Біріккен ұлттар үйымы: бітімгершілігі мен жаңа үрдістері

1. БІРІККЕН ҰЛТТАР ҮЙЫМЫ: БІТІМГЕРШІЛІГІ МЕН ЖАҢА ҮРДІСТЕРІ
2. ҚАЗАҚСТАН ЖӘНЕ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҮЙЫМДАР
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. БІРІККЕН ҰЛТТАР ҮЙЫМЫ: БІТІМГЕРШІЛІГІ МЕН ЖАҢА ҮРДІСТЕРІ
БҰҰ-ның бітімгершілік қайраткерлігінің басты көрінісі - бейбітшілік пен қауіпсіздікті қолдаудағы Ұйымның аса ауыр міндеттерін атқарушы, «көк дулығалы» БҰҰ бітімгершілері - сарбаздар мен офицерлердің бейбітшілікті қолдау операциялары болып табылады.
Бейбітшілікті қолдау жөніндегі операцияларды Ұйымның өз бейнесі деп білген жөн. БҰҰ Бас Ассамблеясы бейбітшілікті қолдау жөніндегі операция-«peacekeeping» терминін айналымға алғаш рет 1965 жыдцың 18 ақпанында енгізді. Жылдар өте бітімгершілік шаралары тартыстарды бейбіт түрде шешудің және теке тірестерге бақылау жасаудың халықаралық деңгейде мойындалған оңтайлы әдісіне айналды. Қажеттіліктен туындаған, жауап қатуды керек еткен мәселелерге жиі қолданылатын бұл тетік - «қырғи қабақ соғыс» жылдарында Қауіпсіздік Кеңесінің бұл мәселелерді шешудегі епсіздігінің жиі орнын толтырып отырды.
БҰҰ жарғысы бейбітшілікті қолдау тұжырымдамасынан және бейбітшілікті қолдау операциясы түсінігінен тұрмайды. Олар бейбітшілікті реттеудегі таза дипломатиялық құралдар шеңберіндегі Жарғының VI Тарауы шеңберінен шығады, сонымен қатар, ол бейбітшілікке әскери және басқа қуралдармен мәжбүр етуіне байланысты VII Тараудың ережесіне де сай келмейді. Осыған орай БҰҰ Бас Хатшысы, БҰҰ бітімгершілік қайраткерлігінің негізін қалаушылардың бірі Даг Хаммаршельд оған «Алты жарымыншы Тарау» деп қараған.
БҰҰ Жарғысының қабылдануынан кейін-ақ басталған «қырғи қабақ соғыс», Кеңес Одағы мен Қауіпсіздік Кеңесінің басқа да тұрақты мүшелері арасындағы теке тіресі нәтижесінде VII Тарауда қарастырылған бейбітшілік пен қауіпсіздікті ұжымдық қолдау тетігі тұйыққа тірелді. 1946 жылдан 1990 жылға дейінгі аралықта Қауіпсіздік Кеңесі «бейбітшілікті бұзуды» белгілеу фактісіне орай екі рет қана шешім қабылдай алды. Бірінші рет - Үндеу қабылдау кезінде мәжіліске байкот жариялаған кеңес өкілдігінің қатысуынсыз 1950 жылы КХДР-ға қарсы (82 үндеу). Екінші рет - Кеңестік түрақты мүшелерінің бірауызды шешімімен 1982 жылы Аргентинаның Фолкленд аралдарын жаулап алуына байланысты.
Осы мерзім ішіңце тек екі мемлекеттің ғана (Израиль және Оңтүстік Африка) әрекеттері «агрессиялық» деп мойындалды, жеті ретте Кеңес жағдайдың біліктілігіне «халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікке туған қатер» деген шешім қабылдады. 45 жыл бойына Қауіпсіздік Кеңесі тек екі рет қана - Оңтүстік Родезияға экономикалық блокада (1966-1970 жж.) және Оңтүстік Африкаға (1974-1994 жылдар) қару жеткізуге эмбарго жариялау сынды бейәскери санкция енгізу жөніндегі келісімге келе алды. Осы аралықта ғаламда 80-дей мемлекетаралық соғыстар болып өтсе, теке тірестер саны (ішкіні қоса есептегенде) 300-ге жуықтады. Бұл мәліметтер бізге «қырғи қабақ соғыс» жылдарында БҰҰ-ның халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті ұжымдық қамтамасыз ету тетігі іс жүзінде жарымжан болғанынан хабар береді.
Осы жағдайдан да «қырғи қабақ соғыс» кезеңінде «бейбітшілікті қолдау» механизмі қалыптасты.
БҰҰ тарихында алғашқы бітімгершілік операциясы 1948 жылдың мамыр айында өткізілді. Қауіпсіздік Кеңесі 50 (1948) ундеуінде бірінші араб-израиль соғысындағы нәзік өлшемдермен бақылау үшін дала операцияларын құру туралы шешім қабылдады. Екі апта өткен соң аймаққа 36 қарусыз әскери бақылаушылар тобы келді. «Бейбітшілік жағдайларын орындау жөніндегі БҰҰ ұйымы» атымен белгілі бұл операция, БҰҰ ұйымының Таяу Шығыстағы бейбітшілікті қолдау жөніндегі басқа да операциялар санында қазір де өмір сүруін тоқтатқан жоқ. «Көк дулығалар» теке тіресті елдердің өзара бейбітшілік пен келісімдері жүзеге асқан соң біртұтастандырушы күштер ретінде қолданылды. БҰҰ бітімгершілік күштері дәстүр бойынша жеңіл қарулануы және ол қаруларды тек қана өзін-өзі қорғау мақсатында ғана қодануға құқылы.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Ж.Азыбаева.Қазақстан жэне халқаралық ұйымдар/ География және табиғат, 2004.-№2.-б.32-36.
2. А.Арыстанбекова. Біріккен Ұлттар Ұйымы/ Қазақ тарихы.-2003.-№6.-61-66 б.

3. Қазақстан Республикасы энциклопедиялық анықтама. "Қазақ энциклопедиясы", Алматы, 2001.
4. Қ.Тоқаев. Қазақстан Республикасынық дипломатиясы. ҒО Пбк "GAUHFR", Алматы,2002.
5. К.Токаев. ООН: Пол века служения миру. Атамүра, Алматы, 1995.
        
        Жұмыс жоспары:
1. БІРІККЕН ҰЛТТАР ҮЙЫМЫ: БІТІМГЕРШІЛІГІ МЕН ЖАҢА ҮРДІСТЕРІ
2. ҚАЗАҚСТАН ЖӘНЕ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҮЙЫМДАР
Әдебиеттер тізімі
1. БІРІККЕН ҰЛТТАР ҮЙЫМЫ: БІТІМГЕРШІЛІГІ МЕН ЖАҢА ... ... ... ... ... - ... ... қолдаудағы Ұйымның аса ауыр міндеттерін ... ... БҰҰ ... - ... мен ... ... операциялары болып табылады.
Бейбітшілікті қолдау жөніндегі операцияларды Ұйымның өз бейнесі ... жөн. БҰҰ Бас ... ... ... ... операция-
«peacekeeping» терминін айналымға алғаш рет 1965 ... 18 ... ... өте ... шаралары тартыстарды бейбіт түрде шешудің
және теке тірестерге ... ... ... ... ... ... айналды. Қажеттіліктен туындаған, жауап қатуды керек еткен
мәселелерге жиі ... бұл ... - ... ... соғыс» жылдарында
Қауіпсіздік Кеңесінің бұл мәселелерді шешудегі епсіздігінің жиі орнын
толтырып ... ... ... ... ... және ... ... түсінігінен тұрмайды. Олар бейбітшілікті реттеудегі таза
дипломатиялық құралдар шеңберіндегі Жарғының VI Тарауы шеңберінен шығады,
сонымен ... ол ... ... және ... ... ... ... VII Тараудың ережесіне де сай келмейді. Осыған орай БҰҰ ... БҰҰ ... ... негізін қалаушылардың бірі Даг
Хаммаршельд оған «Алты жарымыншы Тарау» деп ... ... ... кейін-ақ басталған «қырғи қабақ соғыс»,
Кеңес Одағы мен Қауіпсіздік Кеңесінің басқа да тұрақты ... ... ... ... VII ... ... ... пен
қауіпсіздікті ұжымдық қолдау тетігі тұйыққа ... 1946 ... 1990 ... ... ... ... «бейбітшілікті бұзуды» белгілеу
фактісіне орай екі рет қана ... ... ... ... рет - ... ... мәжіліске байкот жариялаған кеңес өкілдігінің қатысуынсыз
1950 жылы ... ... (82 ... ... рет - ... ... ... шешімімен 1982 жылы Аргентинаның Фолкленд аралдарын
жаулап алуына байланысты.
Осы мерзім ішіңце тек екі мемлекеттің ғана ... және ... ... ... деп мойындалды, жеті ретте Кеңес жағдайдың
біліктілігіне «халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікке туған қатер» деген
шешім қабылдады. 45 жыл ... ... ... тек екі рет қана ... ... экономикалық блокада (1966-1970 жж.) және Оңтүстік
Африкаға (1974-1994 жылдар) қару жеткізуге ... ... ... ... ... жөніндегі келісімге келе алды. Осы аралықта ғаламда ... ... ... ... теке ... саны (ішкіні қоса
есептегенде) 300-ге жуықтады. Бұл ... ... ... қабақ соғыс»
жылдарында БҰҰ-ның халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті ұжымдық
қамтамасыз ету ... іс ... ... ... ... береді.
Осы жағдайдан да «қырғи қабақ соғыс» кезеңінде «бейбітшілікті қолдау»
механизмі қалыптасты.
БҰҰ тарихында алғашқы бітімгершілік ... 1948 ... ... ... ... ... 50 (1948) ундеуінде бірінші араб-
израиль соғысындағы нәзік өлшемдермен бақылау үшін дала ... ... ... ... Екі апта ... соң аймаққа 36 қарусыз әскери
бақылаушылар тобы келді. «Бейбітшілік жағдайларын ... ... ... ... ... бұл операция, БҰҰ ұйымының Таяу ... ... ... ... да ... санында қазір де өмір
сүруін тоқтатқан жоқ. «Көк ... теке ... ... ... пен ... ... ... соң біртұтастандырушы күштер
ретінде қолданылды. БҰҰ бітімгершілік күштері ... ... ... және ол ... тек қана өзін-өзі қорғау мақсатында ... ... ... 2000 ... ... ... қолдау жөніндегі БҰҰ (БҚҰ)
54 операциясы өткізілді. Олардың ... 10, 20, 30, ... 50 ... ... қазір де жалғасып отыр (Мысалы, Кипрде, Таяу Шығыста, Үңцістан мен
Пәкістаңда).
1948 жылдан бері қарай әлемнің 110 ... 750 ... ... ... мен ... ... ... полиция мен халықаралық
азаматтық қызметкерлер БҰҰ бітімгершілік операцияларына қатысты. ... ... БҰҰ ... ... ... үшін ... қиды.
2000 жылы БҰҰ Еуропа, Азия мен Африкада 15 бітімгершілік операцияларын
жүргізді. Бұл операциялар БҰҰ үшін 2 млрд. ... яғни ... ... бар болғаны 0,15%-ын құрады. 1948 жылдан 1998 ... ... ... ... ... операцияларының шығыны бар болғаны 18
млрд. долларды құраған.
Бейбітшілікті қолдау ... ... ... ... БҰҰ ... ... қолдау жөніндегі операция, негізінен, от-жалынның
тоқталуы, ... ... ... және ... ... арасыңдағы
буферлік зонапарды қамтамасыз ету үшін қолданылады. Алайда, бейбітшілікті
қолдау жөніндегі операциялар жұмсақ құрал болып табылады және даму ... ... ... ... жылы ... 13 ... ... операцияларға қатысты.
Олар, негізінен, құрамы мен қызметі бойынша әскери операциялар және ... шешу ... ... ... ету үшін майдан
шебіндегі тыныштықты сақтау мақсатында болды. Кей жағдайда бұл ... ... бір ... керісінше де болып отырды.
«Қырғи қабақ соғыстың» аяқталуы нәтижесінде пайда ... жаңа ... ... реттеу жөніндегі операциялар санының өсуіне жағдай
туғызды. Оның пайда ... ... ... ... іске асырылған 28
операцияның 15-і ғана 1988 жылдан кейін іске асырылса, олардың бесеуі ғана
қарама-қарсылық кезеңінен ... ... ... ... ... қабақ соғыс» аяқталғаннан кейінгі бейбітшілікті қолдау
операциясының сипаты жаңа ... ... ... ... ... ... және ... буынның» БҚҰ-ның пайда болуына әкелді.
Мемлекеттер ... ... ... мемлекеттердің кейбір ішкі
бөліктерінде қаншалықты жаңа ... туып ... де, ... да ... ... ... мемлекеттердің бөлімдерімен,
этникалық қақтығыстар және тайпа ... ... ... ... ... Бұндай жағдайлардағы күрделі әскери міндеттер институттарды күшейту
мен саяси қатысулар, адам құқығын ... ... ... ... және ... ... әсер ету ... өлшемдермен толықтырылуы
тиіс еді.
Бітімгершілік қайраткерліктегі өзгерістердің өріс алуы мына сандармен
нақтылана ... Егер 1987 жылы ... кең, ... ... ... 10 ... болса, 1993 жылдың мамыр айында бүл көрсеткіш 70 мыңға өсті. 1987 жылы
азаматтық полицияда 35 адам болса, 1993 жылдың ... 4,5 мың ... 1987 жылы ... ... персоналы құрамыңда 900 адам болса, 1993
жылдың мамыр айында бұл көрсеткіш 10 мыңнан астам адамға өсе түскен.
БҰҰ Тобының ... ... ... ... ... бірінші
операциясы 1989 жылдың сәуірінен - 1990 жылдың мамырына дейін тәуелсіздікке
өту кезінде ( UNTAG) Намибияға ... ... Оның ... ... ... БҚҰ ... ... болғанымен де, азаматтық компоненттері
оның табысқа жетуі үшін әскериге тең дерлік болды. Азаматтық өкілдер ... ... ... ел ... ... әділ және ... сайлауға ұйымды
алып келген күрделі саяси процестердің барлық аспектілеріне бақылау жасай
білді. 1990 жылдың наурыз айында ... ... алды және сол ... ... ... ... болды.
БҰҰ-ның алғашқы көп салалы операцияларының бірі Сальвадордағы (ONUSAL)
1991 жылдың шілдесінен 1995 жылдың сәуіріне дейінгі Миссиясы ... ... ... Ұйым ... ... ... ... операцияларының бірінен саналады. 1991жылдың қазаныңда төрт
камбоджалық тараптармен жазылған Бейбітшілік ... ... 1992 ... 1993 жыдцың қыркүйегіне дейін Камбоджадағы БҰҰ-ның Уақытша
ұйымын құруды керек ... Ол ... ... ... ... сайлаулар ұйымдастырды, адам кұқығының сақталуына әсер етті,
350 мың босқындардың оралу ... ... және ... өз қалпына келуіне
көмектесті. Бүл ұйымның бұдан басқа да дәстүрлі әскери қызметтері бар ... ... ... ... ... 1992 ... наурызынан 1995
жылдың желтоқсанына дейін БҰҰ күзет жөніндегі Күштері ( UNPROFOR) қурылды.
Алғашқы кезде олар ... ... ие ... ара ... ... ... бойынша бейбітшілікті қолдау және тартыстың түбегейлі
бейбіт түрде шешілуіне әсер ету керек болды. ... сәл ... ... ... ... шиеленісуіне байланысты, Қауіпсіздік Кеңесі
олардың мандатын кеңейтіп, оларға ... ... мен ... ... ... конвойларын қорғау міндеттерін жүктеді. БҰҰ-
ның тарихындағы алғашқы ... ... ... БҰҰ ... ... ... Күштері бұрынғы Югославия
Республикасы Македонияға орналастырыды.
1992 жылдың 31 қаңтарыңда БҰҰ ... ... оның ... рет БҰҰ ... ... мен ... ... мемлекет
басшылары мен үкіметтері деңгейіндегі кездесу өткізді. Саммит соңғы
жылдардағы бітімгершілік міндеттердің ... және ... ... ... ... Бас ... ... дипломатияда, бітімгершілік пен
бейбітшілікті қодауда БҰҰ-ның ықпалын қалай өсіруге болатыны жөніңде кеңес
дайындауды ... 1992 ... ... айында Бас Хатшы Бутрос Бутрос-Гали
мүше-мемлекеттер алдында «Бейбітшілік үшін күн ... ... ... және ... қолдау» деген тақырыпта
баяндама жасады. Өз баяндамасында ол айрықша потенциалды ... ... және ұзақ ... ... ... ... ... бейбітшілік шараларын ең алдымен жауласушы тараптардың арасында
қамтамасыз ... ... ... ... ... туралы
бірнеше ұсыныстар айтты.
Нақты жобада бейбітшілікке қауіп тудыратын жайттарды ертерек ескерту
жүйесін құру, сенім ... ... ... ... ... ... ... немесе әскери қимылдардың басталуын күтпей-ақ, әлеуетті
тартыстар аумағында демилитаризацияланған аймақтарды құру болды.
Баяндамада алғаш рет тартыстан кейінгі бейбітшілікті ... ... ... ... болдырмауды қамтамасыз ететін ыңғайлы
құрылымдарды қолдау мен ... ... ... ... жылдары бітімгершілік белсенділіктің жаңа түрі-әлеуетті-тартысты
аймақтардағы атқыш қарулардың санын азайту мақсатындағы превентивті
қарусыздану ... ... ... мен ... бүл әдіс ... келісімге
келудің бір шарасы ретінде қолданылды.
Бейбітшілікті қолдау жөніндегі операция бейбітшілік пен қауіпсіздікті
сақтаудың қажетті құралына ... БҰҰ ... ... әмбебаптығы
жөнінен тартысты жайттарды шешудің тамаша мүмкіндіктері болып табылады.
Олар түрлі қалыпта ... және ... ... ... ала ... ... мүмкін.
Бейбітшілікті қолдау жөніндегі БҰҰ-ның белсенділігі 1988 жылы ... ... ... ... ... ... ... халықаралық
деңгейде мойындалды. 1998 жылы ... ... ... ... Ұйымының
бітімгершілік белсенділігінің 50-жылдығын атап өткен Бас Ассамблеяның 53-ші
сессиясында Бас Хатшы Кофи Аннан өз баяндамасында былай деп атап ... БҰҰ ... ... ... тартысқа кажетті жауап бере алды
немесе геноцидтің қайталануын токтатты деп айта алмаймыз. Бірак. біз ... «көк ... ... өмір ... жарты ғасыр уақыты ішінде ондаған
мың адамдардың өмірін құтқарып қалғанын мақтанышпен айта ... ... ... ... сәл ... ... ... БҰҰ өзінің бітімгершілік белсенділігі
жолында позитивті, сондай-ақ, негативті тұрғыдан да зор тәжірибе жинақтады.
БҰҰ табысты бітімгершілік белсенділігінің қатарынан саналатындар: ... ... ... ... ... бірге БҰҰ-ның
Сомалидегі, бұрынғы Югославиядағы, ... ... ... мен бейбітшілікті қолдау жөніндегі операциялар қайта ойластыру
қажеттігін көрсетті.
Жиырмасыншы ғасырдың соңғы онжылдыында БҰҰ ... ... ... аймақтарында орын алған тартыстардың өзіндік табиғаты да
өзгерді. «Қырғи қабақ соғыс» ... ... ... ... ... болу ... орын ала ... және бұл тартыстар
гуманитарлық сипаттың ауқымды мәселелерін туғызды. Алғашыңда мемлекеттер
арасыңдағы ... шешу ... ... ... ... бітімгершілік,
уақыт өте келе мемлекеттің ішкі тартыстары мен ... ... ... бар ... әлемнің түрлі аймақтарында орын алып ... ... ... жете ... де, ... дипломатияға
негізделген тартыстарды шешудің анағүрлым әсерлі жүйесін ... ... күн ... ... өсе ... ... сипаттың табысты және
әзірше бірегей мысалы 1995-99 жж. ... ... ... БҰҰ ... ... ... болды. БҰҰ тарихыңда алғаш
рет превентивті әрекеттер мандатына ие ... және ... ... үшін ара ... ... келісімдер өлшемі, т.б. бейбіт
әдістер табысты қолданылды. Алайда, өкінішке ... ... ... күштерінің превентивті өрістеу тартысушы тараптар жағынан
туыңдаған көптеген саяси қиыңдықтармен ... ... ... ... ... алу үшін тартысты ушықтыратын ... ... ... ... ... ... Бұл тартыстардың
қайнар көзі этникааралық қысымдар, кедейшілік, экономикалық ауырлық, тосын
апаттар болуы мүмкін бүгінгі күні өте-мөте ... орай 1994 жылы ... ... ... ... ... ... өрістеуіне мүмкіндік беретін «БҰҰ-ның ... ... ... Ол ... ... ... кайшылықтарға БҰҰ-
ның шұғыл түрде дайындалуын, потенциалын көтеруді қамтамасыз етуі тиіс еді.
Аталмыш жүйе ... ... іске ... мандат беретін БҰҰ-ның
бейбітшілікті қолдау жөніндегі операциялар жүргізуі үшін ... ... ... нақты керсетілген қорларына (әскери,
саяси және ... ... ... ... ... Бұл ... ... бітімгершілердің қажетті кәсіби дайындық жүргізуі тиіс
елдерде «қорда» ... ... ... олар Бас ... сұраладьы және
мүше-мемлекеттер келісімі жағдайында қысқаша мерзімге кеңейтіледі (7, ... 60 ... 90 ... ... ... соңғы онжылдығының тәжірибесі көрсеткеніндей БҰҰ-ның
«келешек ұрпақты соғыс пәлекеттерінен құтқару» атты өзінің ... ету мен құру ... оның ... ... ... ... міңцеттерімен бірнеше қайта айналысты. Осы мақсатта БҰҰ Бас Хатшысы
Кофи Аннан 2000 жылдың наурызында бітімгершілік пен ... ... ... ... ... 2000 жылдың тамызында
Топтың жетекшілері атынан «Брахими ... ... де ... ... ... ... Ұйымының операциялары бойынша Топ
Баяндамасын» ұсынушы ... ... Топ ... ... бейбітшілік
пен қауіпсіздік қолдау бойынша БҰҰ-ның белсенділігіне ... баға ... ... және ... осы ... ... беки ... мен
жаңаруы жөнінде нақты және шынайы кеңестер берілген.
«Іске асып отырған ... ... ... ... ... ... қолдауынсыз және жаңартылған жол
ұстанушылыксыз, - деп, көрсетіледі ... - ... ... бойы ... ... пен ... құру
аймағындағы, аумағындағы аса маңызды міндеттерді БҰҰ орындай ... ... ... ... ... ... басты жағдайлары
былайша көрсетіледі: саяси қолдау, күштердің өзіндік конфигурациясы бойынша
қуатты, жылдам ... және ... ... ... ... орай мүше-мемлекеттер саяси, қаржылык. және шұғыл ... ... ... алып және ... ... ... ... Біріккен Ұлттар Ұйымын қолдауға жүмылдыруға тиіс. ... ... ... ... ... ... қимыл көрсете
отырып, біріккен түрде күресу керек. Ұйым ... ... ... ... ... ... ... лайықты үлгіде жүйелеуі керек,
өзінің механизмін талдау мен ... ... ... ... ... ... мобилизациялауы, БҰҰ бітімгершілері айналысуға тиісті
емес және айналыса алмайтын жағдайларға жаңа, қосымша ... ... ... ... ... ... бағытталған операциялары негізгі үш әрекетке
бағытталған: қақтығыстарды басу және ... ... ... ... ... ... уақытынан бұрын тоқтату
бейбітшіліктің берік іргетасын құру үшін ... ... ... мүмкіндік береді.
Бейбітшілікті орнату пайда ... ... ... ... ... пайдалана отырып, қақтығыстарды тоқтатуға әрекет
жасау. Бейбітшілікті қолдау ісімен БҰҰ 50 жыл бойы айнапысып ... және ... ... мемлекетаралық соғыстан кейінгі күштерді ажыратудың
дәстүрлі ... ... ... ... және ... элементтерден
тұратын кешенді үлгіге көшті.
Шыққанына көп бола ... ... құру ... ... ... ... негізін қалпына келтіру үшін жасалған
шараларды суреттейді. Оған ... ... ... ... ... ... ... (мысалы, жергілікті полицияны дайындау
арқылы, сот және жазалау жүйелерін қайта ... ... ... адам ... құрметтеуді қамтамасыз ету, демократиялық даму
мақсатында техникалық көмек көрсету, оған қоса ... ... ... ... ... ... ... қодау жатады.
БҰҰ-ның бейбітшілік мақсатындағы операциялары өткен ғасырдың 90-шы
жылдары болған ... ... ... ... деп ... ... ... байланысты БҰҰ-ның операцияларының
механизмдері қаншалықты дамыған болса да ... ... ... ... ... ... бермейді, сондықтан БҰҰ-ы
және оның мүше-мемлекеттері қақтығыстарды тез арада ... үшін одан ... ... құру ... ... ... ... болуын қамтамасыз етуде
бейбітшілік құрудың аса маңызды элемент екені Баяңдамада атап ... ... ... ... алдында түрған негізгі
мәселелерге және оның бейбітшілікті қолдау ... ... ... ... ... ... ... мақсатындағы операцияларды өрістетуге дайындықты
күшейту;
• операцияны өрістетуді жылдамдату;
• бітімгершілер төтеп беру мүмкіндігін күшейту;
• мүше - ... ... және ... ... ... ... жылы ... айында Бас Хатшы Кофи Аннанның Мыңжыпдық Ассамблеясы
ұсынған «Біз, халықтар: БҰҰ-ның XXI ғасырдағы ... атты ... ... апу - бұл ... ... ... тиісті негізгі
мәселелері деп атап көрсетілген.
Қарама-қайшылықты тудыратын себегттердің алдын алу ... ... ол ... ... мен кең ... ... ... өсуге
жетудегі қадамдар - тартысты болдырмау жолындағы қадамдар, - екенін айта
келіп, - сондықтан ... ... ... ... мекемелер,
үкіметпен азаматтық қоғам ... ... ... ... ... мәселелері хакында айналысқан адамдардың бәрі - бұл мәселелерді
кешенді жолмен шешуге міндетті», - ... ... ... ... ... ... ... мемлекет пен үкімет басшылары ... ... пен ... ... жөніндөгі Біріккен Ұлттар Ұйымының
өзіне ұсынылған ... оның ... мен ... ... ... тартыстардың бейбіт шешілуі, қақтығыстардан
кейінгі бейбітшілікті құру және ... ... ... ... жүргізу үшін ықпалдылығын арттыру» шешіміне келді.
Соңғы жылдары БҰҰ-ы өзінің назарын қақтығыстардың тоқталуына, ұйымның
белсенділігіндегі «алдын алу мәдениетіне» ... ... ... Бас ... сөзі ... БҰҰ ... (кері жауап қату)
мәдениетінен» «алдын алу мәдениетіне» өту үшін өз белсенділігін екі есеге
арттыру ... Осы ... 2001 жылы ол Бас ... мен ... қарулы қақтығыстардың алдын алу туралы Баяндама ұсыңды. ... ... БҰҰ ... ... шолу жасалып, аталмыш
бағытта БҰҰ жүйесін арттыру жөнінде нақты кеңестер берілген.
Баяндамада қазіргі уақытта қолдау ... ... ... ... ... күштерді орналастыруды меңзейтін өткеннің
классикалық миссиясының ... ... ... ... және ... ... билікке көмек көрсетуді қосады. Бұлар мыналар:
гуманитарлық көмектер; қарусыздану; комбатанттардың ... ... ... және сот ... ... адам ... бақылау; сайлаулар өткізуге көмектесу және болашақ мәселелерді
демократиялық ... шешу үшін ... ... ... ... ... ісі жөніңде БҰҰ Хатшылығы мекемелері
мен департаменттерін, құрылымын, түрлі органдары мен аймақтық қоғамдар,
үкіметтік емес ... мен ... ... ... ... нығайту, БҰҰ ықпалдылығын арттыру жөнінде нақты кеңестер
берілген. Оңда ... ... және ... ... БҰҰ
жүйесі мекемелері, сонымен қатар бреттон-вуд мекемелері бейбіт жағдайларды
құруда өмірлік ... ... ... және ... ... оның
пайда болу кезеңдерінде қысқартуы тиіс деп атап ... Бас ... ... пен ... қауіп тудыруы мүмкін аймақтық
және субаймақтық ... ... ... ... тоқтату
жөнінде аймақтық превентивті стратегияларды БҰҰ-ның аймақтық әріптестерімен
бірге жасауда; превентивті ... ... ... ... мен қор ... нығайту, қақтығыстарды тоқтату жөніңдегі жұмысқа
қатысуға белгілі қайраткерлердің биресми жүйесін қүруда ... өз ... ... ... ... көрсетіліп отырған қолдаудың арқасында
соңғы уақыттарда бітімгершілік ... ... ... ... ... ... сезіну потенциалының өсуіндегі айтарлықтай
өрлеуге қол жетті.
Қақтьғыстардың тоқтатылуы, бейбітшілік пен қауіпсіздікті ... ... ... көп ... келісімді әрекеттерінің тамаша
және теңдесі жоқ құралы Біріккен Ұлттар ... ... ... ... ... ... және солай болып қала бермек.
2.ҚАЗАҚСТАН ЖӘНЕ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҮЙЫМДАР
Қазақстан Республикасы 1991 ж. 16 желтоқсанда тәуелсіздік ... ... ... ... жүргізе бастады. Тек осы кезден бастап қана
Қазақстан өлемдік аренаға халықаралық ... ... ... ... 1991 жылдьщ соңына дейінгі екі апта ... ... 18 ... ... ... олардың ішінде Түркия, АҚШ, Қытай,
Германия, Пәкістан бар. Бүрынғы одақтық ... ... ... Қазақстан отарлық езгіден құтылып, әлемдік ... тең ... ... ... ... әлемнің басқа елдерінің тануы өте тез ... ж. ... ... ең ірі жөне ... ... үйым — ... Ұйымының толық құқықты ... ... ... Қазақстан
Дүниежүзілік банктің, Еуропа қайта құру жөне даму ... ... ... ... мүшесі болды.
Әлемдік қауымдастықпен бірігуге қарай жасалған үлкен қадам ... ... ... ... ... КСРО мен СФРЮ ... ... пайда болған басқа да елдермен ... ... пен ... ... ұйымның (ЕҚЬІҰ) қоры-тынды акгісіне
қосылды.
БҰҰ-ның Қазақстандағы қызметі.
Қазақстан 2 наурыз 1992 жылы БҰҰ-на ... ... ... ... ... ... осы ... біздің еліміздің шынайы тәуелсіз мемлекет ретінде
әлемдік қоғамдастық қатарына қабылдануын ... ... ... ... ... ... ... жаңа мүшесі ретінде
ғана емес, сонымен ... ... ... ең бір ... ... бойынша белсенді позиция үстанатын, ... ... алғы ... тұрған мемлекет ретінде енді. 1991 жылы Семей
ядролық сынақ ... ... жөне 1992 жылы ... ... ... ... ... ядролық қаруды таратпау туралы шартқа қосылу ... алуы ... ... бедел сыйлады және БҰҰ Бас Ассамблеясының
жоғары мінбелерінен халықаралық қауіпсіздік саласындағы жеке ... ... ... ... 1992 жылы ... өткен БҰҰ Бас Ассамблеясының
47-сессиясы тәуелсіз мемлекет ретінде Қазақстандық делега-ция қатысқан
алғашқы форумы ... Осы ... ... ... ... ... туралы соз сейледі.
Әлемдік қоғамдастықтағы өзгерістерді және әлемдегі БҰҰ-ның жаңа рөлін
назарға ала отырып, Н.Назарбаев былай деп мәлімдеді: ... ... ... ... ... ... ... тұтастыгы үшін жаңа күн
тәртібін белгілеуді талап ететін жаңа өмір болмысын ... ... ... мен ... ... ... отқа айналуын болдырмауга ба-
гытталган саяси, олеуметтік-экономикалык, шаралар жуйесі ... ... ... ... ... дипломатияда көзге анық байқала-тын,
сондай-ақ ... ... өзі ... ... талдауды талап ететін
мәселелер қогамдық-саяси тұрақтылықты сақтаудың шарты ретінде маңызды орын
алады ".
1965 жылы ... ... даму ... ... ... бізге ұлттық қарарды дайындауда және экономиканың түрлі
секторындағы нарықтық реформалардың сондай-ақ қайта құрулардың ... ... ... ... ... көрсетуде. ПРО-ОН
консультанттары жекешелендірудің ұлттық бағдарламаларын, қоршаған ортаны
қорғау мен ... даму ... ... ұлттық жоспа-рын,
әиелдердің жағдаиын жақсарту мен ... даму ... ... ... ... дамуға жәрдемдесу жоспарын, салауатты ... ... ... әзірлеуде және жүзеге асыруда ... ... ... ... ... және мәдениет жөніндегі БҰҰ-на
1992 жылы мамырда қабылданды. ЮНЕСКО Абайдың 150 ... ... ... 100, ... 500 жылдығын, Түркістан қаласының 1500
жылдығын мерекелеуге белсенді түрде қатысты. Осы ұйым 10 ... ... Қожа ... ... ... және ... ... петроглифтерін
қамтитын "Қазақстанның мәдени жөне табиғи мүра-лар объектілерінің алдын-ала
тізбесін" бекітті. ЮНЕСКО ... ... ... 2000 ... 100 ... ... ... 200 жылдығы сияқты
айтулы күндер де енгізілді.
БҰҰ-да Босқындар істері жоніндегі ... ... ... ... зор ... ... БҰҰ БЖКБ-ның Орта Азияға келуі
1993 жылдың ақпан айынан басталады, сол уақытта Тәжікстандағы азамат
соғысының ... ... БЖКБ ... мен ... Ауғанстаннан
келген тәжік босқындарын орналастыру жөніндегі іс-шараларды жүзеге асыру
еді.
БҰҰ-ның Әйелдер Қоры (ЮНИФЕМ) әйелдердің ... ... және ... экономикалық және саяси жағдайын жақсартуға арналған инновациялық
бағдарламаларға қаржылық қолдау мен ... ... ... ... ... ... ... мүдделерін білдіреді және оларды
ұлттық, аймақтық және ғаламдық ... ... ... ... Балалар Қоры (ЮНИСЕФ) БҰҰ жүйесінің жетекші үйымы ... ол ... аман ... ... ... мен ... ... жөніндегі міндетгерді шешумен ... ... ... ... ... 1992 жылы ... ... денсаулық
сақтау саласында (сауықтыру, жұқпалы іш аурулары және тұмау аурулары) шұғыл
көмек көрсетуді насихаттайды. 1994 жылы ... ... ... ... ... даму ... БҰҰ (ЮНИДО) өнеркәсіп саласындағы ... ... ... ... үшін Бас ... қарарымен 1966 жылы
құрылды. 169 ел ЮНИДО-ның мүшелері болып ... ... ... ... ... ... бар елдерде өнеркәсіпті дамыту мәселелерімен
шүғылданады. Қазақстан Республикасы 1997 жылы ЮНИДО мүшесі атанды.
Сауда және даму ... БҰҰ ... ... БҰҰ жүйесінің
басты ұйымдарының бірі, ол сауда, ... ... жөне ... мөселелермен шұғылданады.
Қазақстанньщ халықаралық Еңбек ұйымымен (ХЕҰ) ынтымақтастығы 1993 жылы
кірген кезінен бастап Қазақстандық заңнаманы халықаралық ... ... ... ... ХЕҰ ... ... ... өкілдерінің
қатысуы деңгейінде жүзеге асырылып келеді.
Қазақстан 1994 жылдың 14 ақпанынан бастап Атом ... ... ... ... 121 мүшесі болды. Оған дейін біздің еліміз
ядролық қаруды таратпау туралы шартқа қосылды (1993 ж. желтоқсан). ... (ол ҚР ... ... 1995 жылы 19 ... ... қолдану туралы ҚР мен МАГАТЭ арасындағы келісімге қол
қойылды.
1992 жылы шілде ... ҚР ... ... ... ұйымы тущлы
конвенцияны бекітгі және осы арқьлы өзінің ИКАО-дағы тең ... ... ИКАО осы ... ... жөне ... ... ... халықаралық әуе көлігін реттеудің мәселелері бойынша өзінің
саясаты туралы түрлі ... ... ... ИКАО ... нұсқаулық материалдар мен ақпаратгы Қазақстанға жіберіп отырады.
Теңіз флотының қызметі Халықаралық ... ... (ХТҰ) ... ... ... сақтауды талап етеді, бұған теңіз
қауіпсіздігіне, кеме ... ... ... ... ... басы ... шектеулерді болдырмауға қатысты
халықаралық ... ... ... ... да ... Осыған байланысты
1994 жылы Қазақстан ХТҰ-ның негізге алынатын кейбір конвенцияларын бекітті.
ХТҰ-ға мүше болу біздің ... ... ... ... ... ... жалауымен кіруіне құқық беретінін
атап айту ... жылы ... ... азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымына
(ФАО) кірді және осы үйымның 175-і ... ... ... ... ... ... ... зиянкес жәндіктерге қарсы күрес,
ауылшаруашылығы жөнінде статистикалық деректерді ... ... жүйе ... ... ... оңал-ту, су ресурстарын
басқару және т.б.
Қазақстан Республикасының дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымымен (ДДҰ)
өзара ... екі ... ... асырылады. Бас директор Г.Харлам-
Брутленд басқаратын ДДҰ-ның штаб-пөтері ... осы ... ... ... ... ... ... түрдегі саяси мәселелерін
(бюджет, кадр саясаты, ғаламдық бағдарламаларды ұйымдастыру) ... ... ... ... ... ... ... ДДҰ-ның
Еуропалық аймақтық бюросының (ЕАБ, Копенгаген) ... ... ... ... ... (ДИМҰ) ынтымақтастық осы
ұйымға 1993 жылы ... ... ... ... асырылады, ондағы мақсат
Қазақстан заңнамасын интеллектуалдық меншік саласындағы халық-аралық құқық
нормаларымен сәйкес келтіру.
Каспий жағалауы аймағында даму және ... орта ... ... ... ... мен ... жүзеге асырылуда, олардың
халықаралық, ұлттық және аймақтық сипаты бар. ... ... ... ... (КЭБ) басты рөл ойнайды. Бағдарламаның негізгі
мақсаты — Каспий аймағының экологиялық тұрақты дамуының және ... ... ... ету. КЭБ ... ... ... донорлық ұйымдардың сондай-ақ ірі жекеменшік компаниялардың
арасындағы кооперацияға ықпал ететін үйлестіруші тетік рөлі ... ... ... реформалау шеңберінде ЮНДКП БҰҰ-ның халықаралық қылмыстың
алдын алу ... ... ... ... ... ... жасау және кылмыстың алдын алу жөніндегі басқармасы (БҰҰ. ЕБҚАБ)
қүрылды. ЕБКДБ-тың ұсыныстарының негізінде "Есірткі құралдары, ... ... және ... ... ... ... қиянат жасап
пайдалануга қарсы іс-қимыл шаралары" туралы ҚР Заңы қабылданды.
БҰҰ-ның Еуропалық Экономикалык Комиссиясы (ЕЭК) ... ... ... ... ... ... ... экономикалық қайта түлету
жөніндегі БҰҰ-ның ... ... ... 1947 жылы ЕЭК ... ... осы ... ... Америка, Батыс, Орталық және Шығыс
Еуропаның ... ... ... ... ... ... ... бірлесіп әзірлейді. Комиссияның негізгі мақсаты
ЕЭК-ке мүше елдердің ... және ... ... келісу, үйлестіру
болып табылады.
Қазақстан БҰҰ-ның Аймақтық комиссиялары — ... және ... ... Азия экономикасы үшін ... ... ... іске ... ... ... ... ұсынысын ілгері жылжыту
жөнінде белсенді жұмыс ... ... ... - Орта ... ... ... ынтымақтастығын тереңцетуде, олардың
экономикалық дамуымен Еуропа мен Азия ... ... ... ... көрсету.
Қазақстанның ЕҚЫҰ-мен және НАТО-мен, ... да ... ... қүрылымдарымен озара іс-қимылы
Түрлі халықаралық қауіпсіздік құрылымдарымен тығыз ... ... ... дамыту Қазақстанның сыртқы саясатының ... ... ... ... береді. Еуропалық бағытта, бұл, ең,
алдымен, Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық жөніндегі ұйым (ЕҚЫҰ)
және Солтүстік Атлантикалық Шарт ... ... ... ... Ұйымына (ИКҰ) қатысуының негізінде
экономикалық мүдде ... ... ... ... ... түрлі деңгейлерде
ИКҰ-мен байланыстарға жол ашылды. Джиддадағы (Сауд Арабиясы) ИКҰ ... ... ... хат-хабар алмасу жүзеге асырылды. Қазақстанның
өкілдері ұйымның жөне оның қүрылымдық бөлімшелерінің сессияларында, атап
айтқанда ... даму ... ... және ... ынтымақтастығы
жөніндегі тұрақты комиссиясының отырысына қонақтар ретінде қатысады.
Экономикалык ьштымақтастық ұйымы (ЭЫҰ) 1995 жылы құрылды және ... ... ... ... Пәкістан және Түркия) құқықтық
мұрагері ... ... Осы ұйым ... ... алғашқы
кезеңі, негізінен, екі жақты сипатта ... 1992 жылы ... жаңа ...... ... ... Қырғызстан, Тәжікстан,
Түркменстан және Өзбекстан ЭЫҰ құрамына ... ... ... ... елеулі түрде жанданды. ЭЫҰ-ң негізгі ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық байланыстарының әлемдік жүйесіне дәйекті түрде
жөне бірте-бірте кірігуі үшін, сондай-ақ мәдени, техникалық және ... ... ... ... қою үшін жағдай жасау болып
табылады.
Өзінің қарамағына 140-қа жуық мемлекеттер біріктіретін Дүниежүзілік
Сауда Ұйымы (ДСҰ) ... ... ... жөне ... ... егізі
болып табылады. Қазақстанның ДСҰ-на қосылуы Үкімет қызметінің басымдық
берілетін бағыттарының бірі болмақшы.
Қазақстан ... ... ... (ХВҚ) 1992 жылы 15 шілдеде кірді.
Қазақстан Республикасы Еуропалык, кайта құру және даму ... ... 1993 жылы ... 1994 жылы Банк ... ... ... ... бұл бұрынғы КСРО-ның Орталық Азия мемлекеттерінің ... ... ... ... даму ... (АДБ) 1994 жылы 19 қаңтарда мүше болды.
1995 жылы 12 ... ... ... ... (ИКҰ) мүше ... ... министрлерінің Конакридегі (Гвинея) конферен-циясында
Қазақстан осы ұйымға қабылданды. ИКҰ-нің Жарғысына сәйкес осы ... ... ... ... ... Даму ... (ИДБ) ... болгандығын
біддірді.
Қазақстан Республикасы шетелдік мемлекеттермен экономикалық және сауда
қарым-қатынастарын бір-біріне қолайлы ... ... ... пен тең
қүқықтылық принциптерін сақтай отырып, өзара тиімді ... ... ... ... қызмет мәселелерін өз бетімен дербес шешеді.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Ж.Азыбаева.Қазақстан жэне халқаралық ұйымдар/ География ... ... ... Біріккен Ұлттар Ұйымы/ Қазақ тарихы.-2003.-
№6.-61-66 б.
3. Қазақстан ... ... ... "Қазақ
энциклопедиясы", Алматы, 2001.
4. Қ.Тоқаев. Қазақстан Республикасынық ... ... ... ... ... ООН: Пол века ... миру. Атамүра, Алматы,
1995.

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұлттық экономикадағы инфляцияға қарсы саясат және инфляциялық таргеттеу10 бет
Адам құқығы мәселесінің халықаралық қатынастарға тигізер әсері6 бет
Адам құқықтарын қорғау механизімі49 бет
Біріккен ұлттар ұйымы19 бет
Біріккен ұлттар ұйымы жайлы11 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы туралы25 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы туралы мәлімет43 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы қазіргі кезеңдегі халықаралық қатынастағы рөлі82 бет
Біріккен ұлттар ұйымы әмбебап ұйым ретінде31 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымының дамыту бағдарламасы11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь