Инфляцияның мәні, себептері және әлеуметтік – экономикалық зардаптары. қр-ғы инфляцияға қарсы саясат

Мазмұны

І. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3.4

1. Инфляция, оның пайда болу себептері. Көрсеткіш нысандары және
экономикалық зардаптары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5.6
2. Инфляцияның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7.8
3. Қазақстандағы инфляциялық процесстің дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8.9
4. Қазақстан жағдайындағы инфляция ерекшеліктері және инфляцияға
қарсы саясат ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10.11

ІІ. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12.13

ІІІ. Колданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
I. Кіріспе
Инфляция – бұл күрделі де көпфакторлы құбылыс; ол қағаз ақша айналымына негізделген экономикаға тән және ұдайы өндіріс процесінің бұзылуымен сипатталады.
Инфляция ең алдымен тауар бағаларының өсуі және шетел валюталарының қымбаттауы ретінде көрінеді.
Алтын немесе күміс ақша айналымы кезінде инфляция болмайды, неге десеңіз, ақша ол кезде құндылықтың белгісі емес нақты құндылықтың белгісі емес нақты құндылықтың өзі болған; қажетті ақша көлемі алтын-күміс қорымен реттелген. Қағаз ақша а айналымында жағдай басқаша қалыптасады. Мұнда қағаз ақша байлықтың тек белгісі ғана. Қағаз ақша қазына сақтау қызметін толық атқара алмайды. Қор сақтау үшін адамдар ақшасына құнды заттар алуға ұмтылады. Қор ретінде қағаз ақша шектеулі көлемде ғана сақталады. Олардың көбі айналымға шығарылады, айналымдағы ақша көлемі қажеттілікпен тыс өседі. Артық ақша сұранымды арттырады. Артық сұраным, өз кезегінде бағаларға қатты ықпал жасап, оларды көтеріп жібереді. Батыс елдерінде 10 % -ке дейінгі баяу инфляция қауіпті деп саналмайды. Бірақ 10%-тен асқанда инфляция қауіпті. Экономика әсіресе гиперинфляция кезінде тез күйрейді. Гиперинфляция жағдайында бағалар деңгейі бірнеше процентке емес, бірнеше ретке өседі, ақша тез құнсызданады, өндіріске инвестиция жасау тиімсіз болады. Сондықтан қаржы ресурстары айналым мерзімі қысқа сауда сферасына ауысады. Сауданың пайдасынан қоғамға тигізетін зияны көптеу, алып – сату (спекуляция) түрі тез дамиды. Спекулятивті бизнес ұсыныстың, өндірістің өсуіне ықпал жасамайды, керісінше өндіріс тоқырауға ұшырайды. Тоқырау мен инфляция қосылған соң нарықтың оңды әсерлері толық жойылып, нарық механизмі енді экономикаға теріс әсер ететін болады. Сондықтан стагфляциядан шығу үшін мемлекет тарапынан инфляцияға қарсы жедел және жүйелі іс-шаралар бағдарламасы жасалып, іске асырылуы қажет болады.
Инфляция – бағалардың жалпы өсуі, табыстардың құнсыздануы. Елдегі тауар рыноктарының көбінде тепе-теңдік бұзылса, бағалар тоқтаусыз өседі. Яғни, инфляция – бұл жалпы ұсыныс пен сұраныс арасыеда қалыптасқан сәйкес сіздік. Жеке товар раногында сұраным ұсынымнан артық болса, бұл тауарға баға деңгейі өседі. Бірақ мұндай жекелеген нарық сәйкессіздігі инфля-
4
цияны қалыптастырылмайды. Инфляция – бұл рыноктардың көбінде сұранымның артуынан қалыптасқан тепе-теңдіктің бұзылуына байланысты пайда болған елдегі деңгейінің жалпы өсуі.
Инфляция негізінен шаруашылықта қалыптасқан әр түрлі диспропорцияларға байланысты болатынын еске ала отырып, оның негізгі себептерін қарастырып көрелік. Біріншіден, бұл мемлекеттік шығындар мен табыстар арасында қалыстапқан диспропорция немесе тепе-теңдіктің бұзылуы. Бұл мемлекет Бюджетінің тапшылығы түрінде көрінеді. Екіншіден, егер инвестицияларды қаржыландыру, жоғарыда айтылған әдіпен, яғни Орталық банктің несие беруімен жүргізілетін болса, түптеп келгенде, бұл да инфляцияның себебіне айналуы мүмкін. Үшіншіден, осы күнгі экономикалық теория бағалардың жалпы өсуін XX ғасырдағы нарық түріне тіпті ұқсамайды. XIX ғасырдағы нарықта негізінен өзара толық тауарлар сатылатын.
Қазіргі рынок – көбінде олигополия түрінде қалыптасқан. Осы күнгі ірі фирмалар (тауар өндірушілер, ұсынушылар) белгілі бір деңгейде нарық бағасына ықпал жасап, өз өніміне бағаны өзі белгілей алады. Фирма олигополия бағаның өсуінен қолдамаса да оның деңгейін түсірмеуге ұмтылады, нарықта қалыптасқан баға деңгейінің тұрақты болуына мүдделі. Бағаның төмендеуімен өз рыногындағы жағдайды «бұзып алмау» мақсатында ірі фирмалар ұсыным икемділігінің артуына кедергі жасауға тырысады. Қалыптасқан өнідіріс түріне жаңа фирмалардың келуіне шек қою арқылы олигополиялық фирмалар жалпы сұраным мен ұсыным арасындағы диспропорцияны мүмкін болғанша ұзақ уақыт ұстап қалуға ұмтылады. Төртіншіден ұлттық экономикалардың «ашыла» түсуіне, олардың дүниежүзілік шаруашылық қатынастары жүйесіне тартылуына байланысты инфляцияның бір елден екінші елге ауысу қаупі артады. «Импортталған инфляциямен» күресу мүмкіншіліктері де шектеулі келеді. Әрине, ұлттық валютаның бағасын арттырып импортты арзандатуға болады, бірақ бұл жағдайда экспорт қымбаттап ұлттық өнімнің әлем нарығындағы өтімділігі кемиді. Бесіншіден, «инфляцияны тосу» деген жағдайға байланысты инфляциялық процесс өзін-өзі қолдап жалғаса береді. Батыс елдерінде, көптеген экономистердің пікірінше «инфляцияны тосу» психологиясын жеңу антиинфляциялық саясатттың негізгі мақсаты деп анықталады.
ІІІ. Қолданылған әдебиеттер тізімі.

1. Назарбаев Н.Ә. Бәсекеге қабілеті Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті экономика үшін, бәсекеге қабілетті халық үшін: Президенттің Қазақстан халқына Жолдауы. Астана, 2004. 19 наурыз.

2. Борисов Е.Ф. Экономикалық теория. М., Юристъ, 2001.
3. Кеулімжанов К.К. т.б. Қаржылық есеп. – Алматы: Экономика, 2001.
4. Сейтқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер: Оқулық. – Алматы: «Экономика», 2005.
5. Шеденов Ө.Қ., т.б. Жалпы экономикалық теория. Оқулық. Ақтөбе., 2004.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Тақырыбы: Инфляцияның мәні, себептері және әлеуметтік – экономикалық
зардаптары. ... ... ... ... ... оның пайда болу себептері. Көрсеткіш нысандары және
экономикалық
зардаптары..................................................................
..........5-6
2. ... ... ... ... ... ... инфляция ерекшеліктері және инфляцияға
қарсы
саясат......................................................................
.........................10-11
ІІ.
Қорытынды...................................................................
...............................12-13
ІІІ. ... ... – бұл ... де ... құбылыс; ол қағаз ақша
айналымына ... ... тән және ... ... процесінің
бұзылуымен сипатталады.
Инфляция ең алдымен тауар бағаларының өсуі және шетел валюталарының
қымбаттауы ... ... ... ... ақша ... ... ... болмайды, неге
десеңіз, ақша ол кезде құндылықтың белгісі емес нақты құндылықтың ... ... ... өзі ... ... ақша көлемі алтын-күміс қорымен
реттелген. Қағаз ақша а айналымында жағдай басқаша қалыптасады. Мұнда қағаз
ақша байлықтың тек ... ... ... ақша ... ... ... ... алмайды. Қор сақтау үшін ... ... ... ... ... Қор ... ... ақша шектеулі көлемде ғана сақталады. Олардың
көбі айналымға шығарылады, айналымдағы ақша көлемі ... тыс ... ақша ... ... ... сұраным, өз кезегінде бағаларға қатты
ықпал жасап, оларды көтеріп жібереді. Батыс елдерінде 10 % -ке дейінгі баяу
инфляция ... деп ... ... ... ... ... ... әсіресе гиперинфляция кезінде тез күйрейді. ... ... ... ... ... ... ... ретке өседі,
ақша тез құнсызданады, өндіріске инвестиция жасау тиімсіз болады. Сондықтан
қаржы ресурстары айналым мерзімі қысқа сауда ... ... ... қоғамға тигізетін зияны көптеу, алып – сату ... ... ... Спекулятивті бизнес ұсыныстың, өндірістің ... ... ... өндіріс тоқырауға ұшырайды. Тоқырау мен инфляция
қосылған соң нарықтың оңды әсерлері толық ... ... ... ... ... әсер ... болады. Сондықтан стагфляциядан шығу үшін
мемлекет тарапынан инфляцияға ... ... және ... ... ... іске ... ... болады.
Инфляция – бағалардың жалпы өсуі, табыстардың ... ... ... көбінде тепе-теңдік бұзылса, бағалар тоқтаусыз ... ... – бұл ... ... пен ... ... ... сәйкес
сіздік. Жеке товар раногында сұраным ұсынымнан артық болса, бұл ... ... ... Бірақ мұндай жекелеген нарық сәйкессіздігі инфля-
4
цияны қалыптастырылмайды. Инфляция – бұл рыноктардың көбінде ... ... ... ... байланысты пайда болған
елдегі деңгейінің жалпы өсуі.
Инфляция негізінен шаруашылықта ... әр ... ... болатынын еске ала отырып, оның негізгі
себептерін ... ... ... бұл ... ... мен
табыстар арасында қалыстапқан диспропорция немесе тепе-теңдіктің бұзылуы.
Бұл мемлекет Бюджетінің тапшылығы түрінде ... ... ... ... ... ... әдіпен, яғни Орталық
банктің несие беруімен жүргізілетін болса, ... ... бұл ... ... ... ... ... осы күнгі экономикалық
теория бағалардың жалпы өсуін XX ғасырдағы нарық ... ... ... ғасырдағы нарықта негізінен өзара толық тауарлар сатылатын.
Қазіргі рынок – көбінде олигополия түрінде ... Осы ... ... ... ... ... белгілі бір деңгейде нарық
бағасына ықпал жасап, өз ... ... өзі ... ... Фирма
олигополия бағаның өсуінен қолдамаса да оның деңгейін түсірмеуге ұмтылады,
нарықта қалыптасқан баға деңгейінің ... ... ... ... өз ... жағдайды «бұзып алмау» мақсатында ірі фирмалар
ұсыным икемділігінің артуына кедергі жасауға тырысады. Қалыптасқан өнідіріс
түріне жаңа фирмалардың келуіне шек қою ... ... ... ... мен ... арасындағы диспропорцияны мүмкін болғанша ұзақ уақыт
ұстап қалуға ұмтылады. Төртіншіден ұлттық экономикалардың «ашыла» ... ... ... қатынастары жүйесіне тартылуына байланысты
инфляцияның бір елден екінші елге ауысу қаупі ... ... ... ... де шектеулі келеді. Әрине, ұлттық
валютаның бағасын арттырып ... ... ... ... бұл ... ... ұлттық өнімнің әлем нарығындағы ... ... ... ... деген жағдайға байланысты инфляциялық процесс
өзін-өзі қолдап жалғаса ... ... ... ... экономистердің
пікірінше «инфляцияны тосу» психологиясын жеңу антиинфляциялық саясатттың
негізгі мақсаты деп анықталады.
5
1. ... оның ... болу ... ... ... ... зардаптары.
Инфляцияның мазмұнын әр автор әр түрлі жазып жүр. Мысалы, «Ақша,
несие, банктер» деген, 1998 ... ... ... ... ... ... ... бағаның жоғарлағанын, тауардың жетіспеушілігінен және
тауар мен көрсетілген сапасыздығынан шыққан ақшаның құнсыздануы, оның ... ... ... ... ... ... анықтаманың басты кемшілігі, айналымдағы ақша белгілерінің аса
көбейіп кетуінің инфляцияға тигізетін әсері көрінбейді.
1999 ... ... ... ... экономикалық орысша қазақша
сөздікте» инфляция ... ... ... ... ... ... қызметтерден асып түсуі, рынокта қаржы активтерінің көбеюі
салдарынан тауарлар мен көрсетілетін ... ... ... ... ... ең басты мәселе табыстың өсуінде
сияқты. Соның салдарынан айналымда ақша көбейіп кетеді деген ой ... бұл да ... ... ... табыста емес. Ол өскен жоқ, ал тауар
мен ... ... ... ... ... ... ұсыным
азайып, сұраным көбейгеннен кейін, айналымда ақша ... ... ... ... еске ... ... дегенді былай анықтаған жөн
дейміз: «Айналым арналарының, артық ақша белгілерімен аса ... ... мен ... жетіспеушілігінің және олардың ... ... ... ... мен ... ... өсуі, сөйтіп халықтың нақты табысының төмендетілуі».
Инфляция тек қағаз ақшаға ғана тән және ол ... кез ... де орын ... ... ... айналымдағы ақшаның көбеюімен
бейнеленеді. Бірақ кейде, инфляциялық ахуал, ... ... ... қалған күнде де туады. Мысалы, егер елде ... ... ... ... онымен тікелей байланысты тауар айналымының да көлемі азаяды.
Олай болса, оларға жұмыс ... ... да саны ... ... дәл осы кезде айналымда жүрген ... ... ... ... ... ... Тап ... жағдай ақша айналы-
мы жеделдетілсе де туады. Ақша айналымын жеделдету, басқа жағдайлары бірдей
болғанда, айналымға ... ақша ... ... ... ... ... байланысты инфляция-сұраным инфляциясы
және шығын инфляциясы болып екі түрге бөлінеді.
Сұраным инфляциясы: ... бұл түрі ... ... ... көбейіп кеткенде шығады. Өйткені, айналымдағы артық ақша, тауармен
көрсетілетін қызметтерге сұранымды көбейтедй., ал бұл өз ... ... ... инфляциясы: Өндіріс шығынының көбеуіне байланысты әсіресе еңбек
ақының байланысты бағаның өсуі. Бұл жағдайда №3 сұлбада көрсетілген.
Бағаның орташа өрлеу ... ... ... ... ... Бағаның жылдық орташа өрлеуі 10%-ке дейін болса ... ... ... ... ... ... 10%-тен 50%-ке дейін болса - өршімелі
инфляция деп аталады.
- Бағаның жылдық орташа өрлеуі 50%-тен жоғары ... ... тыс ... есептеледі.
- Егер, бағаның қарқыны бір айдың ішінде ... ... ол тым ... ... ... ... үкімет, инфляцияға қарсы тиісті шаралар
қолдануы керек. Оның ішінде, ... ... ... ... ... ... және орташа табыскерліктің, дамуын қамтамасыз ету, ... ... ... жоғарлатып, бәсекеге жарамдылығын арттыру
болып табылады. Әсіресе, қолда бар заттай, не ақшалай ... ... ... ... ... Инфляцияның түрлері
Бұрын инфляция төтенше жағдайда ғана қалыптасатын. Мысалы: соғыс
кезінде ... ... ... ... ... үшін өте ... қағаз ақша шығаратын. Соңғы екі-үш оңжылдықта көптеген елдерде
инфляция ұжайыөндіріс процесінің тұрақты факторына айналды.
Экономика теориясында, жеке ... осы ... ... ... ... баяу ... ... дамуына қосымша оңды әсер
ететін фактор ретінде қарастырады. Баяу инфляцияны олар мемлекеттің бірден
– бір ... ... ... ... ... ... Баяу ... өндіріс пен нарық (сұраным) ... ... ... ... ... ... береді.
Қарқынды инфляция (бағалардың жылына 20(-200(-ке дейін өсу түрі) -
экономика үшін едәуір қиын жағдай, ... ... ... ... инфляцияны алдын ала ескеріп, оған икемделе береді.
Гиперинфляцияда бағалардың жалпы деңгейі мыңдаған процентке ... ... ... кезінде бағалардың өсу қарқыны
айналымға шығарылған ақша ... ... көп есе ... ... ... өсу қарқыны соншалық, ... ақша ... ... тоқтаусыз жұмыс істегенде де айналымға қажетті ақша
көлемін шығару мүмкіндігі жетпей қалады ... сөз ... ... ашық ... ... Ашық инфляция
жағдайында бағалардың өсуі және өсу ... ... ... және ресми
түрде есепке алынады. Бірақ, бағалардың деңгейі ресми түрде өспеген болса
да құнсыздану (инфляция) жағдайы ... ... бұл түрі ... ... көрінеді. Тауарлардың
тапшылығына байланысты оларды ақшаға сатып алу қиындайды, яғни ақша (табыс)
құнсызданады.
Инфляция теңгермелі түрде болуы мүмкін, яғни ... бір ... баяу ... Бұл ... бағалардың бір жылдық өсуіне сәйкес процент
кесімі (ставкасы) да өседі. ... ... ... ... емес ... кезінде жеке товар топтарына баға бірқалыпты емес,
әртүрлі қарқынмен өседі.
Сонымен, тосылған инфляцияның тосын инфляциядан ... ... ... ... ... ала ... ... немесе оны үкімет арнайы
мақсатпен «жоспарлайды». Тосын инфляция бағалардың кенеттен және тез
8
өсуінен көрінеді. ... ... ақша ... және ... ... ... ... өсуінен сексеніп, қолындағы қаражатын сақтап ... ... ... ... ала ... ... ... жағдай бұзылады, сұраным мен баға бұрынғыдан да тез өсетін
болады. Сонымен ... ... ... ... өсуі ... тосу психологиясын» туғызады. Егер тосын инфляция (бағаның
кенеттен өсуі) экономикасы дамыған елде пайда ... ол ... ... әсер ... ... ... да ... елде тұрғындар бағаның
уақытша ауытқуынан қорықпайды; және бағаның өсуі қаншама тез ... ... ... ... ... ... ... болатынына сенеді; сондықтан олар
бағаның түсуін күтіп ... ... ... ... алуды күрт
қысқартады. Нарықтық сұранымның ... баға ... әсер ... өсуі тоқтайды, олардың деңгейі құлдырап, бастапқы қалпына
келеді.
3. ... ... ... ... 1993 ... ... ... Ресейдің рубілдік аймағында
болып келгені белгілі. Сондықтан Ресейдің экономикасында ... ... ... ... ... ... экономикасына
тікелей таралды. Оның үстіне, ... ... ... ... Ресейдің 1961-1992 жылдарда шығарылған ақшасын жаңа, ... ақша ... ... ... ... ... ескі, айналымда жоқ, Кеңес және Ресей ақша ... ... ... ... ... ұлттық ақшаның шығуы инфляцияның өсу
қарқынын төмендетуге ... әсер ... ... ... ... Үкіметі
қаулысымен әдейі ұлттық ақша енгізудің жағдайында бағаны шектеудің төтенше
шараларын бекітті. Оның ... ... ... ... ... шек белгіленді. Осының нәтижесінде, аз уақыт ішінде болса, баға
мен ... өсуі ... кең өріс алып ... ... ... ауыл ... және ... қуатының көздеріне бағаны босату, бюджеттің өске-
9
лең жетіспеушілігі, экономиканы долларландыру, тағы сол сияқты жа ... ... ... ... ... ... жоққа шығарды.
1994 жылдың бірінші тоқсанында-ақ инфляциянфң орташа өсу қарқыны 32,2%
болды, ол ... ... төрт ... ... ... сол жылдың көкек
айында 1 – доллар, 19 теңге 94 тиын теңелді.
Кейінірек, Үкімет пен ... ... ... монетарлық саясат
жүргізгенінің, қоғамдық меншікті жекешелендірудің және басқа ... ... ... ... ... ... Оған әсер еткен себептердің ішінде қатал монетарлық саясаттың
маңызы көбірек. Олай дейтіміз сол кезеңде пйналымдағы ақшы ... 7,4% ... оның ... ... ақша 12%-ке ... ал ... ішкі ... көлемі
салыстырмалы уақытта 2,2%-ке өсті. Яғни, айналымдағы ақша ... ... ... ... ... ... Осының салдарынан айналымның ақша
жиынынмен қамтамасыз етілуі сол тұста 9,5%-ақ болды.
Ақшаның ... саны ... бір ... оның бағамен бір
деңгейде ұстап тұруға туады (ол жақсы), ал екінші жағынан, ел ... ... ... ... (бұл ... ... ақша ... сатып алуға мүмкіншілік
жоқ. Ұсынымның көбеюі ... ... ал кей ... ... ... Үкімет орындарының инфляцияны бағалайтын көрсеткіші
болып табылатын, тұтыну қоржынының жиынтық индексі баға ... ... ... ... байланысты кейбір ресми
көрсеткіштердің дұрыстығына күмәндануға болады.
Қазақстан Үкіметі қаулысымен әдейі ұлттық ақша ... ... ... ... шараларын бекітті. Оның ішінде, көптеген тұтынуға
қажет тауарлардың бағасына шек белгіленді. ... ... аз ... ... да, баға мен ... өсуі мен ... Қазақстандағы ең төменгі шегі 1998 жыл болды, бұл ... ... өсуі 1,9% ... 1999 жылы тағы да ... 17,8%-ке
жетті, ал 2000 жылы 9,8% болды. (2000 жылдың ... ... ... 2001 жыл 27 ... күні ... ... ... жағдайындағы инфляция ерекшеліктері және инфляциға қарсы
саясат.
Осы ... ... ... ... ... және ... себептерін бұрынғы Кеңес Одағының тарихи-
экономикалық даму процесінде қалыптасқан өндіріс, ... және ... ... ... іздестірген дұрыс болады.
Қоғамдық өндіріс құрылымы қаржы баға жүйелерін анықтайды. Өндірісте
диспропорциялар қалыптасса, қаржы мен баға жүйелерінде де ... ... ... 70-ші ... даму ... қоғамдық
өндірістегі диспропорциялар әр бесжылдық сайын тоқтаусыз ... ... ... экономикасында тарихи түрде қалыптасқан ... ... ... анықтауға болады:
1) өнеркәсіп өндіріс мен ауыл шаруашылығы арасындағы алшақтық;
2) ауыр өнеркәсіп пен жеңіл өнеркәсіп арасындағы ... ... ... мен ... ... өнімдер өндірісінің арасынадығ
диспропорция;
4) әскери өндіріс пен азаматтық өндіріс арасындағы сәйкессіздік;
5) материалдық өндңрңс пен материалдық емес ... ... ... ... ... ... ... бағалардың
инфляциялық өсуін тұрақты түрде қалыптастырып келді. ... ... ... 10-15 ... бір рет жүргізіп келген бағаларды реформалау
шаралары осы ... ... ... ғана ... ... ... оның ... шикізат өндіріс мен
түпкі өнімдер өндірісі арасындағы диспропорция, ... ... ... ... бірнеше есе жоғары. Қазақстанның экономикасы
негізінен Кеңес Одағының тіпті ... ... ... ... пен ... өндіруші базасы ретінде дамып қалыптасқан. Қазақстанда
өндірілетін шикізат өнімдерінің 90-95 % шетелдерде жіберіліп ... ... ... ... ... 90%, ... ... 60% сырттан
тасылмалданатын. Кеңестік жүйе күйреген кезде Қазақстанда товар тапшылығы
қалыптасқаны белгілі. 1991-1993 жылдары Ресейден тауарлар алу үшін ... ... бір ... млрд ... ... кеткен болатын. 1993-1996
жылдары Қазақстандағы бағалардың өсуі мен ақ-
11
шаның құнсыздануы 2000%-тен 20%-ке дейін төмендеді. Бұл ... ... ... тек ... ... ... (теңгені)
енгізгеннен кейін ғана. Қазақстан инфляцияға қарсы саясат ... ... 3 ... ... 100 есе төмендетті. Бұл өтпелі ... ... ... ... жетістігі болды.
Бірақ Қазақстан үшін бұл ... ... ... ... жоқ, оның нәтижесінде
ұлттық өндіріс күрт құлдырап кетті. Мысалы, жеңіл өнеркәсіп пен ... ... ... ауыл шаруашылық пен азық-түлік өндірісі – 50-60%-ке
қысқарады.
Инфляция жағдайында Үкімет «қымбат ... ... ... ... Ұлттық банк несие беру процентін және міндетті резерв нормасын ... ... ... ... ... ... монетарлық (ақша-қаржы)
саясаттың өндіріс пен нарық екі-үш есе қысқарды, ұлттық өндіріс орындары
тоқтап қалды, ... күрт ... ... ... жоқ, ... көлемін айтарлықтай өсірді. Нарыққа көшу ... ... ... ... диспропрциялар қысқарғанның орнына арта
түсті.
Жалпы алғанда, инфляциға қарсы саясаттың ұзақ мерзімдік стратегиялық
және күнделікті ... ... ... ... тактикалық түрі
болды. Моентарлық саясат негізінен ... ... ... ақша ... ... ... ... саясат түріне
жатады. Әрине, белгілі бір жайдайларда, мысалы, гиперфляция ... ... ... реттеу әдісіне айналуы заңды да. Бірақ, жалпы алғанда, дамыған
Батыс елдерінің тәжірибесі көрсеткендей, күнделікті ... ... ... ... ... ... ұзақ ... стратегиялық
амусаясатының шеңберінде жүргізіліп отырады екен. Қазақстанда 2001-2003 жж.
арналған Ұлттық ... ... ... ... Осы ... ... саясаттың бағдарламасы жасалуда. Жақында Қазақстан
Үкіметі 2001-2005 жж. арналған қысқа мерзімдік Ұлттық ... ... ... бекітті. Сонымен қатар, Қазақстанның барлық әкімшілік
– экономикалық аймақтарының ... ... ... іске ... Осы ... ... саясаттың құралы ретінде қарастыруға болады. Енді Қазақстанда
да ...... Ұзақ және орта ... ... ... қолдау және дамыту
бағдарламаларының шеңберінде жүргізілетін болады.
12
ІІ. Қорытынды
Капиталистік ұдайы өндірістің өзіне тән белгілерінің бірі ... – ақша ... ... ... ... қарбаластың
негізіне айналуы болып отыр. Мұның өзі инфляция мен мемлекеттік борыштың
көбеюінен ... 70-ші ... және 80-ші ... ең ... ... ... мемлекеттік борыштың көбеюі болды. АҚШ-та бұлборыштың көбеюі ... ... ... тікелей салдары болған еді.
Инфляцияның ғажайыптары баяғыдан белгілі. Белгілі қазіргі ... ... ... ... бар. Осы себепті оның дәстүрлі
анықтамасы дәлдей түсіну керек етеді; онда қағаз ... ... ... ... ... ... өсуі ақша ... каналдарын артық
массасының лыққа толтыруынан болады деп түсіндірілетін.
Ендігі жерде инфляция ұдайы өндірістің тұрақты атрибутына айналып,
айықпайтын ... ... ... ... ... ... салыстырғандағы
өзгеруі анық көрінетін болса, онда оның механизмінің модификациясын ... Бұл ... ... ... анық емес. Бірақ советтік экономика
ғылымында белгілі бір көзқарас біртіндеп қалыптасып, ... осы ... одан әрі ... ... ... Қазіргі заманғы инфляцияны
мемлекеттік – монополистік нарыққа тән ... ... деп ... болып отыр.
Инфляцияға себепші болатындар, бірінішіден, монополиялар, екіншіден,
буржуазиялық мемлекет, үшіншіден ... ... ... ... ... ... ... бағалы ақша ретіндегі алтынның арасындағы байланыстардың үзілуі.
Қағаз ақшаның алтынның орнына жүрмйтіндігі және ... ... ... ... – ақша ... ... товар айналымынан, товарлар мен
қызмет түрлерінің ұсынымынан біршама тәуелсіз автономиялы сипат ... ... ... ... ... ... ақша айналысы
каналдарының лықа толуы ... ... ... онда ... ... жағдайында мұндай құбылыс тұрақты құбылысқа айналады.
Барлық ерекшеліктеріне қарамастан инфляция мемлекеттік-монополистік
нарық жағдайында өзінің әлеуметтік – экономикалық мәнін, ... ... күйі ... және тіпті бұрынғыдан айқын көрсетті, оның бұл мәні –
ұлттық табысты билеуші ... ... ... құралы болып қызмет ету.
Мұнымен бірге құралды кеңінен қолдана отырып, буржуазиялық ... ... да тап ...... ... ... ... кетеді,
бағалар жылдам артады, сөйтіп нарық ұдайы өндірістің қалыпты барысының
шырқын ... ... ... арасында ұзақ уақыт бойы игілік деп
есептеліп келген «аяңдап басатын» инфляцияға, бағалардың ... ... ... ... ... ... айналып отыр. міне сондықтан да
қазіргі уақытта мемлекетті экономикалық саясатының өзегі инфляцияға қарсы
шаралар ... ... ... ...... ... әр түрлі
салаларындағы: қор ... мен ... ... пен ... ... мен ... ... капитал көлемі мен ... ақша ... ... мен ... ақша ... бұзылғаны болып табылады. Ақша айналымы ... ... ... ақша ... ... масса мен жасалған қызметтердің,
ақша белгілерінің айналым жылдамдығы азайған ... ... ... ... ... өндіріс процесінің өзінде туады, бірақ оның
нақты көрінісі ақша саласында анықталады. Сондықтан, инфляцияны ... ... ... жиі ... Бұл ... ... Егер
ақша эмиссиясы тауарлар өндірісі мен ... ... ... ... қарқындары үйлессе, бұл инфляция құбылысы емес, айналым арналарының
толып кетуі ... ... ... ... ... ... үшін және айналым
арналарының аса толу кезінің қашан және айналым саласының қай ... ... ... ... ... өте ... Осындай инфляцияны зерттеу
жеткіліксіз болғанымен инфляцияға қарсы дұрыс ... ... ... ... ... мен инфляцияға қарсы шараларды
мемлекеттік ... ... ... ретінде қазіргі заманда ақшаның
сандық теориясында, оның ... ... ... талдауында болады.
Осы теория инфляцияның себебін нарықтардың тұрақты ... және ақша ... оның ... ... жоғары болғанымен
көрінеді деп ұйғарады.
14
ІІІ. Қолданылған әдебиеттер тізімі.
1. Назарбаев Н.Ә. Бәсекеге қабілеті Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті
экономика үшін, ... ... ... ... ... Қазақстан
халқына Жолдауы. Астана, 2004. 19 наурыз.
2. Борисов Е.Ф. Экономикалық теория. М., Юристъ, 2001.
3. Кеулімжанов К.К. т.б. ... ...... ... 2001.
4. Сейтқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер: Оқулық. – Алматы: «Экономика»,
2005.
5. Шеденов Ө.Қ., т.б. Жалпы экономикалық ... ... ... 2004.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Инфляция және инфляция теориялары22 бет
Инфляция және инфляцияға қарсы саясат20 бет
Инфляция туралы ақпарат36 бет
Инфляция экономикалық құбылыс ретінде26 бет
Инфляцияның себептері мен салдарлары31 бет
Инфляцияға қарсы саясат және оның ҚР қолдану ерекшеліктері21 бет
Қазақстан Республикасындағы инфляцияға қарсы жүргізілетін саясат27 бет
Инфляция,оның Қазақстандағы ерекшеліктерін талдау және Ұлттық Банктің инфляцияға қарсы саясаты21 бет
Инфляция. Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салдары, тежеу шаралары мен әдістері, инфляцияға қарсы саясат25 бет
Қазақстан Республикасындағы инфляция саясаты30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь