Қазақстан Республикасының ақпараттық қызмет саласындағы компанияларда инновациялық маркетингті дамыту үшін теориялық-әдістемелік және практикалық ұсыныстар

Соңғы кезде еліміздің ақпараттық қызмет саласының нарығы қарқынды дамып келеді. Бұл осы саладағы маркетингті қолдануды қажет етеді. Маркетингті қолдану компанияларға бәсекелік артықшылық, табыстың өсуі, компанияның жан-жақты дамуына ықпал етеді. Сондықтан бітіру жұмысының тақырыбының өзектілігі мен маңызы ерекше деп айтсақ болады.
Бітіру жұмысының өзектілігі. Маркетинг саласы еліміздің экономикасындағы жылдам қарқынмен дамуда және оның бәсекеге қабілеттілігіне тікелей әсер етеді. Қазіргі таңда ақпараттық саланың да экономикамыздың дамуна әсері зор. Орта дәулетті қазақстандықтардың әлеуметтік-тұрмыстық аясындағы қызметтеріне жоғары телекоммуникациялық технология кең көлемде ене бастады деп айтуға әлі ерте. Қалай болғанда да бұл үрдіс жарқын көрініс таба қоймағанымен, үміт отының белгілері қазірдің өзінде біліне бастады. Бұған ұтқыр байланыс, интернет және бекітілген телефония сияқты телекоммуникация нарығының негізгі сегменттерінің өсу қарқыны куә бола алады.
Қазақстан динамикалық тұрғыда дамушы экономикасы бар мемлекет болып табылады, дегенмен мемлекеттегі телебайланыс қызметтерінің сәйкес дамуынсыз елдің тұрақты дамуына жету қиын, себебі ақпарат қазіргі нарықтық ортада маңызды өндірістік ресурстарды қалыптастырады және ақпараттың өзі тек басқару шешімдерін жасап шығарудың негізі ғана емес, сонымен бірге, нарық потенциалының және қолда бар капиталдың айқын емес активі (өндіріс факторы) болып табылады, мұнсыз қазіргі заманда нарықтық жетістікке жету мүмкін емес. Сондықтан Қазақстан Республикасы өз елі ішінде байланыс қызметтері нарығының дамуына көп көңіл бөлуде.
Қазіргі заманда әлемде толыққанды ақпараттсыз орнықты дамуға жету мүмкін емес. Сондықтан да әлемнің барлық мемлекттері өздерінің ұлттық өрістерін дамытуға мүмкіндік жасайды, ал бұл нарыққа жаңа тауар ұсыну арқылы ғана сәтті бола алады. Мемлекеттің телекоммуникациялық қызмет көрсетуінің дамытылуы алдыңғы қатарлы халықаралық ақпараттық технологияларды енгізуге жол бере отырып, елде ақпараттық кеңістікті толық жетілдіруде маңызды рөл атқарады. Сондықтан да елімізде инновациялық маркетингті дамыту үлкен маңызға ие.
Еліміздің телекоммуникация саласында инновациялық маркетингті дамыту кәсіпорындарға үлкен мүмкіндіктер береді, яғни аталған нарықта жоғары бәсекеге қабілеттілікке қол жеткізуге, тұтынушыларды ерекше ұсыныстармен таң қалдыруға, бәскелестерінен айтарлықтай артықшылықтарға ие болуға, жаңа өнімдер мен қызметтерді жасай отырып, оларды тиімді өткізуге, сонымен қатар новаторлық өнімдер және қызметтермен шетелдік нарықтарға шығуға мүмкіндік береді.
1. Морозов Ю.П. Инновационный менеджмент. Н.Новг., 2007.
2. http: // www.5ballov.ru/ / Инновации: теория и практика
3. Завлин П.Н., Васильев А.В. Оценка эффективности инноваций. СПб: Бизнес-пресса, 1998. – C. 27.
4. Степаненко Д.М., Назарчук А.Н. Инновационный менеджмент. Учебное пособие. СПб: Наука, 2004. – C. 31
5. А.Яссауи университетінің хабаршысы, №1-2, 2010, Әлімқұлова Э.С. Инновацияларды басқарудың мәні мен олардың жіктелуі
6. Тасмаганбетов А.Б., Автореферат: Инновациялық маркетинг кешені.
7. Инновационный менеджмент: учебное пособие /Под ред. д.э.н., профессора Л.Н. Оголевой. - М.: Инфра-М, 2005.
8. Хотяшева О.М. Инновационный менеджмент: Учебное пособие. - СПб.:Питер, 2005.
9. Фирсов В. Организационные формы инновационного предпринимательства // Экономист, 2006, №6.
10. http://www.e-xecutive.ru/knowledge/announcement/345797/ «Лидеры инноваций».
11. Нысанбаев С.Н., Садыханова Г.А. Маркетинг негіздері. – Алматы. ‘‘Қазақ университеті’’, 2002.
12. Бун Л., Куртц Д. Современный маркетинг. - М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2005. – 1039 с.
13. Г.Л. Багиев, Е.Л. Богданова. Маркетинг инноваций – М., 2004.
14. Кэрол Л., Алиса в стране чудес, СПб.: Питер, 2009ж.
15. Котлер Ф. Келлер К.Л. Маркетинг менеджмент. 12 издание. Спб: Питер. 2009.- 816 бет.
16. Панов В.В. Телекоммуникации: основные этапы и проблемы развития// Консультант директора №21. – М.: ИНФРА-М, 2004. – С. 34-36.
17. Дубовский С.В. Путеводитель по информационному моделированию // Общественные науки и современность. – 2006.- №3.
18. Додд Аннабел З. Мир телекоммуникаций. Обзор технологий и отрасли / пер. с англ. - М.: ЗАО «Олимп-Бизнес», 2002. - 400 с.
19. Алимбаев А.А. Государственное регулирование сферы телекоммуникации в РК. – Алматы.: ПК “ЭЛЕК”, 2009.-320б.
20. Краткий статистический ежегодник Казахстана. - Алматы: Агентство РК по статистике, 2008.
21. Стратегия территориального развития Республики Казахстан до 2015 года.
22. Программа по формированию и развитию национальной инновационной системы Республики Казахстан на 2005 - 2015 годы: постановление Правительства РК. – 2005, апрель 25, № 387.
        
        КІРІСПЕ
Соңғы кезде еліміздің ақпараттық қызмет саласының нарығы қарқынды ... ... Бұл осы ... маркетингті қолдануды қажет етеді. Маркетингті қолдану компанияларға бәсекелік артықшылық, табыстың өсуі, компанияның жан-жақты ... ... ... Сондықтан бітіру жұмысының тақырыбының өзектілігі мен маңызы ерекше деп айтсақ болады. ... ... ... ... ... еліміздің экономикасындағы жылдам қарқынмен дамуда және оның бәсекеге қабілеттілігіне тікелей әсер етеді. Қазіргі таңда ақпараттық ... да ... ... ... зор. Орта ... қазақстандықтардың әлеуметтік-тұрмыстық аясындағы қызметтеріне жоғары телекоммуникациялық технология кең көлемде ене бастады деп айтуға әлі ерте. ... ... да бұл ... жарқын көрініс таба қоймағанымен, үміт отының белгілері қазірдің өзінде біліне бастады. Бұған ұтқыр байланыс, интернет және бекітілген телефония сияқты телекоммуникация ... ... ... өсу ... куә бола алады.
Қазақстан динамикалық тұрғыда дамушы экономикасы бар ... ... ... ... мемлекеттегі телебайланыс қызметтерінің сәйкес дамуынсыз елдің тұрақты ... жету ... ... ... ... ... ортада маңызды өндірістік ресурстарды қалыптастырады және ақпараттың өзі тек басқару шешімдерін жасап шығарудың негізі ғана емес, сонымен бірге, нарық потенциалының және ... бар ... ... емес активі (өндіріс факторы) болып табылады, мұнсыз қазіргі заманда нарықтық жетістікке жету мүмкін емес. ... ... ... өз елі ... ... қызметтері нарығының дамуына көп көңіл бөлуде.
Қазіргі заманда әлемде толыққанды ақпараттсыз ... ... жету ... ... ... да әлемнің барлық мемлекттері өздерінің ұлттық өрістерін дамытуға мүмкіндік жасайды, ал бұл нарыққа жаңа тауар ұсыну ... ғана ... бола ... ... ... ... ... дамытылуы алдыңғы қатарлы халықаралық ақпараттық ... ... жол бере ... елде ... ... ... ... маңызды рөл атқарады. Сондықтан да елімізде инновациялық маркетингті ... ... ... ... ... ... ... маркетингті дамыту кәсіпорындарға үлкен мүмкіндіктер береді, яғни аталған нарықта жоғары бәсекеге қабілеттілікке қол ... ... ... ұсыныстармен таң қалдыруға, бәскелестерінен айтарлықтай артықшылықтарға ие болуға, жаңа өнімдер мен қызметтерді жасай отырып, оларды ... ... ... ... ... ... және қызметтермен шетелдік нарықтарға шығуға мүмкіндік береді.
Инновациялық маркетинг тек телекоммуникация ... ғана ... ... ... жалпы еліміздің экономикасын дамытуға үлкен септігін тигізеді. Мәселен, инновациялық маркетинг ... ... ... ... әлеуетін арттыра отырып, отандық жаңа өнімдердің пайда болуына жол ... Ал бұл ... ... ... ... ... ... экономикамыздың өсіп өркендеуіне жағдай жасайды.
Бітіру жұмысының мақсаты - Қазақстан Республикасының ақпараттық қызмет саласындағы компанияларда инновациялық маркетингті дамыту үшін ... және ... ... ... ... ... жазу ... жұмыстың мақсатына жету үшін келесідей міндеттер белгіленген:
* инновация түсінігін ... ... ... анықтамасын беру;
- ақпараттық қызмет саласында инновациялық маркетингтің қолданылу ерекшеліктерін анықтау;
- Қазақстан ... ... ... саласының қазіргі даму жағдайына талдау жасау;
- АО кәсіпорнында инновациялық маркетингті қолдану деңгейін талдау;
- АО ... ... ... ... бойынша ұсыныстар жасау.
Бітіру жұмысының объектісі. Қазақстан Республикасының ақпараттық қызмет саласындағы кәсіпорындары мен акционерлік қоғамы.
Бітіру жұмысының зерттеу пәні. Қазақстанның ақпараттық ... ... ... ... іс-әрекеттер жиынтығы.
Бітіру жұмысы белгілі бір деңгейде алдына ... ... ... үшін ... ... да, ... тұрғысынан да жан-жақты жүйеленген.
1 бөлімде ақпараттық саладағы инновациялық маркетингтің қолданылу ерекшелігі, жалпы ... ... ... ... ... ... ... бөлімде Қазақстан Республикасындағы ақпараттық қызметтің қалыптасу алғышарттары, қазіргі даму жағдайы, АҚ-да қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық қызмет саласын және АҚ-да қолданылатын инновациялық маркетинг іс-әрекеттерін жетілдіру бойынша ұсыныстар жасалынған.
Осылайша, Қазақстанның телекоммуникациялық қызмет нарығында инновациялық ... ... ... негізгі тәсілі - инновациялық маркетингті қолдану болып табылады.
I ИННОВАЦИЯЛЫҚ МАРКЕТИНГТІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ... ... ... ... ... ... ... қозғаушы күші ретінде қабылданған ғылыми-техникалық прогресс, көбіне отандық және шетелдік әдебиеттерде инновациялық процесс ... ... ... бұл ... ... Джеймс Брайт атап көрсеткендей, ғылымды, техниканы, экономиканы, кәсіпкерлікті және басқару ілімін ұштастыратын бірден бір процесс болып ... ... ... ... бір ... ... ... отырып, осы жаңалықты ойлап шығару идеясынан бастап сатуға дейінгі барлық өндіру, айырбастау және ... ... ... ... ... әу ... ... және сатылуға мақсатталғанын пайымдау қиын емес.
Соңғы кездері инновация теориясының мәселелеріне қызығушылық күрт өсті, мұны осы тақырыпқа қатысты шығарылып жатқан жарияланым мен ... ... ... жатқандығынан айқын көруге болады. Сонымен қатар, инноватиканың мазмұны мен ... ... ... ашылмаған немесе бір ұғым (термин) әртүрлі мағынада берілумен сипатталған. Ал, бұл өз кезегінде инновация мәнін анықтаудың өзектілігін күшейтері сөзсіз.
... ... рет ... ... зерттеулерінде ХІХ ғасырда кездесе бастаған және бір мәдениеттің кейбір элементтерін өзге мәдениетке енгізу, дәлірек айтқанда, еуропалық ұйымдастыру дәстүрлері мен ... ... ... және африкалық қоғамдарға ендіру арқылы көрініс тапқан. Бертін келе, ХХ ... ... ғана ... ... заңдылықтары зерттеле бастаған.
Ғылыми әдебиеттерде инновация экономикалық дамудағы маңыздылығына қарай базистік (негізгі), жақсартушы және псевдоинновациялық деп үшке жіктеледі.
Нәтижелерінің ... ... ... ... және ... ... ... бөлінеді. Өнімдік инновациялар өнімдердің жаңа немесе жетілген түрлерін қолданысқа ендіруді, ... ... ... ... ... қосалқы бөлшектердің және өнімдердің жаңа түрлерін өндіруді қамтиды. Ал, процестік инновациялар технологиялық, ұйымдық-басқарушылық және әлеуметтік ... үшке ... ... ... - өнім ... жаңа ... ... ұйымдық-басқарушылық инновация - өнім өндіру, тасымалдау, өткізу және жабдықтау жұмыстарын ұйымдастырудың жаңа әдістері мен басқарудың жаңа ... ... ... ... ... - еңбек және демалыс шарттарын жақсартуға, адамның денсаулық сақтау, ... алу және ... болу ... ... ... ... А.И. Пригожин инновациялардың мынадай толық жіктемесін ұсынады:
* ... ... ... ... ... ... (диффузиялық).
* Өндіріс цикліндегі орнына қарай: шикізаттық, қамтамасыз етуші (байланыстырушы), өнімдік.
* Нарықты қамту үлесіне қарай: жергілікті, жүйелік, стратегиялық.
* ... ... мен ... ... ... ... ... жетілген [1].
Инновацияны төмендегідей жіктеуге болады:
* өндірісте жаңа өнімдер мен технологияларды шығару мен игеруге, құрал-жабдықтарды жаңартуға, ғимараттарды қайта қалпына ... және ... ... ... жөніндегі іс-шараларды атқаруға бағытталған технологиялық инновациялар;
* өндіріс ... ... және ... ... ... ... өндірістік инновациялар;
* өткізу (сату) қызметін мақсатты өзгертуге бағытталған сауда-саттық инновациялар;
* еңбек шарттарын жақсартуға және ұжымның әлеуметтік жағдайын ... ... ... ... ... құрылым мен шешім қабылдау әдістерін жақсартуға бағдарланған басқару саласындағы инновациялар.
Кәсіпкер үшін инновация пайданы ұлғайтудың және жаңа өтім ... ... ... ... ... ... үшін экономикалық дағдарыстан шығудың бірден бір жолы болып табылады. Инновациялық ... ... ... ... ... жылдары әйгілі тұжырымдамасының орнын басты. Кембридж университетінің ... ... ... ... инновация оңшыл және солшыл саясаткерлерді біріктіретін жаңа дінге айналды. ... ... ... ... сипаты мен дамуын анықтайтын маңызды факторлардың біріретінде бүкіл әлемде мойындалған ғылыми-техникалық прогресс (ҒТП) батыс және отандық әдебиеттерде инновациялық процес ұғымымен ... Бұл ... ... ... білдіреді және ғылыми идеяның туылуынан оның коммерциялық іске асуына дейінгі кезеңдерді, яғни өндіріс ,айырбас,тұтыну ... ... ... қамтиды.
Инновациялық процестерді зертеудің маңыздылығы, бір жағынан, қоғам экономикасын көтеру үшін ғылым мен ... ... ... ... ... ... ... инновациялық дағдарысты жеңу жолдарын анықтау қажеттілігімен түсіндіріледі.
термині өтпелі экономика кезеңінде белсенді ... С.б. , , және т.б ... ... ... Инновация түсінігін анықтау үшін ғалымдардың әртүрлі көзқарастарымен танысу керек.
Инновация дегеніміз белгілі бір қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін жаңашыл жаңалықтарды ... құру ... ... және қолданыс табуы. Әртүрлі ғалымдар, әсіресе шетелдік (Н.Мончев, И.Перлаки, В.Хартман, Э. ... ... және т.б), ... ... ... ... ... мен саласына байланысты тұжырымдар айтты. Мәселен, Б.Твисс инновацияны ғылыми ашылымдар немесе идея ... ... ие ... ... ... Ал, Б.Сантоның пікірінше, инновация - бұл қоғамдық, техникалықжәне экономикалық процесс, яғни ... мен ... ... ... ... қасиеттері жақсы өнімдер мен технологияларды құруға жеткізеді. Ал егер де инновация экономикалық табысқа, пайдаға негізделсе, онда оның ... ... ... ... ... ... ... И.Шумпетер инновацияны кәсіпкерлікпен тығыз байланысты өндіріс факторлардың жаңа ғылыми-ұйымдастырылған комбинациясы деген анықтама ұсынған.
Инновацияның әртүрлі ... ... ... ... спецификалық мазмұнын өзгерістер құрайды, ал инновациялық қызметтің негізгі функциясы өзгеріс функциясы болатынын анықтадық.
Сонымен халықаралық стандарттарға сәйкес ... - ... ... ... ... жаңа ... ... өнімге айналған, жаңа немесе жетілдірілген технологиялық процесс нарығына ендірілген, тәжірибе жүзінде пайдаланылатын ... ... ... ... пайдаланылатын инновациялық қызметтердің соңғы нәтижесі.
Инновациялық процесті жаңашылдарды ... ... ... ... технологиялық және ұйымдастырушылық өзгерістердің жиынтығы ретінде анықтауға болады. Ал жаңашылдарды құру, тарату және пайдалануды ... цикл деп ... ... ... жаңа, жақсартылған өнімді немесе өндіріс процесін қалыптастыру дегенді білдіреді. Бұған қоса, нарықтағы белгілі тауардың өндірісі үшін ... ... ... ... ... ... жаңа нарықтарға немесе жаңа сервис (қызмет көрсету) деңгейіне шығу да инновация ретінде қабылданады.
Көбіне, негізгі новаторлар (жаңашылдар) рөлін атқаратын ... ... ... ... ... ... қалай ойлап тапқаны және қолданғаны туралы жиі ойлана бермейді. Себебі, олардың басым ... ... және ... ... салық салу жүйесіндегі, демографиялық ахуалдағы және геосаяси ортадағы мезеттік өзгерістер мен ... ... ... ... ; ... жаңа ... ... немесе қолдағы өнімдерді сатудың жаңа әдістерін ойлап шығарады.
Инновацияның негізгі мақсаттары келесілер:
1. Мәселенің жаңа техникалық шешімін ... ... ... ... және ... ... жасалымдарды өткізу;
3. Өнімнің сериялық өндірісін бір қалыпқа келтіру;
4. Өткізуді дайындау және ұйымдастыру;
5. Нарыққа жаңа тауарды ... ... ... ... ... жаңа нарықтард аорнығу, өнімнің бәсеке қабілеттілігін жоғарылату.
Инновацияның негізгі кезеңдері келесілер:
1. Келіп ... ... бір ... келтіру;
2. Идеяларды сұрыптау және жаңа өнім туралы идеяны өңдеу;
3. Жаңа ... ... ... ... Жаңа ... құру;
5. Нарықта тестілеу
6. Өнім жөнінде маркетинг бағдарламасы негізінде өндіріске жаңа өнімді ... ... ... қабылдау.
1800 жылы француз экономисі Жан-Батист Сей экономика ... ... ... Оның ... көп мөлшерде соңғы өнім алу және өнімділікті арттыру үшін ... ... ... пайдаланудың едәуір тиімді тәсілін табатын тұлға деп аталады.
Инновацияның мәнін толығырақ түсіну үшін оның ... ... ... ... әдебиеттерде ұғымын анықтауда және инновацияны жіктеу бойынша біркелкі көзқарас жоқ деуге болады. Зерттеу негізінде инновацияны жіктеудің келесідей ... ... ... ... жеті ... ... ... Бұл белгілерге мыналарды жатқызуға болады:
* қолдану сферасы;
* инновацияның пайда болу көзі;
* ауқымы;
* ... ... ... ...
* ... ... ...
* жаңашылдық дәрежесі;
* қолдану дәрежесі.
Қолдану сферасы бойынша инновацияны жіктеудің келесі ... ... ... - ... бір ... ... үрдісін жетілдіруге бағытталған;
* әлеуметтік-экономикалық - әр түрлі әлеуметтік-экономикалық үрдістерді оңтайландыруға бағытталған;
* технологиялық - өндірістік ... ... ... ... ... - ... ... қызметтерді жетілдіруге бағытталған;
* маркетингтік - маркетинг құралдарын жетілдіруге бағытталған.
Инновацияның пайда болу көзі П. Друкер ұсынған жіктеу нұсқасын ... жөн ... ... ... - ... оқиғаның нәтижесінде пайда болған;
* инновация - шыңдық пен ол туралы ойлардың ... ... ... ... болған;
* инновация - үрдіске қажеттіліктің туындауы ... ... ... ... - ... ... рынок құрылымында өзгерістердің нәтижесінде пайда болған;
* инновация - ... ... ... ... болған;
* инновация - көзқарастарда, көңіл күйдегі және құндылықтардағы өзгерістердің негізінде пайда болған;
* инновация - жаңа ... ... ... ... ... ... ... төрт топқа бөлуге болады:
* Әлемдік деңгейдегі инновация - жалпы әлем масштабында тараған;
* ел деңгейіндегі инновация - бір ... ... ... ... ... ... - белгілі бір аймақ шеңберінде тараған;
* кәсіпорын деңгейіндегі инновация - нақты бір кәсіпорын, ұйым және ... ... ... ... ... ... ... бойынша инновацияның екі негізгі тобын бөліп көрсетуге болады:
* Өнім түрінде жүзеге асырылған ... - ... ... ... ... түрінде жүзеге асырылған инновация - құжат түрінде рәсімделген операциялар мен ... ... ... ... ... екі ... ... бөлуге болады:
* бұрыннан белгілі қажеттіліктерге бағдарланған инновация - бүгінгі таңда бар, ... ... ... ... ... ... ... бағытталған;
* жаңа қажеттіліктерді қалыптастыруға бағдарланған инновация - келешекте пайда болуы мүмкін қажеттіліктерді қанағаттандыруға бағдарланған.
Жаңашылдық дәрежесі бойынша инновацияны ... Т. ... ... қолдануға болады:
* Түбегейлі инновация - сатып алушылардың мінез-құлқы үлгісін түбегейлі өзгертетін абсолютті жаңа тауарлар;
* жүйелі инновация - ... ... ... - ... үлгісін өзгертпейтін жаңа тауарды жасау немесе бұрынғы тауардың жетілдірілген түрі;
* түрлендірілген инновация - ... ... ... ... ... ... инновациялар екі топқа бөлінеді:
* Арнайы инновация - ерекше үрдістерді жетілдіруге бағытталған;
* әмбебап инновация - бір ... ... ... бірнеше объектілерін қолдануға болатын.
Қарастырылған жіктелім инновацияның көптүрлілігін салыстырмалы түрде толық сипаттайды. Сондықтан түсінігін толық айқындау мақсатында түсінігін ... ... ... ... ... ... жоқ, ... салдарынан маркетингтің рөлі толық көлемде анықталмайды.
Маркетингтік терминдер сөздігінде жаңа өнімді бұрыннан шығарылған бірақ елеулі немесе ... емес ... ... ... толықтай жаңа өнім және рынокта бар өнім ... ... - ... қарастырылады.
В. Фуллердің пікірінше, жаңа тауар - жасау үрдістері мен қатар ұйым ... ... ... ... ... жаңа рынокқа шығаруды қамтуы тиіс. Оның айтуынша, мағынасын көп шектемеу қажет .Профессор Г.А. Васильевтің жетекшілігімен шығарылған ғылыми еңбекте, жаңа ... - ... ... және ... ... тауарларда тұтынушының қасиеттерінің белгілі бір ерекшеліктерімен өзгешеленетін жаңа өнімді қарастыру қажет делінген [3, 31 б.]. ... ... ... ... маркетологтар Ф. Котлер мен Г. Армстронг, жаңа өнім бұл зерттеу мен жасап шығару барысында жақсартылған және ... ... ... деген тұжырым жасады [4, 328 б.]. Мұндай жағдай аталмыш терминнің аясын анықтау үшін жіктеу критерийлерін ... ... ... Аса ... ... ретінде Буз, Аллен және Хэмилтон ұсынған жіктелімін қарастыруға болады. Олар 700 фирма мен 1300 жаңа ... пен ... ... зерттеуге негізделген. Аталмыш жіктелім әлемдік деңгейде белгілі және маркетинг бойынша оқулықтарда кең ... ие ... ... ... ... ... жаңа тауарлар
10 %
2
Кәсіпорын үшін жаңа тауарлар
20 %
3
Өнім ассортиментін кеңейткен тауарлар
26 ... ... ... ... жайғастыру нәтижесінде алынған тауарлар
7 %
6
Үнемдеуші әдістерді қолдану арқылы алынған ...
11 ... ... ... ... ... ... аталмыш жаңа өнімнің жіктелуі жоғарыда қарастырылып кеткен инновация ... ... ... ... ... да, ... қолданысы инновацияны шығарудағы маркетингтік қызметтің аясын шектейді. Ендеше 1-суретте көрсетілгендей ... мен жаңа өнім ... ... былайша сипаттауға болады.
ИННОВАЦИЯ
Жаңа тауарлар
Сурет 1. Инновация мен жаңа өнім арасындағы байланыс
*Ескерту: автормен құрастырылған
Сонымен, ... ... шыға ... ... ... ... және маркетингте оны ретінде қарастырады.
П.Н. Завлин инновацияларды мынадай 12 ... ... атап ... маңыздылығына; бағыттылығына; салалық құрылымына; өзгеріске ұшырау деңгейіне; әзірлемелерге деген байланыстылығына; таралу ауқымына; өндіріс процесіндегі орнына; қанаттандыратын қажеттіліктерінің ... ... ... ... шығу ... ... болу себебіне; қолданылу аясы мен пәніне қарай жіктеу керектігін алға тартады [4].
Ал, Д.М.Степаненко ТМД елдері үшін озық ... ... мен ... ... ... топтастырудың орынды екендігін айтады:
1. Инновацияның жаңалық деңгейіне қарай: радикалдық инновациялар; жақсартушы инновациялар.
2. Инновацияның жаңалық ауқымына қарай: ... ... жаңа ... ... ауқымдағы жаңа инновациялар; республикадағы салалар үшін жаңа инновациялар; кәсіпорындар үшін жаңа инновациялар.
3. Инновацияның сипатына қарай: өнімдік инновациялар; процестік инновациялар; ұйымдық ... ... ... әлеуметтік инновациялар.
4. Инновацияның қолданылу жиілігіне қарай: бір реттік инновациялар; қайталанбалы инновациялар.
5. Инновация ендірілетін халық шаруашылығы ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік саладағы инновациялар.
6. Инновацияның қолданылу саласына қарай: кәсіпорын ішінде қолданылатын инновациялар; кәсіпорында жинақталатын инновациялар; сатуға арналған инновациялар.
7. ... ... ... ... ... ... ... ұсыныстар; ноу-хау; тауар белгілері, тауар төсбелгілері және эмблемалары; технологиялық, өндірістік және басқарушылық ... ... ... құрылыстарды сипаттайтын жаңа құжаттар.
8. Инновацияны ендіру нәтижесінде алынатын әсер (эффект) түріне ... ... ... ... әлеуметтік; интегралдық [3].
Қазақстандағы нарықтық қатынастардың орнығу жағдайында инновациялық процестерді, әсіресе, ғылымды көп қажетсінетін салаларда жеделдету ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігінің деректеріне сүйенсек, жоғары технологиялы өнімдердің әлемдік нарығы жалпы құны 2 триллион 300 миллиард ... ... 50-55 ... ... ... 39%-ы АҚШ-тың, 30%-ы - Жапонияның, 16%-ы - ... ... ... Ал, ... ... көп ... ... еліміздің осы нарықтағы үлесі небәрі 0,01%-ды құрайды. Аталмыш министрліктің есептеулері бойынша келешекте бұл көрсеткішті 1-2%-ға жеткізуге ... ... ... инновациялық процестерді басқарудың қазіргі тұжырымдамасы, концепциясы елеулі ерекшеліктерімен сипатталады. Бұл ... жаңа ... ... ... технологияны өндіріске ендіру және нарық тарапынан қабылдаттыру мәселесі идея туындаған және жаңалық ашылған кезден бастап-ақ шешілуге тиісті ... ... ... табылады. Инновациялық процестердің тиімділігіне инновациялық процестердің барлық сатысын сапалы басқару мен орындау үшін қаржылық, материалдық, еңбек және ... ... ... және ... ... ... асыратын ұйымдар жауапты болады.
Нарықтық экономикадағы инновациялық процестің ... ... ... ... ... ... төлем қабілетті сұраныс пен нарық үлесін анықтауға және қалыптастыруға ... Сол ... ... ... ... ... жаңалықтың бағалық өлшемдері мен ауытқуларын жоспарлау және нарықтың мүмкін болатын ауқымын айқындау инновациялық процестерді басқарудың ажырамас бөлігін ... ... ... де ... ... үшін өте ... Өйткені, инновациялық процестерді іске асыруға қажетті көптеген ресурстар бәсекелес ұйымдардың сол ... ... ... ... ... құнсызданып кетуі мүмкін.
Демек, нарықтық экономикадағы инновациялық процеске қоғамдық қажеттіліктердің сандық және сапалық ауытқуларына сәйкес туындап отыратын ағымдағы және ... ... ... қанағаттандыру үшін ресурстарды қайта үлестіруге бағдарланған институционалдық және құрылымдық факторлар арқылы қолдау көрсетіледі.
Инновациялық процестің екінші сатысында іргелі зерттеу нәтижелерін ... ... ... ... ... ... институттар тарапынан мемлекеттік бюджет есебінен немесе жекелеген мүдделі ұйымдардың қаржысы есебінен қолданбалы ғылыми-зерттеу жұмыстары жүргізіледі. Мұндай жұмыстар кері, қажетсіз нәтижелер алу ... мен ... ... ... ... кету ... едәуір жоғарылығымен ерекшеленеді.
Үшінші сатыда жаңа өнім үлгілерін әзірлеу мақсатында тәжірибелі-конструкторлық жұмыстар атқарылады. Дәлірек айтқанда, жаңалықты зертханалық және тәжірибелік зерттеулерден ... ... ... ... ... ... нысанының құрылысы әзірленеді және технологиялық процестер мен ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық және жобалық ұйымдар мен шағын инновациялық кәсіпорындар тарапынан корпоративтік құрылымдар мен мекемелердің тапсырысы бойынша коммерциялық және венчурлық ... ... ... ... ... ... ... немесе деген ортақ атаумен сипаттауға болады. Ал, ... ... ... іс-жүзінде қолдану процесі жаңалықты нарыққа ендіру, нарықты ... ... ... ... жеткізу және инновацияның өшу сатыларын қамтитын нарық кезеңінде жүзеге ... ... ... ... жаңалықты өндіруге (шағын сериялы өндіруге, әртүрлі өңдеуден өткізуге, сериялы өндіруге, сертификаттауға) қатысты шаралар ... ... ... ... ... бір ... тобын қалыптастыру және сервистік, қосымша қызметтер көрсету негізінде инновацияны нарыққа тиімді сатуға бағытталған белсенді ... ... ... ... ... ... сатылары нарықтың қануымен және инновациялық өнімнің сату көлемінің азаюымен байланысты ... бір ... ... мүдделі шаруашылық субъектілерінің қаражаты есебінен қаржыландырылады [5].
Инновациялық процестің осы сызбасы инновациялардың барлық түрі үшін қолданылатын, көпшілік мақұлдаған сызба ... ... ... ... күні ... технологиялар саласындағы инновациялық процестердің қарқынды өсуі салдарынан аталмыш сызба ... ... ... ... ... ... ... қасиеттері бойынша инновацияларды жүйелеу үшін оларды өңдеу мен ... ... ... ерекше сипаттарын анықтау қажет. Бұған базистік және жақсартушы инновациялардың инновациялық процестерін ұйымдастыру мен басқарудың басты ерекшеліктері негіз бола ...
+ ... ... ... ... ... және осы технологиялар арқылы тауар мен қызметтің мүлдем жаңа жетілдірілген түрлерінің пайда болу жылдамдығы тұтынушылардың қажеттіліктері мен ... ... ... ... ... ... нарықта тұтынушы нені, қайда, қандай күйде және ... ... ... ... келетінін өзі таңдап, өндірушілерді осы шарттармен санасуға міндеттейді. Нарықтағы бәсекелестік күннен күнге ... ... ... тұтынушыны таң қалдырудың қиын екенін түсініп, олардың назарын аудару үшін қолдан келгенін жасауда. Осы орайда бизнестің дамуы тікелей ... жаңа ... ... және ... жылжытудың озық технологияларын енгізумен, сонымен бірге инновацияны ... ... ... ... ... десек болады. Яғни, тұтынушы талғамынан шығып, нарықта жоғары бәсеке қабілеттілігіне қол жеткізу үшін ... ... ... жаңа ... ... жасау қажет.
Қазіргі кезде мемлекетіміз заманауи технологияларды қолдану қажеттілігін түсініп, , бағытта көптеген бағдарламалар жүзеге асырылуда. Осындай игі ... бірі ... ... атты ... ... ... ... көп мәселелер, яғни стратегиялық жоспарда экономиканы әртараптандыру, сауатты сауда саясатын жүргізу, инвестициялар тарту, кәсіпкерлікті және ... ... ... ... Ал ... әрі күрделі мақсат - жаңа әлемде жаңа Қазақстанды қалыптастыру. Елімізде алдынғы қатарлы мемлекеттермен бір қатарда тұру үшін және ... ... ... ... қол ... үшін қажет барлық алғышарттар бар. Сондықтан алдағы онжылдықта жедел әртараптандыру және ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін өнімділікті арттырып, инновацияларды ендіру керек, себебі инновациялар еңбек өнімділігінің ... ... оң ... ... ... ... осы ... елімізде инновациялық жобалар, бағдарламалар жүзеге асырылғанымен, олар шикі күйінде толық жүзеге асырылмай қалуда. Бұған себеп ретінде тәжірибенің жеткіліксіздігін, ... ... ... ... оның элементтерін, сатыларын, жүзеге асыру әдістерін толық меңгермегендік, ... ... ... ... ... деңгейі және тағы басқа көптеген жайттарды айтсақ болады. ... ... озық ... осы идея ... мен ... әрі ... жобалар бар, бірақ әлі де қолдау таппауда немесе қолдау тапса да, ... ... жая ... ... өз қызметінде бір жаңа әдіс немесе жаңалық енгізсе, соны деп мақтанышпен айтып, сол мақтаныш ... ... ... ... ... кедергілерге ұшырап, ұйымдастыру және жүзеге асыру барысындағы шикіліктердің арқасында өз мақсатына жетпей де қалады. Индустриалды-инновациялық жобаларды жүзеге асыруды қолға алу ... ... Бұл ... мен ... талап етеді. Осы орайда бірден бір таптырмас шешім - инновациялық маркетингті қолдану.
Инновациялық маркетинг - жақында ... ене ... ... ... Бұл ... ... пайда болуының алғышарттары кәсіпорын қызметінде инновация маңызының артуымен тікелей байланысты.
Инновациялық маркетинг инновациялық менеджменттің міндетті бір бөлігі болып ... ... ... ... ... маркетингтік әдістер мен инновациялық өнімдерді әрдайым жетілдіріп отыруы тиіс.
Инновация аясында маркетингтік қызмет сұранысты жіктеу, рынок мүмкіндіктерін ... ... ... ... мен ... ... ... басқаруды білдіреді. Фирманың маркетингтік қызметінің негізгі мазмұнын маркетинг құралдарының ... ... ... фирма маркетинг құралдарын немесе маркетинг кешенін (өнім, тарату, баға және ... / ... ... ... ... ... ... сонымен бірге қажеттіліктерді қалыптастыру мен өткізуді ынталандыру үшін қолданады. Тауар саясатын кұру мен жүргізуге кәсіпорындардың ... көп ... ... ... ... ... ... отырғандай, сатып алушыларға керек өнім шығарып, сұраныс өзгерістеріне жылдам және шебер жауап беру қажет [6].
Инновациялық маркетингтің негізгі мақсаты ... ... ... ... ... табылады: рынокқа қандай жаңа тауар қажет, бұл тауарды қандай интеллектуалдық және материалдық ресурстар көмегімен жасауға болады, қай жерде және қалай ... ... ... мен ... ... ... елдерде фирма дамуының маркетингтік тұжырымдама елеулі орынға ие. Алайда ғылыми және рынок құралы ретінде инновация маркетингінің қалыптасуы соңғы ... ... орын ... Экономикалық әдебиеттерде , және сияқты ұғымдар кездеседі. Сол себепті инновацияның маркетингі ... ... ... ... әр ... ... Н.Н. Молчановтың айтуынша, инновация маркетингі бұл рынокқа жаңа тауарлар мен қызметтерді жасау мен ... ... ... ... көмегімен шешілетін мәселелер кешені деп көрсеткен [7, 64 б.].
Н.П. Гончарова мен П.Г. Перерва маркетингтік мәселелерге зерттеу жүргізудің ... ... ... ... ... үрдістер маркетингі әр түрлі маркетингтік әдістерді қолдануды және инновацияның барлық өмірлік кезеңдерінде маркетингтік мәселелерді шешуді қарастырады [8, 39 ... ... ... ... ... бұл талдаудың статистикалық әдістердің негізінде маркетингтік зерттеулерде маркетинг бөлімінің рөлі зор, сонымен бірге бұл тұтынушылардың ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін рыноктық жаңашылдығына ие өнімдерді жасау бойынша рынокқа бағытталған ... ... мен В.Ю. ... ... ... ... бұл іргелі және қолданбалы зерттеулерге негізделген ғылыми-техникалық әзірлемелерден бастау ... ... ... ... мен талғамдарына сәйкестігіне тексеруді, одан кейін ғана өндіріске енгізуді және тұтынушыларға ұсынуды қамтитын үрдіс [8, 39 ... ... мен А.В. ... ... ... рыногын зерттеуді, инновацияны жүзеге асырушы кәсіпорынның ішкі және сыртқы мүмкіндіктерін талдауды және іс-әрекеттер бағытын белгілеуді қамтиды деген ... ... [7, 50 б.].
П. ... ... ... ... бұл рынокқа бағдарланған инновацияларды жасау және жылжыту іс-әрекеттері. Сонымен бірге инновация сферасында маркетингтің екі ... ... ... ... ... бұл инновацияны жүзеге асырушы компаниялардың қаржылық жағдайын жақсарту мен пайдалылықты барынша көбейту мақсатында өнімдер, ... ... пен ... ... ... ... арнайы тәсілдерді қолдану. Стратегиялық инновациялық маркетинг тұрақты инновациялық маркетинг пен санациялық инновациялық маркетингтен тұрады. ... ... ... ... ... өнімдерді өткізу рыногында жағдаят нашарлаған жағдайында (жаңа өнім ... ... мен ... ... ... ... сатып алынатын ресурстар қымбаттаған жағдайда (ресурс алмастырушы технологиялық үрдістер мен құрал-жабдықтарға қажеттілік туындайды) ... ... ... ... ... ... ... өнім мен үрдістік инновацияларды тұрақты қалыптастыру арқылы фирманың бәсекеге ... ... қалу үшін ... ... Санациялық инновациялық маркетинг аса қымбат сатып алынатын ресурстарды үнемдеуге, ... ... ... ... азайтуға мүмкіндік беретін үрдістік инновацияларды қарастырады. Тактикалық инновациялық маркетинг, бір жағынан, рынокқа жаңа өнімді шығаруға ... ... ... ... жаңа ... ... ... шаралар жүйесін қамтиды
О.М. Хотяшеваның айтуынша, инновациялық маркетинг бұл инновацияның ... ... ... ... яғни ... идеяны іздеуден бастап, тауардың рыноктан кетуімен аяқталғанға дейін маркетингтік шаралар кешенін қолдану технологиясын ... [9, 35 ... ... А.В. ... ... ... маркетинг - өнім (қызмет) құрылымында жаңа құндылықтарды қалыптастыру үрдісін белгілейтін өндірістік маркетингтің ... ... ... мен А.Я. Якобсона инновация сферасында маркетингті рынок жағдаяты туралы ақпарат негізінде ғылыми-техникалық әзірлемелердің нәтижелерін рынок талаптарына бейімдеу және рынокқа белсенді ... әсер ... ... ... ... ...
Сонымен, жоғарыда келтірілген ғалымдардың анықтамаларын қарастыра келе, бұл анықтамаларда инновация маркетингінің ... және ... ... ... ... өмірлік кезеңіне байланысты түрлері есепке алынбаған. Сондықтан да осыдан шыға отырып, біздің ... ... ... деп тұтынушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған, инновацияны жобалап жасаудан бастап оны тұтынушыға жеткізуге дейін ... ... ... ... ... ... ... Инновацияның маркетингіне сәйкес ұйым маркетингтік әдістер мен инновациялық өнімдерді ... ... ... ... ... маркетингінің ерекшеліктеріне келесілерді жатқызуға болады. Біріншіден, ғылыми-техникалық әзірлемелердің нәтижелерінің салааралық сипатын есепке алу қажеттілігі. Аталмыш қағида нақты жаңашылдықты бірнеше ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Екіншіден, ғылыми-техникалық өнімдерді өткізу кезінде білікті, тәжірибелі, тіпті ұжымдық ... ... ... келіссөз жүргізетін сатып алу жөніндегі комиссия) бағдарлану қажет. Өнімнің мұндай түрінің сатылуы ұзақмерзімді және күрделі келіссөздер жүргізу нәтижесінде іске асырылады. Жеке ... ... ... ... ... ала ... тауарларға жатқызылады, сондықтан көп талқылау мен салыстыру нәтижесінде сатып алынады. Үшіншіден, инновациялық өнімдер жарнамалауды қажет етеді. Егер тұтынушыға инновацияның мәнін ... ... онда ... ... оны алмайды, өйткені онымен таныс емес. Ал, өнімнің техникалық күрделілігі, әдетте, өндіруші фирма тарапынан сатудан кейінгі сервистік қызметті көрсетуді қажет ... Бұл ... ... ... ғылыми-техникалық өнімнің өткізілуі тұтынушының инновациялық әлеуетінің көлемі мен сапасынан тәуелді. Көптеген ... ... ... ... ... техникалық тұрғыдан арта қалу салдарынан өткізілмей қалады.
Инновацияның маркетингі рынокқа тек жаңа тауарларды немесе өнімділігі ... ... ... ... ... ... бұрынғы тауардың қосымша көлемін ғана емес, сонымен бірге жаңа технологияларды (бірінші кезекте жаңа өнім немесе технологиялық үрдіс, сондай-ақ оны ... үшін ... ... алынған өнертабыс пен ноу-хауға лицензияларды сату) жылжытуға бағытталған. Айта кететін бір жайт, жаңа технологиялар маркетингі инновация маркетингісіне негізделеді. Сондықтан, инновацияны ... ... ... маркетингтік қызметті ұйымдастыру кезінде тауар ретінде инновацияның ерекшеліктеріне көбірек назар ... ... ... ... ғалымдар инновацияны жаңа тауар ретінде қарастырады. Алайда мұндай түсіндірме инновацияның аясын шектейді.
Аталмыш ... ... ... ... олар ... ... ... қалыптасады, алайда маркетинг пен инновациялық менеджментте олар әр түрлі түсіндіріледі, сонымен бірге әр ... ... ... ие.
... алғаш рет ғылыми зерттеулерде ХІХ ғасырда пайдалана ... және бір ... ... ... ... енгізуді білдірді. Бұл жерде, еуропалық дәстүрді мен ұйымдастыру тәсілдерін дәстүрлі африкалық және азиаттық қоғамға ... ... ... ... ... ... экономикалық құбылыс ретінде ХХ ғасырда ғана зерттеле басталды. Инновацияның экономикалық мәні мен негізгі белгілерінің жалпы сұрақтары ... ... және ... ... ... ... рет терминін жаңа экономикалық категория ретінде ғылыми айналысқан австрия экономисі ... ... ... енгізді. Й. Шумпетер теориясының негізгілерінің біріне сәйкес , табиғаты бойынша, ... ... ... ... ... болып, оны ығыстыра отырып, нәтижесінде айрықша үрдісте қажеттілікті тудырмайтындай барлық қатынастарды өзгертеді. Сондықтан алдында құрылымдық қайта құру орын ... Ал одан ... даму өзге ... ... ... ... ... көрініс алды.
Шумпетер бірінші болып инновациялық үрдіске толық сипаттама беріп, дамуда өзгерістің 5 түрін ажыратты:
* Жаңаны жасау, яғни ... әлі ... ... ... ... жаңа бір ... дайындау;
* жаңаны енгізу, яғни аталмыш өнеркәсіп саласында әлі де белгісіз өндіріс ... ... жаңа ... ... ... да және осы тауарды коммерциялық мақсатта қолданудың жаңа тәсілі болуы да мүмкін;
* өткізудің жаңа ... ... яғни ... бұл ... ... соңды аталмыш рыноктың болғаны немесе болмағанына қарамастан игерілмеген болса;
* шикізаттың немесе жартылай фабрикаттың жаңа ... ... яғни ... ... бұл ... ... қарамастан немесе көңіл бөлінбегендіктен немесе оны жаңадан ашу керек ...
* ... ... ... ... ... ... жайғасымын қамтамасыз ету және басқа кәсіпорынның монополиялық жайғасымын әлсірету.
Сонымен Й. Шумпетер ... ... ... ... жаңа түрлерін, жаңа өндірістік пен көлік құралдарын, рыноктар мен ұйымдастыру нышандарын енгізу және қолдану мақсатында өзгерістерді қарастырған. Шумпетердің ... ... көзі тек баға ... ... ... ... ғана ... сондай-ақ шығарылатын өнімнің түбегейлі өзгерісі: . Оның басты қағидалары инновация саласында зерттеу ... ... ... ... ... ... нәтижесінде бұл бағыт айтарлықтай даму алды. Қазіргі сатыда кейбір ғалымдармен инноватиканы инновациялық үрдістің заңдылықтарын, инновациялық қызметтің әдістемесін және ... ... ... ғылымның бөлек бағыты ретінде қарастырылады [10, 89 б.].
Экономикалық әдебиеттерде ... ... ... ... Американдық экономист Б. Твисс инновацияны интеллектуалдық тауар, яғни ойлап табу, ақпарат, ноу-хау немесе идея ... ... ие ... ... ... ... [11, 46 б.].
Венгерлік ғалым Б. Сантоның пікірінше, инновация бұл қоғамдық-техникалық-экономикалық үрдіс және идея мен оны ойлап табуды іс ... ... ... ... ... ... өнімдердің, технологияның қалыптасуына әкеледі, сонымен бірге ол экономикалық пайдаға, ... ... ... онда оның ... ... ... ... табыс әкелуі мүмкін. Сондықтан, инновация зерттеулер мен жасап шығарудан бастап маркетингке дейін барлық қызмет ... ... ... ... ... мен кәсіпкерлік коммерциялық эффект пен тәуелділік дәрежесі ... ... ... қарастырылады. П. Друкердің теориясына сәйкес, жүйелік инновациялық үрдіс өзгерістерді мақсатты бағытталған ... пен ... пен ... ... көзі ... бұл өзгерістердің әлеуетін жүйелі талдаудан тұрады. Жаңашылдық енгізудің көбі өзгерістерді қолданудың нәтижесі болып табылады, ... ... жаңа ... ірі ... және ... табудың нәтижелері де жаңашылдық (технология, техникалық жаңа енгізулер, ... ... ... ... ... ... ... аса қарапайым жаңашылдықтар ірі көлемді бизнеске айналып, үлкен жетістікке әкелуі мүмкін. Жаңашылдық техникалық немесе заттай түрде болуы міндетті емес. ... ... О.А. ... ... белгілі бір бағыт бойынша дамитын үрдіс ретінде қарастырады [12, 46 б.].
Инновация ... ... ... С.Д. ... ... бойынша, инновация бұл бақылаудың, есепке алудың жаңа нышандарын, жоспарлауды, талдау ... және т.б. ... ... ... ұйымдастырудың, қызмет етудің және басқарудың жаңа нышандарына, жаңа ... мен ... ... салымы арқасында алынған материалдық нәтиже деген тұжырым жасады
Инновация бұл ... ... ... жаңа немесе жетілдірілген ғылыми-техникалық немесе әлеуметтік-экономикалық шешімге айналуы нәтижесі.
Профессор Ф.М. Днишев инновацияның мәні жаңа құралдарды немесе еңбек өнімдерін, ... ... ... пен ... ... және ... ... тиімділікті жоғарылату үшін адам ақылының жетістігін (жаңа идея, жаңалық ашу, ... ... ... және т.б.) ... ... - деп көрсеткен. Мүмкін болатын инновациялар тізімі және оларды қолдану аясы да кең, өйткені адам ... ... мен ... ету аясы кең және адам ... көп ... [13, 14 б.].
С.В. Валдайцевтің пайымдауынша, инновация бұл жаңа немесе жетілдірілген өнімді өндіру үрдісі, сонымен бірге өндірістік және ... ... ... ... кәсіпорынды қайта құруға бағытталған іс-әрекет [13, 15 б.]. ... ... ... ... - ... ... жаңа немесе жетілдірілген өнім түрінде көрініс алған, нақты іс-әрекетте қолданылатын жаңа немесе жетілдірілген технологиялық үрдіс, немесе ... ... ... жаңа ... ... ... ... инновациялық қызметтің ақырғы нәтижесі ретінде анықталады.
Халықаралық стандарттарда технологиялық инновацияның екі типі көрсетілген:
* өнім инновациясы;
* үрдістік инновация.
Өнім инновациясы ... жаңа ... ... ... ... ... Осыған байланысты өнім инновациясы екі түрін ажыратады:
* ... өнім ... яғни ... ... жаңа ... ... ... жетілдірілген өнім инновациясы, яғни рынокқа бұрын енгізілген тауарды кейбір қасиеттерін өзгертіп енгізу.
Үрдістік инновация өнімді шығару кезінде өндірісті ұйымдастырудың жаңа ... мен ... ... ... Бірақ өнім бұрыңғы технологиялар, құрал-жабдықтар, энергетикалық ресурстар негізінде және өндіріс пен басқаруды ұйымдастырудың дәстүрлі әдістерін ... ... ... ... ... ... әр түрлі ғалымдардың пікірлерінен шыға отырып, біздің пікірімізше инновация бұл:
* ... ... бұл ... ... өнім аясында жаңашылдықты енгізу, яғни аталмыш кәсіпорында жүзеге асырылатын ... ... ... ... және ... тікелей нәтижесі. Өнім-инновациясы өндірістік үрдістердің, технологиялардың, ұйымдастыру шарттарының ... әсер етуі ... ... ... ... ... арттыру, рынок үлесін кеңейту, пайданы арттыру, жаңа жұмыс орындарын құру;
* екіншіден, үрдістік-инновация бұл ... ... ... ... ... ... үшін қажетті техникалық алғышарттарды қалыптастырады. Үрдістік-инновацияның мақсаты өнімділікті арттыру, шикізат пен энергияны үнемдеу арқылы пайданы арттыру, қоршаған ортаны ... ... ... ... жүйе ... ... ... Әлеуметтік-инновация бір мезгілде өнім-инновациясы үшін құрал болып табылады. Әлеуметтік-инновацияның мақсаты ұжым мен қоғамға қатысты әлеуметтік жауапкершілікті ... ... ... ... ... ... жағдайды жақсарту.
Көбінесе экономисттер инновациялық маркетинг және маркетинг инновациясы түсініктерін бір-бірінен ажырата ... ... Шын ... бұл екі ... нәрсе емес, бірақ инновациялық маркетинг маркетинг инновациясына қарағанда ... ... және оның ... ұйым миссиясы, ойлау философиясы, ғылыми зерттеу аймағы, басқару мәнері және тәртібі кіреді. Бұл үндескен жаңашылдық, қарым-қатынастың ерекше түрі және тәуекелді ... ... ... ... ... ... - тұтынушының жаңа тауарды қабылдауы және тұтынушы үшін ... сапа ... ... зерттеуге негізделген жаңа тауарға деген сұранысты зерттеу мен болжау.
Инновациялық маркетингтің дәстүрлі маркетингтен басты ерекшелігі - инновациялық ... ... ... бар ... ... идеямен, жаңашылдықпен жұмыс істейді. Негізгі міндет - аталған идея мен жаңашылдық инновацияны ... ... ... өтеу үшін ... пайда әкеле алатындығына көз жеткізу, яғни анықтау. ... ... ... ... келесілер жатады: біріншіден, бұл ғылыми-техникалық жұмыс нәтижесінің салааралық сипаттамасын есептеу қажеттілігі. Аталған қағида ... ... ... бір ... ... қажеттілігін зерттеу арқылы жүзеге асады. Екіншіден, ғылыми-техникалық өнімді сату барысында тәжірибесі бар, ұжымдық тұтынушыға ... ... ... ... өнімдерді таңдау қиын және ұзақ уақытты, арнайы келіссөздерді қажет етеді. Үшіншіден, ғылыми-техникалық өнімді сату үшін жарнама ... ... ... мәселен тұтынушыға инновация мәнін толық түсіндірмесе, ол аталған өнімді сатып алмайды, өйткені ... ... ... емес. Инновациялық өнімнің техникалық күрделілігі өндіруші фирманың сатудан кейінгі сервистік қызмет көрсетуін талап етеді. Бұл төртінші ... ... ... ... сервис жоқ болса - инновациялық тауардың коммерциялық сәттілігі жоқ. ... ... ... - ... ... сату ... инновациялық әлеуетінің сапасы мен көлеміне байланысты.
Инновациялық маркетингтің негізгі терминдеріне кәспорынның ... ... яғни ... ... қол жеткізуге мүмкіндік беретін іс-шараларды жасауға дайындық деңгейі, инновациялық қызмет, инновациялық жоба жатады.
Инновациялық ... жаңа ... ... ... қызмет ретінде қабылданады. Көптеген мекемелер инновациялық қызметті өз бетінше, яғни арнайы құрылатын инновациялық өнімді жылжытуға және қодануға бағытталған инновациялық орталықтар, ... ... құру ... ... ... тырысады. Сонымен қатар инновацияларды коммерциялық қолдану үшін қажетті арнайы мамандарды жалдайды. Нарыққа жаңа ... ... ... нәтижесінде мекеме өзінің тауар желісін кеңейтеді немесе атына жаңа ... ... ... Осылайша, нарықта жаңа тауар ұсыну арқылы, яни инновацияларды қолдану арқылы үлкен табысқа қол жеткізіп, жаңа тауар ... ... ... ... қол ... ...
Мұндай тәжірибені шетелдік нарықтарда байқауға болады. Әсіресе АҚШ-та, Жапонияда, Үнді мемлекеті және Қытайда ғылыми-техникалық зерттеулерге, ... ... ... ... қомақты қаржы бөлініп, мемлекет тарапынан үлкен қолдау көрсетіледі. Бұл елдер әлемдегі деген мәртебеге ие. Мәселен, соңғы бес ... ... ... ... ... ... ... әлемнің ең ірі, әрі жетекші компаниялары осы мемлекеттерде орналасқан. Мысал ретінде ... Sony, Honda Motor, Toyota, ... Ford, General Motors, ... IBM, Intel ... ... ... айтуға болады. Сәйкесінше әлемдегі озық технологиялар, инновациялық өнімдер, заманауи құралдар мен әдістер осы ... ... ... ... ... де ... озық ... жететіндей потенциалы мен перспективасы бар.
Инновациялық маркетинг елімізге алдынғы қатарлы мемлекеттермен бір қатарда тұру, ... ... ... инновациялық өнімдерді ұсыну үшін және халықтың әл-ауқатының жоғары деңгейіне қол жеткізу үшін қажет.
Күннен күнге ... бара ... ... ... ... қатысушыларынан жеңіске жету жолында қатаң күресті талап етеді. Осы ... ... ... ... ... ... кеткен нақыл сөздері еске түседі: [14].
Еліміз ілгері жылжып, озық ... ... жету үшін ... ... ... ... болуы тиіс. Сондықтан да бұл бөлімді инновациялық маркетингтің еліміздің өркендеуіне қосар үлесі мол және болашағы зор деп ... ... ... ... ... ... ... қолданылу ерекшеліктері
Өндірісі дамыған елдердегі ЖІӨ-нің 50-60% қызмет көрсету саласы құрайды. Бұл көрсеткіштің ... ... ... қызмет көрсету саласына тиесілі.
Қызмет көрсету дегеніміз - бір жақ екінші жаққа ұсынатын, ... ... ие ... ... әр-түрлі әрекеттер.
Қызметтің ерекшелігі:
* қызметтің сезілмейтіндігі, тұтынушы оны ... ... ... ... сапаның тұрақсыздығы, қызмет сапасы қызмет көрсетушінің мамандығына, уақытына, орнына байланысты.
* қызметтің сақталмайтындығы.
* қызмет орындайтын қайнар көздерінен бөлінбейтіндігі.
* қызмет көрсету ... ... ... ауыспайды.
* қызмет өндіруші мен клиент арасында тікелей қатынас орындалады.
Қазіргі кезде тұтынушылар үшін ақпараттың ... ... ... ету және ақпаратты іздеуді жеңілдету үшін барлық жағдай жасалып, ал бұл өз ... ... ... ... ... ... ... өткізуді дұрыс ынталандырған жағдайда тұтынушылар қажетті уақытта және керекті жерде қызметтермен қамтамасыз етілуіне бағытталған. ... ... ... ... ... және ... ... қызметтерді жасау, жылжыту және өткізу сатылары жатады.
Қызмет саласындағы маркетинг және дәстүрлі маркетингтің ортақ принциптері келесі:
* Өндіре алатын ... сата ... өнім ... Жаңа тауар немесе қызмет жасай отырып қажеттіліктерді ынталандыру;
* Тиімділік және пайдалылық ... ... ... ... ... ... [15, ... маркетингінің маңызды мақсаты моральды тозған қызметті айқындап және жаңа ... ... ... ... ... ... ... және өткізу бойынша кешенді іс-әрекетті ұйымдастыру. XXI ғасыр ақпарат ғасыры болғандықтан осы ... түрі ... даму ... ... ... ... саласында нарық мүмкіндіктерін талдау (маркетингтік ақпарат, маркетингтік орта, тұтынушылар тобы); мақсатты нарықты анықтау (мақсатты сегменттерді ... ... ... ... ... ... құру (қызмет түрлерін таңдау, баға белгілеу), яғни маркетинг іс-шараларын жүзеге асыру, жоғары бәсекелестік жағдайында инновациялық маркетингті жетілдіру өте маңызды ... ... ... ... нарығында маркетингтің қалыптасуы 60-жылдары басталды. 60-жылдардың ортасына дейін осы нарықтың негізгі жабдықтаушылары ақпарат қызметтері мен ... ... ... ... бұл нарыққа банктердің ақпарат қызметі және де оқу орындарының ғылыми-техникалық қоғамы қосылды.
Жиырмасыншы ғасыр 70-жылдардың басында ғылыми-техникалық, академиялық, ... ... және оқу ... ... байланысты ірі ақпараттық-ғылыми, қызметтік генераторлармен қалыптасқан мәліметтер базасы пайда болды. Ақпараттар жиынтығында және тұрақты зерттеу сұранысымен ... ... ... ... ... ... ... статистикалық және кәсіби ақпаратты құрайтын нарықтағы ақпараттық қызметтің маңызды түрі болып ... ... ... таңда ақпараттық қызмет нарығы ақпараттық қызметтерді сату мен сатып алу бойынша экономикалық, құқықтық және ұйымдасқан қатынастардың, ... ... және ... ... қалыптасатын жиынтығын білдіреді.
Жалпы ақпараттық қызметте қолданылатын маркетингтің өзге ... ... ... ... өзгешелігі жоқ. Ал инновациялық маркетингті осы салада қолдану ... ... жаңа ... акцент жасаумен ғана ерекшеленеді десек те болады. Себебі ақпараттық қызмет ... ... ... ... ... ... ... әдістері мен құралдары арқылы жүзеге асады. Мәселен, жаңа өнімді ұсыну үшін нарықты, ... ... ... сол ... ... ... арқылы жүргізіліп, кейіннен жаңа тауарды тұтынушыға ұсыну, сату, жарнамалау, өткізуді ынталандыру шараларында да ... ... ... ... ... қызмет саласындағы инновациялық маркетингтің ерекшеліктеріне келесілер жатады: біріншіден, бұл ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... қажеттілігі. Аталған қағида бірнеше салада нақты бір жаңашылдықтарды ... ... ... ... ... ... Яғни ... қызмет саласында жаңа тауарды ұсынбас бұрын жан-жақты ... ... ... қажет. Екіншіден, ғылыми-техникалық өнімді сату барысында тәжірибесі бар, ... ... ... ... Себебі мұндай өнімдерді таңдау қиын және ұзақ уақытты, арнайы келіссөздерді қажет етеді. ... ... жаңа ... технологияны кез келген тұтынушы оңай қабылдайды деп айту ... ... жас ... үлкен немесе тым кіші тұтынушылар мұндай жаңашылдықты тез түсініп, ... ... кете ... ... ... да жаңа ... ... бұрын зерттеу арқылы сегментті дұрыс таңдап алу маңызды. Үшіншіден, ғылыми-техникалық өнімді сату үшін жарнама кампаниясын жүргізу қажет, мәселен ... ... ... толық түсіндірмесе, ол аталған өнімді сатып алмайды, ... ... ... ... емес. Инновациялық өнімнің техникалық күрделілігі өндіруші фирманың сатудан кейінгі ... ... ... ... ... Бұл ... ... Мұнда қысқаша айтсақ: сервис жоқ болса - инновациялық тауардың коммерциялық сәттілігі жоқ. ... ... ... орнату барысында қызметті ұсынушы компания тарапынан сервистік қызмет көрсетілмесе, тұтынушы бұл қызметті сатып алмайды, өйткені оның осы ... ... ... ... ... жоқ. Соңғы бесінші ерекшелік - ғылыми-техникалық өнімді сату тұтынушының инновациялық әлеуетінің сапасы мен ... ... ... ... ... саласындағы инновациялық маркетинг жаңа тауарды ұсынбас бұрын, маркетингтік зерттеулер жүргізу, содан соң ... ... ... жаңа ... ... ... арқылы ұсыну, тұтынушыларды ынталандыру, тауарды тарату, өткізу, сатудан кейінгі сервистік ... ... ... [16]. ... ... ... тұтынушылары ақпараттық қызметті қолдану есептілігімен ерекшеленеді. Оларды коммерциалық есеп дәрежесі бойынша шартты ... екі ... ... болады:
* Ғалымдар, зерттеушілер;
* іскер әлем өкілдері
Екінші топ тұтынушылары жақсы сатып алу мүмкіндігімен және жоғары деңгейде аналитикалық талаптарға сәйкес ақпаратты ... ... ... ... ... ... сату көлемінің 70%-ы іскерлік әлем үлесіне тиесілі, яғни қаржы компаниялары, трансұлттық корпорациялардың маркетинктік қызметі [7,42б.]. ... ... ... бойынша тұтынушыларды екі категорияға бөлуге болады:
1. Фирмалардың маркетинктік мәселесін шешуде ақпаратты міндетті түрде қолданатын тұтынушылар.
2. Коммерциялық ақпарат қызметін ... ... ... ... ... ... маркетинктік қызметінің бағытын анықтайтын ақпарат бизнесінің негізгі факторларының бірі - өндіруші фирма және тұтыну тауарларының ... ... ... ... қажеттілігін анықтау.
Ақпараттық қызмет нарығының негізгі жабдықтаушылары бұқаралық ақпарат құралдары (газет, журнал, телеарна және радио), мәліметтер базасы негізінде ақпаратарды бөлетін анықтауыш-орталықтар, ... ... және ... ақпарат брокерлері болып табылады.
Жабдықтаушылар нарыққа ақпараттық өнімді акционерлер жиналысына жасаған фирмалардың есебі, пресс-конференциялар және ... ... ... ... ... ... ... бойынша есебі, бюллетен және биржалық комитет есебі, мамандар бірлестігі және ассоциациялар, ірі өнеркәсіптер және сатушы ... ... ... ... ... ... ... қорытындысы бойынша есебі, қажетті ұйым қызметкерлерінің немесе қызметтен босатылған жұмысшылардың ақпараты және тағы басқа.
Ақпараттық маркетинг нарығы келесі секторлар ... ... ... ... ... коммерциялық ақпарат секторы;
- статистикалық ақпарат секторы;
- телекоммуникациялық байланыс секторы;
- ... ... ... ... ету ... ... тұтынушылық ақпарат секторы;
- маркетингтік ақпарат секторы.
Ақпараттық - телекоммуникациялық технологиялардың ... ... ... ... ие ... Телеграф, телефон, радио және компьютердің пайда болуы алда болатын теңдесі жоқ ... үшін ... ... (1 - ... ... бірге телекоммуникациялар бүкіләлемдік хабарлама құралы болып және ақпаратты тарату механизмі, адамдардың қарым- қатынасы мен серіктестігі үшін орта қызметін де ... бұл ... ... ... ... [17, 74-79б.].
Кесте 2.
Ақпараттық және телекоммуникациялық технологияларға 50-миллионға жуық тұтынушыларды тарту үшін ... ... ... және телекоммуникациялық технология түрлері
Жылдар
Телефон
74
Радио
89
Теледидар
13
Компьютер
16
Интернет
5
*Ескерту: Кесте автормен құрастырылған
Әлеуметтік желілердің арқасында мүмкін ... ... ... ... ... ... ... Массачусетс технологиялық институтының профессоры Дж. К. Р. Ликлайдер (J.C.R.Licklider) тарапынан 1962 жылдың тамыз айында жазылды [15, 68 б.]. Бұл ... ... ... ... ... ... ... ғаламдық желісін құруды алдын-ала көре білді, бұл әр бір ... кез ... ... ... ... мен бағдарламаларға қолжетімділікті тез алуға мүмкіндік береді.
Қазіргі уақытта бүкіләлемдік телекоммуникациялық нарық ... ... тұр. ... Қазақстанның ұлттық саласы жыл сайын ЖІӨ-ң өсуі ... ... ... ... ... ... ... тартымды болып келеді.
Маркетинг орта кәсіпорынның маркетинг бөлімінің мақсатты ... ... ... ... оны ... ... ... әсер ететін белсенді субьектілердің және күштердің жиынтығы.
Маркетинг ортасын зерттеу барысында 3 түрге бөлінеді[15, 27б.]:
* Макроорта;
* микроорта;
* медиаорта.
Фирма нарықта жападан ... ... ... оған маркетинг ортаның әр-түрлі факторлары маңызды әсерін тигізіп, оның іс-әрекетіне әсерлі ықпал жасайды.
Телекоммуникациялық қызмет нарығының маркетингтік ортасы телекоммуникациялық ... ... ... телекоммуникациялық желі операторлары, құрылғы өндірушілер, абоненттер болып табылды (сурет 2).
Телекоммуникацияалық желілердің оператарлары
Телекоммуникация нарық шарты:
- заңнаманың адаптациясы;
- сұраныс ... ... ... мен ... қызметтерге деген қолайлы баға
Құрылғыны өндірушілер
Телекоммуникация нарық шарты:
- Жаңа құрылғыға деген өспелі сұраныс;
- Технологияның үздіксіз ауысуы;
- Құрылғы нарығындағы ... ... ... жүйе ... ... етуі ... қызметке деген қолайлы тарифтер мен телекоммуникациялық ... мен ... ... ... ... ... сапалылығы мен беріктілігі, қамтамасыз ету
Қызметпен жабдықтаушылар (телекоммуникациялық фирмалар)
Телекоммуникация нарық шарты:
- ... ... ... ... беру ... ... мен құрылғылар қызметіне деген қолайлы баға ;
- ақпараттық ... ... ... 2. Телекоммуникациялық қызмет нарығының маркетингтік ортасы [17].
Қазіргі таңда ақпараттық саланың орны ерекше. Орта дәулетті қазақстандықтардың әлеуметтік-тұрмыстық аясындағы ... ... ... технология кең көлемде ене бастады деп айтуға әлі ерте. Қалай болғанда да бұл ... ... ... таба ... үміт отының белгілері қазірдің өзінде біліне бастады. Бұған ұтқыр байланыс, Интернет және бекітілген телефония сияқты телекоммуникация ... ... ... өсу ... куә бола алады. Ендеше осы үрдістердің жетік дамуына маркетингтік ортаның әсер етуін, жалпы ... ... оң ... ... ... ...
Сонымен, ақпараттық қызмет саласындағы инновациялық маркетингтің ерекшеліктеріне келесілерді жатқызамыз: біріншіден, бұл ғылыми-техникалық жұмыс нәтижесінің салааралық сипаттамасын есептеу қажеттілігі. ... ... ... салада нақты бір жаңашылдықтарды қолдану қажеттілігін зерттеу ... ... ... Яғни ... ... саласында жаңа тауарды ұсынбас бұрын жан-жақты зерттеу жұмыстарын ... ... ... ... қандай бағамен, қандай күйде және қалай ұсынатымызды зерттеп алуымыз ... ... ... өнімді сату барысында тәжірибесі бар, ұжымдық тұтынушыға сүйенген дұрыс. ... ... ... ... қиын және ұзақ уақытты, арнайы келіссөздерді қажет етеді. Мәселен, ... жаңа ... ... кез ... ... оңай ... деп айту қиын, себебі жас шамасы үлкен немесе тым кіші ... ... ... тез ... ... игеріп кете алмауы мүмкін. Сондықтан да жаңа технологияны ұсынбас бұрын зерттеу арқылы сегментті дұрыс таңдап алу маңызды. ... ... ... сату үшін ... ... ... ... мәселен тұтынушыға инновация мәнін толық түсіндірмесе, ол аталған өнімді сатып алмайды, өйткені тауармен ... ... ... ... өнімнің техникалық күрделілігі өндіруші фирманың сатудан кейінгі сервистік қызмет көрсетуін талап етеді. Бұл төртінші ерекшелік. Мұнда қысқаша ... ... жоқ ... - ... ... коммерциялық сәттілігі жоқ. Мысалы, интернет желісін орнату барысында қызметті ұсынушы компания тарапынан сервистік қызмет көрсетілмесе, тұтынушы бұл ... ... ... ... оның осы ... туралы арнайы жеткілікті білімі жоқ. Соңғы бесінші ерекшелік - ... ... сату ... ... ... ... мен көлеміне байланысты. Яғни біз инновациялық өнімді кез келген тұтынушыға сата алмаймыз. Жаңа тауардың мақсатты аудиториясын мұқият таңдап, инновациялық әлеуеті ... ... ... ... ... ... шыға ... ұғымы түсінігін қамтиды және маркетингте оны ... ... ... ... және ... ... ... Инновация маркетингінің тұжырымдамасы бұл өндірісті, сұранысты және өткізуді жоспарлау, ... және ... ... ... ой ... ... жүйесі [18, 400 б.].
Инновация маркетингінің тұжырымдамасы рынокта инновацияны жүзеге асырушы компанияның инновациялық қызметінің мақсатын белгілейді. Тұжырымдамаға ... ... ... жаңа өнімдерге тұтынушылық сұранысты білуге, рыноктың даму заңдылықтарын білуге, аталмыш инновация рыногының ... ету ... ... ... оның ... ... жаңашылдықтарға сұранысты қалыптастыруға және оларды сатып алуды ынталандыруға негізделуі тиіс. Яғни маркетинг тұжырымдамасы тұтынушылардың белгілі бір тобының қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған. ... бұл ... ... [2, 200 б.]. ... жету ... ... маркетингінің тұжырымдамасы
Бастапқы
мақсат
Сатып алушының қажеттіліктері
Инновацияны жүзеге
асыру мен
маркетингтік
қызметінің жоспары
Сатып алушының
Қажеттіліктерін
қанағаттандыру арқылы
пайда алу
Сурет 3. Инновация маркетингінің тұжырымдамасы [13].
Суретте көрсетілгендей, ... ... ... ... ... ... ... Ол үшін инновация маркетингінің тұжырымдамасы маркетинг стратегиясын іске асыру үшін және ... ... ... мен корпоративті мақсаттарға жету үшін маркетинг тактикасын қолданады.
Маркетинг стратегиясы бұл ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін талдау, өнімді (қызметті) шығару мақсаттарын анықтау, инновацияны маркетингтік зерттеулерді жаңарту ... [13, 205 ... ... ... ... ... ... рынокты сегменттеу;
* нысаналы рынокты таңдау;
* рынокқа шығу әдістерін таңдау;
* маркетингтік құралдарды ... ... шығу ... ... ... ... әрбір сегмент пен қызмет ету ерекшеліктері және т.с.с. көрсеткіштері анықталады. Мұндай сегменттерде әр түрлі қажеттіліктерге, өзінің тұтынушылық ... мен ... ие ... ... ... ... сегменттеу рынокты мұқият зерттеу үшін негіз болып табылады. Жаңа өнім бойынша маркетингтік зерттеу рыноктың нақты сегменттерінде өнімге сұранысты ... оның ... ... болжамдауға бағытталған. Рынок үшін жаңа өнім бойынша маркетингтік зерттеулерді жүргізудің күрделілігі, П.Н. Завлинаның пікірінше, өнім жаңашыл болғандықтан көп ... ... алу ... мен ... қатысты қарапайым тікелей сұрақтармен фокус топтық тұтынушылардың пікірін білу қиындығымен байланысты. Мұндай жағдайлар үшін сауалнама мен оның ... ... ... ... бар. ... ... мәні ... яғни сұралатын әлеуетті тұтынушыларды (арнайы ынталандырылатын) басқа заттарға белгілі бір қаржы қалдырып, жаңадан ұсынылатын ... ... алу үшін олар ... ... көлемінің қандай бөлігін жұмсауға дайын деген сұраққа жауап беруді көздейді. Нәтижесінде нысаналы тұтынушылардың ... ... ... ... талғамдар картасы негізінде тұтынушылар үшін жаңа өнімді сатып алу көлемі мен өзге де ... ... ... алу үшін тұтынышуыларда қалатын қорлар арасында оңтайлы үйлесімі анықталады. Жаңашылдық ... ... ... ... ... ... маркетингтік зерттеуді жүргізбес бұрын жаңа өнімді рынокта алдын ала ... ... ... ... тұтынушыларды таныстыру жоспары шешуші рөл атқарады. Егер өнім тұтынушылары үшін ... ... ... ала ... ... ... жүргізіліп кетсе, онда аталмыш өнімге сұранысты зерттеу қиындай ... [19, 320 б.]. ... ... ... ... ... зерттеулердің ерекшеліктерін білу қажет. Біріншіден, мұндай зерттеулер жүргізу ... әлі де ... ... ... ... хабары жоқ әлеуетті тұтынушылар жаңа өнімді қандай бағамен және көлемде ... ... ... ... ... ... ... басқа қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін зиян келмейтіндей қаржының қандай бөлігін жұмсауға ... ... ... ... ... ... ... бірге, жаңашылдық үшін ұсынылатын баға бойынша тұтынушылар басқа да қажетті және ... ... ... алуды жоспарланғаннан кейін қалатын бос қаржыдан шыға отырып сатып алудың оңтайлы көлемін өздері үшін ... ... беру ... ... ... үшін ... емес және жаңа ... бойынша маркетингтік зерттеудің нысаны ретінде тауардың өзі ... ... оның ... ... ... ... мүмкін. Мұндай жағдайда , , сияқты ара-қатынастырға қатысты тұтынушылардың талғамдары зерттелуі ... Ұзақ ... ... ... сыйымды тауарлар үшін ескерілетін тұтынушылық параметрлер құрамына кепілдемелі және кепілден кейінгі техникалық қызмет көрсету шарттары да ... ... ... өнімдер бойынша маркетингтік зерттеулер белгілі бір рынок сегменттеріне қатысты жүргізілуі керек. Мұндай амалды қолдану арқылы зерттеуші рыноктың ... ... ... үшін ... ... және сұраныстың баға икемділігін белгілей алады және де бұл зерттелетін сегменттерде анықталған сипаттамаларға сәйкес жаңашылдықтың жетілдірілген түрлерін әзірлеу мен ... ... ... ақпаратты жинауға мүмкіндік береді. Бұл жетілдірілген түрлері негізгі және қосымша ... ... ... жаңа ... ... маркетингтік зерттеулер жоғарыда айтылған нұсқада жүргізіледі, бірақ мұнда рынокта белгілі өнімдер бойынша маркетингтік зерттеудің әдістерін қолдануға болады.
Инновация үшін қажет ... ... ... ... ... мен ... және ... маркетинг тұжырымдамасын құру қажеттілігімен анықталады. 4-суретте [7, 147 б.] ... ... ... жұмыстары сатылап, жоспарлау үрдісіне сәйкес жүргізіледі.
Инновация
Сауда делдалдары
мен агенттері
Рыноктың
фирмалық
құрылымын зерттеу
Сұранысты
зерттеу
Бәсекелестер
(бұрынғы және
жаңа)
Рынок
Сауда агенттерінің ... ... және ... ... 4. ... ... жүйесі [19].
Маркетингтік зерттеулер фирманың рынокта табысқа жетудің маңызды факторы болып табылады. Әсіресе, ... ... ... ... қажеттіліктерін зерттеу маңызды.
II ҚР IT-ИНДУСТРИЯСЫНДАҒЫ ИННОВАЦИЯЛЫҚ МАРКЕТИНГТІҢ ДАМУ ... ҚР ... ... ... ... даму ... ... экономикаға шыға бастады. Мұндай міндеттер, бүгінгі күнді ғана емес, ертеңгі күнді де қанағаттандыратын және халықаралық контекске жазылған ... ... ... келе ... құрылымы ішкі және сыртқы нарық қажеттілігіне қазіргі заманға сай және ... ... ... ... ... ... ғана ... жүзеге асырылады.
Елімізге қаржы қаражатын, кадр әлеуеттілігн, технологиялық мүмкіндіктерді байланыстыру, телекоммуникация саласында бірыңғай ұлттық саясатты ... ... және ... ... ... жоспарлау, оларды кезең-кезеңмен, барынша тиімді және ең аз шығынмен шешу қажет болды.
Басқа сөзбен айтқанда, телекоммуникация саласындағы ұлттық операторды - ... құру ... ... мәселе туындады. Бұл 1994 жылы болды. 1994 жылдың 17 маусымы күні - ... ҰАК ... ... ... оның ... ... еліміздегі телекоммуникация саласының тағдыры байланысты. Бұл сала бойынша еліміздің көптеген ... ... ... ... ... ... ... экономикамыздың стратегиялық маңызды облыстарының бірі болуға алғашқы қадам болды. Бүгінгі күні "Қазақтелеком" компаниясынсыз және ол ұсынатын байланыс қызметінсіз ... ... ... ... ... ... белгілі [20].
Қазіргі заманда әлемде толыққанды ақпараттсыз орнықты дамуға жету мүмкін емес. Сондықтан да әлемнің барлық мемлекттері өздерінің ұлттық өрістерін дамытуға ... ... ... ... ... түрінде. Себебі, телекоммуникациялық қызметтер өз кезегінде белгілі бір ақпараттың қызмет етуіне ғана емес, сондай- ақ ұлттық тауарларға, ... ... ... ішінде және оның сыртындағы жұмысының маңызды элементтерінің бірі ретінде, имидж жасайды. Әлемнің барлық мемлекеттері бір ... ... ... бұл ... ... отыр. Бірақ та бұл әрекеттер үлкен бөлігінде мемлекеттің саясаты, ... мен ... ... ... аз деңгейде нарыққа тауарлар мен қызметтерді жіберу тәсілдерін жанап өтеді. Мемлекеттің телекоммуникациялық қызмет көрсетуінің дамытылуы ... ... ... ... ... ... жол бере ... елде ақпараттық кеңістікті толық жетілдіруде маңызды рөл атқарады.
Аталған аспект тарапынан алғанда Қазақстанда ЖІӨ-нің құрылымында телекоммуникациялық ... ... ... өсіп ... Мысалы, егер 2006 жылы оның көлемі 3,71% болса, 2009 жылы 5,69%- ға ... ал 2010 жылы - 7,89%, яғни 35,8%- ға ... ... сай 41,7%- ға ... ... ЖІӨ ... телекоммуникациялық қызметтің өсу қарқыны, ЖІӨ-нің өзінің өсу қарқынынан жоғары. Бұл дамыған шетелдік нарықтық мемлекеттің телекоммуникациялық қызметтерін дамытудың негізгі динамикасына және ... ... ... тән ... ... ... (3-кесте) [21].
Кесте 3.
Қазақстан Республикасының ЖІӨ-дегі телекоммуникациялық ... ... ... ... ... ... ... жылға % - бен
Телекоммуникациялық қыз-меттердің ... ... ... үлесі, %
2007
4138,0
123,33%
3,71%
2008
5326,9
128,73%
3,96%
2009
6884,8
129,24%
4,93%
2010
7080,2
102,84%
5,69%
2011
7703,8
108,81%
7,89%
*Ескерту: кесте автормен құрастырылған
Қазақстанның телекоммуникациялық қызмет көрсету нарығы техникалық жағынан және де ... ... ... үнемі қарқынды даму үстінде және ел территориясындағы ұлттық өндірістің өсуіне белгілі үлесін ... ... ... бір деңгейде, бұл осы нарық тұтынушылардың негізгі сегментін Қазақстанда ... ... ... ... байланысты. Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасында 01.01.2009 жылға 268 564 заңды тұлға тіркелген, ... ... ... саны 50 ... ... - 253 689. ... ... тұлғалар - 180 646. Қазіргі ... ... ... үлес кіші кәсіпорындарда - 166 801, олардың телекоммуникацияға деген қажеттілігі үлкен ... ... кей ... ... Себебі үлкен кәсіпорындар өздерінің жеке ... ... жеке ... құрамында бөлек қызмет ретінде дербес түрде құрып алады.
Жалпы, телекоммуникация нарығының үштен бірін құрайтын заңды тұлғалардың сегменті Қазақстан ... ... ... 120 ... астамды құрайды. Бұл аталған нарықты дамытудың мүмкіндігі екі есе екенін және елде телекоммуникациялық қызмет ... ... бар ... ... ... қоса, қазірдің өзінде аталған нарық өнеркәсіптік өндірістің дамуына елеулі түрде мүмкіндік жасады, сондай-ақ, елдегі сыртқы экономикалық қызметті дамыту ... ... ... ... т.б. үшін ... ... мен ... өнімді шығарушылар мен тұтынушылар арасындағы ақпараттық байланысты ұйымдастыруға мүмкіндік жасады.
Осылайша ... ... ... ... табу ... ... ... қаржылық нәтижелері, халықтың өсу динамикасы және т.б. сол сияқты көрсеткіштердің жиынтықтары бойынша телекоммуникациялық қызмет көрсету нарығы үшін үлкен тұтынушылық ... ие ... ... ... ... ... ... аймақтарды, Қарағанды, Павлодар, Қостанай облыстарын, Астана және Алматы қалаларын жатқызуға болады [22].
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... телекоммуникациялық кешеннің бір бөлігі реінде алдыңғы қатарлы әлемдік тенденциялардың ықпалы астында дамып жатқандығын атап өту қажет.
Телекоммуникация ... ... ... ... ... көлемі 2008 жылы 299 879 млн. ... ... ... 4 жыл ... ... көлемі екі есеге артқан. 2008 жылы өсу қарқыны төмендеп, өсім 15%-ды ғана ... ... 3 ... орташа көрсеткіштерімен салыстырғанда, өсімнің екі есе төмендеуі ұялы байланыс нарығындағы бәсекелестіктің артуымен түсіндіріледі ... ... 5. ... ... өсу қарқыны (млн.теңге) [23].
Бұл бәсекелестік 5-суретте көрсетілген телекоммуникациялық ... ... бөлу ... ... ... ... орын ... Ұялы операторлардың арасында қатаң бағалық күрес салалар бойынша жалпы кіріс көлемінің төмендеуіне әкеліп соқты. Жалпы кірістердің өсуі телекоммуникация ... ... ... ... ... жатыр (сурет 6).
0
20000
40000
60000
80000
100000
120000
бекітілген
телефония
мобильді
байланыс
интернет
жән
мәліметтерді
жіберу
IP
-
IP телефония
операторлар
қызметі
2005
ж
.
2006
ж
.
2007
ж
.
2008
ж
.
Сурет 6. Нарық сегменттері бойынша кірістердің ... ... (%) ... ... ... ... Негізгілердің қатарына бекітілген телефония (қалааралық және халықаралық байланыс, жергілікті байланыс қызметтері), мобильді байланыс, интернет және мәліметтер жіберу қызметі, ... ... ІР ... кабельді теледидар қызметі [23].
Осындай жағдайда кейбір қызмет түрлерінің кірістілігінің өсуі мен басқаларының кірісінің түсуі салдарынан, бәсекелестіктің ұлғаюы мен ірі операторлардың ... ... ... телекоммуникация нарығының құрылымы бүгінгі күнде осындай түрге ие болып табылатындығы белгілі болды.
Мобильді байланыс ... ... ... келе ... ... ... ... болады. Дәстүрлі түрде неғұрлым кірісі көп сектор болып табылатын бекітілген телефония нарығы жалпы ... ... үлес ... ... төмендеуін көрсетеді. Осылайша, жалпы кірістегі максималды үлес мобильді байланыс нарығының еншісінде. Телекоммуникация нарығы құрылымының өзгеру ... ... ұялы ... ... сегменті тез дамып келе жатқан сегменттердің бірі. Ол телекоммуникациялық қызметтің ... ... 45% -ын ... яғни ... телефония нарығынан да басым түседі (сурет 7).
277495635
Сурет 7. Ұялы байланыс кірісінің өзгеру динамикасы (млн. теңге) ... ... ... ... ... ... ... және анализ жасалған уақыт аралығында үш жылда 3,5 есе ... ... ... Дегенмен белгіленген нарықтың сыйымдылығының анализі келтірілген көрсеткіштер бұл нарық үшін максималды ... ... ... ... ұялы телефон нарығында бүгінгі күнде төрт ұялы байланыс операторларымен жылжып келе жатқан 7 бренд ... ... ЖШС GSM ... ... ... және Activ пен K′Cell ... ие, ЖШС сол ... жұмыс жасайды, Beeline брендіне ие. Сондай-ақ нарықтың аз үлесін АҚ-ның қамқорлығындағы компания - ЖШС брендімен, GSM стандартында және де CDMA ... және ... АҚ және ... АҚ алады [25]. Осы ұялы байланыс операторларының қызмет түрлерінің логотиптерінің бейнесі төменде көрсетілген.
Бүгінгі күнде нарықтағы ... ... ұялы ... ... ЖШС, ... компаниясының еншілесі және ЖШС алып отыр. Соңғысының негізгі акционері холдингі болып табылады. және ... - ұялы ... ... ... ... жаңа ... пайда болуы нарықта бәсекелестікті күшейтті. Дегенмен қазіргі уақытта көп емес, шамамен 130 мың абонентке ғана қызмет етіп тұр ... ұялы ... ... CDMA 2000 атты ... үшінші буынын қолданушы АҚ жалғыз ғана ойыншы болып табылады. 2007 жылдың басында бұл оператор 500 мыңға жуық ... ... ... ... ұялы ... ... болашақта елеулі түрде өсуіне қажет ресурстық потенцалы бар.
Бұған қоса, қосымша қызметтер (VAS- сервис), оның ішіндегі кең таралған қысқа ... ... (sms) 2006 және 2007 ... екі үлкен GSM операторлардың кірісінің елеулі өсіміне көмектесті. SMS хабарламаларын жіберу қызметі ... ... ... түсетін кіріс көлемінің 40%- ын құрайды. Таралу жөнінен екінші орынды мәліметтерді жіберу қызметі алады, оның үлесі Қазақстан нарығы бойынша ... ... ... 16%- ын ... және өсім ... ... ... басым брендтер болып: (33%), (27%), (2%) ... ... ... ... ... ... жүзеге асады [27]. Тұтынушыларға маркетинг барынша бірыңғай емес комплекстері ұсынылады, яғни өткір баға бәсекелестігі жүріп жатыр.
Бекітілген телефония ... ... ... ... үштен бірін құраса да, сондай-ақ жетерлік нарықтық потенциалға ие бола тұра маңыздылығы жөнінен нарық сегментінде екінші болып қала ... ... ... ... ... ... ... 2010 жылдың басына қарай 2007 жылдағы базамен салыстырғанда 1,7 есе өскен, сондай- ақ оның ұлғаю тенденциясы абсолютті ... ... ... мен ... ... әсер ... инфляцияны қосқанда да сақталады [23]. Осыдан мынадай қорытынды шығады, телекоммуникациялық қызметтің көп түрлерінің нарығы ... ... ... ... ... ... ... - компания АҚ қатысады (сурет 8).
Қазақтелеком АҚ
87%
Басқа операторлар
13%
Сурет 8. Бекітілген телефония нарығының құрылымы [27].
Бұл ... ... ... көрсетілген жергілікті телефония, 5-кестедегі қалааралық және халықаралық байланыс нарығындағы компания үлесі арқылы өзгеру динамикасымен расталады[27].
4 кесте.
Жергілікті телефония ... ... және ... түрі
Нарықтағы үлесі, %
Жергілікті
Байланыс
2007ж.
2008ж.
2009ж.
2010ж.
2011ж.
Қазақтелеком
79,70
93,79
91,20
92,00
91,70
Ducat
9,70
3,50
1,50
1,40
1,42
Nursat
0,90
0,50
0,50
0,40
0,42
Golden Telecom
0,10
0,07
0,40
0,40
0,41
KazTransCom
0,30
0,13
0,80
0,80
0,81
Transtelecom
4,30
1,00
3,50
3,10
3,12
Басқа операторлар
5,00
1,01
2,10
1,90
2,12
Барлығы
100
100
100
100
100
*Ескерту: кесте автормен құрастырылған
4-кестедегі мәліметтерден АҚ-ның жергілікті телефония нарығында монополист ... және оның ... ... ... қалатындығы көрінеді. Компания өз жұмысын сауда үйі принциптері негізінде ұйымдастырылады, яғни өз ... ... жеке ... ... ... ... ... береді. Осылайша компания өзінің баланстық пайдасының 78,5%- ын және ... ... 90%-ға ... ... Бұған қоса, компанияның монополизмі оған осы нарықтағы тарифтерді жасап шығару жүйесіне әсер етуге мүмкіндік беретін басқа операторлар нарығына ену үшін ... ... және ... ... ... да АҚ ... болып тұрғанын көрсетеді. Дегенмен жергілікті телефония нарығына қарама-қарсы компанияның осы қызмет түрінің үлесі бірте - бірте төмендейді. Бұл нарықтағы өткір ... ... ... ... ... ... өзгеру динамикасымен сипатталады (5-кесте) [28].
5 кесте.
Қалааралық және ... ... ... ... және ... ... үлесі, %
Қалааралық және халықаралық байланыс
2007ж.
2008ж.
2009ж.
2010ж.
2011ж.
Қазақтелеком
88,66
82,60
85,60
85,40
80,60
Ducat
2,80
3,50
2,20
2,40
3,40
Nursat
1,80
2,50
0,70
0,70
1,50
Astel
2,10
3,00
1,50
1,50
1,90
TNS-Plus
2,70
2,80
2,70
2,80
3,20
KazTransCom
0,30
0,60
1,80
1,70
2,10
Transtelecom
1,00
3,60
3,50
3,20
3,80
Басқа операторлар
0,70
1,40
2,00
2,30
3,50
*Ескерту: кесте автормен құрастырылған
Қарқынды даму сатысындағы қызметтердің бірі ... және ... ... қызметтері болып табылады.
Соңғы жылдарда 2008 жылмен салыстырғанда Қазақстанда базаға алынған осы қызмет түрлерінің сатылу ... 4,85 есе ... ... ... ... уақытта осы сегмент түрі нарықтың 19%- ын қамтып, ... ... ... ие болып тұр (сурет 9) [29].
13538
24496
47548
65580
0
2008
ж.
2009
ж.
2010
ж.
2011
ж.
Сурет 9. Интернет және мәліметтер жіберу қызметі нарығының өсу ... (млн. ... ... ... ... ... және ... желісі қызметі нарығы бірнеше бірінші орындағы провайдерлер арасында бөлінеді, олардың ішінде Қазақтелеком, Nursat, Ducat, Astel, KazTrans Com, ... TNS PLUS, Golden Telecom. ... ... ... ... масштабты мәліметтер жіберу қызметін дербес түрде жүзеге ... үшін ... ... ... ие. ... қосымша провайдерлер көп: бейресми мәліметтерге қарағанда 150- ден 200-ге дейін. Қосымша провайдерлер арналардың алыпсатарлары болып табылады. ... олар ... ... ... ... құнын өзінің қызметті жеткізіп берушілеріне қарағанда төмендете алады. Себебі, олар халықаралық ... ... ... ... ... бұл ... ... операторларға жеткілікті түрде қымбатқа түседі. Бұған қоса, компанияның монополизмі оған осы нарықтағы тарифтерді жасап шығару жүйесіне әсер ... ... ... ... ... ... ену үшін себепкер болады.
Мәліметтерді жіберу нарығындағы басым рөл АҚ-ның еншісінде, оның үлесі бүгінгі күнде 55%- ды ... ... 10). ... 10. 2011 ... ... ... қызмет нарығының қатысушыларының үлесі [29]
Интернет нарығы жайлы әңгіме ... ... ... ... ... ... екі ... негізгі бағытта жүргізілетінін атап өту қажет: коммутирленетін (dial- up деп ... және кең ... ... (ADSL технологиясының базасында). Аталған қызмет түрінің жеткізілу спецификациясының күшімен Қазақстанда коммутирленетін ... қол ... ... тараған. Оларға мыналар жатады: республика бойынша таралымның кең географиясы, қосылудың қарапайымдылығы, dial-up модемдер мен тарифтердің ... ... ... ... түрі ... ... көлемі осы нарықтың жалпы көлемінің 56%- ын құрайды.
Бір қарағаннан аталған нарық ... ... ... ... ... (44%) көрсетеді, ал Қазақстан халқының бұдан былайғы компьютер техникасымен жабдықталуы бұл ... ... ... ... ... Интернет желісіне кеңжиекті қосылу қызметін АҚ-на Megaline ... ... ... ... ... күш ... бөлек қызмет көрсетудің бұл түріне Қазақстан халқының ақпараттық ... ... ... ... бағдарламасының да жұмысын атап өту қажет. Бұл бағдарлама Интернет нарығының дамуын интенсификациялайтын құрал ретінде ... ... ... ... 11).
Сурет 11. Қазақстан Республикасындағы 2008 жылдағы Интернет желісіне коммутирлі қосылу нарығының көлемі [30]
Эксперттердің болжамы бойынша нарықтың аталған сегментіндегі күтілетін өсім осы ... ... ... үлесінің ұлғаюына әкеледі, яғни 2010 жылға қарай 2009 жылмен салыстырғанда 15%- ға ұлғаяды. Осылайша, мобильді телефония нарығымен бір қатарда, Интернет және ... ... ... да ҚР телекоммуникациялық қызмет нарығындағы жоғарға потенциал мен деңгейінің ... ... ... ... 12. 2010 ... ... ... және Интернет қызметі нарығының сыйымдылығы [30]
Бұдан бөлек, Қазақстанның көптеген операторларын телекоммуникация нарықтарының ішіндегі дамушылардың бірі ІР-телефония нарығы да қызықтырады. Аталған ... ... ... ... ... ... аздап ақырын жүріп жатыр.
Қазіргі күнде нарықта ІР-телефония қызметіне қосылуды ұсынушы көптеген компаниялар ... ... ... ... , Ducat, Astel, , ... HC Beneton ... компаниялар бар. Бұл нарықтағы бәсекелестіктің өсу себебі болып ... ... ... ... ... ... Бұл ... нарыққа енуге тек Қазақстандағы ІР- телефония ... ғана ... ... бір ... ... да ... береді (сурет 13).
Ducat
16%
Басқалары
44%
Транстелеком
0%
KazTranscom
0%
Silk Way Telecom
Astel
9%
Nursat
22%
Рахым HC
Beneton
7%
Сурет 13. ІР- ... ... ... ... нарықтағы негізгі үлес Astel және HC Beneton ... ... ... ... бірі де ... ... ... яғни нарықтағы үлесі 35%-дан аспайтынын 13-суреттен көріп отырмыз. Қызметтің бұл түріндегі АҚ-ның нарықтық үлесі жоқ, ... ... ... ... ... ... көрсетпейді. Осылайша, 15-сурет мәліметтері Қазақстан үшін аталған нарық таза бәсекелестік нарығы болып табылатынын белгілеп өтеді.
Бұл жағдай аталған ... АҚ ... ... да ... ... қызмет көрсетуге қабілетті көптеген жаңа ұлттық операторлар үшін потенциалын қалыптастырады.
Бұл жағдай аталған нарықтың АҚ секілді басқа да халыққа ... ... ... қабілетті көптеген жаңа ұлттық операторлар үшін потенциалын қалыптастырады.
Жалпы отандық нарықтың даму жағдайына жүргізілген ... ... ... ... ... берді:
* Отандық ақпараттық технологиялар нарығында монополистің айқын үстемдігі, яғни нарықтың көп ... (90%) бір ... ... ... төменгі дәрежесі немесе тіпті жоқтығы (ұялы байланыс операторларынан басқа);
* Нарықтағы ұсынылатын өнімдер мен қызметтердің ... ... ... кейінгі сервистік қызмет көрсетудің толық жетілдірілмеуі;
* Нарықта ... ... ... коммуникация құралдарын толық пайдаланбауы, яғни танымалдылығының төмендігі;
* Бәсекелестіктің жоқтығы есебінен қызмет көрсету сапасының төмендігі, яғни желі, интернет, ... ... ... ... жаңа, шағын немес орта кәсіпкердің шығуына монополистің мүмкіндік бермеуі.
2.2 АҚ ... ... ... ... деңгейін талдау
Қазақстанның ұлттық байланыс операторы және кеңес үкіметінен кейінгі ең серпінді дамып келе жатқан ... ... бірі АҚ ... ... кең ... ... АҚ-ның 51% акциясы ұлттық әл-ауқаттылық қоры ... ... ... АҚ ... тобының құрылымына: АҚ (100%), ЖШС (51%), , ЖШС - ААҚ (49%), АҚ ... ЖШК (100%), ЖШС (100%), АҚ (100%), ЖШС (100%) ... ... күні АҚ ... тобы инфокоммуникациялық қызметті тұтынушыларының барлық негізгі мақсатты нарығын қамтиды [32]. ... ... ... ... ... - ... ... орналасқан. Компанияда 30 мыңнан астам адам жұмыс істейді. АҚ еліміздің әр облысында аймақтық бөлімшесі бар және еліміздің ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Жедел деректер бойынша 2009 жылдың 1 қаңтар күнгі жағдайына компания 3,333 млн. бекітілген байланыс абонентіне қызмет көрсетеді. Қазақстан ... ... ... орташа есеппен 100 адамға шаққанда 21,3 бекітілген желіні құрайды. АҚ алыс және ... ... 40 ... ... ... ... істейді. АҚ ірі ... ... ... ... ... ... жаңғырту және цифрландырумен, жаңа технологияны енгізумен және ауылды телефондандырумен, сонымен қатар Интернетке кең жолақты қосылу ... ... ... ... ... ... АҚ-ның жарнама бюджеті 5-позицияда келе жатыр [33].
Жүргізілген зерттеулер аталған компанияның тұрғындар арасында танымалдылығы жағынан алдыңғы қатарда екенін дәлелдейді. ... ... ... 70 ... ... ... ... қалаларындағы тұрғындардың көпшілігіне мәлім, бұл тұрғындардың жалпы санының 97%-н құрайды. Танымалдылығы жөнінен екінші позицияда тұрған компаниясы, ... - 37%, ... ... ... - , ... - 15,3% ... ... 14. ҚР қалаларындағы телекоммуникациялық кәсіпорындардың танымалдылығы [34].
Суреттен байқағанымыздай, АҚ-сы жетекші ... ... ... Оған Қазақстанның барлық территориясында жерүсті магистральді жолдарға, жалпы тұтыну желісіне монопольді иелік ету себеп болып отыр. Компания, сонымен ... осы ... осы ... өзге ... ... береді. бекітілген телефон нарығының 87%-нан артығын, мәліметтерді ... ... және ... ... ... қызметтің 55%-ға жуығын ұстап отыр. Мұндай жетістікерге жетудің бірден бір себебі маркетинг департаментінің атқарып отырған қызметі болып отыр. ... ... бұл ... ... инновациялық, яғни жаңа өнім ұсынып, енгізуде алдыңғы орындарды иеленеді және ... ... ... ... таңда АҚ-ы Қазақстанның телебайланыс саласының жетекші операторы болып табылады және байланыс қызметі нарығында орнықты ... ие. ... ... ... ... және ... операторлардың қызметінің қатынасы төмендегі суреттерде бейнеленген.
3078480330835483870636905
Сурет 15. Жергілікті телефондық ... 16. ... ... қызметтерінің нарығы қызметі нарығы
3157855459740
173990281305
Сурет 17. ТМД елдері бойынша ... 18. ... ...
халықаралық байланыс қызметі нарығы қызметтер нарығы ... ... ... ... ... ... сөзсіз жетекші компания екенін және осы аталған салада бәекелестері ... ... ... ... ие ... байқауға болады.
Алайда қазіргі таңда телекоммуникация саласының тартымдылығы, табыстылығына орай, мұнда бәсекелестік оты тұтанып, бәсекелік ... ... ... ... ... ... мәселен, барлық бәсекелестер нарықты белсенді түрде жаулап алу ... ... отыр ... болады. Төмендегі кестеде (кесте 4) акционерлік қоғамының бекітілген байланыс қызметтері бойынша негізгі бәсекелестері келтірілген.
Кесте 6.
АҚ бекітілген ... ... ... ... ... ... ... байланыс
KazTransCom, Транстелеком, Казаэронавигация, Арна, Каскортелеком, Мунайтелеком, СВИМ
Қалааралық, халықаралық байланыс, ... ... ... ... ... мен ... ... алу
ASTEL, Нурсат, Ratel, KazTransCom, TNS-plus, Казинформтелеком, Кателко
Мәліметтер жіберу және арналарды жалға алу
Нурсат, ASTEL, KazTransCom, ... ... ... Golden Telecom, DUCAT
Ескерту: кесте автормен құрастырылған
Ал интернет қызметі бойынша бәсекелестерді қарастыратын болсақ, провайдерді қолдану деңгейінің көрсеткіші ... ең ... ... ... ... табылады: Қазақтелеком (34,5%), Nursat (33.7%), Astel (9.4%), Ducat (7.9%).
Компанияның жоғары табыстылық көрсеткішін қамтамасыз етуші ... бірі ... ... ... ... ... ... департаментінің негізгі қызметі: нарықты, нарық сыйымдылығын, әлеуетін, тауардың қабылдануын, тұтынушылар, жабдықтаушылар мен бәсекелестерді, коммуникация тиімділігін ... ... ... жоспарын жасау, тұтынушыға ұсыну әдістерін, жарнама кампаниясын ұйымдастыру және т.б. ... ... ... ... ... ... мен ... аса зор көңіл бөліп, персоналды жетілдіріліп отыруын назарынан тыс қалдырмайды. Себебі олар ... ... ... ... ... ... ... ететін және кәсіпорын қызметтерін ұсынатын, сатумен айналысатын негізгі қатысушылар болып табылады.
Зерттеліп отырған компаниядағы маркетинг ... ... ... ... жағдайын келесі кестеден көруге болады.
Кесте 7.
АҚ маркетинг басқармасының құрылымы

Мамандығы
Саны (адам)
Маркетинг басқармасы
1
Басқарма бастығы
1
Зерттеу ... ... ... ... ... ... ... менеджер
1
7
PR-менеджер
1
8
Негізгі маман
1
*Ескерту: кесте автормен құрастырылған
Кестеден байқағанымыздай, маркетинг департаментінде үш бөлім қызмет атқарып, онда жалпы саны 8 адамды құрайтын ... ... ... ... ... бөлімі, жоспарлау бөлімі және жылжыту бөлмдерінен тұрған. Департамент құрылымындағы кемшіліктерді атап айтатын болсақ, біріншіден, мамандардың тапшылығы байқалып отыр, екіншіден, департамент ... ... яғни ... ... атқара алатын бірнеше бөлімше жетіспейді, үшіншіден, зерттеу, жылжыту сияқты күрделі жұмыстарды бір-екі маманның жүзеге асыруы жұмыстың сапасына күмән тудырады, ... да ... ... ... ... ... ... етті.
Маркетинг департаментінде инновациялық маркетингпен, ең болмағанда жаңа ... ... ... жеке ... жоқ. Бұл да ... технологиялар саласында қызмет ететін ірі компания үшін үлкен мәселе десек те болады.
Осыған орай 2007 ж. аяғында маркетинг департаментінің ... ... ... ... ... ... ... бөлінуге ауысуға шешім қабылданды. Жаңа үш бөлім пайда болды: телефония маркетингі бөлімі, Интернет және ... ... ... ... ... ... ... бөлімі.
Басқарма Бастығы
Телефония маркетингі бөлімі
Интернет және мәліметтер жіберу маркетингі бөлімі
Интеграцияланған қызметтер бөлімі
Бас коммерциялық
директор
Маркетинг бойынша
басқарушы ... ... ... 19. АҚ ... ... ... ... жүргізілген реструктуризация мақсаты - әр бөлім қызметінің басты шартын өз қызмет түрі ... ... мен ... ... ... қол ... етіп тағайындау.
Телефония маркетингі бөлімі SIP-телефония қызметтерін енгізуді мақсат тұтады. Бұл кез ... ... аса ... бәсекеге қабілеттілік артықшылықтар әкелетін революциондық технология болып табылады. ... және ... ... ... ... ең күрделі міндеттердің бірімен айналысады, яғни Megaline жобасын жүзеге асырады. Аталаған бөлім бұл қызметті ... ... ... ұсынғанға дейінгі барлық маркетингтік шараларды қамтиды.
Интеграцияланған қызметтер бөлімі Triple Play ... және ... ... мен ... ... дамуына бағытталған, яғни аталған бөлім осы қызметтерді жылжытумен айналысады.
акционерлік қоғамында жаңа өнімдерді жылжытуда компанияның ресми ... ... ... болуы тиіс. Кәсіпорын сайты үші тілде жарияланып, тұтынушылармен байланыс орнатуда, қоғаммен байланыс жүргізуде елеулі қызмет ... ... ... сыртқы бейнесін төмендегі суреттен көруге болады.
Сурет 20. АҚ ресми сайты [35].
Суреттен көрініп отырғандай, компания ... ... ... ... Мұны ... ... арқылы дәлелдеуге болады:
* Ресми сайт келбеті, дизайны, түстік ассоциациясы тартымсыз,
* Сайтта ... ... ... ақпарат шашыраңқы орналасқан, сонымен қатар ақпарат базасы аз;
* сайттың қолдануға ыңғайлылығы төмен, яғни қай ... қай ... ... қай ... ... ... түсініксіз;
* ақпарат үнемі жаңартылып отырмайды, компанияның жаңа өнімдері, ... ... ... мен ... ... ... ... нашар;
* клиенттермен байланыс бөлімінің қызметі баяу жұмыс істейді, сұрақ-жауап бөлімінің қызмет көрсетуі нашар, себебі компания тарапынан жауап ... ... ... атап ... АҚ-ы ... ... ... маркетингпен арнайы айналысатын бөлімше немесе маман жоқ. Бұл қызмет техник мамандармен бірлесе, ... ... ... асырылады. Себебі біріншіден, маркетологтар нарыққа қандай өнім қажет екенін, сұранысты, басқа да маңызды факторларды анықтап ... ... ... бір өнім ... ... ... ... содан соң жаңа технологиялық өнімді арнайы ақпараттық технология мамандары жасап шығарып, ... ... оны ... ұсыну жолдарын жоспарлайды.
АҚ-дағы инновациялық маркетинг ... ... ... ... ұдайы жүргізетін маркетингтік зерттеулерін атап айтуға болады. Маркетологтар қандай да бір жаңа өнімді нарыққа ұсынбас бұрын жан-жақты зерттеу жұмыстарын жүргізу ... ... ... сұраныс, нарық сыйымдылығы, бәсекелестері мен жабдықтаушылары, клиенттік база туралы қажетті мәліметтерді жинайды. Содан соң зерттеу нәтижелері арқылы ... ... ... қандай күйде, қандай бағамен, қашан және қандай әдістер арқылы ұсыну керек екенін анықтап, коммуникация құралдары арқылы ... ... ... ... жылы ... ... ... есеп конкурсында АҚ-ның Жылдық есебі 2 номинация бойынша жеңіске жетіп, ақпараттылығы үшін Гран-приді, ... ... ... ұтып алды ... ... ... ... таксофон бизнесін ілгерілету аясында аталған қызметті әрі қосымша бедел мен сән беруге концепция жасалғандығын айта кетуге ... 2004 жылы ... 27 жаңа ... 2005 жылы - 11, 2006 жылы - 9-ы ... Жаңа дизайндарды қолдап, карталарды сатуды көбейту үшін 2005 жылы деген атпен ... ... ... Акцияның нәтижесінде таксофондық карталардың сатылу деңгейі 7,7%-ға өсті [37]. ... ... жаңа өнім ... озық ... ... еліміздегі ең алдыңғы қатарлы мекемесі. Оған дәлел ретінде компания ұсынып отырған келесідей инновациялық жобалар мен өнімдерді атауға болады:
* ТМД ... ірі ... жоба ... ... ... өңдеу орталығы (ДӨО) - Hewlett-Packard;
* Қазақтелеком>> АҚ ... ... Next ... Network ... ... CDMA технологиясын қолдана отырып, ауылдық телекоммуникация байланыс желілерін жаңғырту және дамыту;
* DWDM ... ... ... ... ... ... ... байланыс операторларымен түйісу шлюздерін ұйымдастыру;
* IP/MPLS желісін дамыту;
* ҚР Шұғыл және анықтама-ақпараттық қызметтерін шақыру кезінде нөмірді терудің ... ... ... ... ... екінші кезең;
* IPTV жобасы;
* SIP тұғырнамасының дамуы [38].
Осы жоғарыда аталған жаңа өнімдерді тұтынушыға ұсыну және жылжытумен маркетолог мамандар айналысады.
АҚ ТМД ... ең ірі ... салу ... ... инновациялық маркетингтің ілгері дамуына үлкен септігін тигізетін шара болып табылады.
TIER3 деңгейінің ... сай ... ТМД ... ірі ... жоба ... табылатын Деректерді өңдеу орталығы (ДӨО) - Hewlett-Packard - Critical Facilities Services бөлімшесі мен "Қазақтелеком" АҚ бірлескен ... ... және ... серверлерімен жабдықталған аумағы 1 000 ш.м. Дата-орталықта интернет-ресурстарының деректері орналастырылып, жүйелендіріледі және резервке қойылады, егелік ... ... және ... желі тұтынушыларына көптеген виртуалды және нақты қызмет түрлері көрсетіледі. Компанияның басым ... бірі ... ... ... табылады. Павлодардағы бірегей ДӨО "Қазақтелекомға" нарықта бөлектелген қызметтер көрсететін алғашқы өнім ... ... жол ... ... бірге ол барлық жүйелерді толық резервтеуге мүмкіндік беретін сенімділігі жоғары дата-орталық болады. Кез келген алдын алу және ... ... ... ... сервис тоқтаусыз көрсетіледі. Қазіргі таңда компанияның 12 дата-орталығы бүкіл Қазақстан бойынша қызмет көрсетуде.
Жоба ... салу ... ... ... ... табылатын Hewlett-Packard компаниясымен бірлесіп іске асырылуда. "НР-дің ДӨО құрылысындағы, қызмет көрсету мен ... ... ... ... ... ақпараттық технологиялар нарығында басты ойыншылардың біріне айналдыруға мүмкіндік береді. Аталмыш жоба ... жаңа ... ... алға жылжыту бойынша ел тарихындағы ең маңызды оқиға болып табылады.
Интернет Дата-орталық (Internet Data Center, IDC) - бұл заманауи желілік және ... ... ... сондай-ақ мамандандырылған бағдарламалық жасақтама болып табылатын Деректерді өңдеу орталығы. ... ... ... дата - орталық аумағына мемлекеттік және банктік ... ... ... бірге ірі бизнес өкілдері үшін кез келген күрделі жобаны орналастыруға болады. Дата-орталықты коммерциялық пайдалануға ... ... ... ... ... белгіленіп отыр.
Интернет желісіне ADSL-технологиясының базасында кең алапты қосылу қызметін ары қарай ілгерілету және ... ... ... Megaline деп аталатын жаңа брендін жасап шығарды. Сол үшін ... ... ... іске ... ... ... ... шығатын Megaline HIT деп аталатын жаңа шексіз тарифтік жоспары енгізілген Megaline қызметтерін ілгерілетуге арналған жарнамалық шаралардың кешені жүзеге асырылды. Бұл ... ... кең ... ... ... ... және ... БАҚ-дың әрекеттерінің арқасында қамтамасыз етілді. Арнаулы аудиторияға нақты мәлімет компьютер ... ... ... ... ... ... арқасында жетті, бұл ұйымдар қызметтің аталған түрін пайдалануда деген атқа ие. брендінің осы екі жылғы жұмысының арқасында новаторлар ... ... 25 пен 30 жас ... студенттер, менеджерлер енетін тұңғыш арнаулы аудитория жаулап алынды [40]. Бұл өнімнің танымалдылық көрсеткіштерін төмендегі суреттен көруге болады.
Сурет 21. ... қала ... ... ... [41].
Интернет желісіне сауда маркасымен алдын ала төлеу арқылы қосылу қызметтерін ілгерілету үшін 2005 жылы ... ... жаңа ... ... ... Потенциалды тұтынушыларды карталардың тұтынушылық қасиеттері (Интернет желісіне коммутирлі қосылуды және ... ... ... ... ... мүмкіндіктері) туралы ақпараттандыруға бағытталған деп аталатын аудандық акциялар өткізілді.
Маркетинг департаменті ұсынған жаңа өнімдердің бірі ID шатырлы ... ... және ... ... ... ұсынылатын болып табылады. Бұл жаңа өнімнің келесідей артықшылықтары мен мүмкіндіктері бар:
* ... КЖИ ... 2 ... ... ... ... Megaline Hit, Megaline ... Мобильді КЖИ қызметтері 1,3 Мбит/с-ке дейін, алдын ала төленген трафикпен 1 ... 2 ... 3 ... + ... ... алдын ала төленген трафик үшін;
* Біріңғай шот, біріңғай жеке кабинет, ... ... ... трафик;
* 1-2 күн ішінде қосылу мүмкіндігі,СС АО де, АҚ де;
* Мобильді терминалдың жалға берілуі;
* Тариф құны 5-8 мың ... ... ... ... ... өнімнің ерекшелігін төмендегі суреттен көруге болады.
Сурет 22. ID шатырлы бренді
*Ескерту: сурет автормен түсірілген
ID ... ... ... үш өнімнің біріңғай жүйемен ұсынылуында және терминалдар арқылы жедел төлемдер жасау ... ... бұл жаңа ... ... үшін ... ... ... бірі баннерлер орналастыру болып табылады. Осы аталған жарнамалық баннер бейнесін төмендегі суреттен ... ... 23. ID ... ... ... ... [42].
Бұл баннер Алматы қаласының орталығында ілініп, тұтынушыларды аталған ... ... Бұл ... шара ... ... ... көрсетумен қолданады, алайда ролик Қазақстандық арналардан аз ротацияланады, тұтынушылар көбіне бұл роликтен ... ... ... барлық қызметтерді ілгерілету стратегиясы принципі арқылы жүзеге асады. Бұл брендтердің әрқайсысы ілгерілеу кезінде жарнама өнімінің барлығында компанияның корпоративті логотипі ... ... ... сөз. ... жылы жарнамалық-ақпараттық саясаттың бірізділігін жүйелеу мен жүзеге асыру және АҚ-нда корпоративті ... ... ... ... ... үшін ... ... құрылды. Бұл қызмет компанияға өнімдерін, әсіресе жаңа өнімдерін тұтынушы назарына ұсыну, әрі жағымды көзқарасын тудыруда үлкен маңызға ие. ... ... ... ... ... ... төменде көрсетілген негізгі бағыттар бойынша жарнамалық бағдарламалар жүзеге асырыла бастады:
* Корпоративті имидж;
* Таксофондар;
* Интернет желісіне сауда маркасымен коммутирлі қосылу ... ... ... сауда маркасы арқылы ADSL-технологиясының базасында кең алапты қосылу қызметі;
* Интернет желісіне сауда маркасымен алдан ала төлеу арқылы қосылу ... ... ала ... ... ... негізімен іске асатын қалааралық және халықаралық телефон ... ... ... АҚ-ы жаңа ... ... ... ... кезінде келесідей жарнамалық әдіс-тәсілдерді пайдаланады:
* Баспа БАҚ-тары (арнаулы аудитория сегменттерінің нақты қамтылуына ... ... ... ... ... (теледидар, радиостанциялар);
* Интернет;
* Сыртқы визуалды жарнама;
* Потенциалды тұтынушылар жиналған жерлерге таралатын полиграфиялық өнімдер;
* Тұтынушылардың ... ...
* ... ... ... ... ... BTL-акцияларды өткізу (промо-акциялар, кибертурнирлер) [42].
Айта кететін мәселелердің бірі - телебайланыс операторының қызмет көрсету жарнамасы үшін пайдаланылатын ... ... ... болып қала береді және теледидарларда, радиостанцияларда, баспа басылымындарында жарнама таратуды, визуалды жарнаманы, BTL-акцияларды жүзеге асырады. Мұндай іс-шаралардың бірі ... ... ... ... ... ... болады:
* ;
* ;
* ;
* ;
* ;
* ;
* "Алматыда өткен "Екі есе пайдалы" ... және т.б. ... ... инновациялық өнім туралы ақпараттың тұтынушылар назарына жетіп, олардың, яғни ... мен ... ... ... етуге мүмкіндік береді.
акционерлік қоғамының ... ... ... суреттен көруге болады.
Сурет 24. АҚ-ның жарнамалық баннерлері [38].
Компания жаңа ... ... ... ... бұл үрдіс белсенді жүрмейді, себебі компания жарнамасы теледидардан, интернет желілерінде де, компания атынан өтіп ... ... да ... ... ... де ... тұтынушылардың көпшілігінің құлағына жете бермейді. Яғни компания коммуникация құралдарын белсенді пайдаланбайды, өз компаниясының брендінің танымалдылығына және нарықта ... ... ... ... ...
Жалпы акционерлік қоғамында инновациялық маркетингтің қолданылуын талдау келесідей мәселелерді айқындап ... Ең ... ... ... ... ... ... дәрежеде ұйымдастырылмауы, яғни департамент құрылымы шикі, яғни маңызды қызмет атқара алатын бірнеше бөлімше жетіспейді;
* Маркетолог мамандардың тапшылығы, яғни маркеингтік ... ... ... айналысатын персонал саны жеткіліксіз;
* Зерттеу, жылжыту сияқты күрделі жұмыстар бір-екі маманның құзырына жүктелген, ал бұл жұмыстың сапасына күмән тудырады, яғни ... ... жаңа өнім ... тұтынушысының мінез-құлқн толық білмейді, сәйкесінше онымен тіл табысуы қиынға соғады деген ... ... ... Маркетинг департаментінде инновациялық маркетингпен, ең болмағанда жаңа өнімдермен айналысатын арнайы жеке бөлімше жоқ. Бұл ... ... ... ... ... ... ал бұл өз кезегінде жұмыс сапасына кедергі келтіреді;
* Компания жаңа өнімдерді, ... ... ... ... ... ... нарықта жылжытуы нашар, яғни коммуникация құралдарын жетік пайдаланбайды, тұтынушы жаңа өнім немесе қызмет туралы мүлдем ... ... ... Жоғарыда айтылғандай, акционерлік қоғамы еліміздегі ең жаңашыл, инновацияшыл компаниялардың бірі, бірақ халық компанияның мұндай өнімдері мен қызметтері жөнінде ... ... бола ... ... ... ... жаңа өнім мен ... сапасы бағасына сай емес болып, тұтынушылар тарапынан шағымдар көп ... ... ... ... мен ... ... салыстырмалы түрде қымбат. Бұл қазақстандық нарықта акционерлік қоғамының монополист болуынан десек те болады. Телекоммуникация нарығында бәсекелестік күрес деңгейі ... ... ... компания бұл нарықта өз билігін жүргізіп, ереже орнатады, соған сәйкес жоғары бағалар орнатуға мүмкіндік алады.
III ҚР ... ... ... ДАМУ БОЛАШАҒЫ ЖӘНЕ ОНЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 АО кәсіпорнында инновациялық маркетингті жетілдіру жолдары
Жоғарыда ... ... ... ... ақпараттық технологиялар саласындағы кедергілер мен акционерлік қоғамындағы инновациялық маркетингтің қолданылуындағы кемшіліктер анықталып, оларды жою мақсатымен ұсыныстар ... ... ... ... ақпараттық технологиялар саласын дамыту үшін келесідей шараларды ... ... ... ... нарықтағы монополистік билікті шектеу, басқа компанияларға дамуға мүмкіндік беріп, қолдау көрсету. Бұл ... ... ... ... сәйкесінше өнім сапасы артып, бағасы төмендеуіне мүмкіндік туады;
* Ақпараттық қызмет саласындағы ... ... ... ... пайдалануы тиіс. Бұл олардың өнімдері мен қызметтерінің өсуіне, ... ... ... ... оң ... ... Мәселен Қазақстан халқының көпшілігі ақпараттық салада қызмет етуші компаниялардың арасынан тек ғана таниды десек те болады, яғни осы саладағы өзге ... ... ... ақпараттандырылуы нашар;
* Ақпараттық салада қызмет ететін компаниялар ... ... ... ... ... сапасын жақсартуы тиіс. Бұл өнімнің сапалылығына әкеліп, тұтынушының лолялдылығына, өнім немесе қызметті дұрыс, әрі тиімді пайдалануына оң әсерін тигізеді.
АҚ-да ... ... ... ... ... біріншіден, маркетинг департаментінің құрылымын өзгерту қажет. Яғни ... ... ... ... мен ... ... қосу қажет. Біздің ойымызша, статусына ие кез келген компанияның маркетинг департаменті белсенді түрде қызме етуі тиіс. нарықтағы ... яғни ... ... ие ... ... әлі де ... жүргізгісі келсе, маркетингтік шараларды белсенді жүзеге асыруы тиіс, яғни маркетингтік департамент жұмысына аса зор көңіл бөліп, оның ... ... ... ... ... ... тиіс. Біз ұсынған департамент құрылымын төмендегі суреттен (сурет 8) көруге болады.
Маркетинг департаментінің бастығы
Өткізу бөлімі
Талдау және жоспарлау бөлімі
Зерттеу ... ... ...
бөлімі
Жылжыту
бөлімі
Жаңа өнімдерді
жасау бөлімі
*Ескерту: сурет автормен құрастырылған
Сурет 25. Маркетинг департаментінің құрылымы.
Суреттегі сызбаға сәйкес маркетинг департаментінің құрамына өткізу, жаңа өнімдермен ... ... және ... ... ... ... ... қосылған. Мұндағы жаңа өнімдерді жасаумен айналысатын және тұтынушыларға қызмет көрсететін бөлімдердің қызметтері ерекше. Жаңа өнімдер бөлімі ... жаңа ... ... ... ... оны ... жеткізгенге дейінгі операцияларға қатысады. Ал тұтынушыға қызмет көрсету бөлімі ұсынылған жаңа тауар немесе ... яғни ... ... ... қолдануына жағымды жағдай жасайтын сервистік қызмет көрсетеді. Осы аталған екі бөлім инновациялық маркетингпен тікелей айналысатын болады, ... ... ... және ... ... де бұл ... қатысады.
Маркетинг департаментінің әр бөлімінде кем дегенде үш арнайы маркетолог ... ... ... ... бұл жұмыс өнімділігінің, сапасының, біліктілігінің жоғары болуын қамтамасыз етеді. сияқты ірі акционерлік қоғам, әрі монополисттің мұндай департаментті қаржыландыруға қаржысы да ... ... ... жайт ... ... ... ... өнімдерді белсенді түрде жасап шығарса да, мұндай жаңашылдықтар көбіне тұтынушыларға жетпей, олар компания ұсынған технологиялар ... ... ... ... ... ... Яғни компания тұтынушыларды жаңа өнімдері туралы барынша ... ... ... Ол үшін ... ... ынталандыру шараларын белсенді пайдалану қажет. Бұл инновациялардың өтімділігіне, ... ... оңай ... ... ...
Жылжыту функциясы рынокқа инновацияны табысты жылжытуды қарастырады және сұранысты қалыптастыру мен өткізуді ынталандыру шараларын ... ... ... ... мақсатты бағытталған баға саясатын жүргізумен, тауар қозғалысы жүйесін ұйымдастыру мен ... ... мен ... ... ... АҚ инновацияларды рынокқа жылжыту кезінде келесідей арналарды қолдануы қажет:
- мамандандырылған көрмелерге жаңа ... ... ... лизинг немесе жеңілдікпен сату арқылы жаңа өнімді сынамалық пайдалануға беру. Яғни ... ... бір ... ие ... ... ұсына отырып өнімін өткізуге болады. Себебі инновациялық ... ... ... ... ... ... ... болады. Мәселен күнделікті тауарлар мен қызметтер туралы тұтынушы ... ... ... ... ... мен сапасын шамамен біледі. Ал инновациялық өнім жаңа болғандықтан ол ... ... де, ... де аз, ... ... ... сатып алуға қорқақтап, сенімсіздік танытады;
- басқа тұтынушыларға ықпал ете алатын және инновацияны ... ... ... ... клиенттермен жеке жұмыс жасау. Мысалы, техника саласындағы делдалдар, агенттер немесе өзге де коммерциялық мекемелермен келісіп, оларға екі ... да ... ... ... арқылы компания өнімдерін өткізуге болады. Компьютерлі техника сататын фирмалармен ... шарт ... ... бір ... ... осы аталған фирмалар техникасын сату барасында тұтынушыларға өнімдерін, интернет қызметін немесе электронды жады ... ... ... ... ... әдістердің бірі қызметтерді төмендегідей позициялау болуы мүмкін:
* Тұтынушы-пионерлерге бағытталған Интернетті қолданудың жаңа баспалдағы;
* Егер ... ... ... бір ... айналған болса, онда өмірлік ортада қандай да бір Upgrade ... ... ... жиі ... ... ... аса назар аудару қажет. Аталаған жарнамалық кампанияға кірістірілген жарнамалық ... ... ... кестеде ұсынылған.
Кесте 8.
Аудио-видео материалдар
Ролик
Мазмұны
1-ролик
Байланыс жылдамдығына және сапасына акцент жасау
2-ролик
Интернет пен телефонды бір мезгілде қолдану ... ... ... үшін жаңа ... ... ... жаңа мүмкіндіктер туралы ақпарат
*Ескерту: кесте автормен құрастырылған
Компания жаңа өнімдерін жылжыту мақсатында және тұтынушыларын ... ... ... сайт ... ... ... ... тиіс. Жоғарыда үргізілген талдаулар нәтижесінде компанияның ресми сайтының қызметі нашар деңгейде екені анықалды. Мұны төмендегі факторар арқылы анықтауға болады: сайт ... ... ... ... базасы аз, қолдануға ыңғайлылығы төмен, ақпарат үнемі жаңартылып отырмайды, компанияның жаңа өнімдері, олардың қолданылуы, ... мен ... ... ... ... ... ... бөлімінің қызметі баяу жұмыс істейді. Ал бұл мәселелерді шешу үшін келесідей шаралар қолдану қажет:
* Арнайы кәсіби ... бар ... ... ... ... ... ... ішкі құрылысын ауыстыру;
* Сайтпен жеке және үнемі айналысатын жауапты тұлғаларды бекіту;
* Сайтта ақпарат базасының толыққандығын, шынайылығын, үнемі ... ... ... ... Сайт арқылы компания өнімдерін, әсіресе жаңа өнімдерін белсенді түрде жылжыту, ... жаңа өнім ... ... алдын ала хабардар етіп дайындау, жаңа өнімнің спецификалық қасиеттері мен артықшылықтары туралы мәліметтерді сайтқа ... ... Сайт ... ... ... ... ... жүргізу, компанияда болып жақан жағымды жаңалықтармен бөлісіп, қайырымдылық акциялары немесе басқа да шарарлар туралы тұтынушыларды хабардар етіп ... ... ... ... ... ... ашу ... тұтынушылармен тығыз, әрі жедел байланыс орнату жүйесін қамтамасыз ету;
* Тұтынушылар ұсыныстарымен санасып отыру, яғни арнайы ... ... ... ... ... мен ... ... арнау.
Біз ұсынып отырған ресми сайттың дизайнын төмендегі суреттен көруге болады.
Сурет 26. АҚ ... ... ... ... ... автормен арнайы бағдарлама арқылы құрастырылған
Бұл сайттың жаңа дизайнында компания туралы ақпарат ... ... ... ... ... ... ... Әсіресе тұтынушыларға арнайы жеңілдіктер, тиімді ұсыныстар күнделікті жарияланады.
Бұл клиент пен компания арасындағы тығыз қарым қатынастың ... ... ... тигізетініне сенімдіміз.
Рынокқа шыққаннан кейін инновацияның өмірлік кезенінің алғашқы сатысында арнайы шаралар қажет. Бұл үшін, сәйкес ... ... ... ... және бұрынғы арналарды түрлендіру мен бейімдеу қажет.
Мұндағы маркетингтің тиімділігі бірқатар факторлардан тәуелді:
- ақпараттық жарнаманың белсенділігіне,
- ... ... ... шығу ... ... бар ... аясында инновацияны жайғастыру нұсқасын
таңдауға,
- әлеуетті бәсекелестердің мінез-құлқын болжамына,
- ... ... жаңа ... қаншалықты сәйкес келуіне.
Мұндай жағдайда маркетинг ақпараттық рынокта жаңашылдықты жайғастыруды қамтамасыз етіп ... ... ... ... ... бейімделуін, жаңа мен басқа тауарлар арасында функционалдық бәсекені ... ... етуі ... ... ... қызмет саласында ең жоғары дәрежелердің бірін ұялы байланыс ... ... ... ... ... ... Халықтың көп бөлігі осы нарықтағы бұрыннан қалыптасқан ұялы байланыс операторларының клиенттері болып табылады. Керек десең бір клиентте ... ұялы ... бар. ... бар ... неге сол ... ... ... Сондықтан да Қазақтелеком ұялы байланыс саласында өз позициясын күшейту үшін жаңа ... әрі ... ... ... өнім ... тиіс. Яғни мұндай инновациялық өнім ретінде iD Phone қызметін ұсынуға болады. Жобаның алғашқы ... АҚ-ы ... ... десек те болады. Айта кетсек 25-27 мамыр аралығында АТАКЕНТ-те болған техника және телекоммуникация жәрменкесінде АҚ-ы ... жаңа ... ... яғни iD Net, iD Phone, iD TV, iD Host ... ... ... өткен болатын. Осылардың ішінде iD Phone қызметін қарыстырып кетейік.
iD Phone - бұл толық кешенді ... ... ... ... ... Сіз iD Phone ... интернетке жоғары жылдамдықта қосыла алатын Қазақстанның кез-келген нүктесінде пайдалана аласыз. Интернет, автоматтандырылған хатшы қызметі, белгілі адреске тәуелді емес қалалық ... ... ... және ... ... ... мүмкіндіктеріне ие. Сөйлесу құнының төмендігі:
* қалааралық сөйлесу 1,5 есеге;
* алыс шетелдермен байланыс 2,2 есеге;
* ТМД ... 2,4 ... ... ... ... бір ... арқылы қызметтің көп түрін алу; әр қызметкер үшін жеке қалалық нөмір; бір желі бойынша телефон ... әрі ... ... интернет; компания ішінде шағын санды телефон нөмірлері бойынша байланысуға ыңғайлы. Сіз оп-оңай жаңа қызметтер алуға ... ... ... тексере аласыз. Жеңіл әрі тез call-орталығын ұйымдастыруға немесе бір жоба бойынша бүкіл елімізде шағын телекоммуникация желісін жасап алуға болады [44].
iD Phone ... ... ... ... ... ... белгіленген жаңа sim картаға енгізуге болады. Ұялы телефонға ... ... ... ... ... көрмеде АҚ-ның эксперттерімен тілдесіп көргенде олардың өздері де осы идея бағытында жұмыс жасап жатқанын және менің идеямның өміршеңдігі және ... ... өте ... деп ... ... ... ... sim-картаға, телефонға АҚ-ның логотипін орналастыру арқылы тұтынушыларға танымалдылығын арттыруға, жаңа тұтынушы тартуға болады.
Қызметтердің бәсекеге қабілеттілігі.
* ... ... ... аталған абонентке қажетті кешенді қызмет көрсететін операторға машықтану.
Бұл жағдайда телебайланыс нарығына қызметтерді жеткізудің спецификасын ... ... ... ... ... жеке арнаулы сегменттерге немесе сауда маркаларына жинаған жағдайда, жіктелген маркетингке өту ұсынысын білдіруге болады, бұл әр арнаулы сегментте компанияны ол үшін ... ... ... ... жасау жолымен эффективті түрде позициялауға мүмкіндік береді . Сегментация заңды және физикалық тұлғалардың сегментінде пайдаланушылардың кластарын бөлу шеңберінде ... ... ... ... ... ... ... сегментін 2 сегментке бөліп қарастыру ұсынылады:
1) жастар
2) ... ... ... ұялы ... ... негізгі тұтынушылары болып табылады және де арзан қызмет түрін іздейді. Ендеше бұл ... үшін ... ... асуы ... ... ... жұмыс бабымен алыс шет елдерге үнемі қоңырау соғып жатады. АЛ ұялы ... ... ... ... ... ... Қазақтелеком АҚ-ның сөйлесу пунктерін іздеп жүруге уақыт табылмай тұр. Бұл жағдайда ... ... ... осы ... түрі болып табылады.
Заңды тұлғалар нарығы - телебайланыс ... ... ... бір ... ... алдыңғы бөлімдерден көрген болатынбыз. Ендеше бұл нарық сегментіне де осы қызметті өткізу керектігі байқалады. Тек кәсіпорындардың пайдалану ... ... ... ... ... болғаны. Сол бойынша көптеген кәсіпорындар ұялы байланыс қызметтерін өз қызметкерлеріне жүктеу принціпі бойынша өткізу ... ... ... жаңа ... өткізуде маңызды жайттардың бірі тауар мен қызмет бағасын төмендету екені айтылды. Бұл ... қол ... үшін ... ... ету ... ... көрсету уақытын және өзге де шығындардың қысқартылуына жол ... ... ... ... ... ... Яғни кассалары автоматтандырып, қызмет көрсету үрдісін барынша ... ... ... бұл тек ... ... ... шығынды ғана қысқартпай, сонымен қатар клиентке қызмет көрсету жылдамдығын арттырып, оның ... ... ... ... ... жүргізуге мүмкіндік беріп, тұтынушылармен интернет, жеке кабинет арқылы тікелей байланысуға мүмкіндік беріп, ... мен ... ... қарым-қатынасты жақсартуға септігін тигізеді.
Сонымен қатар инновациялық өнімді тұтынушыларға жаңадан ұсынып, өткізуде тек жылжыту ... яғни ... ... ... ... құралдарын қолданумен шектеліп қалмау қажет, бұл жеткіліксіз деген ойдамыз. Себебі жаңа өнім ... ... ... ... ұсынылу деңгейі қаншалықты жоғары дәрежеде ұйымдастырылған болса да, ... өнім ... ... мен ... ... ... де ... немесе толық түсінбеуі, тұтынуға батылы бармауы мүмкін. Сондықтан да бұл ... ... ... ... ... ... көрсетудің маңызы зор болы табылады. Яғни өнімді ... ... де ... ... ... ... оған жаңа өнімді сатқаннан кейін тегін ақпараттық қызмет және техникалық көмек көрсетіп, сенімділігіне ие болып, ... ... ... қосуға тырысу қажет.
Жоғарыда жасалған ұсыныстар акционерлік қоғамындағы инновациялық ... ... ... ... ... ... ақпараттық технологиялар саласын дамытуға үлес қосады деген үміттеміз.
3.2. Инновациялық маркетинг кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін арттырудың құралы ретінде
Қазіргі ... ... бір ... ... фирманың инновацияға деген көзқарасы өте маңызды болып табылады. Сондықтан да нарықтық экономика ... ... ... ... инновациялық қызметтерді талап етеді. Жалпы инновациялық қызмет рөлінің маңыздылығын талдау ... ... үшін ... мәні мен ... ... ... бұл - ... категория. Бұл категорияның кәсіпорын қызметіндегі маңызы оның ... ... ... ... функциясы оның ішкі құбылысын нақты түрде енгізеді. Инновацияның функциялары оның экономикалық жүйедегі ... және де ... ... ... ... жаңа өнім ... операцияға (технология, үрдіс) салынған капиталдың пайда болған нарық көрсеткіші болып табылады. ... ... ... іске қосарда, айырбасы жүзеге асырылады. Осындай ... ... ... ... ... ... ақша ... біріншіден, инновацияны құру және сату шығынын жабады; екіншіден, инновацияны жүзеге асырудың ... ... ... ... жаңа ... ... үлкен бір ынта (стимул) береді; төртіншіден, жаңа инновациялық үрдістің қаржыландыру қайнар көзі болып табылады.
Осыларды қарастыра ... ... ... ... үш ... ... болады:
- өндірістік;
- ... ... ... мынаны білдіреді: яғни, инновация кең өрістің маңызды қайнар көзі болып табылатынын көрсетеді.
Нарықта сатылған ... ... ... ... қаржылық ресурстардың қайнар көзі және де инновациялық үрдістің эффектілік мөлшеріндегі қызметін жасайтын қызметкерлік ... ... ... ... ... ... және ... істердің көлемін кеңейтуге бағытталуы мүмкін. Пайданың қолдану бағыттары көрсетіледі.
Осылайша, инновациядан пайда көру және оны ... ... ... көзі ... ... өндірістік функцияның инновациясын құрайды.
Инновацияны өткізу нәтижесінде түскен пайда әрбір ... ... ... ... ішінде капиталдың қызметінде.
Капитал пайда көру үшін алынатын ақша болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... ... бір инновацияның жаңа түрлері үшін қолданылатын инновация пайдасы инновацияның иевестициялық функциясын құрайды.
Инновацияны енгізу нәтижесінде кәсіпкердің алатын ... ... ... ... ... мақсатының функциясына тікелей сәйкес келеді. Бұл құбылыс ... жаңа ... ... ... қызмет атқарады; әрқашанда оған сұранысты үйренуге, маркетингтік істерді жүргізуді ынталандыруға , ... ... жаңа ... ... (реинжиниринг, брэнд-стратегия, бенчмаркинг және т.б.) қызуғышылық тудырады. Жоғарыда айтылғандар ... ... ... құрайды.
Әлемде халықаралық масштабта жетекшілікке, яғни лидерлікке қол жеткізген компаниялар бір бірінен мүлдем өзгеше стратегиялар қолданады. Алайда, сәттілікке жеткен әр компания ... жеке ... ... ... ... жасырын қағидаларына сүйенеді және мұндай типтес компаниялардың сипаты мен эволюциясы бірдей ... ... ... ... ... инновацияларды қолдану арқылы жоғары бәсекеге қабілеттілікке ие болып, сәттілікке жетеді. Олар бәсекеге қабілеттілікке жетудің жаңа әдістерін меңгере отырып, ескі ... ... ... арқылы бәсекелік күрестің ең үздік әдістеріне қол жекізеді.
Инновациялар өнімнің жаңа дизайнында, өндіріс үрдісінің жаңа түрінде немесе әдісінде, ... жаңа ... ... ... ... мен персоналдың біліктілігін арттырудың жаңа түрінде байқалуы мүмкін. Көбіне инновациялар қарапайым және шағын, аса үлкен емес ... ... ... ... әдетте ірі технологиялық табыстарға немесе жаңашылдықтарға қарағанда аса елеусіз жетілдірулер мен жетістіктерге негізделеді, яғни көбіне шағын шаралар мен іс-әрекеттерден ... Бұл ... жиі ... ... ... ... ... өмірде көп кездесетін, ойға оңай келетін, бұған дейін жүзеге асырылмаған идеялар қолданылып жатады. Осы орайда біліктілікті ... және ... ... ... ... және тауар маркасының репутациясын, яғни беделін арттыруға капитал салынып, қаржы көп көлемде бөлініп отырады. Бұл кәсіпорын үшін инновациялардың тиімділігін арттыруға оң ... ... [44]. ... ... ... жаңа ... мүмкіндіктер тудыра отырып, бәсекелік артықшылықтарға жол ашады, яғни олардың пайда болуына мүмкіндік жасайды немесе компанияның бәсекелестері назар аудармаған нарықтың бос ... мен ... ... ... ... ... ... бәсекелестер баяу жауап беретін болса, онда мұндай инновациялар айтарлықтай бәсекелік артықшылықтар береді. Мысалы, ... ... және ... ... ... ... ... өзге бәсекелестері байқамай, назарына ілмеген және пайдасыз, тартымдылығы жоқ, маңызы да аса ... деп ... ... яғни ... ... ие, энергияны аз тұтынатын компактты үлгідегі автокөлікерге назар аударып, оларды жасаумен және сатумен ... ... ... ие ... ... ... бәсекеге қабілеттілік әкелетін инновациялар сыртқы да, ішкі де қажеттіліктерді біліп отырады. Мысалы, өнімнің қауіпсіздігіне хлықаралық қызығушылық өскен ... Volvo, Atlas Copro и AGA атты ... ... осы ... ... ... мүмкіндіктерін байқап, пайдалана отырып, сәттілікке жетті. Ішкі нарық үшін заманауи болып табылатын инновациялар халықаралық масштабтағы ... ... қол ... кедергі келтіруі мүмкін.
Кәсіпорын қызметінде ннновацияларды енгізу және жетілдірулер енгізуде маңызды рөл ойнайтын құралдардың бірі ... яғни ... қол ... немесе олар іздемейтін, елемейін ақпарат болып табылады.
Иновациялар кейде нарықты зерттеуге және дамытуаға ... ... ... болуы мүмкін. Бірақ көп уақытта инновациялар таза шаблонды ой мен жарқын ұсыныстардан басқа мақсатты бағытталған ... ... ... ... ... ... ... себеппен жаңалық енгізушілер нақты мемлекет немесе өндіріс саласынан тыс болып қалады. Жаңашылдық жаңа ... ... ... ... ... ... бұл ... иесі дәстүрлі емес саясатты қолданып немесе бұрыннан болған компанияда танылмаған адам енгізуі мүмкін. Немесе жаңа ойларды жинақтау компанияға бұл салада енді ғана ... ... ... бас менеджерлерінен келуі мүмкін. Сонымен қатар, инновациялар компания өз жұмыс істеу аймағын ... ... жаңа ... ... ... ... жаңа салаға перспективаны тартудың салдарынан болады. Инновациялар басқа ұлттан, бәсекелік күресті жүргізудің басқа шарттармен немесе тәсілдермен ... ... ... ... ... жағдайларды ескермегенде үлкен күштің нәтижесі болып келеді. Бәсекелік күресті ең тиімді әрі жаңа тәсілдерді енгізетін компаниялар өз ... ... ауыр сын ... ... ... кедергілерге кездеседі. Инновацияларды енгізуде жетістікке жеті үшін көп ... ... ... ... және нақты агрессивтілік: жоғалтып алу мүмкіндігіне байланысты қорқыныштар жақсы әсер беруі мүмкін.
Компания жаңа енгізулердің арқасында бәсекелестік ... ... соң, тек ... ... ... ғана ... ұстап тұра алады. Кез келген жетістікті қайталауға болады. Корейлік компаниялар ... ... ... мен ... ... ... арқылы өздерінің жапондық бәсекелестерінің мүмкіндіктеріне жетті; бразилиялық компаниялар ... аяқ ... ... ... ... италяндық фирмалардың бәсеке қабілеттілігімен салыстыра алатындай технологиялық процесті құрылымдады, дизайнін ... ... өзін ... ... және инновацияны енгізбейтін кез-келген компанияны басып озады. Кейде тұтынушымен өзара байланыс, қолда бар технологияны өндіру ... ... ... ... ... ... секілді артықшылықтар инертті компанияға бір жыл немесе ондаған жылдар ішінде өз ... ... ... ... ... Дегенмен, ерте немесе кеш неғұрлым белсенді бәсекелестер бұл артықшылықтарды өздерінің инновациясы негізінде басып оза ... не ... ... ... жүргізудің арзан түрлерін жасап шығарады.
Белгілі бір елдерде негізделген компаниялар қандай себептерден қазіргі жағдайға қабілетті болып табылады? Неге олар ... ... ... ... неге ... артықшылықтардың қиын көздерін іздейді? Оларды сәттілікке жиі әкелетін өзгерту мен ... ... үшін ... ... ... не ... етеді?
Бұл сұрақтарға жауап компанияның төрт атрибутында, әрқайсысы жеке және ... ... ... ... артықшылықтарының негізін құрайтын атрибутында жатыр. Бұл атрибуттар:
* Факторлар үшін жағдайлар. Елдің өндіріс факторларындағы ... яғни ... ... ... ... ... ... салада бәсекеге қабілеттілікке ие болу үшін инфраструктураның болуы;
* Сұраныс деңгейі. Салалық өнім ... ... үшін ішкі ... ... сипаты;
* Туысқандық және қолдаушы салалар. Аталған елде жабдықтаушы салалардың немесе халықаралық деңгейде бәсекеге қабілетті ... ... ... ... ... және ... Елде қызмет ететін кәсіпорындарды құру, ұйымдастыру және басқару шарттары, ... ... ішкі ... ... мен ерекшеліктері.
Бұл аталған факторлар отандық кәсіпорындар бәсекеге түсуді, бәсекелік артықшылықтарға ие болуды үйренетіндей ұлттық ортаның қалыптасуына ... ... ... ... ... ... дамуында, бәсекеге қабілеттілігін арттыруда инновациялқ маркетингтің маңызының жоғары екенін көрсетеді. Ал енді инновациялық маркетингтің отанымыздың телекоммуникациялық ... ... ... ... анықтайық.
Қазіргі заманда әлемде толыққанды ақпараттсыз орнықты дамуға жету мүмкін емес. ... да ... ... мемлекттері өздерінің ұлттық өрістерін дамытуға мүмкіндік жасайды, ал бұл нарыққа жаңа тауар ұсыну арқылы ғана сәтті бола алады. ... ... ... ... ... телекоммуникациялық қызметтер өз кезегінде белгілі бір ақпараттың қызмет етуіне ғана емес, сондай-ақ ұлттық ... ... ... ... ... және оның ... ... маңызды элементтерінің бірі ретінде, имидж жасайды. Әлемнің барлық мемлекеттері бір уақытта ... ... бұл ... бақылап отыр[45].
Мемлекеттің телекоммуникациялық қызмет көрсетуінің дамытылуы алдыңғы қатарлы ... ... ... ... жол бере ... елде ... кеңістікті толық жетілдіруде маңызды рөл атқарады. Сондықтан да елімізде ... ... ... ... ... маңызға ие.
Телкоммуникация саласы еліміздің экономикасындағы жылдам қарқынмен дамуда және оның бәсекеге қабілеттілігіне тікелей әсер ... ... ... ... ... экономикамыздың дамуна әсері зор. Орта дәулетті қазақстандықтардың әлеуметтік-тұрмыстық аясындағы қызметтеріне ... ... ... кең көлемде ене бастады деп айтуға әлі ерте. Қалай болғанда да бұл ... ... ... таба қоймағанымен, үміт отының белгілері қазірдің өзінде біліне бастады. Бұған ұтқыр байланыс, интернет және бекітілген телефония сияқты телекоммуникация нарығының ... ... өсу ... куә бола ... отандық нарықтың даму жағдайына жүргізілген талдау келесідей мәселелерді анықтауға мүмкіндік берді:
* Отандық ақпараттық ... ... ... айқын үстемдігі, яғни нарықтың көп бөлігін (90%) бір компанияның иемденуі;
* Бәсекелестіктің төменгі дәрежесі немесе ... ... ... ... ... ... ... ұсынылатын өнімдер мен қызметтердің бағасының жоғарылығы;
* Сатудан кейінгі сервистік қызмет көрсетудің толық жетілдірілмеуі;
* ... ... ... ... ... ... ... пайдаланбауы, яғни танымалдылығының төмендігі;
* Бәсекелестіктің жоқтығы есебінен қызмет көрсету сапасының төмендігі, яғни ... ... ... ... ... Нарыққа жаңа, шағын немес орта кәсіпкердің шығуына монополистің мүмкіндік бермеуі.
Қазақстанда ақпараттық технологиялар саласын ... ... ... ... ... ...
* ... маркетингті қолдану арқылы шағын және орта компаниялар өз қызметін, ... ен ... ... ... мүмкіндік алады. Сәйкесінше бұл нарықта бәсекелестік деңгейі көтеріліп, сәйкесінше өнім сапасы артып, бағасы төмендеуіне мүмкіндік туады. акционерлік ... ... ... ... өз ... ... нарыққа жаңадан енуші әлсіз шағын және орта бизнес өкілдеріне дамуына жол бермейтіні белгілі ... Ал егер ... ... ... ... белсенді түрде енгізіп, тиімді қолданатын болса, бұл әр ... ... яғни жаңа өнім ... ... ұсынылатын өнім ассортименті, саны, жалпы бәсекелестік күрес деңгейі артады. Бұл монополисттің, өзге бәсекелес ... ... және өзге де ... ... ... ... бағаның төмендеуіне мүмкіндік береді;
* Дамыған елдердің тәжірибесі ... ... ЖІӨ ... ... 85% дейін жаңа немесе жетілдірілген технологиялардың үлесінде. Алдынғы қатарлы мемлекеттермен бір қатарда тұру үшін және ... ... ... деңгейіне қол жеткізу үшін біздің елде қажет барлық алғышарттар бар. Сондықтан таяудағы ... ... ... және ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін өнімділікті арттырып, инновацияларды ендіру керек. Өйткені инновациялар ғана ... ... ... ... ... қызмет саласындағы инновациялық маркетингтің негізгі мақсаты келесі сұрақтарға жауап іздеу болып табылады: ақпараттық рынокқа қандай жаңа тауар ... ... ... ... және ... ... көмегімен жасауға болады, қалай және қай жерде инновация өндірісін ... және ... ...
ЖІӨ өсуі негізінде инновациялық өнімдер арқылы болуы тиіс. Сондықтан, қазіргі жағдайда бизнестің дамуы тікелей автоматтандыру, жаңа техникалық құралдарды және ... ... ... озық ... ... сонымен бірге инновацияны жүзеге асырудың құралдарын іздеумен байланысты. Ал, бұл ... осы ... ... ... ... ... ... етеді.
Тауар саясатын кұру мен жүргізуге ақпараттық нарықта іс әрекет ететін кәсіпорындардың барлығы көп ... ... ... ... ... ... отырғандай, сатып алушыларға керек өнім шығарып, сұраныс өзгерістеріне жылдам және шебер жауап беру қажет.
Қазақстан Республикасының телекоммуникация саласындағы отандық ... ... мен ... ... өз ... ... айналдырып, өз жаңа өнімдерін жылжытуда жолында электронды коммуникациялардың маңызы зор.
Заманауи электронды коммуникациялар жүйесінің, ... ... ... және ... ... ... телекоммуникациялық жүйелердің даму деңгейін одан әрі арттыру инновациялық маркетинг саясаты арқылы электронды қызмет ету жүйесін ... бұл ... ... ... оң әсерін тигізеді десек болады. Телекоммуникация жүйесін интернетизациялауды ... алу ... ... ... сапасын арттырып қана қоймай, сонымен қатар бәсекелестерден ... ... ие ... ... ... ... телекоммуникациялық қызметтер ұсынатын өнімдер бағасын төмендетуге мүмкіндік туады. Телекоммуникация саласында қызмет ететін көптеген фирмалар тек жеке сайт ашып ... ғана ... ... ... ... ... да ... жасайтындары бар және бұны жарнама ретінде қабылдайды, себебі нақты бір заңнамалық құжаттардың жетіспеушілігі, жаңа технологияларға ... ... ... бар және ел аймақтары компьютерлік жағынан толық қамсыздандырылмаған. Мәселен, мамандардың бағалауы ... ... ... істеушілер саны бойынша алдыңғы орындарды АҚШ, Қытай, ... ... ... ... 30%-ы ... ... қол ... Бұл көрсеткіш жыл сайын, сағат сайын өсуде, сондықтан Интернет желісі арқылы инновациялық маркетингті қолдана отырып жетілдіру, оңтайландыру потенциалы жоғары. Ол ... ... ... ... офис ... ... ... байланысты шығындарды қысқартады;
* жаңа персоналға кететін еңбекақы шығындарын ... ... ...
* ... ... ... ... төмендетеді;
* телекоммуникация саласында қызмет ететін кәсіпорындардың ішкі құрылымының жүйе ретінде қызмет етуін жақсартып, мекеме мен тұтынушылар арасындағы ақпарат ағымдарының қозғалыс ... ... Ал бұл өз ... ... ... ... яғни шығындардың төмендеуі кәсіпорын өнімдерінің қызметтерін төмендетуге мүмкіндік береді.
Яғни интернет арқылы қызмет көрсету операцияларын жүргізуге, ... ... ... ... ... ететін телеоператор қызметтерін сатуға, әрі клиенттерге кепілдік беруге, дистанционды түрде қызмет ... ... ... Бұл телеоператорлардың бірқатар өзге шығындарын (қызмет көрсету, персонал, уақыт) азайтып, пайдасын арттыруға мүмкіндік береді.
Кәсіпкер үшін инновация пайданы ұлғайтудың және жаңа өтім ... ... ... ... ... ... үшін ... дағдарыстан шығудың бірден бір жолы болып табылады. Инновациялық дамудың басым бағыттары соғыстан ... ... ... ... ... ... ... университетінің профессоры Грегори Дейнстің айтуынша, инновация оңшыл және солшыл саясаткерлерді біріктіретін жаңа дінге ... ... ... ... ... сипаты мен дамуын анықтайтын маңызды факторлардың біріретінде бүкіл ... ... ... ... ... және ... ... инновациялық процес ұғымымен байланыстырылады. Бұл процесс жаңалық табуды білдіреді және ... ... ... оның коммерциялық іске асуына дейінгі кезеңдерді, яғни ... ... ... ... ... ... әлемде экономикалық дамудың маңызды қозғаушы күші ретінде қабылданған ғылыми-техникалық прогресс, көбіне отандық және шетелдік әдебиеттерде инновациялық ... ... ... ... бұл американдық экономист Джеймс Брайт атап көрсеткендей, ғылымды, техниканы, экономиканы, кәсіпкерлікті және басқару ілімін ұштастыратын бірден бір ... ... ... ... ... ... бір ... ашуға бағдарлана отырып, осы жаңалықты ойлап шығару идеясынан бастап сатуға дейінгі барлық өндіру, айырбастау және тұтыну қарым-қатынастарын ... ... ... ... ... ... әу бастан-ақ қолданылуға және сатылуға мақсатталғанын пайымдау қиын ... ... ... инновация теориясының мәселелеріне қызығушылық күрт өсті, мұны осы тақырыпқа қатысты шығарылып жатқан жарияланым мен ... ... ... ... ... ... болады, сонымен қатар компаниялардың маркетингке қызығушылығының инновациялық өнімдерге, инновация тәжірибесі мен теориясына аса зор көңіл бөлуіне, ... қоса ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін осы аталған инновацияларды енгізу арқылы дамыту қажеттігіне үндеу тастап жатқанын айта кетуге болады. Сонымен қатар, инноватиканың ... мен ... ... ... ... немесе бір ұғым (термин) әртүрлі мағынада берілумен сипатталған. Ал, бұл өз кезегінде инновация мәнін анықтаудың өзектілігін күшейтері сөзсіз
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан динамикалық тұрғыда ... ... бар ... ... ... ... мемлекеттегі телебайланыс қызметтерінің сәйкес дамуынсыз елдің тұрақты дамуына жету қиын, себебі ақпарат ... ... ... ... ... ... қалыптастырады және ақпараттың өзі тек басқару шешімдерін жасап шығарудың негізі ғана емес, ... ... ... ... және ... бар капиталдың айқын емес активі (өндіріс факторы) ... ... ... ... ... ... ... жету мүмкін емес. Сондықтан Қазақстан Республикасы өз елі ішінде байланыс қызметтері нарығының дамуына көп көңіл бөлуде.
Қазақстан Республикасында телебайланыс қызметтері нарығы ... ... келе ... ... бірі болып табылады. Бұл, бір жағынан, әлемдік ғылыми-техникалық прогрестің жалпы ... ... ... ... ... ... және ішкі саясатының либерализациясымен, ал үшінші жағынан, тұрғындардың сұранысына молынан ие қызметтердің кезінде кәсіпкерлердің өз кірістерін құру ... ... ... ... ... ... ... тұрғыда дамушы сегменті Интернет және ұялы байланыс қызметтері ... ... ... ... ретінде келесі факторды атауға болады: ұялы телефон - телебайланыс нарығы дамуының сәнді және ... ... ... Ұялы байланыс операторлары үшін ол (ұялы телефон) тіркелген телефонға қарағанда ... ... ... емес ... ие ... ... береді, мұның жеткізілуі үшін жер үсті байланыстардың аралық қабаты және сәйкесінше қызметтердің төменгі құны қажет, бұл ... қол ... ... ... ... бере алады. Бұл қорытынды есепте телебайланыс нарығының аталған секторының динамикалық дамуына береді.
Экономикалық ғылым тұрғысынан ақпаратты қарастырудың күрделілігі, ол үшін ... ... ... ... ... ... Ақпараттық ағындар қоғамдық экономикалық өмірге терең енгенмен, соңғы уақытқа дейін оған жеткілікті көңіл бөлінбей келді. ... ... ... ... салаларына ақпарат ене бастағанда және оны елемеу мүмкін болмаған жағдайда, ақпаратқа деген қызығушылық көбінесе ақпараттық қоғамның құрылуына ... Бұл ... өзі ... ... ... ... ... көргеніміздей, көп жағдайда ескермегендігімен түсіндіріледі.
Басты әрі күрделі мақсат жаңа ... жаңа ... ... Осы ... ... Қазақстан Республикасының ұялы байланыс операторларының алатын орны ерекше.
Дамыған елдердің тәжірибесі көрсетіп отырғандай, ЖІӨ өсімінің 70-тен 85% дейін жаңа немесе ... ... ... ... ... ... бір қатарда тұру үшін және халықтың әл-ауқатының жоғары деңгейіне қол жеткізу үшін біздің елде қажет барлық алғышарттар бар. ... ... ... жедел әртараптандыру және ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін ... ету үшін ... ... ... ... керек. Өйткені инновациялар ғана еңбек өнімділігінің шұғыл артуына жеткізеді.
Ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... сұрақтарға жауап іздеу болып табылады: ақпараттық рынокқа қандай жаңа тауар қажет, ... ... ... және ... ... ... жасауға болады, қалай және қай жерде инновация өндірісін ұйымдастыруға және өткізуге болады.
ЖІӨ өсуі негізінде ... ... ... ... тиіс. Сондықтан, қазіргі жағдайда бизнестің дамуы тікелей автоматтандыру, жаңа ... ... және ... ... ... озық ... ... сонымен бірге инновацияны жүзеге асырудың құралдарын іздеумен байланысты. Ал, бұл орайда осы үрдіске инновациялық маркетинг елеулі дәрежеде ықпал етеді.
Тауар саясатын кұру мен ... ... ... іс ... ... кәсіпорындардың барлығы көп көңіл бөледі. Соңғы жылдардың тәжірибесі көрсетіп отырғандай, сатып алушыларға керек өнім шығарып, ... ... ... және ... ... беру ... АҚ ... рынокқа жылжыту кезінде келесідей арналарды қолдануы қажет:
- мамандандырылған көрмелерге жаңа өнімді шығару;
- қысқа мерзімді лизинг немесе жеңілдікпен сату ... жаңа ... ... ... беру;
- басқа тұтынушыларға ықпал ете алатын және инновацияны ... ... ... ... ... жеке ... ... шыққаннан кейін инновацияның өмірлік кезенінің алғашқы сатысында арнайы шаралар қажет. Бұл ... ... ... ... ... ... және бұрынғы арналарды түрлендіру мен бейімдеу қажет.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТЕР ТІЗІМІ
* Морозов Ю.П. Инновационный менеджмент. ... ... http: // ... / ... ... и практика
* Завлин П.Н., Васильев А.В. Оценка эффективности инноваций. СПб: Бизнес-пресса, 1998. - C. ... ... Д.М., ... А.Н. ... ... Учебное пособие. СПб: Наука, 2004. - C. 31
* А.Яссауи университетінің хабаршысы, №1-2, 2010, ... Э.С. ... ... мәні мен ... ... ... А.Б., ... Инновациялық маркетинг кешені.
* Инновационный менеджмент: учебное пособие /Под ред. ... ... Л.Н. ... - М.: ... 2005.
* Хотяшева О.М. Инновационный менеджмент: Учебное пособие. - СПб.:Питер, 2005.
* ... В. ... ... инновационного предпринимательства // Экономист, 2006, №6.
* http://www.e-xecutive.ru/knowledge/announcement/345797/ .
* ... С.Н., ... Г.А. ... негіздері. - Алматы. ``Қазақ университеті'', 2002.
* Бун Л., Куртц Д. Современный ... - М.: ... 2005. - 1039 ... Г.Л. ... Е.Л. ... ... инноваций - М., 2004.
* Кэрол Л., Алиса в стране чудес, СПб.: ... ... ... Ф. ... К.Л. Маркетинг менеджмент. 12 издание. Спб: Питер. 2009.- 816 бет.
* ... В.В. ... ... ... и ... ... ... директора №21. - М.: ИНФРА-М, 2004. - С. ... ... С.В. ... по ... ... // Общественные науки и современность. - 2006.- ... Додд ... З. Мир ... ... ... и отрасли / пер. с англ. - М.: ЗАО , 2002. - 400 ... ... А.А. ... ... ... ... в РК. - ... ПК "ЭЛЕК", 2009.-320б.
* Краткий статистический ежегодник Казахстана. - Алматы: Агентство РК по статистике, 2008.
* Стратегия территориального ... ... ... до 2015 года.
* Программа по формированию и развитию национальной инновационной системы ... ... на 2005 - 2015 ... ... ... РК. - 2005, ... 25, № ... www.goldentelecom.kz
* Концепция Правительства Концепция развития отрасли телекоммуникаций Республики Казахстан на ... с 2006 по 2011 год: утв. ... N ... ... ... Сотовая связь
* www.ducat.kz/ Обзор рынка телефонии
* www.telecom.kz/ О компании
* ... М.Е. ... ... ... ... мен ... ... ҚазҰУ Хабаршысы - №3/2009ж. - 95б.
* Панов В.В. Телекоммуникации: ... ... и ... ... Консультант директора №21. - М.: ИНФРА-М, 2004. - С. ... А. ... ... подвижки в телекоммуникационном секторе РК"// Экономика, 2.04.2009
* Жантасова А.А. Развитие ... ... ... в РК // ... КазНУ им Аль-Фараби, Серия экономическая. - 2006. - № 3 (55).- С. 66.
* Программа по ... и ... ... ... системы Республики Казахстан на 2005 - 2015 годы: постановление Правительства РК. - 2005, апрель 25, № 387.
* ... А.Б. ... ... брендинга в сфере связи // Вестник университета .- 2006.- С. 36.
* Сулейменова Б.М. Проблемы и ... ... ... на ... создания конкурентоспособного бренда // Социально-экономические и правовые процессы в условиях вхождения Республики Казахстан в число 50-ти наиболее ... ... ... ... ... ... - ... КазАТиСО, 2007. - С. 98-102.
* журналының жылдық есебі, 2006 ж.
* www.nets.kz / Коммуникационная политика телекоммуникационного гиганта
* www.kaztelecom.kz
* Иванова, Н.; ... ... ... в ... ... рыночной экономики // Рос. экон. журн. - М., 2005. - N 12. - С. ... ... ... С. Б., ҚР ... саласының дамуындағы басымдылықтар мен мүмкіндіктер. Афтореферат,-2008 ж
* Бердалы И.С. Маркетинг и инновации как инструмент ... ... ... РК. - М.: ... №3-4/2011 - 75б.
* Жунусова Г. Б. Некоторые особенности системы управления организацией в телекоммуникационной ... ... - ... Г.Я. ... Инновации в эпоху глобализации. Таганрог: Изд-во ТРТУ, 2002 г.
* http://www.aup.ru/books/m78/1_3.htm /Инновации - движущий ... ... ...

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Баланстық теңдік қалыптастыру және баланс құру негіздері27 бет
Көлік инфрақұрылымы18 бет
Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі көлік стратегиясы96 бет
«DreamPro» компаниясының даму стратегиясы93 бет
Бұқарамен байланыс65 бет
Жапондық компанияларда қолданылатын шешім қабылдау тәсілдері5 бет
Туристік компаниялардағы бухгалтерлік есептің ерекшеліктері30 бет
Шағын компаниялардағы венчурлық жобаларды басқару59 бет
«Қаржылық тәуекелділік және оның фирма қызметіне әсер етуі»6 бет
Акция нарығының ағымдық жағдайы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь