдырады.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы.-Қазақстан Республикасының 1998ж. 7 қазандағы ғ284-1 заңымен өзгерістер мен толықтырулар енгізілген ресми мәтін.-Алматы: Жеті жарғы, 2005.
2. Тасыбаева А.С. Банкілік құқық.//Алматы:1999.-195 б.
3. Н.Ә. Назарбаев Қазақстан – 2030/Алматы:1997.-176 б.
4. КөшеноваБ.А. Ақша.Несие.Банктер. Валюта қатынастары.// Алматы: Экономика,2000.-328 б.
5. М.Пессель М.А. Проблема разделения власти и банковская система.//Деньги и кредит. 2000.-ғ1-с. 65-67.
6. Кредиты. Мнвестиции.-М.:ПРИОР, 1995.-144с.
7. Банковское право. Ефимова Л.Г.//М.:1994.-360с.
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ....................................................................................................................3
1.Несиелік қатынастардың құқықтық негіздерінің жалпы
сипаттамасы.............................................................................................................6
+ Несиелік қатынастардың түсінігі, құрамы және несиелеудің
қағидалары.....................................................................................................6
+ Қазақстан Республикасындағы несиелеу жүйесі.......................................12
+ ... ... және ... ... тән ... Қазқстан Республикасындағы несиелеудің құқықтық негіздері және оның
бүгінгі таңдағы мәселелері...................................................................................18
2.1. ... ... ... негізгі несиелеуді іс-жүзіне асыратын ұйым ретіндегі ... ... ... ... емес банкілік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге
асыратын ұйымдардың несиелері......................................................................24
2.3. Қазақстан Республикасында несиені қамтамасыз ету ... О Р Ы Т Ы Н Д ... ... ... І Р І С П Е
Cоңғы жылдар ішінде еліміздің банк, кредит жүйесі ... ... ... ... ... кредит жүйелерімен терезесі тең болып отырғанына көзімізді жеткіздік.
Кредит-банктік жүйе арқылы нарықтық экономикада өте маңызды рөл атқарады. Осы ... ... ... мен ... ... мөлшердегі ақшалай есептері мен төлемдері жүргізіледі. Ол ақшалай қаражаттарды шоғырландырып, халықтың табысын активті ... ... ... ... ... ... ... "Республика кызметінің тубегейлі принциптері - қоғамдық татулык пен саяси турактылық; букіл ... ... ... ... ... деп ... ... экономиканың ауыспалы кезеңінде біздің мемлекетіміздегі банк жүйесін басқарудың маңызы өте зор. Себебі, банктердің атқаратын функциясы мемлекеттің экономикалық ... ... ... ... таңда, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің банкілік қызмет саласындағы ақша-кредит саясаты қарқындап дамып келеді. Бұл мемлекетіміздің экономикасының біршама тұрақталуына, сонымен қатар ... ... ... ... ... өз ... тигізуде.
Әсіресе, Қазақстан Республикасы өз тәуелсіздігін алғалы бері несие мәселесі үлкен проблемаларға айналуда. Алайда ... ... ... ... ... ... атқаратыны айқын.
Біріншіден, несие қайта бөлу қызметін атқарады.
Екіншіден, несие айналым шығындарын үнемдеуге көмектеседі. Оның дамуы барысында банктік есепшот пен ... ... ... ... ... ... ақша ... жеделдетеді.
Үшіншіден, тарихи тұрғыдан несие қоғамдық өндірістің шеңберін ... ... ... ... ... мен шоғырландыруын тездету қызметін атқарады. [2].
Зертеу өзектілігі. Бұл ... ... ... өте ... ... айналуды. Нарықтық экономикамыздың қалыптасуы және дамуы осы несие қатынастарымен байланысты. Қазақстанның нарықтық мемлекет ... ... ... аса ... аударылатын ая мемлекеттің ақша-несие саясатын жүзеге асыратын, сондай-ақ қоғамдық-экономикалық процестерге ... ... ... өте қуатты құрал ретінде қарастыратын банктік қызмет аясы болып табылады.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев өзінің "Қазақстан-2030 ... ... - ... Қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы жөнінде Қазақстан халқына жолдауында: "Экономиканы ілгерілету мақсатында таяудағы жылдарда біз ... ... ... ... оны ... ... және ... қатаң шектеулер жағдайындағы өсу мен күшті әлеуметтік саясатқа аударамыз"-деген болатын. [3]. Осыны қорыта келе біз, экономиканы ... ... ... ... ... қатынастарын жан-жақты дамытуымыз қажет.
Зертеу мақсаты мен міндеттері. Диссертациялық зерттеу жұмысының негізгі мақсаты - ... ... ... ... мен даму ... ... тиісті мемлекеттік даму бағдарламасында көзделген қоғамдық мемлекеттік нәтижелерге қол ... үшін ... ... ... ... ... ... және экономикалық тиімділіктері қатаң ескерілетін біржақты өктем ықпал ... ... жету үшін ... ... ... ... байланысты шешілуі тиіс мынадай міндеттер туындайды: нарықтық экономикаға өту жағдайында еліміздің банк, кредит жүйесін айтарлықтай дамытып, өркениетті ... ... тең ... ... және ... - ... ... замана, нарықтық экономика талаптарына сай қабылданып, қалыптасуын айқындау.
Зертеудің ғылыми жаңалығы және практикалық құндылығы. Нарықтық ... ... ... ... несиенің мәні мен алатын рөліне жан-жақты сипаттама беріліп, нарықтық экономикаға өту ... осы ... ... банктердің маңызына аса көп назар аударылып отыр. Сондай-ақ, Банктердің тарихи тарихи ... және ... ... ... ... ... ... қазіргі ақша-несие институттары ретінде көрсетіліп отыр. Сонымен қатар, еліміздегі қаржылық-құқықтық, банктік - құқықтық, ... ... ... ... және ... ... ... механизмдерінің сараланып, иалданып қарастырылуы, сонымен бірге, банктік, экономикалық қызметті және соның негізінде туындайтын әр алуан қоғамдық ... ... ... ... ... талаптары мен бекіткен стандарттарын есепке ала отырып, жан-жақты несиелеуге байланысты теориялық негіздеулердің берілуі және диссертациялық жұмыс тақырыбының нақты ... ... ... және ... ... ... айта кету ... көлемі және құрлымы. Жұмыстың құрлымы ізденіс-зерттеу жүргізу сипатына, зерттеу мәселелері және зерттеу деңгейіне байланысты кіріспеден, алты ... ... екі ... ... және ... әдебиеттер мен нормативтік - құқықтық актілер тізбесінен тұрады.
1.Несиелік қатынастардың құқықтық негіздерінің жалпы
сипаттамасы
+ Несиелік қатынастардың түсінігі, құрамы және несиелеудің ... ... ... ... ... ... - ... данышпандық табысы. Себебі, несиені пайдаланудың ... ... ... және жеке ... өтеу ... қысқарады. Қарыз алушы кәсіпорыннан несие алу арқылы өз ... ... ал жеке ... өз ісін ұлғайтуға, не болмаса қажетті заттарды ... емес ... ... ... ... қатынастары алғашқы қауымдық құрылыстың мүліктік жіктеліп ... ... ... ... артық қалған өніммен оны кейін қайтарып беруге келісіп, ... өз ... ... алуынан пайда болады. Бастапқыда ол, натуралды түрде берілетін ал, даму ... ... ... түрде жүрді. Ұзақ уақыт бойы несие проценті өте ... ... ... ... Бұл ... өсімқорлық несие деп аталды.
Ал капиталистік несие ... ... ... ... қарыз капиталының қозғалысын көрсетеді. Сондықтан капиталистік несиенің өсімқорлық несиеден елеулі ерекшеліктері бар.
Біріншіден, ... ... ... несие алушылар - ұсақ өнім өндірушілер, құл иеленушілер мен ... ал ... ... ... ... және ... ... алады.
Екіншіден, қарызға берген ақшаны пайдалану ... ... ... несие бойынша қарызға берген ақша несие берушіге ғана ... ... өсім ақы ... капиталистік несиені, керісінше несие алу үшін жұмсайды.
Үшіншіден, экономикалық маңызы бойынша. ... ... ... ... тіресе, капиталистік несие бір ... ... ... ал ... ... капиталистік нарық шаруашылығы қайшылықтарының шиеленуісіне жағдай жасады.
Төртіншіден, өсім ақының шығу ... ... ... ... үшін өсім ... көзі ... ... тапқан қосымша құны, ... ... үшін өсім ... көзі - ... ... және ұсақ өнім ... қосымша еңбегі.
Несиенің мәніне келсек, несиенің жеке ... ... ... ... ... ... ... неғұрлым күрделі мәселелердің бірі болып табылады. В.С. Захаров және М.А. ... ... ... ... - қарызға берілген құнның қозғалысы[5].
В.С.Захаров несиеге анықтама ... оны ... ... категория ретінде сипаттайтын белгілерді есепке алады. ... ... - ... пайдалануға берілетін құн ... ... ... " ... - ол.
Несие дегеніміз - ссудалық капиталдың мерзімділік, қайтарымдылық және ақылылық негізде іске ... ... ... ... ... - ақша ... ... емес, қоғамдық қатынастардың белгілі бір ... ... ... деп кең ... - экономикалық серіктестіктер арасындағы келісімшарттар, ссуда нысанындағы, яғни мүлікті немесе аөшаны басқа тұлғаға ... ... және ... ... ... ... беру[6].
Ал, тар мағынада несие деп-ссудалық капиталдың қозғалысы, бұл қозғалыс жеделдіктің, қайтарымдылықтың және төлемдіктің бастауында жүзеге асады. Несиенің тар мағынасы тек ақша ... ... ... ... ... ... ішкі құралдары несиенің қайнар көздері болып табылады.
Өндірісті кеңейту үшін, яғни табысты капитализациялау үшін, оны ... ... ... ... ал оған ... оны ... ... болады[7].
Несие айналымдағы нақты ақшаны несиелік ақшамен (банкнот) және несиелік операциямен ауысуына мүмкіндік береді, бұл айналым ... ... ... ... несиелік қатынас тараптарының біреуі ... ... ... пайдаланатын қарыз алушы ғана қатыса алады. Несиені берушінің товар ... ... ... болмайды. Несие ауыстыру сатысында пайда бола отырып, құнның ... ... ... ететін ссудалық мәмленің формасы ретінде болады.
Несие барлық уақытта ... бір ... ... ... ... ... - ... мәмленің пайда болуы және оны жүзеге ... үшін ... ... ... шарттардың ішінде маңызды екеуі бар. Біріншіден, несиелік ... ... ... ... ... ... ... субьектілер экономикалық байланыстардан туындайтын міндеттемелерді орындай алатындығына материалдық кепілдік беру ... ... ... ... ... ... заңдарынан басқа мемлекет заңдарын да сақтауға ... ... ... ... орындамау тараптарды әр түрлі мәселелерге әкеліп соғады.
Қазіргі ... ... ... тек өзінің қаражатынан ғана ... ... ... ... ақша ... ... - ақ, ... мен облигацияларды орналастыру арқылы шоғырландырылған ақша қаражаттары есебінде бере алады[9].
Несиелік ... ... ... ... ... ... етеді, олардың қозғалысындағы үзілістерді ... және ... ... ... жылдамдатады[10]. Несие құрлымы несие беруші мен қарыз алушыдан, сондай-ақ қарыз капиталынан тұрады. Мұндағы несие беруші мен ... ... ... мәмлеге қатысушы тараптар немесе оларды несиелік қатынас субьектілері деп ... ... Осы ... ... ... несиелік мәмле жасалмайды. Несие берушілерге мемлекет, банктер, банк типтес мекемелер мен қаржылық ұйымдар, сондай-ақ халықаралық қаржы ... да ... ... ... ... ретінде қайта өндіру процесіне қатысушы әр түрлі тұлғалар бола ... ... ... ... пен ... ... тұрғындар мен мемлекет, шаруашылық субьектісі мен ... жеке ... ... ... ... ... ... субьектілеріне қарай, мемлекеттік немесе жеке меншік негізде жүзеге асырылады[11].
Несие обьектісі материалды құндылықтар, өндіріс және ... ... ... сол ... егер ... ... жағынан қамтамасыз етілмеген жағдайда банк алдындағы шаруашылық ұйымның міндеттемесі ретінде де болады. Материалды қамтамасыз етілген несиелеу обьектісіне-өндірістік шикізат қорларын, ... және ... ... жанармай, ыдыстар, сатып алынатын жартылай өнімдер азықтар және басқа да ... ... ... жинағы және өнеркәсіптегі дайын өнімдердің және сауда ... ... ... қорлары жатады.
Несиелеу принциптері несиенің мәнін және ... ... ... ... ... ... ... экономикалық заңдардың талаптарын бейнелейді.
Несиелеу прициптері келетін болсақ, негізінде несиелік процесс, яғни банктік несиелердің берілуі, пайдаланылуы және ... ... ... ... ... байланысты банктік несиелердің берілуінің басты шарттары: несиенің мақсаты және мерзімі, олардың қаражаттар айналымы ... ... ... және т.б ... ... ... ұйымдастыру принциптері екі топқа бөлінеді:
* Жалпы экономикалық тәртіптегі принциптер:
* несиенің мақсаттылығы;
* несиенің дифференциялдығы.
2. Несиенің ... ... ... ... ... ... ... несиенің төлемділігі;
* несиенің қамтамасыз етілуі.
Қазіргі несиенің дифференциалдық принципінің мазмұны өзгерген десе де ... ... ол ... ... байланысады, яғни несиелеу уақытында қайтара алатын шаруашылық органдарына беріледі. Сондықтан да несиелеудің дифференциалануы тек несиелік ... ... ... ... ғана ... ... Екіншіден, бұл принцип несиелік келісім жасалғанға дейін және ... ... ... ... сұранысын оқып үйренубарысында потенциалдық қарыз алушылардың несиелік қабілетін және сұралып отырған ... ... ... ... және ... банк үшін пайдалылығын, сондай-ақ қаражаттардың жұмсалу ұзақтығын жетекшілікке ала отырып, бастапқы несиені орналастырғанға ... іске ... ... ... қабілеттілігіне байланысты несиелеудің дифференциалануы, оның өткен жүйедегі вариантымен салыстырғанда қаталдау болып табылады.
Мерзімділік- белгілі экономикалық категория ... ... ... ... ... бір ... Ол, яғни несие берушінің қарыз алушыға берілген қаражаты белгілі бір ... ... ... ... сай ... ... қорытындыланады. Осыдан келіп, несиенің қайтарымдылық принципі туындайды. Несиенің қайтарымдылығы оның экономикалық категория ретінде басқа да тауарлы ... ... ... ... ажыратылып ерекшелігімен сипатталады. Қайтарыммайтын несие болмайды. Сондықтан да ... ... ... ... ...
Несиенің төлемділігі - бұл несие беруші қарыз алушыға берілетін қаражатты қайтару барысында ... ... өсіп ... білдіреді. Қс жүзінде ақылылық несиені пайдаланғаны үшін төленетін сыйақы түрінде беріледі.Несиеге қойылатын сыйақы мөлшерлемесін ... ... деп те ... Еркін реттелетін нарық жүйесі тұсында несие үшін сыйақы мөлшерлемесі несиеге деген сұраныс пен ұсыныс ... ... ... банктердің несие үшін сыйақы мөлшерлемесін белгілеуде ескеретін басты факторларына мыналар жатады:
* ... ... ... ... ... ссудалары бойынша белгіленетін сыйақысының базалық мөлшерлемесі;
* банкаралық несие бойынша ... ... ... өз ... депозиттік шоттар бойынша төлейтін орташа сыйақы мөлшері;
* банктің несиелік ресурстарының құрылымы;
* несиеге деген сұраныс;
* ... ... ... мен ... нақтырақ айтсақ, банк үшін оның қамтамасыз етілуіне байланысты тәуекел дәрежесі;
* еліміздегі ақша айналысының тұрақтылығы.
1.2. ... ... ... ... ... ... ... жүйесі туралы екі түрлі ұғым қалыптасқан: біріншісі, несие есеп қатынастары, оның ... мен ... ... ... ... ... институттарының жиынтығы.
Несие жүйесінің негізгі буыны-банктер. Себебі масштабы және маңызы жөнінен несие қатынастарының басым көпшілігі банктер ... ... ... мемлекет пен кәсіпорындардың, акционерлік қоғамдар мен жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің, мектептер мен ауруханалардың, институттар мен балабақшалардың және халықтың уақытша ақшаларын шоғырландырып, ... іс ... ... ... ... ... жүйесі орталық банктік, кредиттік ұйымдардан, шетелдік банктердің филиалдары мен өкілдерінен тұрады дегенң бұрыннан белгілі жаңдайды білдірген[13].
Ал, В.В.Крунов ... ... ... кредиттік жүйе банк жүйесінен және мамандандырылған банктік емес кредиттік қаржылық институттардың жиынтығынан құралады. Банктің өзі ... ... ... ... өз ой ... білдірген[14].
Нарықтық экономикада несие - банк жүйесі маңызды роль атқарады. Жоғарыда айтылғандай, ол ... ... ... және ... ақшалай есеп айырысулар мен ... ... Ол ... бос ... қаражаттарды, халықтың жинақтары мен табыстарын жұмылдырады және белсенді ... ... ... ... ... ... - ақ ... түрлі несиелік, сақтандыру, делдалдық, ... ... ... беру және ... да ... орындайды.
Несие жүйесінің ролі мен маңызы келесідей бірқатар көрсеткіштермен сипатталады: несиелік жұмсалымдардың ... ... ... мен ... негізгі және айналым капиталын ... ... ... ... ... ... айналымы және т.б.
Несие жүйесінің өз қызметтерін орындауы барысында несиелік қатынастар туындайды. ... бос ... ... ... оны ... және ақы төлеу шартында ... ... ... ... ... мен әр ... ... арасындағы экономикалық байланыстар несиелік қатынастардың байланысын анықтайды[15]
Несиелік қатынастар мен ... ... және ... ... ... кең меғынада несие жүйесі ұғымын құрайды.
Басқаша айтқанда, ... ... ... және басқа да мекемелердің жиынтығын - несиелік ... ... ... және ... ... формаларын ұйымдастыруы арқылы сиаптталады. Несиелік қатынастарды ұйымдастыруда: банктік және ... емес ... ... екі ... бөліп қарастырады. Соған сәйкес несие жүйесінің екі негізгі ... ... ... және ... ... - қаржы мекемелері[16]. ... ... ... ... көп буынды құрылымы болады. Егер де несиелік мекемелердің өз ... ... ... жүктелуін негізге алатын болсақ, онда ... ... ... үш ... ... бөліп қарастыруға болады:
- орталық банк;
- коммерциялық банктер;
- мамандандырылған несиелік мекемелер;
Функционалдық ... ... ... ... қаржылық қызмет көрсету көлемі мен ... ... ... жүйе ... ... ... ал ... институттардың қызметін реттеуші ... - ... банк ... ... банк - ... деңгейдегі мемлекеттік банк, ... - ақ кез ... ... ол ... ... ... ұлттық банк деп аталуына тәуелсіз эмиссиялық, ақша - ... ... ... табылады. Орталық банк - бұл банктердің банкі . Ол заңды және жеке ... мен ... ... оның ... - ... банктер және басқадай ... ... - ақ ... ... ... ... қатысты Орталық банк тікелей әрекет ету және реттеу, бақылау мен ... ... ... ... жүйенің қалған буынына Орталық банк несиелік және ақшалай ... ... әр ... ... ... - қаржы қызметтерінің өзара байланыстарында ... ... ... ... Оның ... ... шығару, мемлекеттік алтын-валюта резервін сақтау, басқа мекемелердің, әсіресе коммерциялық банктердің резерв қорын сақтау, экономиканы ақшалай-несиелік реттеу, ... ... ... беру және мемлекеттік мекемелерге кассалық қызмет көрсету, есеп жүргізу және аударым операцияларын жүргізу, несиелік мекемелердің қызметіне бақылау жасау кіреді[17].
Несиелік ... ... мен ... істеу негізіне белгілі бір ... ... ... ... өзіне тән негізгі принциптері:
* елдегі ақша - ... ... ... ... ... ... барынша дамыту;
* оларды қызмет көрсету орындарына жақындату
* мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Қазіргі әлемде несие жүйесі біршама өзгерістерге ұшырады, олар әр ... ... ... ... мен банктік емес мекемелер арасындағы өзгерістердің жойылуы, несиелік институттардың әмбебаптануы, банктік қызметтің ... жол ... ... ... ... емес ... ... жағдайда кез келген елдің ... ... ... ... ... ... ... тарту мүддесі мен өзгеріп отырған нарықтық ... ... ... ... бұл ... ... ... етеді[2].
1.3. Несиелеудің түрлері және олардың
өздеріне тән ерекшеліктері
Несие қатынастарының ... бір ... ... ... мен ... ... ... экономикалық категория ретінде белгілі бір формаларға ие болады. Форма әр ... ... да бір ... тән ... ... ... ... білдіреді. Несиеге қатысты оның формасы бұл ... ... ... олардың әр түрлі сыртқы және ішкі ... ... ... ... ... ... Несиенің мазмұны мен түрі диолектикалық бірлікте болады.
Өндірістік қатынастардың өзгеруі ... ... мен оны ... түрін өзгертеді. Экономикалық әдебиеттерде несиенің негізгі екі формасы қарастырылған: коммерциялық ... және ... ... деп. Бұл екі ... бір - ... ... ... құрамы, қарыз обьектісі, динамикасы, процент мөлшері және ... ету аясы ... ... ... несие - ол тауар өндірушінің басқа тауар өндірушіге сатқан ... үшін ақша ... ... қалдырып, оны қарызға беруі. Әдетте коммерциялық несиеде аударым векселі толтырылады. ... ... ... ... ... ... капиталаистік ұдайы өндірістің қажетін қамтамасыз етуден ... ... ... ... ... ... ...
Өнекәсіптің дамуы кезінде оған сұраныс пен ұсыныс ... ... ... ... ... ... ... өндірумен сату қысқарып, ал қарызды төлеу үшін ... ... ... ... ... ... көтерілуі кезінде нақты капиталдың көлемі өсіп, өндірістік мақсатқа ... үшін ... ... ... ... ... банктік несиенің екі нақтылығы ... ... ... оны ... ... ... өсіру үшін пайдасына, онда капитал қарызы, ал қарыз міндеттемелерін өтеу үшін төлем құралы ... ... онда ақша ... ... Банктік несиенің шартты түрде мұндай екі бөлінуі қарыздардың ... ... ... мақсатына байланысты болады. Егер қарыздар несиенің кепілдігіне ... ... ... қағаздарды беріп алса, онда қарыздардың банктен ештеңемен қамтамасыз етілмеген ... ... онда ... ... ... алғаны[19].
Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің 303 бабына сәйкес ... - ... ... мүлік кепіл салушының немесе ... бір ... ... және ... ... ... ... Ал, ипотекалық несие - ол жылжымайтын мүліктерді - ... ... және ... ... ... пәтерлерді кепілдікке алып ұзақ мерзімге ... ... ... Мүліктердің кепілдікке алуы туралы ипотекалық банк несие ... ... ... ... ... несиенің ақшалы қоры, негізінен банктер мен корпороциялардың ипотекалық облигациялар шығарып, ... ... ... ... ... - ол мемлекет пен жергілікті үкімет ... ... сату ... жеке және заңды тұлғалардан алуы. Қазіргі уақытта, бюджеттік ... ... ... жолы мемлекеттік несие. Мемлекеттік несие жеке адамның ... ... ... ... Соңғы жағдайда ол өндірістік мақсаттарға бағытталады. Бұл ... ... ... ... ... құнның өсуімен байланысты төленеді. Сондықтан мемлекет өзінің борышын негізінен бюджетке келіп түскен төлемдерінің есебінен төлейді. ... ... бұл ... бір ... ... ...
ретінде несиеден келіп шығатын белгілі бір қасиеттерге ие оның бір ... ... ... ... - ... ... болып
табылмайды, ол несиені ерекше түрдегі ... ... ... ... анықтайтын жіктеудің категориясы болады.
Осыған байланысты несие түрлері ... ... ... бойынша: а) қысқа мерзімді ( 1 жылға дейін) б) орта ... ( 3 - 5 ... ... ); в) ұзақ ... ( 5 ... ... );
* ... обьектілері бойынша: а) негізгі ... ... ... ә) ... ... берілетін несие.
Несиелеу әдістері бойынша: а) қалдық бойынша несиелеу; ә) ... ... ... ... ... ... және ... - өткізуші ұйымдар несиеленеді,ал қалғандарында айналым бойынша да, қалдық ... да ... ... бар. ... ... ... ... және қаржылық несиелер;
* Экономикалық мазмұны бойынша: сыртқы сауда ... ... ... және қаржылық - кез келген мақсат үшін пайдаланылыды;
* Несие субьектілері бойынша: жеке, үкіметтік және ... ... ... ... Мерзімдері бойынша: қысқа мерзімді, орта мерзімді, ұзақ ... ... үшін ... ... ... және ... ... бөлінеді. Бұндай болып бөлінуінің себебі несиенің капитал ретінде қолданылуынан, яғни несие алушы оны өзінен өзі өсетін құн ретінде ... ... ... келгенде қарызға алған сомасын прцент түріндегі өсімімен қайтаруы керек. Сондықтан несие ақылы құн категориясы.
Қорыта айтқанда, әлемдік банктік іс-тәжірибеде ... ... ... ... ... Мысалы, ұлттық және шетел валютасымен берілетін несие, жеке және заңды тұлғаларға ... ... жән тағы ...
2. ... Республикасындағы несиелеудің құқықтық негіздері және оның бүгінгі таңдағы өзекті мәселелері
2.1. Екінші деңгейдегі банктер негізгі несиелеуді ... ... ұйым ... ... ... ... ... банктердің кредиттеу жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... Банкі туралы 1999ж 11 тамыздағы ережесіне сәйкес және ҚР "ҚР ... ... ... және " ҚР Банктер және ... ... ... ... Республикасы заңдары мен банктердің жұмысын инспекциялау және банк ... ... ... ... ... ... жөніндегі Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкіне жүктелген функциясын орындауға ... ... ету ... несиелеу жөніндегі құжаттаманы жүргізуге байланысты ҚР - ң Екінші деңгейдегі ... және ... ... ... ... ... ... мақсаттары үшін мынандай ұғымдар пайдаланылады:
* "негізгі борыш", "кредит сомасы" - банктің кредитке ... ақша ... ... бойынша сыйақы" - берілген кредиттің негізгі борышқа қатысына қарай банкке ... ... ... мөлшерінен есептеп шығарылған, процентпен көрсетіліп белгіленген ақысы;
* "кредиттің өтелуі" - ... және сол ... ... ставкасының сомасының қайтарылуы;
* "кредиттің шарттары" - кредит беру шарттары бұған сыйақының ... ... ... ... ... ... ету ... шарттар, кредитті өтеу мерзімі, сондай - ақ ... ... ... жеке ... ... ... төмендетуге бағытталған айрықша ... ... ... - ақ ... - ... ... ... факторинг операцияларын жүзеге асыруы жатады;
тұтынушылық заем - тұрғындарға тұтыну ... ... ... ... ... ... өзінің ішкі кредиттік саясатына және заем операцияларын өткізудің жалпы шарттарына сәйкес кредит ... ... ету ... ... немесе әлі бар әрбір кредит бойынша ... ... ... ... ... ... санатына, талап ету құқығын сатып алу әдісіне ... осы ... ... ... ҚР - ң ... ... көзделмесе, банк кредитті лизинг шарты немесе ақша ... ... беру ... қаржыландыру негізінде береді.
Банктік заем шартында міндетті түрде мыналар ... ... ... ... ... ... жалпы сомасы;
* кредиттің валютасы;
* кредитті өтеу мерзімі;
* кредитті қамтамасыз ету;
* сыйақының ... ... ... ... ... ... ұсынатын есебінің түрлірі мен мерзімдері.
Банк жорамалдаған қарыз алушыдан банктің ішкі ... ... ... ... құжаттаманы жүргізуге қажетті қосымша ... ... ... ... ... ... ... алушының орындауын қамтамасыз етуге, талапты біреуге ... ... ... ... ... аударуға байланысты банк жасаған әрбір шартта шарт ... ... ... заң ... жетекшісінің оның түрін немесе мазмұнын ҚР заңдарының нормаларына ... ... қолы ... ... ... кредит жөнінде құжаттаманы жүргізу тәртібі.
Берілген әрбір кредит бойынша банкте кредит папкасы арналуға ... ол ... заем ... қол ... немесе оны бекіткен күні ... ... ... ... ... ... ... сәтте ғана жабылады.
Кредит папкаларын ... және ... ... жауапты қызметкеріне тапсырылуға тиіс, банктің кредит ... ... ... және ... амандығын қамтамасыз ету жөніндегі ... ... ... Банк ... ... банк ... ... кезде инспекторларға банктің филиалдары берген кредиттер бойынша папкаларды қосқанда, олар сұратқан ... ... ... ... ... ... ... соның ішінде тұрған құжаттардың жеке ... ... ... папкасындағы бланк кредиттері бойынша кез келген кредитті ... ... ... ... қажетті құжаттаманың балуы жеткілікті.
Егер берілген кредит жылжымайтын мүлік ретінде ... ... ... ... онда ... папкасы жөніндегі қосымша құжаттамада мыналар болуы тиіс:
* ипотека туралы жасалған, мемлекеттік ... ... ... белгісі бар шарттың түп ... ... ... ... ... құнын растайтын және ... ... ... ... кепілге салынған мүліктің, егер кредит осы мүлікті сатып алу үшін ... ... ... алу бағасын растайтын құжаттар.
Жылжымалы мүліктің кепілдігі түріндегі ... ... ... ... ... ... ... берілген кредиттер бойынша кредиттік папкаға негізгі ... ... ... ... ... кепілге салынған зат және оның ... ... ... туралы ақпарат қоса беріледі.
Екінші деңгейдегі банктердің кредиттеу жөніндегі құжаттаманы жүргізу ережелерін бекіту ... ҚР ... ... ... 2002 ж. 1 ... ... 3 - ... сәйкес,
егер банк кредитке байланысты құқықты сатып алса, онда ақша ... ... беру ... ... шартына қол қойған немесе ипотекалық куәлік бойынша құқықтың берілгені ... ... ... банк ... ... ... оған ... құжаттардың бастапқы кредитордағы папкада болған, осы ережелердің талаптарына сәйкес ресімделген және бастапқы ... ... ... ... ... ... ... Кредитке байланысты талаптарын біреуге берген банк осы ... ... ... ... ... ... беру туралы өзі жасасқан барлық шарттарды ... ... ... ... ету ... банк басқа біреуге берген кредит папкасы талаптарды біреуге беру ... ... ... ... өтеу ... ... төлемдер алынғанға дейін жабылмайды, егер осы шартта жаңа ... ... осы ... ... ... оған міндеттеме жүктеле көзделсе.
Коммерциялық банктердің екінші дәстүрлі - базалық қызметі экономиканы және ... ... Бұл ... ... ... ... аясындағы маңыздыларға және банкінің актив операцияларына жатады. Соның арқасында банктер несиелік институттарға қатысты болады.
Несиелік операциялар - бұл ... ... мен ... ... ... ... ... төлемділік, мерзімділік және қайырымдылық щарттарына белгілі ақша қаражаттары сомасын ұсынуы бойынша қатынастар. ... ... ... активті және пассивті болады. Активті несиелік операциялар банктер мен қарыз алушыға қарыз ұсынғанда, ал ... ... банк ... ... ... ал ... несие беруші рөлінде болғанда пайда болады. Сәйкесінше несиелік операциялардың екі ... ... ... және ... ... бөлімде қарастырған бірінші қызмет-бұл банктің пассивтік несиелік операциялары, яғни депозиттер формасында.
Тікелей банктік несиелендіруде қарыз несие берушілермен тікелей қарыз ... ... ... ... - ... ал қарыз алушы шаруашылық субьектісі болып табылады. Банкаралық несиеде несие беруші де және қарыз алушы да ... ... ... яғни бір банк ... ... несие береді.
Коммерциялық несиелендіруде несие беруші де және қарыз ... да ... ... ... яғни бір ... басқа кәсіпорынға тауар нысанында несие береді, бұл мәмле вексельмен рәсімделеді, яғни қарыз алушы несие берушіге тауар нысанында несие алуын ... ... ... ... ... несиелік операциялары, банктердің және клиенттің өзара қатынастары, қарыз берудің барлық шарттары реттеліп жасалған несиелік келісім шарттар негізінде ... ... ... ... ... ... ... банкпен жүргізілетін несиелік саясаттың әрбір нақты сәтіне байланысты. Қарыз ... ... ... және несиелеудің басқа қағидаларын сақтауды, ал банктер-несиелердің мөлшерін реттеу тәртібі, олардың төлеу мен өтеу шарттарын қамтамасыз етуі тиіс. Несиелік ... ... ... болып пайыздық саясат табылады. Банк клиентпен бірге ... ... ... негізінде іріленген обьект құрамын және несиелердің жекелеген ... ... ... және ... тәртібін, кәсіпорынның меншік және қарыз қаражаттарын тиімді пайдалану бойынша шараларды, пайда алуға жетуге әрекет ететін басқа шаралар және де ... ... ... ... ... бойынша міндеттері мен құқықтарын өз бетінше анықтауға құқылы. Келісім шарттың қаншалықты сауатты және негізді құрылуы ... ... ... ... байланысты[24]
Несиелік келісім-шартта қарастырылған шарттармен коммерциялық банктер несиенің пайдалануын ... ... және ... ... ... несиелік келісім-шартты бұзушы қарыз алушыларға экономикалық әсер етуші шараларды қолдануға ... ... ... ... ... мен төлемділігі шешуші мәнге ие екені сөзсіз. Бұл ... ... ... мәні мен ... ... Таяу ... дейін банктердің қарыздары қорытындысында мемлекеттің кәсіпорын мен ұйымдарға берілетін қайтарымсыз және тегін датациясына айналып келген болатын. Кейбір жағдайларда және ... осы жайт ... ... ... жүзеге асырылып жатқан банк реформасы ең әуелі экономикалық категория ретіндегі несие ... ... ... мен ... ... ... ... Қазір қарыздардың қамтамасыз етілуі жаңаша көрініс табуда. ... ... ... қарыз нақты материалдық қамтамасыз етілуі тиіс деп болжамдалады.
Қарыз алушының белгіленген мерзімде несиені қайтарудың нақты ... ... ... кезде клиенттің өтімділігіне, оның өзінің міндеттемелері бойынша есеп айырысу мүмкіндігіне көп көңіл бөлінеді.
Коммерциялық банктердің ... ... ... ... үнемі жетілдіруді, қарыздарды берудің қарапайым техникасын қамтамасыз ететін несиелеу әдістері мен формаларын енгізуді, несиелік операциялардың еңбек ... ... ... Банк емес ... ... ... ... жүзеге асыратын ұйымдардың несиелері
ҚР -ң кредиттік серіктестіктер туралы 2003 жылғы 28 наурыздағы заңының 1 - ... ... ... ... - жеке және ... ... өз ... кредиттерге және басқа да қаржылық, соның ішінде банктік қызмет көрсетуге ... ... ... ... ... ... және ҚР - ң заңдарында тиым салынбаған ... да ... ... қанағаттандыру үшін құрған заңды тұлға. Аталған заңның 3 - ... ... ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер нысанасында құрылтай шарты негізінде ... және өз ... ... ... ... Кредиттік серіктестіктер оның мемлекеттік тіркелген кезінен бастап құрылды деп ... ... ... ... ... - бір заңды тұлға ... ... деп ... ... ... ... оның ... бойынша жауап бермейді және ... ... ... мен ... ... құны ... кредиттік серіктестіктің қызметіне байланысты ... ... өз ... ... серіктестік өзінің міндеттемелері бойынша өзіне тиесілі барлық мүлікпен жауап береді және өз ... ... ... ... ... ... ... орган берген лицензия негізінде банктік және өзге де ... ... ... ... ... ... ұйым болып табылады.
Кредиттік серіктестіктің мүлкі оған меншік құқығымен тиесілі болады және оның ... ... ... мен қосымша жарналарынан, кредиттік серіктестік алған ... ... - ақ ҚР - ң ... тиым ... ... да ... құралады.
Кредиттік серіктестікке қатысушалардың құқықтары мен міндеттері:
* кредиттік серіктестік көрсететін қызметті пайдалануға;
* ... ... ... ... ... ... ... органдарын сайлауға және оларға сайлануға;
* Кредиттік серіктестік туралы заңға және серіктестіктің құрылтай құжаттарына сәйкес кредиттік серіктестік ... ... ... Осы ... және кредиттік серіктестіктің жарғысында көзделген тәртіппен кредиттік серіктестікке қатысуды тоқтатуға;
* серіктестіктің жарғысында көзделген ... ... ... ... ... ... ... оның бухгалтерлік және өзге де құжаттамасымен танысуға құқылы.
Кредиттік серіктестікке қатысушалардың Қазақстан Республикасының заң актілерінде және құрылтай құжаттарында көзделген басқа да ... ... ... ... ... ... шартының және жарғының тааптарын сақтауға, кредиттік серіктестік органдарының шешімдерін ... ... ... ... өзінің қаржылық жағдайы туралы қатысушыларды кредиттеуге қатысты шешімдер қабылдау үшін жеткілікті болатындай дұрыс ақпарат беруге ... ... ... ... орган-кредиттік серіктестік қатысушаларының жалпы жиналысы;
* Атқарушы орган-басқарма;
* Бақылаушы орган-тексеру комиссиясы болып табылады.
Осыларға қысқаша тоқталып өтсек, ... ... ... ... жиналысын өткізу тәртібі крдиттік серіктестіктің жарғысында көзделеді.
Кредиттік серіктестік қатысушыларының жыл ... ... ... жылы ... ... үш ... кешіктірілмей өткізіледі.
Жыл сайынғы жиналыстан басқа, кредиттік серіктестік басқармасының ... ... ... ... ... 25%-ң бастамасы бойынша шақырылатын кезектен тыс жиналыстар өткізілуі мүмкін.
Жалпы жиналыс кредиттік серіктестіктің жарғылық мақсаттары мен міндеттеріне және ҚР-ң Кредиттік ... ... ... ... ... ... ... шешімдерінің күшін жояды немесе оны бекітеді.
Кредиттік серіктестіктің басқармасы кредиттік серіктестік ... ... ... ... өз қызметінің нәтижелері туралы жыл сайын есеп береді.
Кредиттік серіктестік басқармасының өкілеттіктері мыналарды қамтиды:
* кредиттік серіктестікқызметінің ішкі ережелерін қабылдау ... және ... ... өзгерту туралы ұсыныстар әзірлеуді;
* кредиттік серіктестік қатысушыларының жалпы жиналысының қарауына кредиттік және ... ... ... ... ... және енгізуді, кредиттік серіктестіктің ішкі кредит саясаты және кредит комитеті туралы ережелер әзірлеуді;
* ... мен ... ... сметасын және оның атқарылуы туралы есепті әзірлеуді және табыс етуді;
* жылдық қаржылық ... ... және ... ... ... үшін ... мөлшерін белгілеуді;
* кредиттік серіктестікке қатысушыларды қабылдау және одан шығу жөніндегі мәселелер бойынша құжаттар ... және ... ... ... ... ... ... шығаруды;
* кредиттік серіктестіктің ағымдағы қызметіне байланысты және кредиттік серіктестік қатысушылары жалпы ... ... ... ... өзге де ... жүзеге асыруды қамтиды.
Басқарма жеке-дара орган бола алмайды және оның мүшелерінің саны тақ, бірақ үштен кем емес ... ... ... ... ... ... жалпы жиналысы сайлайтын төраға басқарады.
Басқарманың отырысы қажетіне қарай, айына кемінде бір рет ... ... ... ... ... ... ... қатысса, ол өзінің қарауына енгізілген мәселелерді шешуге құқылы. Шешім отырысқа басқарма мүшелерінің көпшілік даусымен қабылданады.
Сондай-ақ, кредиттік ... ... ... болуға тиіс. Төраға және кредиттік серіктестік басқармасының, кредиттік комитетінің мүшелері, олардың ... ... мен ... ... тексеру комиссиясының мүшелері бола алмайды.
Тексеру комиссиясының өкілеттіліктеріне, Қазақстан Республикасының өзге де заң ... ... ... ... ... ... ... жоспарлы және жоспардан тыс тексерулер өткізу арқылы кредиттік серіктестік оның органдары мен лауазымды адамдары ... ... мен ... ... ... заңдарының және кредиттік серіктестіктің ішкі құжаттарының талаптарына сәйкестігін анықтау;
* ... ... ... ... ... және басқармаға кредиттік серіктестіктің қызметін жақсарту жөнінде ұсынымдар беру.
Сондай - ақ ... ... ... Кредиттік серіктестіктер туралы заңның 17 бабына сәйкес Кредиттік серіктестіктің осы заңда көзделген банктік және өзге де ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының банк заңдарына сәйкес лицензиялануға ... ... ... ... және өзге де ... ... түрлерін жүзеге асыруға лицензия беру тәртібін өкілетті ... ... ... осы ... 18 - ... ... ... және өзге де операциялардың жекелеген түрлерін қоспағанда, кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға тыйым салынады.
Кредиттік ... үшін осы ... ... банктік және өзге де операцияларды жүзеге асыруға лицензия алу үшін ... ...
* ... ... ... туралы заңдарында көзделген құжаттарды;
* операциялар жүргізудің ... ... ... ... және ... ... ішкі ережелерін;
* мынандай құжаттарды:
уәкілетті органның ... ... ... ... сай ... ... ... - техникалық іс - шаралардың орындалғанын; соның ішінде үй-жайлар мен жабдықтардың әзірленгенін;
тиісті біліктілігі бар ... бар ... ... және басқарма мүшелері, бас бухгалтер ... ... ... ... ... мен оның нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген тәртіп пен жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... берілетін кредиттердің шекті сомалары мен мерзімдері;
* кредиттер бойынша сыйақы ... ... ... ... ... жүргізу үшін шекті ставкалар мен тарифтер;
* өзге де ... ... ... ... өз ... ... жалпы мүдделерін қорғау және білдіру, бірлескен жобаларды жүзеге асыру және өзге де жалпы міндеттерді шешу үшін ... ... ... ... ... ... қауымдастықтар нысанындағы бірлестіктерін, сондай-ақ бірлескен қызмет туралы шарт ... ... ... ... ... қатысушыларының шешімі бойынша, сондай-ақ оған құрылтай құжаттары мен уәкілетті ... ... ... шешімі бойынша серіктестік кез-келген негіздеме бойынша таратылуы мүмкін.
* Соттың шешімі бойынша кредиттік серіктестік:
* банкрот ... ... және өзге де ... ... ... жүзеге асыруға берілген лицензиялар кері қайтарып алынған;
* қатысушылардың саны үштен кем болған және жарғылық ... ең ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заң актілерінде көзделген басқа да ... ... ... ... ... ... және тарату Қазақстан Республикасының азаматтық заңдарында көзделген тәртіппен жүзеге асырылады[26].
Қазақстан Республикасының Бюджет кодексіне сәйкес, бюджеттік кредит беру рәсімі ... ... ... ... ... негізгі талаптарын айқындауды;
* қарыз алушыны айқындайды;
* Кредиттік шарт және ... ... ... ... ... ... ... кредит беруді қамтиды.
Бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері кезекті қаржы жылына арналған тиісті бюджеттер бекітілгеннен кейін бюджеттік ... ... ... мен ... алушылардың санаттары туралы кредитор шешімдерінің жобаларын бекітуге енгізеді.
Шет емлекеттерді кредиттеудің ерекшеліктері.
* Шет ... ... ... Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық шарттарға сәйкес республикалық бюджет қаражаты есебінен беріледі.
* Шет мемлекеттерге бюджеттік ... шет ... ... кредит беру туралы халықаралық шартқа міндетті күш беру үшін ... ... ... ... жағдайда беріледі.
* Шет мемлекеттерді бюджеттік кредиттеудің тәртібі мен талаптары бюджеттік кредит беру ... ... ... ... ... мемлекеттерге берілген бюджеттік кредит бойынша негізгі борыш шет мемлекеттердің Қазақстан Республикасы алдындағы борышын құрайды.
Қарыз алушы бюджеттік кредит қаражатын ... ... ... мен ... шартта көзделген мақсаттарға ғана пайдаланады.
Бюджеттік кредит өз нысанында пайдаланылмаған жағдайда қарыз алушы Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жауаптылықта болады.
Бюджеттік бағдарламаның ... ... ... ... ... ... және тиімді пайдаланылуын тексеруді жүзеге асыра алады.
Бюджеттік кредиттің бағыттары - отандық ауыл шаруашылығы ... ... ... ... шаралары шеңберінде кредит ресурстары негізгі және айналыс қорлары толықтыруға, ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдейтін фермалар мен цехтарды ... ... ... және ... ... ... іске асыруға бөлінеді[26].
2.3. Қазақстан Республикасында несиені қамтамасыз ету тәсілдері
Енді осы несиенің ... ... ... ... ... берілетін ссуда - бұл қарыз алушының активтерімен қамтамасыз етілген несие. Кепілге берілген активтер қарыз алушының иелігінде қалып, оның ... ... ... ... дамыған елдердегі қарыз алушының жағдайы жақсы болып келген жағдайларда несие қамтамасыз етілмеуі де мүмкін.
Қарыздарды қамтамасыз ету банк ... ... мен ... ... кепілдігі үшін қажет. Несиелік қамтамасыз етудің негізгі түрлеріне төмендегілер жатады:
* Кепілге алу-тапсырма бір жақты міндеттемелі ... Бұл ... ... ... ... ... ... қажет уақытында өтеп беруі туралы банк алдындағы міндеттемесі;
* Кепілдік-кепілдеме уақыты жеткенде қарыз алушы өз міндеттемесін орындамай жатқан жағдайда, ... ... өтеп беру ... ... ... ... қағаздар, тауарлар және басқа да мүліктерді кепілдікке салу, кепіл құқығы қарыз алушы өз ... ... ... ... оның ... ... ... сату барысында түскен түсімнің белгілі бір бөлігін алу немесе сол мүліктерді (ғимарат, жер ... ... ... толығымен иемдену құқығы;
* Жылжымайтын мүлікті кепілдікке салу құқығы; несиелерді қамтамасыз етуде негізгі рөл ипотекаларға жүктеледі және ғимараттар мен жер ... ... ... ... салу ... негізі болып табылады. Оларды кепілдікке салу арқылы иегерлері несие алады.
Несиелерді қамтамасыз етудің материалдық формаларына: жер, құнды қағаздар, тауар-материалдық ... ... ... және т.б. ... ... қарыз беру үшін қарыздарды есепке ала отырып, ... ... ... ... ... қарыздық шоттар ашылады. Жекелеген баланстық шоттарда бір ... ... ... ... және ұзақ ... ... есепке алу жүргізіледі. Қарыздық шоттардың дебетінде алынған қарыздардың сомасы, ал кредитінде қайтарылғаны көрсетіледі.
Клиенттердің ... ... және ... ... әр ... жай ... ... арнайы қарыздық шоттар ашылады.
Арнайы қарыздық шоттардың жай шоттардан айырмашылығы - ... беру әр ... ... ... ... ... қарыз алушының арнайы қарыздық шот ашқызуы барысында банкке өткізген міндеттемелік өтініші ... ... ... ... есеп айырысу құжаттарын шоттарға аудару арқылы жойылады.
Қысқа мерзімді несиелер-күнделікті операцияларына қажетті айналым ... ... өтеу үшін ... ... ... несиелік желі, соның ішінде маусымдық және жаңармалы қарыздар, күтпеген оқиғаларға жұмсалатын несиелер мен қарыз алушының ... ... ... үшін ... ... желілер-анықталған тәртіптерді сақтай отырып, белгіленген уақыт аралығында несиелерді ... ... ... ... ... сомасын алу туралы банк пен қарыз алушы арасындағы келісім-шарт.
Жылжымайтын мүлікке берілетін қарыздар-құрылыс мерзімі екі жылдай көлемге созылатын ... ... ... несие. Сонымен қатар, бұл несие тұрғын үй ... алу үшін 15-25 ... да ... ... ... ... ... тұтыну тауардарын сатып алу үшін берілетін тұтыну несиесі.
Қазақстан Республикасында несиелеу: "Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... Республикасындағы Банктер және банкілік қызмет туралы" заңдарымен т.б. реттеліп, жүзеге асырылады.
ҚР Ұлттық Банкі туралы 1995 ... 30 ... ... 53 ... ...
* аффинирленген алтын;
* шетел ... ... ... және ... валютасындағы алты ай мерзімге дейінгі вексельдер;
* қор биржаларында ... ... ... бір жыл ... ... борыш қағаздары балуы мүмкін.
Сонымен қатар, Директорлар ... ... ... ... да ... мен тауар реттеу құжаттармен қамтамасыз етілуі мүмкін.
Кредит, сондай - ақ ол ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкі қолданып жүрген заңдарға сәйкес кепілдікке ... ... ... ... ... ... және ... қызмет туралы заңның 35 - бабына сәйкес, несиелердің қайтарымдылығын қамтамасыз ету, несиелердің ... айып ... ... ... ... және заңдармен немесе шартпен ... ... ... мен ... ... мүмкін.
Клиенттің несиені қайтаруға жоғары қабілеттілігі мен ... ... ... банк ... қамтамасыз етусіз - ақ беру туралы ... ... ... бір заемшыға осы заемшының банктерден және банк ... ... ... ... ... ... ... заем қаражатының көлемін шегеріп тастағанда активтердің орташа жылдық құнынан асып ... ... ... банк кредитін беруге құқылы емес.
Заемшының активтерінің орташа жылдық құны есепті жылдың ... осы ... ... ... ... ... ... туралы шартпен, сондай - ақ заң актілерімен ... ... ... ... ... ... тыс тәртіппен сауда ... ... өз ... өткізуге құқылы[15].
Кепіл несиені қамтамасыз етудің ең ... ... ... мынандай шарттарды сақтайды: біріншіден, кепілдің құнын анықтау барысында несие мөлшері мен пайыз мөлшерлемесін қоса алғандағы сомасын, сол ... ... іске ... және оны ... айналдыру үшін уақытты дұрыс анықтау қажет; екіншіден, кепіл туралы келісім жасаған кезде, барлық ... ... ... ... ... ... ... және заңды түрде қорғалуын қамтамасыз ету қажет; үшіншіден, ... ... сай ... алушының иелігінде болатын кепілдің тұрған жерін жағдайын, құнділіғін үнемі бақылап отыру қажет. Бұл айтылған жағдайлар көбіне бағалы қағаздарға да ... ... ... банк ... шарты бойынша өз міндеттемелерін орылдамаған қарыз ...
* ... ... ... ... ... кез келегн есеп шотындағы ... ... ... ... ... ... төлеуге қабілетсіз қарыз алушыны ҚР - ң заңдарына ... ... деп тану ... ... талп ... беруге құқылы.
Қазақстан Республикасының 1994 жылы 27 желтоқсанда қабылданған Азаматтық кодексінің ... ... 292 - ші ... ... ... қамтамасыз ету әдістері көрініс тапқан. Осы аталған бапқа сәйкес ... ... ... ... шартта көзделген айып төлету, кепіл, борышқордың мүлкін алып қалу, аманат, кепілдік, ... және ... ... арқылы қамтамасыз етілуі мүмкін.
Міндеттемені ... ету ... ... ... бұл ... ... ... соқтырмайды.
Негізгі міндеттеменің жарамсыздығы оны қамтамасыз ... ... ... ... ... 299 бабында көрсетілгендей міндеттемеге сәйкес ... ... ... ... ... етілген міндеттемені орындамаған ретте кепілге салынған мүлік құнынан осы ... ... ... ... ... ... алдында артықшылықпен қанағаттандырылуға құқығы бар міндеттемені ... ... ... деп ... ... 302 ... ... кепіл арқылы қамтамасыз ... ... егер ... ... заң ... ... ... кепіл талапты оның нақты қанағаттандырылатын кезіндегі ... ... қоса ... ... ... өткізіп алу арқылы келтірілген шығындардың өтелуін, айып салуды, кепілге салынған ... ... ... ... ... ... - ақ ... алу жөніндегі шығындарды өтеуді қамтамасыз ... ... ... ... ... арқылы қамтамасыз ету мөлшері туралы уағдаласқан жағдайда кепіл болашақта ... ... ... ... ... ... ... Азаматтық Кодексінің 364 бабыны сәйкес несие берушінің кінәсі, егер міндеттеменің орындалмауы ... ... ... орындалмауы екі тараптың да кінәсінен болса, сот оған ... ... ... ... ... Сот, егер ... беруші міндеттеменің орындалмауынан ... ... ... ... келтірілген залал көлемінің ұлғаюына қасақана немесе абайсызда ... ... ... ... азаюына ақылға қонымды шаралар қолданбаса, борышқор жауапкершілігінің мөлшерін де азайтады.
Егер ... ... ... ұсынған тиісті дәрежедегі орындауды қабылдаудан бас ... ... ... немесе шартта көзделген, не іскерлік айналым аяқталғанға дейін борышқор өз ... ... ... ... мәніне туындайтын әрекеттерді жасамаған болса, ол мерзімді өткізіп алған болып ... ... ... ... ... мерзімді өткізіп алған кезде міндеттемені орындаудың кездейсоқ мүмкін болмай қалуының барлық қолайсыз ... ... ... ... ... ... берушінің мерзімді өткізіп алғаннан кейінгі уақытына ... ... ... ... алушы төлеуден бас тартқан жағдайда, үшінші бір жақтың қарызды өтеймін деген жазбаша міндеттемесін береді. Бұл жағдайда кепіл-хаттың заңдылығы ... ... ... ... ... ... ... кепіл берушінің құқығы туралы сұрақтың маңыздылығын ескеру қажет. Кепіл-хаттың ссуданың қамтамасыз ету құралы ретінде пайдалану, кепіл-хатты берушінің тұрақтыдығын ... ... ... ... ... О Р Ы Т Ы Н Д ... қорыта келгенде, Қазақстан Республикасының экономикасы қазіргі таңда нарықтық қатынаста болғандықтан несие мәселесі үлкен рөл атқарып ... ... ... ... ... халықтың ақша қаражатын таратудың жалпы формаларын іздестіруде, себебі, ақша ... ... ... ... ... ... ... құйылуын қамтамасыз етуі төмен деңгейде жүруде.
Бүгінде, нарықтық экономика аясында ... ... іске ... ... ... ... ... қызметті жеке-дара бөліп шығаруға болады. Себебі, қандай да болмасын кәсіпкерлік, коммерциялық қызметтің метериалдық негіздері қаражаттар, яғни өздерінің ... ... ... ... ... саналады. Осыған байланысты, нарықтық процесстер несиелік капиталдардың көмегінсіз, олардын тыс жүзеге асырылмайтынын білуге тиістіміз.
Қазіргі таңда, экономикамыздың тұрақтандырылуы және ... ... ... ... ... Ал бұл ... ... сенімді болатындығы бұл саладағы Ұлттық Банктің жүргізетін басқаруына байланысты. ... ... ... ... ... негізгі мақсаты-Қазақстан Республикасы қаржы секторының барлық институционалдық бірліктері бойынша ... ... ... қаржы секторына шолу жасау.
Ақша-кредит статистикасы елдің қаржы ұйымдарының қаржылық және қаржылық емес активтері мен пассивтерінің ... ... ... ... ... ... 2001 ... желтоқсаннан бастап Қазақстандағы ақша-кредит статистикасының талдау негізі тұтастай ... ХВҚ ... ... және ... ... ... жөніндегі ұсыныстарына сәйкес келетін тұжырымдамалар мен анықтамаларды көрсетеді.
Ақша-кредит статистикасы жөніндегі деректер Ұлттық Банктің және ... ... ... екінші деңгейдегі банктердің шоттарын қамтиды, солардың негізінде Ұлттық Банк бойынша екінші деңгейдегі ... банк ... ... шолу ... ... ... монетарлық шолуында ақша базасының барлық құрамдас бөліктері бойынша деректер болады, оған ... ақша ... ... ... ... ... ... кіреді. Екінші деңгейдегі банктердің монетарлық шолуына ақша массасының ұлттық көрсеткішіне кіретін банктердің ... ... ... ... қамту бойынша едәуір ауқымды болып табылатын және елдің қаржы ... ... ... бірліктері бойынша шоғырландырылған деректер бар қаржы секторының шолуын ... үшін ... ... кредиттік серіктестіктердің шоттары мен басқа қаржы институттарының ... ... ... ... ... және т.б.) ... кіргізу есебінен кеңейту жоспарлануда. Бұл ақша-кредит және қаржы статистикасының елдегі қаржы ... ... ... тең ... бере алатындай болуы үшін қажет. Қаржы секторының шолуын жасаған кезде Қазақстандағы ақша-кредит және қаржы статистикасы елдің қаржы ... ... ... ... ... үшін ... мен ... барынша кең ауқымын қамтитын болады.
П А Й Д А Л А Н Ғ А Н Ә Д Е Б И Е Т Т Е Р
* ... ... ... ... 1998ж. 7 қазандағы ғ284-1 заңымен өзгерістер мен толықтырулар енгізілген ресми мәтін.-Алматы: Жеті жарғы, 2005.
* Тасыбаева А.С. ... ... ... Н.Ә. ... ... - ... ... КөшеноваБ.А. Ақша.Несие.Банктер. Валюта қатынастары.// Алматы: Экономика,2000.-328 б.
* М.Пессель М.А. Проблема разделения власти и банковская ... и ... ... 65-67.
* Кредиты. Мнвестиции.-М.:ПРИОР, 1995.-144с.
* Банковское право. Ефимова Л.Г.//М.:1994.-360с.
* Основы банковского права. Олейник О.М.//М.: 1997.-424с.
* ... ... ... Д.Г., ... С.В., ... ... ... Банковское дело под.ред. Г.С.Сейткасимова//Алматы.:1998.-576с
* Мақыш С.Б., Қлияс А.Ә. Банк ісі: Оқу құралы.//Алматы:Қазақ Университеті,2004.-241 ... ... ... ... Н.Д.//Москва.:2000-471с.
* Основы международных валютно-финансовых и кредитных отношениий: Учебник/науч.ред. В.В.Крунов.//М.:Инфра 1998г.-432с.
* Банковская право Республики Казахстан. Давыдова Л., Райманов ... ... ... Финансовое и банковское право.// под.ред. О.М. Горбунова М.: 1997. - 277с.
* Банковское право США: (пер. С анг.) // Общ. Ред. ... М.: ... ... ... ... Азаматтық кодексі. 13 наурыз 2003ж өзгерістерімен. Алматы: "Жеті жарғы". 2000ж.
* Кредиттік серіктестіктер туралы 2003 жылғы 28 наурыздағы ғ400-11 ... ... ... ... ... ... ҚР Заңымен енгізілген өзгерістерімен) Источник: справочная правовая система ЮРИСТ, 06.06.2005г.
* Абашина А.М., Симонова М.Н., Талье И.К. Кредиты и ... ... ... дом "Филинч" 1997.-128 с.
* Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк туралы" Заңы 1995ж. 30 наурыз ғ2155. ... ... ... ... ... ЮРИСТ. 25.03.2005ж.
* Қазақстан Республикасының қаржы секторын дамытудың тұжырымдамасы туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 28 шілдедегі N753 ... 1 ... 2005г ... ... ... ... банктердін кредиттеу жөніндегі құжатнаманы жургізу ережелерін бекіту туралы Каулы. КР Ұлттык Банк ... 2002 ж 1 ... N279 ... ... ... Республикасының 2004ж 24 сәуірдегі N548-ҚҚ Бюджет кодексі. (енгізілген өзгерістер Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 22 ... ... ... ... ... N21-22, ... ... Саниев М.С. Деньги, кредит, банки.//Алматы: Алматинский коммерч. Инст. 2000.-198с.
* Банковское право РФ (общая часть). ТосунянГ.А., Викулин А.Ю. ... А.М. ... ... ... и ... ... Учебник//под.ред. Л.Н.Красавиной. М.:1994.-592с.
* "Қазақстан Республикасындағы Банктер және банк ... ... ... Республикасының 1995ж. 31 тамыздағы ғ2444 Заңы (2004ж. 13 желтоқсанға берліген өзгерістермен) //СД Қазақстанның заңнама базасы: ... ... ... ... ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Банкілік несиелеудің құқықтық негіздері.63 бет
Екінші деңгейлі банктердің несие саясатын басқару73 бет
Ипотекалық несиелеу20 бет
Несие беруші мен несие алушылар арасындағы қарым-қатынастар67 бет
Несиелік жүйе27 бет
Ссудалық пайыздың мәні15 бет
Халықаралық валюталық жүйе және валюталық бағам29 бет
Экономикалық категория ретінде несиенің мәні және қажеттілігі31 бет
Қазақстан Республикасындағы ақша реформалары және оның ерекшелiктерi8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь