Күкіртсутектің мұнай құрамы

Тақырыптың өзектілігі. Біздің экономикамыздың басты саласы мұнай болып табылады. Ал мұнай өндірісінде өте көп мөлшерде атмосфераға зиянды тастанды ретінде көп мөлшерде күкіртсутек газы тасталып отыр. Қазақстанның көптеген өндіріс орындарында күкіртсутекті залалсыздандыру үшін оны жағып жібереді, ал жағу күкіртсутектің жинақталуына алып келеді.
Күкіртсутектің мұнай құрамында, ілеспе суда болуы металдан жасалған конструкциялардың коррозия жылдамдығының артуына, бұзылуына, соның нәтижесінде технологиялық қондырғының, жапқыштың бұзылуына, құбырлардағы мұнайдың ағып кетуіне алып келеді.
Сонымен қатар, күкіртсутектің қызуы күшті жарылысқа немесе жануға алып келуі мүмкін. Жаққан кезде улы газдың (күкірт диоксиді) түзілуімен ыдырайды. Көптеген металдарға және кейбір пластик түрлеріне байланысты агрессивті болып келеді.
Күкіртсутек ауадан ауыр болғандықтан жер бетіне төселіне алады. Ол топырақ арқылы судың ластануына, ары қарай қоректік тізбек арқылы адам организміне өте алады.
Күкіртсутектің денсаулыққа зиянды әсер етуі ең кем дегенде екі ғасырдан бері белгілі. Адам организміне күкіртсутектің әсер етуі өткір, өткірге жақын және созылмалы улы деп бөлінеді. Бүкіл әлемдік денсаулық сақтау ұйымының (ВОЗ) мәліметтері бойынша күкіртсутектің жоғарғы концентрациясы нерв жүйесінің тыныс алу орталықтарын сал болуға, соның нәтижесінде тыныс алудың тоқтауы, асфикция және өлімге алып келеді. Күкіртсутек –адамды өлімге алып келетін у. NIOSH мәліметтеріне сәйкес күкіртсутек - жұмыс орнында адамның күрт өлуінің басты себепшісі. Оның ұзақ жүйелі әсер етуі организмнің иммундық реактивтілігін төмендетеді және ангина, пневмония және жоғарғы тыныс алу жолдарының катармен ауыруын жоғарылатады. Күкіртсутекте терілік резорбтивтік және эмбриотоптық эффектер байқалады.
Осыған орай біздің зерттеуіміздің мақсаты – сулы ерітінділерде күкірттің маңызды қосылыстары сульфаттар және тиосульфаттар алу мақсатында мұнай-газ өнеркәсібінде бөлінетін зиянды тастанды - күкіртсутекті электрхимиялық залалсыздару әдісін жасау. Осы мақсатқа байланысты жұмысты орындау барысында келесі міндеттер қойылды:
-күкіртсутек газының күкірт қышқылы ерітіндісінде түйіршікті электродтарда тотығуының ток тығыздығына тәуелділігін зерттеу;
        
        Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Біздің экономикамыздың басты саласы мұнай болып табылады. Ал ... ... өте көп ... атмосфераға зиянды тастанды ретінде көп ... ... газы ... ... ... көптеген өндіріс орындарында күкіртсутекті залалсыздандыру үшін оны жағып жібереді, ал жағу ... ... алып ... ... ... құрамында, ілеспе суда болуы металдан ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде технологиялық қондырғының, жапқыштың бұзылуына, ... ... ағып ... алып ... ... ... қызуы күшті жарылысқа немесе жануға алып келуі ... ... ... улы ... ... диоксиді) түзілуімен ыдырайды. Көптеген ... және ... ... ... байланысты агрессивті болып келеді.
Күкіртсутек ауадан ауыр болғандықтан жер ... ... ... Ол ... ... ... ластануына, ары қарай қоректік ... ... адам ... өте ... ... ... ... әсер етуі ең кем ... екі ... бері ... Адам организміне күкіртсутектің әсер етуі өткір, өткірге жақын және ... улы деп ... ... ... ... ... ... (ВОЗ) мәліметтері бойынша күкіртсутектің жоғарғы концентрациясы нерв ... ... алу ... сал ... ... ... ... алудың тоқтауы, асфикция және өлімге алып келеді. ... - ... ... алып ... у. NIOSH ... сәйкес күкіртсутек - жұмыс орнында адамның күрт өлуінің басты ... Оның ұзақ ... әсер етуі ... ... реактивтілігін төмендетеді және ангина, пневмония және жоғарғы ... алу ... ... ... ... ... терілік резорбтивтік және эмбриотоптық ... ... ... орай біздің зерттеуіміздің мақсаты - сулы ерітінділерде күкірттің маңызды ... ... және ... алу ... ... өнеркәсібінде бөлінетін зиянды тастанды - күкіртсутекті электрхимиялық залалсыздару әдісін ... Осы ... ... ... ... ... келесі міндеттер қойылды:
-күкіртсутек ... ... ... ... ... ... тотығуының ток тығыздығына тәуелділігін ... ... ... ... ... түйіршікті электродтарда тотығуының қышқыл концентрациясына тәуелділігін зерттеу;
-алынғын сульфаттар мен ... ... ... мен ... ... ... ... әсерін қарастыру.
Бұл әдіс - күкіртсутекті ... жаңа ... ... болып табылады.
ӘДЕБИ ШОЛУ
І. Күкіртсутек сипаттамасы
1.1 Күкіртсутектің табиғатта кездесуі, шығу ... ... жиі ... ... ... ... және мұнайда, сонымен қатар, газ кен ... ... Ол ... миграцияда болады, тау жыныстарымен қосылып жер бетіне жақын ... ағын ... ... Ол эндогенді және экзогенді жолдармен түзіледі.
Күкіртсутек көп ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді. Оның магмада түзілу ... әлі анық ... ... ... ... ... күкіртсутек ұзақ уақыт бойы газ ағыны түрінде күкіртсутектік ... және ... SO2, CO2, N, H2О ... және ... да ... ... ... Оның құрамы сольфатардың әрекет ету пунктерінде ... өте тез ... ... ... ... 25% ... жетеді.
Вулкан атқылауынан басқа, көп жағдайда күкіртсутек әртүрлі ... ... ... жылы минералды көздермен байланысты. Мұндай көздерде күкіртсутектің құрамы кейде бір литр суда 0,2 -- 0,3 г ... ... ... ... түзілуінің қарапайым жолы өлген ... ... ... ... ... ... ... табылады. Микроорганизмдердің қатысуымен әртүрлі ... су ... ... ... ... жанар заттарда және басқа да ... ... ... процестері осындай.
Көптеген жағдайларда күкіртсутек ... ... ... ыдырауы (CaSO4·2H2O) нәтижесінде түзіледі, SO4 қайта қалпына келуіне ... ... ... сульфидтердің ыдырауы кезінде де түзілуі мүмкін, әсіресе, күкіртті ... кен ... ... зонасының төменгі бөліктерінде.
Едәуір мөлшерде ол ... ... ... жүретін газдарда, сонымен қатар, мұнайлы суларда, ... ... және ... ... ... ... қосылыс ретінде күкіртсутек ауа ... ... ... оңай ... Жер ... ... ... оның толығымен тотықпауы нәтижесінде таза күкірт түзіледі, ал ауа ... ол H2O және SO2 ... ... улы ... санына жатады. Бірақ, құрамында аз мөлшерде еріген ... бар ... және жылы ... ... ... мақсатында кеңінен қолданылады.
Күкіртсутектің жер ... ... ... өте көп. ... бар күшті газ ағындары мұнай кен ... ... ... және көптеген жерлерде кездеседі. Әсіресе, гипсті қыртыстарда, жер асты ... және ... жиі ... ... ... ... түзілуі
Су-напорлы режим жағдайында мұнай ... суды ... ... су және ... ... ... ... өзгерте отырып, өзара еру процестеріне, химиялық және ... ... алып ... ... ... ... қысымды ұстап тұруға арналған, жасанды айдалған су өте ... оның ... ... қабаттық судан едәуір ерекшеленеді. Мұнай қасиеттерінің ... алып ... ... ... ... суда еріген сульфаттар есебінен биохимиялық тотығуы болып ... Бұл ... ... ... ... ... + СН4 = СаСО3 + Н2O + H2S; ... + С9Н20 = ... + 2СО2 + ЗН2О + 7H2S ... ... ... ... ... қалпына келтіргенде судың және көміртектің қос тотығына ... ... ал ... С10Н22 ... ... айналады. Бірақ, көмірсутектің тотығуының соңына қарамай, сульфаттардың қайта қалпына ... ... ... ... ... фракцияларының жоғалуына, оның тығыздығының және тұтқырлығының өсуіне және ... ... және ... ... ... алып келеді. Күкіртсутекпен ластану - бұл процестің маңызды зардаптарының бірі.
Қазіргі ... ... кен ... ... кезінде мұнайдың тотығуы есебінен сульфаттардың ... ... келу және ... ... ... ... қайта қалпына келтіретін бактериялардың (Desulfovibrio desulfuricans) тіршілігі ... ... ... ... ... деп ... болады.
Күкіртсутек өндіру процесінде беттік тұщы және ... суын ... ... емес ... жер асты ... ... жерлердегі шоғырларда байқалған.
Терең мұнай қабаттарына ... ... ... бірге кіргізеді. Табиғи жағдайда сульфатты қайта қалпына ... ... өзен және ... ... әсіресе, көмірсутегі бар терең емес жер асты горизонттарының ... өте көп ... ... ... және тұщы ... кейбір қабат суларында, сонымен қатар, ... ... ... ... ... бақылаулар күкіртсутек, әдетте, айдайтын ұңғымалардың ... ... ... ... ... қалпына келтіретін суды жібергеннен бір жылдан кейін пайда ... ... ... ... ары қарай жүруі нәтижесінде эксплуатациялаушы ұңғымалардың забойына жетеді және ... ... ... ... Максималды мөлшері 1л суда ... жүз ... ... ... 100 мл/л ... ... да аз ... әдетте, оның концентрациясы 40 -- 50 мл/л. Күкіртсутекті судың ... ... ... өндірістік қондырғының коррозиясының жылдамдығы ұлғаяды.
Күкіртсутек ... ... ... ... ... көп ... ... жасалған, темір сульфидін түзеді. Темір сульфидінің пайда ... ... ... қара ... ... болуы жатады және оларды кен орындарда жиі көруге болады.
Күкіртсутек ... ... ... ... ... нәтижесінде технологиялық қондырғының, жапқыштың ... ... ... ағып ... алып ... ... ... темір сульфиді дайындаудың ... ... ... ... және айдау ұңғымаларының забой маңы зонасын бітеуі мүмкін.
1.3. ... ... ... (H2S) - ... өте улы газ. ... ... (400 °C жоғары температурада қарапайым заттарға - S және H2 ... ... ... ... ... сондықтан ол полярлы (μ = 0,34x10−29 Кл·м). Су молекуласына ... ... ... ... ... сутекті байланыс түзбейді, сондықтан күкіртсутек газ болып табылады.
Ауаның құрамында 0,001% ... ... ... тән ... иісі шығады, ал 0,05% ... тірі ... ... әсер етеді. Егер оның ... ... ... кетсе бас айналу, бас ... ... дем алу ... ... адам ... талуына алып келеді, ал егер оның ... ... ... кома, құрысу, өкпенің ісінуіне, тіпті өлім ... ... ... ... ... ... зиянды әсер етпейтін жоғары концентрациясы ... ... өте ... тотықсыздандырғыш:
2H2S+3O2=2H2O+2SO2 ... ... ... ... сулы ... ... жүреді. Күкіртсутек суда жақсы ериді, судың бір ... бұл ... үш ... ериді. Түзілген ерітінді - күкіртсутекті су, ол өте әлсіз қышқыл ... ... --> HS− + H+ Ka = ... ... (5) ... ... + 2NaOH = Na2S + 2H2O ... + NaOH = NaHS + H2O ... - ... ... ... көк от ... ... + ЗО2 = 2Н2О + 2SO2 ... ... ... + O2 = 2S + 2H2O ... ... да ... әрекеттеседі, ол ерітіндіде тотыққан кезде бос ... ... SO42−, ... ... + 4HClO3 = 3H2SO4 + 4HCl ... + SO2 = 2Н2О + 3S ... 1. ... физика-химиялық қасиеттері
Қайнау температурасы °С
60,75
Қату температурасы °С
-83
Балқу температурасы °С
-85,6
Критикалық ... ... ... ... ... ... түзілу жылуы, ккал/моль
4,8
Ауаның құрамында күкіртсутектің мөлшерінің ... ... ... және оның ... табиғи айналымына тікелей байланысты. Атмосферада күкіртсутектің түзілуінің бір көзі - ... ... ... ... ... ... 0,2x103, ... мөлшері кезінде ол ауадан екі ... ... ... [2,3,8]. Ол ... топырақтағы күкіртті бактерияларынан немесе теңіз суынан ... ... ... ... ... ... ... күкіртсутектің үлесі көп [4]. ... ... көп ... ... ... өндіретін және өңдейтін аймақтарда байқалады. ... ... ... ... ... бірнеше топтарға бөлінеді: қалдық күйіндегі газдар; абсорбциялық ... ... ... ... және кездейсоқ бөлініп жатқан газдар. ... ... ... 80-90% күкірт оксидтері болады, ал күкіртсутек ... ... (15-31%) ... ... Айта ... ... мұнай-химиялық комплексте күкірт қышқылы, аммиак та ... [5]. ... атап ... биогенді көздерден және өндіріс орындарынан басқа, күкіртсутек таза ... ... ... ... ... ... мал ... құс шаруашылығы кешендерінен бөлініп, қоршаған ... ... ... ... ... 0,3 ... ... күшті жарылысқа немесе жануға алып келуі мүмкін. Жаққан кезде улы ... ... ... ... ... Көптеген металдарға және кейбір пластик түрлеріне байланысты агрессивті. ... ... ауыр және жер ... ... ... улылығына байланысты оның қолданылуы шектеулі:
-аналитикалық химияда күкіртсутек және ... су ауыр ... ... ... үшін ... ретінде қолданылады;
-медицинада - табиғи және ... ... ... құрамында, сонымен қатар, кейбір минералды ... ... ... қышқылын, элементті күкірт, сульфид алуда қолданады;
-тиофен және ... алу үшін ... ... ... ... адам организміне әсері
Күкіртсутектің денсаулыққа зиянды әсер етуі ең кем ... екі ... бері ... Адам ... ... әсер етуі өткір, өткірге жақын және созылмалы улы деп ... Улы әсер ... ... ... с-оксидаза, сукцинатдегидрогеназаның тежелуімен және ... ... ... ... ... Ингаляция кезінде жасушалық некрозға алып келеді, әсіресе, ... алу ... Тура ... әсері нерв жүйесінің, тыныс алу жолдарының және ... ... ... ... алып ... ... әлемдік денсаулық сақтау ұйымының (ВОЗ) мәліметтері бойынша күкіртсутектің ... ... нерв ... ... алу ... сал ... соның нәтижесінде тыныс алудың ... ... және ... алып ... ... - ... ... алып келетін у. NIOSH мәліметтеріне ... ... - ... ... ... күрт ... басты себепшісі. Оның ұзақ жүйелі әсер етуі ... ... ... ... және ангина, пневмония және жоғарғы тыныс алу жолдарының катармен ауыруын ... ... ... ... және ... ... ... Ұзақ уақыт әсер етуі кезінде күкіртсутектің ... ... ... ... ... ... ... апат нәтижесінде атмосфераға көп мөлшерде күкіртсутектің ... және ол ... ... ... және жел ... зауыт территориясына іргелес жатқан тұрғын жерге таралуы нәтижесінде адамдардың ... ... ... ... Үш ... ... 320 адам ауруханаға жатқызылды, олардың 22 қаза болды. Ең жиі ... ... ... ... ... ... ... көбі есінен айрылған, ... ... алу ... ... 9 ... өкпе қабынуы байқалған. Ауадағы күкіртсутектің концентрациясы 1500-300 мг/м3 асып ... деп ... ... ... және ... астмамен ауыру арасында байланыс бар екендігі анықталды. Егеуқұйрықтарға ... ... ... ... ... цитотоксикологиялық әсері анықталды. Орталық нерв жүйесінде сулы ... ... ... ... ... ... түзілуі туралы болжам бар. Бұл ... ... ... төмендеуі кезінде тұрақсыздылығы шекті көмірсутектердің наркотикалық ... тез ... ... ... ... ... көмірсутектермен бірге болуы, сонымен қатар, қоршаған ауаның жоғары температурасы ... ... ... ... ... ... уланудың басты қауіптілігі ... ... ... және ... нормалау жалпы әртүрлі мемлекеттерде КСРО және ары ... ... ... нормативтермен салыстыруға болады.
Күкіртсутектің және көмірсутектердің ұзақ уақыт әсер етуі ... ... ... ... тыныс алу жолдарының қайталама және созылмалы зақымдануына және ... ... ... ... әсер ... Бұл ... бронх өкпелік патология құрылымы өзгереді, басты орынды бронхтық ... ... ... ... ауыр және ауыр ... ... ... [59].
Соңғы кезде күкіртсутектің адам организміне оң әсер етуі туралы ... ... ... ... - ... қан жолдарын кеңейтетін құрал. Мысалы, G.Yang et al, 2008; P A ... 2008; E.M. Adler (2007) ... ішек ... жасап шығаратын күкіртсутек артериалды қысымды төмендетуге қабілетті ... ... ... ... ... ... ферментімен жасап шығарылады, оның негізгі функциясы - цистатионнан цистеин амин ... ... ... бұл ... ... ... ... реакцияларды катализдеуге қабілетті, соның ішінде, цистеиннің ... және ... бөле ... ... ... ... Осы уақытқа дейін бұл реакция арнайы ... рөл ... ма ... бұл тірі ... ... ... машинасының көптеген бірі ма деген сұраққа ... ... ... ... ... қан ... көк тамырдың тегіс бұлшық еттерінің босаңсуына алып ... Бұл ... ... ... ... ... ет ... мембраналарына орнатылған калий каналдарымен - ақуыздармен әрекеттеседі, олар калий ... (К+) ... ... ... Күкіртсутек калий каналдарын ашады, ол көк тамырдың ... ... ... ... алып ... ... осы екі кезеңді (ферменттің күкіртсутекті шығара алуы және ... көк ... ... ... қан ... реттейтін тағы бір жүйені құру үшңн пайдалана алуы ... ... ... Бұл ... ... ... ма ... айтылған екі эффект болып қалды ма ... ... ... ғана ... сұраққа жауап беру үшін зерттеушілер цистатионин-гамма-лиаза генінен айрылған ... ... ... жасады. Жеті апталық кезеңге ... олар ... ... ... ... өсті және ... ... жетінші аптадан бастап олардан гипертониямен ауыра ... 12- ... ... ... ... ... ... 135мм жетті, ол сол ... ... ... - 18мм жоғары. Мұның себебі ... ... ... ... ... ... көк ... қабырғаларында және қан плазмасында күкіртсутектің концентрациясының күрт ... ... Күре ... ... көзін енгізу генді модификацияланған тышқандарды уақытша жазды. Бақылау ... да бұл ... ... ... ... бірақ қатты емес.
Әрине, тышқан геномынан цистатионин-гамма-лиаза генін алу тек қана ... ... ... ғана ... ... ... бір қатар биохимиялық өзгерістерге алып ... ... ... ... ... ... нәтижесінде болғандығын дәлелдеу үшін қосымша ... ... ... ... ... ... 1. ... адам денсаулығына әсері
Адамға күкіртсутек әсер еткенде денсаулықтың өзгеруі.
Сурет 1де ... ... ... ... алып ... ... ол толығымен бастапқы көзге байланысты. Мысалы, атты анықтамада 0,0011 мг/м3 ... ... ... жұмыртқаның иісіне ие деп сипатталады. Сонымен ... Я.М. ... ... ... ... табалдырығына күкіртсутектің жоғарылау концентрациясы жатқызылды: 0,002-0,01мг/м3.
Халықаралық эксперттер тобы иіс ... ... ... деп ... ... ... 1986). Әдебиетте күкіртсутектің деңгейіне нұсқаулар бар, оның ... иісі ... және ... ... 4,2-7,0мг/м3 диапазоны деңгейінде де шіріген жұмыртқаның шекті иісімен ... 140-152 мг/м3 жуық ... иіс иіс ... ... ... байланысты сезілмейді [62].
Күкіртсутек көздің және ... ... ... ... 14 мг/м3 және 70-280 мг/м3 ... де ... ... тітіркенуі жас ағумен, көрудің және ... ... ... олар ... ... және көз ... ... қабынуына және білінуіне алып келуі мүмкін. Күкіртсутек 14 мг/м3 ... ... ... 5-6 ... әсер ... көз ... ... қабындырады.
140 мг/м3 - бұл мамандық ... және ... ... ... (АҚШ) ... ... өмірге және денсаулыққа тез қауіпті ... ... ... ... ... ... 30 мин диапазон тыныс алу аппаратурасының бұзылу мүмкіндігімен байланысты. ... ... ... ... тез арада тыныс алу аппаратурасын кию және ... ... тез ... ... ... мг/м3 ... ... үш жұмысшыны әсер етудің бірнеше ... ... ... ... ... ... және лабораториялық тышқандарға өткір әсер еткенде кардиологиялық эффекттер ... Егер әсер ету тез ... онда ... қалыпқа келу тез жүрді. Бірақ, ... ... ... әсер ... ... ... тірі қалғандарда ұзақ уақыт сақталған. Екі ... ... ... ... әсер ... ... ... функциясының бұзылуына алып келетіндігін анықтады, ол ... ... ... ... тездігімен, жазған кезде қателермен, есте сақтау қабілетінің, психомоторлық және ... ... ... ... Күкіртсутек әсер еткеннен кейін қалдық байқалу жүйелік оттегімен ашығу, мидың және ... ... ... ... ... ... ... тікелей тыныс алу орталығына әсер ... ... ... алу ... және ары ... ... алып ... мг/м3 аралығындағы деңгейде өткір улану бірден шаршау, бас ... бас ... ... ... иіс сезу функциясының жоғалуы, ... ... ... көру ... ... ой қызметінің бұзылуымен, ұйқысыздық, өкпенің қабынуы, құрысу, кома, ... ... ... жүректің тоқтауымен және өліммен ... ... алып ... концентрациясы әдебиеттер мәліметтері бойынша бір-бірінен едәуір ерекшеленеді. 1000 мг/м3 концентрациялы ... бір ... екі ... ... ... ... жүруі мүмкін. Сонымен бірге, шет ... ... ... ... ... концентрациялар алып келеді делінген. Олар бойынша ... 1520 мг/м3 ... ... алып келеді.
Өкпенің қабынуы - күкіртсутектің әсеріне ұшыраған адамдарда жиі ... ... ... ... кезінде бар әсер ету ... ... ... ... ... ... ... заттардың доза уақыттық әсер ету ... ... ... ... ... ... ... қол жетімді ғылыми және анықтамалық әдебиеттерде бірнеше сілтемелерде ғана ... ... 51-1-96 да апат ... адам ... күкіртсутектің улы әсеріне бағалау келтірілген. ... ... ... ... ... ұсынылған шекті концентрациясы 30 мг/м3, ол ... ... ... кен ... СҚА көлемін анықтауға мүмкіндік беретін критерий болып табылады.
Келтірілген ... 30 мг/м3 ... үшін ... ... ... ... Бұл, ... кәсіпорындардың шығарындыларының құрамындағы атмосфералық ауаға зиянды заттектердің шекті максималды концентрациясының ... ... ... ... шығар.
Тек қана РД 52.04.253-90 ғана апат кезінде ... ... ... ... және ... қорғау бойынша шараларды жоспарлау үшін күкіртсутекке (токсикалық дозаның ... ... доза ... ... келтірілген.
Қазақстанда қазіргі таңда атмосфераға ... ... ... ... әсер етуін бағалаудың доза ... ... ... ... әдістемелік база жоқ. Бұл ... ... ... бар ... ... ... орналасқан халық денсаулығына және организміне тәуекелді бағалауды, алдын алу және ... жою ... ... ... ... ... адам ... әсер етуін бағалау бойынша толық ақпарат Қазақстанның Қолданбалы ... ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаға және адам денсаулығына әсерін ... ... ... ... ... ...
1.5. Атмосфералық ауаның күкіртсутекпен ластануынан халық денсаулығына тәуекелді ... ... ... ... басын XX-ғасырдың 50-жылдарын жатқызуға болады. ... ... ... ... және адам ... ... бағалау әдіснамасына енбеген медициналық экология тек қана ... ... ... ... ... ... ...
Халық денсаулығына тәуекелді бағалау - қоршаған ортаның ... ... ... ... ... ... үшін ... аналитикалық құрал. Халық денсаулығына тәуекелді бағалау ... ... ... келе ... нормативті құқықтық база бар ... ... ... өңдеудің және одан өнімдер алудың белгілі әдістері.
Қазіргі ... ... ... бар ... ... ... оларды өңдейді, олардан пайдалы заттарды алады. Технологиялық газдардан күкіртсутекті пайдалы ... ... ... жолдары бар. Мысалы, күкіртсутекті натрий сульфидіне айналдыру, ол ... ... ... алу. ... ... ... ... және целлюлоза өндірісінде, теріні илеуде терінің ... ... жою ... ал аммоний сульфаты вискоза өндірісінде тыңайтқыш ретінде қолданылады, ... ... ... ... Е517 ... ... ... басқа, Клаус процесін жүргізу барысында ... ... ... ... ... өндіру процесінде қолданады. Мұнай және газ және ... ... ... ... газдардағы күкіртсутекті залалсыздандыру екі әдіспен жүргізіледі. Бұл каталитикалық ... ... және ... ... жүретін тотығу әдісі. Каталитикалық ... іске ... үшін ... ... газдарды толық залалсыздандыруға мүмкіншілік ... ... ... ... ... ... Клаус процесі 200-400°Ста жүргізіледі. Бұл кезде Н2S және SO2 ... Бұл ... ... Н2S ... оттегімен термиялық тотығуға ұшырап, бос ... ... және газ ... SO2 ... Содан кейін каталитикалық реакцияның өзі жүреді [9].
2H2S+SO2=3S+2H2O ... ... ... ... күкіртсутек бар газдарды өңдегенде, міндетті түрде қоршаған ортаны ... ... ... қолдану қажет. ТМД елдерінің территориясында газ ... ең ірі ... ... ... ... ... Астрахан қалаларында. Осы өндірістер үшін ластағыш газдардың ауаға шығатын ... ... ... шаралар туралы деректер ... [10]. ... ... ... қоршаған ортаны қорғау мақсатында немесе одан пайдалы ... алу ғана ... ... ... ... ... ... қоспасын тазарту үшін де жасалады. Себебі, газдарды жылу көзі ретінде жағу үшін де, ... ... ... ... отын алу үшін де қолданылады. Ол газдар ... ... ... ... таза ... қажет. Осыған орай, әр түрлі газдар ... ... ... тұру ... ... бірі [11]. ... күкіртсутектен тазартудың үш әдісі белгілі, олар: қатты адсорбенттерді ... ... ... ... ... ... адсорбциялау арқылы тазарту; химиялық жолмен күкіртсутекті басқа ... ... Осы ... ... әр ... ... ... арқылы іске асыруға болады, бірақ өндірісте ... ... ғана ... [12-15]. ... ... ... ... бірі активтелген көмірді қолданып, күкіртсутекті бөліп алу. Активтелген ... ... ... зор, ... оның 1м3 ... ... күкіртсутекті сіңіре алады. Оның үстіне активтелген көмір ауа ... ... ... ... ... ... алады. Бұл кезде күкіртсутектің тотығуы мына реакция бойынша жүреді:
2H2S+O2=2H2O+2S ... ... ... өте тез жүреді. Ал, егер осы реакцияға аммиакты қатыстырса, ... ... ... ... ... ... ... тазарту мақсатында температураны 60°Стан асырмайды және су буын қолданады. ... ... ... ... алу үшін ... аммоний ерітіндісін қолданады:
(NH4)2S+S=(NH4)2S ... ... ... H2S+S (16) ... күкіртсутек және күкірт бөлінеді. ... ... ... бұл әдіс көп ... және оның соңынан тағы да ... ... газы ... ... ... күкіртсутектен тазартудың басқа әдістерінің бірі-сулы ерітінділермен тазарту әдісі [12-15]. Бұл әдіс - ... суды және ... ... ... ... үшін ... Бұл ... алдыңғы әдістен артықшылығы - оның тоқтаусыз жүргізілуінде және циклдің жабық ... ... ... ... ... ... ... айдалады. Сіңірілген ерітінділер ... ... ... ... ... ... жіберіледі. Екінші сатыда осы ерітінді регенерацияланады, бұл кезде элементті ... және ... ... да түзіледі. Ал ерітінді қайтадан процестің басына жіберіледі. Сіңіруші ерітінділер ... ... ... ... ... және сода ерітіндісі қолданылады. Сулы ... өзі ... ... тотықтыру және бейтараптау. Тотықтыру әдісін іске асырғанда күкіртсутек күкірт қышқылына ... ... - ... ... ... ... тотығу процесі күкірт қышқылына дейін жүрсе, аммиакқа қосып, аммоний сульфатын ... ... ... ... ... ... газ ... құрамындағы аммиакты пайдаланып, бірден ... ... ... ... әдісін төменгі температурада жүргізеді, бұл кезде күкіртсутек сілтілі ... ... де, ... жоғарылатқан кезде концентрленіп шығады және ... ... ... ... ... көп мөлшерде болғанда бейтараптау ... ... ... ... бұл ... ... ... ерітінділер қолданылады [12-17]. Тотығу әдістерінде де, бейтараптану әдістерінде де ... ұзақ ... және көп ... ... көп ... әр ... ... қолданылады және күкіртсутек толық тотықпайды, алып ... өнім де ... ... атап өткен әдістер ... газ ... ... ... оның ... 60-80% ... ... тотықтырып, күкірт алу технологиясы технологиясы күкіртті ... ... ... және ... ... ... ... алу процесінде қолданылады. Күкіртсутектің және ауаның арақатынасы ... сай ... ... көп ... алынады. Ал оттегі ... ... ... де ... ... ... технологиялар бойынша өндірістерде бөлінетін газ ... ... ... ... ... концентрлеп, күкірт алуға бағытталған.
Сол кездедегі көптеген зерттеулер [11-16.20] күкірт алу ... ... ... ... ... қолданатын өндіріс салалары көп, ол ... ... ... шығаруда қолданылады. Ал, қазіргі ... ... ... ... ... сұранысына қарағанда, оның өндірілетін көлемі артып отыр. Дамыған елдерде ... ... ... [18]. ... өндірілген күкіртті сақтау кезінде, қоршаған ортаға тигізетін зияны өткір ... бірі ... ... [9]. Осындай мәселелерге тоқтаған кезде, қазіргі заманда қоршаған ортаға ... газ ... ... ... ... ие ... өнімдерді алу өте маңызды болып табылады.
Көптеген ... ... және ... ... ... процесін жетілдіру бағатында ... Бұл ... екі ... іске асырылады:
1)жаңа каталитикалық жүйелерді ... және ... ... процестерін ескеретін қондырғыларды қондырғыларды ... ... және оның ... ... [21-23] ... әдісі бойынша күкірт алудың жаңа жолы ... Бұл ... ... ... ... ... түрде алынған стационарлы емес жағдайларда жүргізу ... ... Атап ... төменгі температурада 120-180°С бастапқы реакцияға түсетін газдың қозғалыс бағытын ... ... ... ... ... ... катализатор қабаты арқылы өткізу [24]. ... ... ... ... ... фазалар арасындағы жылу алмасу, масса алмасудың күкірттің ... және ұшу ... ... қабатының жылу өткізгіштігі ... [25]. ... ... ... ... каталитикалық әдістің басқа әдістерге ... ... 90%- ға жуық ... көрсетілді [26].
Катализаторлар ретінде құрамында әр түрлі қоспалары бар - алюминий, ... ... ... ... ... қолданылады. Көптеген зерттеулер, атап айтқанда, Ресей Ғылым академиясының ... ... ... ... ... жұмыстары оксидтердің салыстырмалы ... ... ... Ең ... және ең ... катализатор ретінде V2O5 көрсетілді.
Қарастырып отырған газды, демек, күкіртсутекті таңдамалы түрде ... алу ... ... көлемі үлкен катализаторлар және сорбенттер, мысалы активтелген көмірді ... ... [26-27]. Ал ... ... КІ ... жүргізілген отырған тазалау процесінің тиімділігі арта ... ... ... диоксиді золінің бетіне Fe (2.5 -4), Cu, Mg ... оны ... ... ... ... ... да түгел тотықтыруға болады [28]. АҚШ, Жапония патенттерінде көптеген адсорбенттер, ... және ... H2S ... ... ... бар улы тастандыларды, оның ішінде газдарды ... ... ... ... құрамында Cu (0-14%), Zn (2-16%), Ag (2-16%), ... (15-6%) бар ... ... ... газ ... ... ... циансутектен, күкірт диоксидінен, күкіртсутектен, формальдегид ... және ... да ... ... ... ... [29]. ... ғалымдарының жұмысында двигательдерден [30] шығатын газдарды тазартуға арналған бірнеше ... ... ... (Al2O3, SiO2, TiO2, ZrO2) және ... бар, ... беті ... қабатымен қапталады, алдымен оттекті қосылыс (Fe, Ni, Co ... ... ... ZrO2, Al2O3 қапталған [31.32-37]. Еңбекте көріп отырғанымыздай ... ... ... ... ... ... қабілеті, ерітінді рН - на тәуелділігі және т.б. ... ... ... ... ... ... ... маңызы зор, қоршаған ортаны қорғауда да тиімділігі жоғары. ... ... ... ... сорбенттерді дайындаудың өзі көп уақытты алатын жұмыс, оның үстіне пайдаланылатын ... ... ... жылдары, газ қоспаларын күкіртсутектен тазартудың каталитикалық әдістерін одан әрі ... күш ... ... ... ... ... алюминий оксидтерінің арақатынасын өзгертіп, ... ... және ... мөлшері 10%-дан аз газ ... ... [38], ... ... ... ... ... [39], натрий сульфидінің сулы ... ... [40], екі ... ... ... отырып, берілетін ауаны азайтып, күкірт ... ... [41] ... ... ... Бұл ... жұмыстардан басқа, күкірт диоксиді мен күкірт ... алу ... газ ... ... метал сульфидімен өңдей отырып, күкірт қосылыстарының қоспасын алады, содан ... ... ... аз болу үшін SO2:MgS ... 1,8:2,1 аралығында ұстап, процесті 130-200°С ... ... [42]. ... ... ... ... ... оксидін енгізу немесе мыс ванадий катализаторын қолдану арқылы тотығу процесін ... ... ... [43-44]. ... зерттеулерде тотығу процесі [45] фосфат және аммоний ... сулы ... ... ... ... ... жүргізілсе, басқалары ванадий оксидінен құрастырылған катализаторға көміртек қосады [46]. ... ... ... дәрежесін көбейту үшін және алдын-ала катализаторға зиянды әсерін тигізетін ... ... ... ... азайту, газ қоспаларының ылғалдылығын азайту дұрыс деп есептейді. Осы ... ... ... ... жұмыстардың авторлары алынған күкірттің таза болуын қадағалайды. ... ... ... және полисульфидтерден тазарту мақсатында толық қанықпаған гетероциклді қосылысты ... бір ... ... ... [48] ... ... жоғары қысымда - аммиак, метиламмин, гидразин, карбонат, ... ... ... біреуінің қатысуымен сумен жуады [49]. Әртүрлі өндірістерде ... ... ... ... ... ... залалсыздандырудың тағы да әдістері бар. ... ... ... ... ... ... ... газдарды батпақтық рудаларды қолданып тазартқан [50]. Бұл кезде мынандай ... ... ... ... ... ... түзіледі:
Fe2O3·H2O+3H2S=Fe2 S3+(x+3)H2O ... ... ... [51] ... ... ... ... гидрооксидтері қолданылып жүрді. Тазарту процесі ... ... ... негізінен Fe2S3 түзілген қосылысты, сулы ... ... ... ... ... ... ... бұл процестің кемшіліктері көп, реакция жүргенде орта сәл ... FeS ... оны ... ... ... және ол ... күкіртпен тез әрекеттеседі, демек нәтижелер ... ... ... ... бұл ... ... ұзақ және ... емес.
Күкіртсутек қосылыстары бар газдарды өңдеуге ... ... ... ... Бұл ... ... таза өнім алудың технологиясын қалыптастыруды және активтілігі жоғары селективті ... ... ... ... тотықтырудың гетерогенді [14]. Жұмыстағы ... ... ... ... ... ... тотықтыруда жоғары активтілік көрсетеді және элементті ... ... ... ... элементтік күкіртке дейін тотықтыру арқылы бөліп алу ... ... ... ... ... ... әдістерді қолдана отырып, күкіртсутек ... бар ... ... ... ... ... ... аса үлкен көңіл бөлінуде [51-62].
Табиғи газдардан ... ... алу ... ... ... негізінен концентрленген сорбциялық процестерде ... ... ... ... және ... газдарда СО2 көп мөлшерде кездеседі. Күкірт ... ... ... ... ... ... процестерді қолдану арқылы пайдаға асыруға болады. Газдарды регенерациялау кезіндегі ... ... (H2S, СО2 және ... 0,1-ден 5%-ға дейін құрайды. ... ... ... ... ... мәні ... ... құрамында СО2 бар газдардан ... ... ... ... ... ұсынылған; олардың көпшілігі ... ... ... ... және газ ... ... ... қолданылады. Негізгі технологиялық тізбектерден, ... ... ... бөліп алуға болатын қосылыстарды іздеуге бағытталған бірқатар ... ... ... ... яғни ... тазалауда қатты адсорбенттерді қолдану экономикалық жағынан тиімді. ... ... ... ... ... ... ... қосылыстары бар газдар бос күйінде кездесетін кендерден кейін екінші орын ... ... ... бар ... ... табиғи, технологиялық, вентиляйиялық деп үш топқа бөлуге болады. Бұл ... ... ... үшін ... ... ... олар оттек немесе оттексіз қосылыстар деп бөлінеді.
Оттегі ... бар ... ... ... ... газдар жатады. Бұл газдарда күкіртсутек тұрақсыз және ... ... ... ... тазалауда қиындықтар тудырады.
Оттексіз күкіртсутек газдары бар ... ... - ... газдар, мұнайдан өндіретін газдар, ... ... ... ... газдар және қатты, сұйық ... ... және т.б. ... ... ... күкіртсутек газдарын бөліп алу, оны ... ... ... байланыста болады.
Технологиялық газ қалдықтарын ... ... ... асыру мүмкіндіктері бар, оларға натрий сульфиді ерітіндісінің ... ... ... алу, күкіртті регенерациялауда, абсорбциялық-десорбциялық ... ... ... әдіс технологиялық жүйелерді қалыптастыруда қалдық газдарды барынша кең ... ... ... ... ... күкіртсутектен толығырақ тазартуды -темір гидрооксиді, активті ... ... және ... ... ... ... ... әдістер қамтамасыз етеді. Темір гидрооксидімен тазарту процесі бұрыннан белгілі.
Газды ... Fe(OH) ... ... H2S ... ... ... оттек сульфидті тотықтырып, ... Fe(OH)3 ... ... ... ... ... алу ... оны жағады. Осының нәтижесінде ... SO2 ... ... ... жіберіледі.
Соңғы кезде, кеңінен қолданылып жүрген әдіс бойынша ... ... ... ... ... ... ... қатысуымен өтеді. Алдымен күкіртсутекті натридің карбонатымен ... және ... -2,2-2,7 ... (АДА) ... (рН=8,5-9,5) абсорбциялайды. Кейбір процестерде атмосферадағы оттегіні тотықтырғыш ретінде қолданып, ... ... ... ... ... ... Бұл ... абсорбент ретінде натридің тиоарсенатының ерітіндісі қолданылады.
Мұнай, газ және ... ... ... ... алу, қазіргі кезде екі әдіс ... ... Бұл газ ... ... ... ... Каталитикалық әдіс технологиялық жүйелерді қалыптастыруда қалдық газдарды барынша ... ... ... ... ... ... ... ортаға едәуір зиян келтіретін күкіртсутек - күкірттің маңызды қосылыстарының бірі. Оның шығу ... ... ал оны ... және ... ... ... ... затқа айналдыру жолдарын да қарастырдық. Күкіртсутекті тотықтыру дәлірек айтқанда, құрамында бұл ... бар газ ... ... ... ... сипаттай келе, мынандай тұжырымға келдік. Біріншіден, ... ... ... ... ... Қолданылатын катализаторлар қымбат, табылуы немесе дайындалуы қиын, ... ұзақ ... ... ... емес.
1.7. Клаус әдісі
Күкіртсутекті ... ... ... әдіс бар, мұнда элементті күкіртті Клаус әдісі арқылы алады. Бұл ... мәні ... ... бар ... ... ... термикалық тотықтырады. Содан ... ... ... ... ... соң ... ... тиосульфаты және фосфаттардың сулы ерітіндісінде каталитикалық ... ... ... ... ... ... ... кремнийдің оксидін немесе гидрооксидін қолданады.
Күкіртсутекті тотықтырудың электрхимиялық әдісінде жалпақ ... ... ... ... ... ... электрхимиялық тотықтырудың платина және сынап электродтарында жүргізілді. ... ... ... ... және ... иондары табылады.
Клаус әдісінің негізгі кемшіліктері:
1)Бұл әдісте қолданылатын электродтар - ... және ... ... ... қымбат тұрады, ал сынапты пайдалану ... ... ... сынап қоршаған ортаға зиянды у ... ... ... ... ... ... ... қиыншылықтарға алып келеді.
2)Электрохимиялық процестер ... ... ... ... ... ғана ... ... жалпақ электродтарда анодты тотықтырған кезде, ток ... өте аз ... ... ... газдарды өңдеп, калий сульфатын ... ... ... ток ... өсіру және күкіртсутекті газдардан бөліп алу ... ... ... ... ... сілтілі ортада күкіртсутектің электрхимиялық тотығуы әдісінде ... ... ... ... ... анод ... күкіртсутегі бар газды ... ... Бұл ... 60-110г/л калий гидрооксиді бар, токтың анодтық ... ... және ... 50°С ... ... Эксперименттік бөлім
2.1. Күкіртсутек газын алу
Зерттеулерге қажетті күкіртсутек газын алу ... ... Ол үшін ... ... ... ... ... кейін ұнтақталған күкірт пен парафинді және майдаланған асбесті ... ... ... ... ... ... ... балқытамыз. Реактордың газ өткізгіш түтікшесіне концентрлі күкірт қышқылы ... ... ... ... тізбектеліп жалғастырылады, ол алынған газды ... және ... үшін ... ... түсу нәтижесінде бөлінген күкіртсутек ... ... ... ... ... машина майын, май тұратын ыдысқа қысыммен ... алып ... ... ... ... ... үш ... кран көмегімен реттеліп отырады. Бөлінген күкіртсутек ... ... ... ... ... жиналып болған соң, үш жолды кранды қолданып тоқтатады.
Сурет 2. ... ... ... ... ... сызбасы.
1-күкірт, асбест, парафин салынған реактор; 2-қыздырғыш прибор; 3- ... ... 4-үш ... кран; 5- өлшегіш ... 6- ... қысы ... ...
Сурет 3. Күкіртсутекті алу процесі.
2.2. Қышқыл ортада газ тәрізді күкіртсутекті ... ... ... ... әдісімен күкірт қышқылыерітіндісінде газ тәрізді күкіртсутектің анодты тотығу процесі зерттелді. Электродтық ... ... ... үшін ... ... ... Электродтық процестердің жүруінің эффективтілігі электродтың жұмыс беттігінің ұлғаюына байланысты қол ... және ... ... ... ... ... ... электродтардың барлық көлемінде жүреді.
Қышқыл ортада қорғасыннан ... ... ... газ ... ... анодты полярлау кезінде келесі реакциялар жүруі мүмкін:
H2S(сулы) - 2е[-] --> Sтв. + 2H[+] Е0= 0,141 В (23 ... +4Н2О - 8е[-] --> SО[2-]4 . + 10H[+] Е0= 0,304 В (24) ... +3Н2О - 4е[-] --> Н2SО3 + 4H+ Е0= 0,449 В ... +3Н2О - 4е[-] --> ... + 6H+ Е0= 0,465 В ... +3Н2О - 4е[-] --> ... + 6H+ Е0= 0,705 В (27) ... - 2е[-] --> ... + 4H+ Е0= 0,17 В ... +4Н2О - 6е[-] ... + 8H+ Е0= 0,311 В ... электродының бетінде келесі реакциялардың жүруі мүмкін:
PbSO4 +SО2-4 - 2e- --> Pb(SO4)2 ... 2Н2О = PbO2 + 2Н2SО4 ... ... ... ток тығыздығына (200 - 2400 А/м2), күкірт ... ... (10 - 150 г/л) және ... электродтардың қабатының қалыңдығына (10 -50мм) тәуелді екені анықталды. Газ тәрізді ... ... ... оны ток ... ... электролизерге жіберу арқылы жүзеге асырылды, ток ... ... 1,5мм және ... 3мм ... ... шашылды. Электродтық кеңістік катионитті ... МК-40 ... ... ... ... тотыққан кезде тиосульфат-, сульфит- және ... ... ... анықталды. Түзілген тиосульфат- және сульфит-иондарының саны 3,5% ... ... ... ... ... ... ... деңгейінің көлемі және сульфат-иондарының түзілу ... ... ... ... Күкіртсутектің тотығу деңгейіне ток тығыздығының ... ... ... ... ... ... ... калий гидроксидінде келесі химиялық ... ... ... ... + KOH = KHS + H2O ... + 2KOH = K2S + 2H2O ... тогын жібергенде күкірт сутектің тотығуы сульфит-, тиосульфат-, сульфат-иондарының ... ...
S2- -2e = S0 ... +6OH- - 6e = + 3 H2O ... + 3H2O ... + 8OH- - 8e = + 4 H2O ... 6OH- -4e = 2H2O ... + 6OH- - 4e = 2 + 3H2O ... + 2OH- -2e =SO42- ... қорғасын электродтарында ток тығыздығының ұлғаюмен күкіртсутектің ... ... күрт ... ... 1де ... ... 200 А/м2 ... тотығу деңгейі 76% құрайды, ал ток тығыздығы 2400 А/м2 ... ол 94% ... ... тотығудың ток шығымы 92% болып табылады.
800 1600 2400 i/, А/м2 ... = 49 г/л; Vн2s =500 мл; t= 50°С; l =50 мм; τ=0,5 ... 4 . ... ... ток ... ...
+ Күкіртсутектің тотығуына күкірт ... ... ... ... ... концентрациясының өзгеруі алғашында тотығу деңгейінің күрт өсуіне алып келеді, ... 30 г/л ... ... ... ... деңгейі тұрақтала бастайды (сурет 2). Тәжірибе жүргізу ... ... ... ... ... ... ... қорғасын сульфаты түзілуі, күкіртті газдың бөлінуі мүмкін. Поляризацияланған қисықтарды алу ... ... ... ... ... ... электродын анодты полярлау кезінде қисықта қорғасынның тотығу процесі ... ... -2e Pb2+ ... ... ... дейін тотығады, кейін қарапайым ... ... ... ... жүреді.
S2- - 2e S0 ... - 4e + 3Н2О SО3 2-+6Н+ ... ... ... ... ... деп ... болады және бірден электродпен реакцияға түсіп қорғасын ... ... ... Бұл ... ... ... ... толқын қорғасын сульфидінің ... да және ... ... ... ... да жатуы мүмкін:
Pb + S PbS ... + 6Н2О -10е SО32- + PbO2 + 12Н+ ... + Н2О -2е SО42- + 2Н+ ... + Н2О -2е SО42- + 4Н+ ... ... ... ... ... сулы ... қорғасыннан жасалған түйіршікті ... осы ... ... деп ... ... және ... өнімі болып сульфат-иондар табылады. ... ... ... ... тепе-теңдіктің оңға ығысуына алып келеді және осы арқылы сурет 2де ... ... ... ... ... ...
i =800А/м[2], Vн2s=500мл;
t = 50° С; l=50 мм; τ=0,5 сағат
Сурет 5. ... ... ... күкірт қышқылы концентрациясының әсері ... ... ... ... түйіршікті электродтардың қабатының қалыңдығының әсері
Түйіршікті ... ... ... ... кезінде де күкіртсутектің тотығу деңгейінде өзгерістер жүреді. Бұл ... ... ... 10мм ... ... дәрежесі күрт өседі, ары ... ол ... ... 3). ... өсуі ... ... ... өсуіне алып келеді (сурет 3). Сульфат-иондардың мөлшерін анықтау мақсатында ... ... ... ... ... ... ... жағдайда күкіртсутектің сульфат-иондарына дейін тотығуы 98% жетеді.
i = 800 ... Vн2s =500 мл; t,[0]С: l =50 мм; τ = ... 6. ... ... ... ... ...
2.6. Түйіршікті электродтарда күкірттің сулы ерітіндісінде ... ... ... табиғатын анықтау
Күкірт қышқылды ерітіндіні қорғасыннан жасалған түйіршікті электродтарда ... ... ... 1) ... сульфидінің түзілуі жүреді; 2) ерітіндіде сульфит-иондар және сульфат-иондар ... ... ... ... да ... мүмкін. Бірақ, тиосульфат- және сульфит-иондарының түзілу үлесі 3-5% аспайды. ... ... ... ... ... ... ток ... алынды
2.7. Сульфат-иондарының түзілуіне анод ... ... ... ток ... ... ... күкіртсутектің тотығу деңгейіне едәуір әсер ... ... Анод ... 600-2400 А/м2 аралығы ... ... ... ... ... деңгейінің тәуелділігі алынды. Бұл анод ... ... ... ... ... сульфат-иондарына дейін тотығуы 82% ... ... ... қышқылының концентрациясы 0,5 моль/л, температура - 500С, түйіршікті элеткродтардың қалыңдығы 0,5см, ... ... - 0,5 ... ... Ток ... әсері, әсіресе, 600 - 800 А/м2 аралығында байқалады. Ток ... ары ... ... еш әсер ... (сурет 4).
.
[Н2SО4] = 0,5 моль/л; Vн2s =500 мл;t= 50°С; l -50 мм; τ=0,5 ... ... 7. ... ток тығыздығына күкіртсутектің сульфат-иондарына дейін тотығу деңгейінің тәуелділігі
2.8. ... ... ... ... ... ... тәрізді күкіртсутектің күкірт қышқылды ... ... ... ... электродтарда электрхимиялық поляризациялау кезінде тотығу процесі зерттелді. Анодты поляризациялау ... ең ... ... ... ... бетімен әрекеттесуі, ал кейін сульфид-иондар сульфит- және ... ... ... ... ... ... ... дейін жүреді. Күкіртсутектің сульфат-иондарын түзіп тотығу деңгейіне электролит концентрациясының тәуелділігі ... ... ... ... қышқылы концентрациясы 10-100 г/л аралығында жүргізілді. 10-20 г/л ... ... ... ... күрт өсуі ... және ол 68-70% ... ... 30 г/л концентрациядан бастап тотығу деңгейі тұрақталады және бұл концентрация ... оның ... мәні 85% тең. ... ... реакциясы негізінен электролиттің төмен концентрациясы кезінде жүреді, ал в ... ... ... при низких концентрациях электролита, сульфат-иондардың (электролиттің концентрациясын өсірген ... ... ... кейін қорғасын электродының пассивтену процесі қарқындырақ ... ... ... ... тотығу реакциясының жүру мүмкіндігі төмендейді (сурет 5).
i = 800 А/м[2]; Vн2s - 500 мл; t= 50°С; l =50 мм; τ = ... 8. ... ... концентрациясының күкіртсутектің сульфат-иондарына дейін тотығу деңгейіне әсері
2.8. Сульфат-иондардың түзілуіне ... ... ... қалыңдығының және температураның ... ... ... ... ерітіндіде түйіршікті электродтарда тотыққан ... ... ... ... ал ... ... және ... сонымен қатар, тиосульфат-иондары түзілуі ... ... және ... ... үлесі 3-5% аспайды. Осыған ... ... ... ... саны ... бағаланды. Күкіртсутектің тотығу ... ... ... ... ... ... ... анықталды. Тәжірибе лабораториялық жағдайда ток тығыздығы 800 А/м2, ... 500С, ... ... 0,5 ... кезінде жүргізілді. Түйіршікті электродтардың ... 10 - 50мм ... ... ... ... ... 10мм ... сульфат-иондарға дейін тотығу деңгейі күрт өсті, қабат қалыңдығын ары ... ... ... ... айтарлықтай өзгерістер енгізген жок. Ол ... 80 -82 % ... ... ... 9). Температураны 500С дейін көтеру күкіртсутектің қарқынды тотығуына алып ... ... 500С ... ... ... деңгейі күрт төмендейді, ол газ ... анод ... ... ... ... броундық қозғалысы күшейгендіктен тотығу тоқтауы мүмкін. Температураның әсерін ... ... ... ток тығыздығы 800 А/м2, тәжірибе ұзақтығы 0,5 ... және ... 20-800С ... ... ... 10). Түйіршікті электродтардың қабат қалыңдығы 50мм құрады.
i =800 А/м[2]; Vн2s = 500 мл; t= 50°С; τ = 0,5 ... 9. ... ... ... ... ... ... әсері
i=800А/м[2], V(S)=500 мл, l=50 мм, τ =0,5 сағат
Сурет 10. Күкіртсутектің сульфат-иондарына ... ... ... ... ... ток ... әсері
Жүргізілген зерттеу нәтижесінде ток тығыздығын 400А/м2 ... ... ток ... 76,6%, ары қарай оны ... ток ... ... Бұл ток ... ... ... ... түзілуі және оттегінің бөліну процесінің жылдамдығы артатынымен түсіндіріледі.
Сурет 11. ... ... ток ... ... ... ... калий гидроксиді концентрациясының әсері
Электрод ... ... 5см ... ... дәрежесі бірден көтеріледі, ал ... ... ... ... ... ... әсер етпейді. Мұны былай
түсіндіруге болады, ... ... ... ... жоғарылаған кезде жоғарылайды, бірақ ары қарай 50°С ... ... ... ... ... себебі күкіртсутектің анодта тотығуы еру ... ... ... 12. ... ... калий гидроксиді концентрациясының әсері

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Атмосфераның экологиялық мәселелері және оны қорғау4 бет
Атырау мұнай өңдеу зауыты10 бет
Жаңажол мұнай газ кешенінің секциясындағы мұнайды термохимиялық сусыздандыру процесінің автоматтандырылуын жобалау16 бет
Компания туралы13 бет
Күкіртсутекпен тазалау қондырғысы44 бет
Минералдық және органикалық минералдық тыңайтқыштар өндірісі32 бет
Мұнай және мұнай өнімдерінің құрамы22 бет
Мұнай құрамының қалыптасуының биогеохимиялық факторлары3 бет
Мұнай өнімдері5 бет
Мұнай өндіру47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь