ҚР психологияның даму тарихы

Психология алдында тұрған теориялық және тәжірибелік міндеттердің көпшілігіне байланысты қазіргі уақыттағы психология ғылымы қарқынды даму үстінде. Психикалық әрекеттің даму барысындағы оның заңдылықтарын оқытып - үйрету психологияның негізгі міндеті болып табылады. Соңғы онжылдық көлемінде психологиялық зерттеулер шеңбері айтарлықтай кеңіп, жаңа ғылыми бағыттар мен пәндер пайда болды. Психология ғылымының ұғым аппараты өзгеріп, жаңа жорамалдар мен тұжырымдамалар үздіксіз пайда болып, психология жаңа эмпирикалық мәліметтермен толығуда. Б.Ф. Ломов "Психологияның әдіснамалық және теориялық проблемалары" деген еңбегінде қазіргі кезеңдегі ғылым жағдайын сипаттай отырып, қазіргі уақытта "психология ғылымының әдіснамалық мәселелерін және оның жалпы теориясын өңдеуге қажеттілік кенеттен артуда" деп айтты. Психология зерттейтін құбылыстар аумағы өте кең. Ол күрделілік деңгейі әр түрлі — сезім мүшелеріне әсер ететін объектінің жеке түрлерінің қарапайым айырмашылығынан бастап тұлғаның мотивтік күресіне дейін болатын адамның күйлері мен қасиеттерін, үрдістерді қамтиды. Бұл құбылыстардың кейбіреулері жеткілікті зерттелген, ал басқаларын сипаттау қарапайым бақылауларды тіркеумен ғана шектеледі. Зерттелетін құбылыстар мен олардың байланыстарын жалпы және дерексіз сипаттау - теория болады деп көпшілік санайтынын ерекше атап айтқан жөн. Алайда мұнымен теориялық жұмыс бітпейді, сондай-ақ бұған жиналған білімдерді салыстыру мен интеграциялау да, оларды жүйелеу де жэне т.б. кіреді. Бұл жұмыстың негізгі мақсаты болып зерттелетін құбылыстардың мағынасын ашу саналады. Осыған байланысты әдіснамалық мәселелер пайда болады. Егер теориялық зерттеу айқындамаған әдістемелік принципке сүйенсе, онда теориялық білімнің эмпирикалықпен алмастырылуының қаупі туады.
        
        ҚР Психологияның даму тарихы
Психология алдында тұрған теориялық және тәжірибелік міндеттердің көпшілігіне ... ... ... ... ... ... даму үстінде. Психикалық әрекеттің даму барысындағы оның заңдылықтарын оқытып - үйрету психологияның негізгі міндеті болып табылады. Соңғы онжылдық көлемінде психологиялық ... ... ... ... жаңа ... бағыттар мен пәндер пайда болды. Психология ғылымының ұғым аппараты өзгеріп, жаңа жорамалдар мен ... ... ... ... ... жаңа ... мәліметтермен толығуда. Б.Ф. Ломов "Психологияның әдіснамалық және теориялық проблемалары" деген еңбегінде қазіргі кезеңдегі ғылым жағдайын сипаттай отырып, қазіргі уақытта ... ... ... ... және оның жалпы теориясын өңдеуге қажеттілік кенеттен артуда" деп айтты. Психология зерттейтін құбылыстар аумағы өте кең. Ол күрделілік ... әр ... -- ... ... әсер ... ... жеке ... қарапайым айырмашылығынан бастап тұлғаның мотивтік күресіне дейін болатын адамның күйлері мен қасиеттерін, үрдістерді ... Бұл ... ... ... зерттелген, ал басқаларын сипаттау қарапайым бақылауларды тіркеумен ғана шектеледі. Зерттелетін құбылыстар мен олардың байланыстарын жалпы және ... ... - ... болады деп көпшілік санайтынын ерекше атап айтқан жөн. Алайда мұнымен теориялық жұмыс бітпейді, сондай-ақ бұған ... ... ... мен ... да, ... ... де жэне т.б. кіреді. Бұл жұмыстың негізгі мақсаты болып зерттелетін құбылыстардың ... ашу ... ... ... әдіснамалық мәселелер пайда болады. Егер теориялық зерттеу айқындамаған әдістемелік принципке сүйенсе, онда теориялық білімнің ... ... ... ... ... мағынасын түсінудегі диалектикалық материализм дәрежесінің рөлі маңызды болады. Б.Ф. ... ... ... ... ... ... дәрежелері анықталып, олардың жүйелік өзара байланысы, әрқайсысының жалпыға ортақтығы, сондай-ақ, ... ... ... ... төмендегідей негізгі дәрежелері бөлініп айтылған: бейнелеу дәрежесі, тұлға дәрежесі, қарым-қатынас дәрежесі, сондай-ақ жалпыламалық деңгейі бойынша дәрежеге теңелетін ... бұл ... және ... ... Адамның әлеуметтік және табиғи қасиеттерінің объективтік байланыстарын, әлеуметтік және биологиялық детерминанттарының даму ... ... ... - ... ... ... бірін білдіреді. Алдыңғы онжылдықтардағы психология пәнінің теориясы басым болғаны белгілі. Оның қазіргі ... ... ... рөлі қарқынды түрде өзгерген. Ол өнеркәсіптегі, мемлекеттік басқарудағы, медицинадағы, мәдениеттегі, спорттағы, білім беру жүйесіндегі және т.б. ерекше кәсіби практикалық ... ... ... ... ... ... міндеттерді шешуге енгізу, оның теориясының даму жағдайларын да маңызды өзгеріске ұшыратады. Шешілуі психологиялық ... ... ... адам ... ... көтерілуімен анықталатын мәселелер қоғам өмірінің барлық салаларында әр түрлі ... ... ... ... факторы" деп адамдардың нақтылы әрекеттерінен көрінетін адам бойындағы әлеуметтік-психологиялық, психологиялық және психо-физиологиялық қасиеттердің кең шеңберін түсінуге болады. Бұл жерде біз ... ... ... ... ... саны өте көп, ... адам бар жердің бәрінде шешілуі "адам факторын" қажет ... ... бар) ... ... ... ... атап ... бала психикасының дамуын түсінудегі психологияның маңыздылығына қысқаша тоқталамыз. Халық ... ... ... ... ... ... мәселелер туады. Психикалық құбылыстардың жүйесін түгелдей дерлік - тұлғаның қарапайым сезінулерінен бастап, психикалық қасиеттеріне дейін зерттеу олар бағынатын объективтік ... ... ... Бұл ... ... негізін жасаудағы, қоғамдық мәселені шешудегі, оқу және тәрбие ұйымдарын жетілдірудегі маңызы зор. Психология ғылымы шешетін қолданбалы ... ... ... мойындауы білім беру мекемелерінде тармақталған психологиялық қызметті қалыптастыру идеясына әкелді. Қазіргі уақытта мұндай қызмет өзінің дайындалу, даму ... ... жэне ... мен оның ... ... қолданылуы арасындағы байланыстырушы қатар болады деп ойластырылуда
Адам - ... ... ... тақырыбы болып келеді. Адамзат өзінің тарихын, шығу тегін, тілдері мен ... ... ... ғылымы ерекше орын алады. Ежелгі ойшылдар адам үшін басқа ... ... ... ... ... қателеспей айтқан. Психологияның зерттеу пәнінің негізіне, адам болмысының табиғаты, психикалық құбылыстары, үрдістері, қасиеттері кіреді. Адам дамуының заңдылықтары және оның ... ... ... ... ... ... қоғамның дамуы үшін қажет. Бірақ адам жеке өзіндік арнайы мәселелері бар әр түрлі ... ... ... ... зерттеулердің объектісі болып саналады. Гуманитарлық ғылымдар әлеуметтік үрдістерді ... ... ... ... ескеру қажеттілігі туындайды. Бірақ әрбір ғылым өз пәнінің ерекшеліктерімен айрықшаланады. С.Л.Рубинштейн "Жалпы психология негіздері" еңбегінде (1940) былай деп жазды: ... ... ... ... шеңбері анық әрі айқын көрінеді. Бұған біздің өміріміздің ішкі ... ... және ... ... тән уайымдар сияқты сезімдер, ойлар, ұмтылыстар, тілектер, ниеттер, қабылдаулар және т.б. жатады...". Психиканың алғашқы сипаттамалық ... - жеке ... ... ... уайымдарының болуы - тікелей сезімнің негізінде ғана білініп, басқа ешқандай тәсілдермен қабылданбайды. Жаратылыстың әсемдігі ... ... әрі ... ... да ... ... оны білмейді, ал саңырау оның үнінің саздылығын тікелей ... ... өз ... ... ... ... бұл ... барлық ерекшелігін, шығармашылығының ләззатын және күрестің күшеюін, басқаша айтқанда, адам тек өзі ғана басынан кеше алатынды ешқандай ... ... ... алмайды [1, 5 б].
Психологияның ерекшеліктерін, ежелден, адам ақылы тысқары құбылыстар ретінде қабылдап келе жатқандықтан, оларды ғылыми тұрғыдан анықтау ... ... ... бір ... қабылдануы заттың өзінен түбегейлі айырмашылықта болатыны айдан анық. Тәннен жанды бөлек, ... ... ... ... ... ... келтіруге болады. Адамдар мен жануарлардың өлетінін, адамның түс көретінін ежелгі адамдар да білген. Осыған байланысты адам екі ... ... ... ... пайда болған: сезілетін тәннен жэне сезілмейтін жаннан; адамның тірі кезінде жаны тәнінде болады, ал жан ... ... - адам ... Адам ұйқыда жатқанда жаны басқа жерге уақытша орын ... ... ... ... ерекшеліктер, күйлер ғылыми талдаудың пәні болмас бұрын, адамдардың бір-бірі жайлы психологиялық қарапайым ілімдер жинақталған.
Адамның психика туралы нақтылы көзқарасын оның жеке өмір ... ... ... және жеке ... ... ... ... мәліметтер, бірлесіп еңбек ету үрдісінде, бірлесіп өмір сүру кезінде басқа адамның әрекеттері мен қылықтарына дұрыс ... ... ... шарттар болып саналатын, ғылымға дейінгі психологиялық ілімдерді құрайды. Бұл ілімдер қоршаған адамдардың мінез-құлықтарына бағыт-бағдар беруге дұрыс ықпал етуі мүмкін. ... олар ... ... ... болып табылады. Біз оларды тек өз тәжірибеміз арқылы ғана ... ... ... көркем әдебиет, мақал-мәтелдер, ертегілер, аңыздар, мысалдар арқылы меңгереміз. Міне, осылар қазіргі заманғы психологияның барлық психологиялық теориялары мен ... ... ... ... ... психология нені сипаттайды? Оның ғылыми ілімдеріне не кіреді? Бұл сұраққа жауап беру ойлағандай оңай емес. Бұл сауалға жауап беру үшін ... ... ... ... даму ... ... ғылыми ілімнің мағынасы туралы көзқарастың қалайша өзгеретініне үңілу қажет. Психология көне әрі жас ғылым. Оның ... ... бола ... да, ... де зор. Оның жеке ... пән ретінде таралуына жүз жылға жетер-жетпес уақыт болды, бірақ басты мәселесі, философия ... ... ... ... ой ... ...
XIX ... соңы - XX ғасырдың басында, белгілі психолог Г.Эббингауз психологияның тарихы қысқа, ал тарих алдындағы кезеңдері ұзақ деп ... ... ... да нұсқа айтты. Бұл жерде, тарих ретінде, философиядан бөлініп ... ... ... және жеке ... ... ... кезеңі деп аталған психиканы зерттеудің кезеңі айтылған. Бұл XIX ... ... ... ... ... ... қайнар бұлағы ғасырлар қойнауында жатыр.
Пәннің атауы ежелгі грек тілінен аударғанда, психология (псюхе-жан, логос-ілім) жан туралы ілім ... ... Кең ... көзқарастар бойынша, алғашқы психологиялық түсініктер діни нанымдармен байланысты болды. Шындығында, ғылымның ақиқатты тарихы ... ... грек ... ... ... ... алғашқы білімімен тығыз байланыста болатын практикалық таным үрдісінде пайда болады және жаратылысты - жалпы, жанды - жеке деп ... ... ... бар ... ... туып келе жатқан ғылыми ой күресі барысында дамиды. Жанды зерттеу және түсіндіру - психология пәнінің қалыптасуының алғашқы ... ... ... ... психология алғашында жан туралы ғылым ретінде анықталды. Алайда, жан ... не ... ... ... беру оңай ... Әр түрлі тарихи кезеңдердегі ғалымдар бұл сөзге әр түрлі мазмұн берді. Психиканың мәніне деген ғылыми көзқарастардың қалыптасуы және ... ... ... ... ... ... ... мен сананың, рухани және материалдық субстанциялардың арақатынасына байланысты болған.
Дәл осы мәселе төңірегінде бір-біріне диаматериялы ... екі ... ... ... ... ... және ... Идеалистік философия өкілдері психиканы материядан тыс, жеке болатын, бірінші болатын құбылыс ретінде қарастырады. Материалдық түсінік психиканы материядан туындайтын, екінші ... ... ... ... өкілдері материядан тәуелсіз ерекше рухани бастаудың бар екендігін мойындайды, олар психикалық әрекетті материалдық, тумайтын әрі өлмейтін жан ... ... Ал ... ... заттар мен үрдістерді сезімдер мен түсініктер ретінде немесе қандайда бір "абсолютті рух", "жаратылыстық ерік", "идеялар" сияқты жұмбақ құбылыстар ретінде қарастырады. ... ... ... ... тылсым күштердің - адам туған кезде тәніне еніп, ал өлгенде ұшып кететін жан мен рухтың ... деп ... ... мен ... ... қате ... болған кезде идеализм пайда болды. Алғашқыда жан әр ... ... ... ... ерекше дене немесе тіршілік иесі деп түсіндірілді. Дін пайда ... ... жан ... ... ... адамды тастап кеткеннен соң мәңгі өмір сүретін қандай да бір "басқа дүниемен" байланыста болатын, денесіз және өлмейтін рухани ... иесі ... ... ... ... ... ... рух, сана-бірінші, барлық тіршіліктің қайнар бұлағы, ал табиғат, ... - ... ... санадан, рухтан туындайды деп тұжырымдайтын философияның әр түрлі идеалистік жүйелері пайда болды.
Психиканы адамның рухани өмірінің көрінісі және ол ... ... ... ... заңдарға бағынбайды деп қарастырған идеалистік философия, адам психикасын түсінудегі ... ... ... ғасырларға ығыстырды. Жан туралы көзқарастар қандайда болмасын метаморфозаларды ... ... де, ... өмірдің қозғаушы көзі деген тұжырым тұрақты болып қалды. Тек XVII ғасырда ғана Рене Декарт психологиялық ілімдердің дамуының жаңа кезеңін ... Ол тек ішкі ... ... ғана ... сонымен қатар ағзаның әрекеті - оның басқа сыртқы денелермен әрекеттестігі де жанды қажет етпейді ... ... Оның ... психология ғылымының кейінгі тағдырына ерекше ықпал етті. Декарт бір мезгілде екі ұғымды енгізді: сана және ... ... ол өз ... ... жан мен тәнді қарама-қайшы қояды. Ол өзара тэуелсіз екі субстанцияның - материя мен ... - бар ... ... ... ... ... бұл ілім ... (латын тілінен duaIіs - "қосалқы") деген атаққа ие болды. ... ... ... ... құбылыстар мидың өнімі мен қызметі емес, мидан тыс әрі одан тәуелсіз өздігінен болады деп санайды. Философиядағы бұл бағыт объективтік идеализм ... атқа ие ... ... ... XIX ... ... психофизикалық параллелизм (яғни психикалық және физикалық құбылыстар ... - ... ... бірақ бірге деп тұжырымдайтын) деген идеалистік теория кеңінен таралды. Психологиядағы бұл бағыттың басты өкілдері - ... ... ... ... ... Джемс және басқалар.
Шамамен, осы уақыттан бастап психология пәні туралы жаңа түсініктер пайда болады. Сезіну, ойлау, тілеу ... сана деп атай ... ... ... ... ... Жан психологиясы орнына сана психологиясы келеді. Алайда, сана ұзақ уақыт бойы басқа табиғи үрдістерден оқшауланған ерекше құбылыс ретінде ... ... ... құрайтын қарапайым "элементтері" бар, субъективті сезінудің нәтижесі немесе құдайдың ісі деп санай отырып, саналы өмір жайында әр түрлі тұжырымдарды ... ... ... ... "психикалық өмір -өзін-өзі бақылау арқылы ғана танылатын және себебін түсіндіруге объективтік ғылыми талдаудың шамасы келмейтін субъективті ерекше ... ... ... ... ... ... ... түсінік кең таралды, ал көзқарас сананың интроспективтік ұғымы арқылы белгілі болды. Осы дәстүр бойынша психика санаға ... Осы ... ... сана өзімен-өзі шектелді. Бұл психиканы объективтік тұрмыстан жэне субъектінің өзінен түбегейлі алшақтауын білдірді.
Психологияның жеке ғылым ретінде ... ... ... дамуы, XIX ғасырдың екінші жартысындағы әр түрлі мақсаттағы және ... әр ... ... ... өзара ауыспалы теориялардың үздіксіз күресіне ұштасты. Бірақ XIX ... ... ... ... және XX ... ... бір ... сананың интероспективтік психологиясының төңірегінде жасалды. Бұл теория психологиялық зерттеулер пәнінің шынайы қоршаған ортадан және адамдардың практикалық әрекеттерінен тыс ... ... ... ... ... шектелеуімен сипатталады. Сана мен мидың ара қатынасы туралы ... ... ... ... осы теориялар арқылы шешімін табады.
Сананың құрылымының, мазмұнының және белсенділік деңгейінің әр түрлі сипатталуы - ... ... ... ... арасындағы негізгі айырмашылық болып саналады. Ереже бойынша, сипаттамалардың біреуі жетекші ретінде айқындалды. ... ... ... ... ... ... бес түрін атап көрсету қажет: сана элементтерінің теориясы, негізін салушылар В. Вундт және Э.Титченер, Вюрцбургск психология ... ... ... ... ... актілерінің психологиясы, Франц Брентаноның атымен байланысты;
сана ағымының теориясы, Уильям Джемс жасаған;
гештальт психология - ерекше аумақтар теориясы;
Дительдің сипаттамалық психологиясы.
Қоршаған жаратылыспен белсенді ... ... ... ... ... қойылуы осы теориялардың ортақтығы болып табылады; шынайы адам осының ішіне еніп кетеді. Барлық іс-әрекеттер сананың белсенділігіне ... ... ... ... ... әдіс бола ... да, ... ұғымдық емес, сипаттамалық көзқараспен қарау - барлық аталған теориялардың негізгі ерекшелігі болып саналады. Вундт 1879 жылы Лейпцигте ... ... ... ... ... Сана ... төмендегідей мағынадағы эксперимент жасалуы мүмкін. Зерттеуші нақтылы сыртқы жағдайларды жасай отырып, осы ... ... ... бақылайды. Алайда, адамның өзін-өзі, жеке ішкі күйлерін, сезімдерін, ойларын бақылауы ... бұл ... ... ... ... ... ... атқа ие болып, арнайы сипатта болады. Мұндай бақылауда басты ғылыми талап - объективтілік ... ... ... XX ғасырдың басында, біріншіден, ғылыми объективтік білімнің дамуы сұрауларының салдарынан және әлеуметтік-экономикалық талаптардың салдарынан, екіншіден, - интроспектив-тік психологияның ... ... ... ... ... ... ... беретін құралдарды жасауды талап етуші, капиталистік өндіріс әдісінің дамуына байланысты ... ... ... ... ... ... "сана психологиясы" әлсіз болды. Бұл XX ғасырдың екінші онжылдығындағы ... ... ... жаңа ... ... Бұл ... өкілдері психологиялық ғылымның жаңа мағынасын жариялады. Оған психика да емес, сана да емес ... ... ... ... ... қайтаруларының жиынтығы ретінде түсіндірілетін мінез-құлық енді. Бұл бағыт "бихевиоризм" (ағылшын тілінен Ьеһаvіоиг-"мінез-құлық") деген атқа ие болды. Бұл психология пәні жайлы ... ... ... ... еді. ... ... салушы Дж.Уотсон қоршаған ортаға бейімделуші тіршілік иесінің мінез-құлқын зерттеуді психология міндеті деп білді. Бір онжылдық ішінде ғана бихевиоризм бүкіл әлемге ... жэне ... ... ең ... ... ... ... біріне айналды. Сонымен, психология алғашқыда - жан туралы ғылым, содан соң психология - жансыз ғылым, ... ... - ... тыс ... ... ... осылайша түсіну келесі дағдарысқа тез алып келді. ... ... ... отырып, біз шындығында объективті фактілерді зерттейміз, бірақ мұндай объективтік алдамшы немесе біздің әрбір қылығымыздың, мінез-құлық актілеріміздің артында ... ... ... ... ... ... сезімді, ниетті білмей тұрып, мінез-құлықты білу мүмкін емес.
Психология пәнін түсінудегі дағдарыстардың себебі ... ... ... ... ... ... ұстанымдары саналады. Осылайша сана психологиясы тұрмыс пен сана арасындағы, объективтік пен субъективтік арасындағы қатынастардың негізгі мәселелерін идеализм ... ... ... ... бұл проблемаларды вульгарлық материализм принципі тұрғысынан шешті. Олар үшін материалдық пен психикалық арасында айырмашылық болмады. Осылай, жалған бастапқы философиялық ... ... ... ... жол бермеді.
Осы тығырықтан диалектикалық материализм философиясы шығарды. Диалектикалық ... ... ... бір ғана ... - ... ... ал психиканы, ойлауды, сананы материядан туындайтын, екінші ретінде қарастырады. Осылайша, философиялық материализм монистикалық ілім, материалистік монизм (грек тілінен: "монос" - ... ... ... Ол ... мен ... ... сүйене отырып, олардың дамуына байланысты өзінің қорытындыларын анықтай түседі және тереңдетеді.
Диалектикалық материализм көзқарасы бойынша материя бірінші болып ... ... сана - бұл ... ... ... мида ... ... материалдылылық (шынайы заттар мен құбылыстар) пен идеалдылылық (олардың сезімдер, ойлар және басқалар түрінде бейнеленуі) өзара қарама-қайшы ... Егер ... ... ... физиологиялық механизмін қарастырсақ, онда сезімдер, ойлар, түйсінулер және т.б. мидың -материалдық мүшенің - қызметі, сыртқы тітіркену қуатының сана айғағына айналуының ... ... ... пен материалдылылық айырмашылығы ... ... ... сипатта болады. Психика мен сана ми қызметінен бөлінбейді және де басқа ешқандай амалмен білінуі мүмкін ... ... және ... ... түсіну дүниенің материалдылығы туралы диалектикалық материализмнің бастапқы бабымен тұтастай келіседі. Дүниеде мәңгілік қозғалыста болатын және әр ... ... бар ... ... ... ... бастау жоқ. Сонымен қатар, материя қозғалысы дегеніміз тек орын ауыстыру ғана емес, оның кез келген өзгеріске ұшырауы. Бұған материяның ... да, оның жаңа ... ... ... да ... ... дегеніміз - оның төменгі түрлерінен жоғары түрлеріне өтуі, материя қозғалысының ... ... ... түріне өтуі. Алғашқыда тек қана органикалықсыз материя, өлі табиғат болды. Материяның белгілі бір даму сатысында, оның ұзақ та көп ... ... ... ... материя пайда болды, материя қозғалысының жаңа түрі, оның жаңа ... - өмір ... ... ... ... ... өсімдіктер, жануарлар және ақырында адам өзінің санасымен - ... ең ... ... ... ... психологиясына сүйенетін, диалектикалық материализм дәрежелерінің жүйесіндегі бейнелеу дәрежесі негізгі мағынаға ие болады. Дәл осы дәреже арқылы психиканың ... ... және ... ... ... психикалық құбылыстар объективтік шындықтың әр түрлі формалар мен субъективтік деңгейлер түрінде бейнелеу ретінде қарастырылады. Психологиядағы бейнелеу теориясы тұжырымдамалар, түсініктемелер, фактілер ... жол ... ... ғылымының пәнін анықтауға, зерттеудің әдістерін жасауға мүмкіндік беретін жалпы әдістемелік бағытының рөлін ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігін не құрайды?
Материя тұтасымен бейнелеу қасиетіне ие. Психика мидың қызметі, материяның қасиеті бола тұра, бейнелеудің ерекше түрі ретінде, психиканың дамуының ... ... ... ... ... түрі болып, психика, материяның даму үрдісі кезінде, оның қозғалысының бір түрінен басқа түріне ауыса отырып пайда болады. ... ... ... заң ... ... ... психика оның маңызды факторы болып табылады. Бейнелеу ағзаның ортамен неғұрлым кең көлемді көптеген байланысқа түсуін қамтамасыз етеді.
Сыртқы, физикалық өмірсіз ішкі ... өмір бола ... Яғни ... ... әрі ... ... ... психика, сана бейнелейді, бұл ұғынылған болмыс. Ақиқат болмаса, бейнелеу туралы айтудың мағынасы жоқ. Кез келген психикалық акт - бұл ... ... ... біреуі болмаса басқасы, біреуі де, басқасы да. Психиканың өзіндік ерекшелігі болып оның болмысының шынайы жағы да, оның ... де ... ... ... ... ... қасиеттері мен байланыстарын бейнелеуден және осының негізінде адамның әрекеті мен мінез-құлқын реттеуден ... ... ... ... ... ... ... ажыратылған және оған ешқандай қатысы жоқ тұйық дүние емес екендігін көрсетеді.
Диалектикалық материализм принципінің тұрғысынан ... ... ... ... ... не ... ... алдымен, психикалық өмірдің нақты айғақтары жатады. Психикалық өмір айғағы ретінде есті, яғни адамның жеке ... ... ... алайық. Бірақ психология ғылымы психологиялық айғақты сипаттаумен ғана шектелуі ... емес - оны ... ... яғни осы айғақтар, осы құбылыстар бағынатын заңдылықтарды ашу ... ... және ... ... дәл осы ... бағындырылған. Ғылыми таным құбылыстар арасындағы қайталанатын, маңызды, тұрақты, қажетті байланыстарды (қатынастарды) анықтаудан тұрады. Сонымен, ес ... өз ... ... ... көптеген түрлері болатыны белгілі. Мәселен, материалды қайталау есте сақтауға ықпал етеді, ал құрылымы жақсы жасалған ... ... ... оңай әрі тез есте ... ... ... заңды деп санауға болатын байланыстар мен қатынастарды анықтау міндеті ғылымдағы күрделі міндеттердің қатарына жатады. Қатаң ғылыми көзқарас объективтік ... ... ғана ... оның әрекеттерінің саласын, сонымен бірге оның әрекет жасай алатын ғана жағдайларын табуды талап етеді. ... ... ... ... ... заңдылықтар да психологиядағы зерттеудің тақырыбы болып саналады.
Бірақ заңды байланыстарды білу, заңдылықтарды айқындауға себепші болатын нақтылы ... ... ... ... ... ... ... және заңдылықтармен қатар, психикалық әрекеттің механизмдерін орнықтыру да кіреді. Ал механизмдер осы немесе басқа психологиялық үрдісті жүзеге асыратын нақтылы анатомо-физиологиялық ... ... ... ... ... психология бұл механизмдердің табиғаты мен әрекетін басқа ғылымдармен бірге зерттейді. Мәселен, ұзақ ... және ... ... ... ... әр түрлі механизмдер жататыны белгілі.
Сонымен, психология дегеніміз - психиканың айғақтарын, заңдылықтарын және ... ... ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жалпы психологияның дамуы7 бет
Жалпы психологияның мән-мағынасы және оның барша ғылымдар жүйесіндегі орны13 бет
Конгинивті психологияның бастауы18 бет
Медициналық психологияның даму тарихы5 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы5 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы жайлы6 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы жайлы ақпарат5 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы жайлы мәлімет4 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы туралы6 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы туралы ақпарат6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь