Қазақстан театрлары. Театр тағдыры және көркемдік сапа

Қызылорда қаласында 1926 жылы 13 қаңтарда М.Әуезовтің «Еңлік-Кебек», пьесасымен және халық өнерпаздары қатысқан үлкен концертпен тұңғыш рет театр шымылдығы ашылды. Алғашқы құрылған жылдары театр құрамында көркемөнерпаздық пен халық шығармашылығының танымал шеберлері — И. Байзаков, Ә. Қашаубаев, С. Қожамқұлов, Е. Өмірзақов,Ж. Шанин,Қ Қуанышбаев, Қ. Жандарбеков, Қ. Бадыров, Қ. Мұңайтпасов, З. Атабаева, Ш. Әлібекова, Ш. Байзакова, М. Шамова, Ж. Шанина ойнады. 1929 жылы театр труппасы Алматыға қоныс аударды. 1937 жылы 27 ақпанда академиялық театр атағын алды. 20 жылдығына орай 1946 жылы Еңбек Қызыл ту орденімен, ал 50 жылдығына байланысты 1976 жылы Халықтар достығы орденімен марапатталды. Театрға 1961 жылы жазушы, драматург М. О. Әуезовтің есімі берілді.
Театр сахнасында ерлікке толы ұлы өмірлер, патриоттық — отаншылдық сезімдер, жанқиярлық ерен еңбектер жан-жақты жырланатын қойылымдармен қатар, халқымыздың рухани асыл армандары мен мұң-мұқтаж, талап-тілегін бейнелейтін тарихи-эпостық тақырыптағы шығармаларға да көп ден қойылды. М. Әуезовтың «Абай», «Еңлік — Кебек», «Қобыланды», С. Мұқановтың «Шоқан Уәлиханов» спектакльдері шығармашылық үлкен жеңіс болды. Сондай-ақ, А. Тоқпанов, Ә. Мәмбетов, Е. Обаев, Р. Сейтметов, Ж. Омаров, Қ. Жетпісбаев, В. Пұсырманов, М. Байсеркенов, Ә. Рахимов секілді ұлт режиссерлерінің суреткерлік қадір-қасиеттері де өз кезеңінде аталмыш театр сахнасы төрінде бекем қалыптасты. Театр ұжымы 1973 жылы Иран (Шираз), 1984 жылы Франция (Нанси), 1996 жылы Египет жерлерінде өткізілген фестивальдерге қатысып табыспен оралды. Мәскеуде 5—6 реттен гастрольдік қойылымдар көрсетіп, Бішкек, Нүкіс, Ташкент, Уфа, Қазан сияқты ірі қалаларда көркемөнерін паш етті. Осы жылдары Ы. Ноғайбаев, Н. Жантөрин, А. Әшімов, С. Оразбаев, Ә. Молдабеков, Е. Жайсаңбаев, К. Қармысов, С. Телғараев, Б. Римова, Ж. Медетбаев, өнерлері сан қырынан жарқырай көрінді. Бұл күндері Х. Елебекова, Х. Бөкеева, З. Шәріпова, Ф. Шәріпова, Н. Мышбаева, Т. Тасыбекова сынды алдағы буын өкілдерімен бірге, Қ. Тастанбеков, Р. Машурова, О. Кенебаев, Т. Жаманқұлов, Т. Аралбай, С. Мерекенов, Б. Қожа, Ш. Ахметова, Ш. Меңдиярова, Б. Жанғалиева, А. Мейрамова, М. Омар, Ғ. Байқошқароваларды атап өтуге болады. Ал, бүгінгі жастардан Д. Темірсұлтанова, Қ. Тілеуова, Е. Біләлов, А. Боранбай, Д. Ақмолда, Ш. Асқарова, Д. Жүсіп, Ш. Жанысбекова, Н. Қарабалина, Б. Тұрыс, Ғ. Құлжановтар өз көрермендерінің талқысында жүр.
Соңғы жылдары театр Қазақстан және таяу шетелдерге жиі гастрольдік сапармен барып тұрады. Мәдениет және ақпарат министрлігінің қолдауымен Омбы қаласы (Ресей Федерациясы), Оңтүстік Қазақстан, Маңғыстау, Қызылорда, Жамбыл облыстарына, Астана, Павлодар, Семей, Қарағанды, Өскемен қалаларына қойылымдарымен барып қайтты. 2006 жылы театр 80 жасқа толды. Мерейтойының қарсаңында Ә. Әмзеұлының «Қара кемпір», Қ. Ысқақтың «Қазақтар» атты жаңа қойылымдарын дайындады
        
        Қызылорда қаласында 1926 жылы 13 қаңтарда М.Әуезовтің , пьесасымен және халық өнерпаздары қатысқан ... ... ... рет ... ... ашылды. Алғашқы құрылған жылдары театр құрамында көркемөнерпаздық пен халық шығармашылығының танымал шеберлері  --   И. ... Ә. ... С. ... Е. ... ... ... Қ. Жандарбеков, Қ. Бадыров, Қ. Мұңайтпасов, З. Атабаева, Ш. Әлібекова, Ш. Байзакова, М. ... Ж. ... ... 1929 жылы ... труппасы Алматыға қоныс аударды. 1937 жылы 27 ақпанда академиялық театр атағын алды. 20 ... орай 1946 жылы ... ... ту ... ал 50 ... байланысты 1976 жылы Халықтар достығы орденімен марапатталды. Театрға 1961 жылы жазушы, драматург М. О. Әуезовтің есімі берілді.
Театр ... ... толы ұлы ... патриоттық -- отаншылдық сезімдер, жанқиярлық ерен еңбектер жан-жақты жырланатын ... ... ... ... асыл армандары мен мұң-мұқтаж, талап-тілегін бейнелейтін тарихи-эпостық тақырыптағы шығармаларға да көп ден қойылды. М. Әуезовтың , , , С. ... ... ... үлкен жеңіс болды. Сондай-ақ, А. Тоқпанов, Ә. Мәмбетов, Е. Обаев, Р. Сейтметов, Ж. Омаров, Қ. Жетпісбаев, В. ... М. ... Ә. ... ... ұлт ... ... ... де өз кезеңінде аталмыш театр сахнасы төрінде бекем қалыптасты. Театр ұжымы 1973 жылы Иран ... 1984 жылы ... ... 1996 жылы ... ... өткізілген фестивальдерге қатысып табыспен оралды. Мәскеуде 5 -- 6 реттен гастрольдік қойылымдар көрсетіп, ... ... ... Уфа, ... сияқты ірі қалаларда көркемөнерін паш етті. Осы жылдары Ы. Ноғайбаев, Н. Жантөрин, А. Әшімов, С. Оразбаев, Ә. Молдабеков, Е. ... К. ... С. ... Б. ... Ж. ... ... сан қырынан жарқырай көрінді. Бұл күндері Х. Елебекова, Х. Бөкеева, З. Шәріпова, Ф. Шәріпова, Н. Мышбаева, Т. Тасыбекова сынды алдағы буын ... ... Қ. ... Р. ... О. Кенебаев, Т. Жаманқұлов, Т. Аралбай, С. Мерекенов, Б. Қожа, Ш. Ахметова, Ш. Меңдиярова, Б. Жанғалиева, А. ... М. ... Ғ. ... атап ... ... Ал, ... жастардан Д. Темірсұлтанова, Қ. Тілеуова, Е. Біләлов, А. Боранбай, Д. Ақмолда, Ш. Асқарова, Д. Жүсіп, Ш. Жанысбекова, Н. Қарабалина, Б. ... Ғ. ... өз ... ... ... ... ... Қазақстан және таяу шетелдерге жиі гастрольдік сапармен барып тұрады. Мәдениет және ақпарат ... ... Омбы ... ... ... ... ... Маңғыстау, Қызылорда, Жамбыл облыстарына, Астана, Павлодар, Семей, Қарағанды, Өскемен қалаларына қойылымдарымен барып қайтты. 2006 жылы театр 80 жасқа толды. ... ... Ә. ... , Қ. ... атты жаңа ... ... ... атындағы балалар мен жасөспірімдерге арналған мемлекеттік академиялық қазақ театры - ашылуына Кеңес одағы бойынша балалар театрының негізін қалаған ... Н.И. Сац ... ең ... 1945 ... 7 ... балалар мен жасөспірімдер театрының орыс труппасы Е. Шварцтың пьесасымен шымылдығын ашты.Театр ... ... екі ... - ... және орыс ... тұрды. Қазақ труппасы сахналық жолын 1947 жылы 2 ... А. Н ... ... ... А. А. ... ... ... Театр шымылдығы ресми түрде 1948 жылы 4 шілдеде А. Толстойдың спектакілімен (режиссер Н. Сац) ... ... ... мен ... ... батыс классиктерінің және өзге халықтардың таңдаулы деген туындыларынан репертуар кестесі қалыптасып, ... ... ... ... ... ... ... талай асуларды кездестіре отырып, түрлі жетістіктерден де құр алақан қалмады.1958 жылы Мәскеуде ... ... ... ... ... М. ... спектаклі екінші дәрежелі дипломға ие болды. Қоюшы режиссер А.Тоқпанов лауреат атанды, 1966 жылы Мен Дон Ук ... ... ... ... ... ... ... сыйлығын әперді.Театр қазақ драматургтерімен бірге орыс, батыс ... және өзге ... ... деген пьесаларын сахнаға шығарды. Шиллердің , Н.Хикметтің , Мольердің , ... , У. ... , , , (), ... ... ... мен актерлер құрамының күштілігін, классикалық ірі туындыларды еркін түрде игере алатын кемел шаққа жеткендіктерін танытады.Еліміздің мәдени-рухани әрі көркемдік ... ... ... зор үлес ... ... ... ... дүниетанымдық көзқарастарының жарасымды қалыптасуына өз үлесін қосудағы театр ұжымының еңбегі айтарлықтай. Жарты ... ... өнер ... ... шығармашылық даму мен қалыптасудың әртүрлі белестерінен өтіп, бүгінгі ұлттық сахна ... ... ... ... Бұл ... көп ... ... орыс балалар театрымен бірлесіп жұмыс істеді. 1982 жылдан бастап өз алдына дербес бөлініп шықты.1992 жылы Ғ. Мүсіреповтың 90 ... ... ... ... есімін иеленді. Ал, 1996 жылы театрдың 50 жылдық ... ... оған ... статус берілді. Театр құрылған күннен бастап, жасөспірімдердің эстетикалық сезімін жетілдіріп, оларды ізгі қасиеттерге баулитын көркемдік-идеялық маңызы зор қойылымдар ... ... ... ... ... ... ... 1991 жылы ашылған болатын. Театрдың негізін қалаған, көркемдік жетекшісі әрі бас ... ... ... ... өнер ... ... ... болды. Бұл күндері Астана қаласындағы көшелердің бірі дарынды режиссер есімімен аталады. Биылғы жылы өнер ... ... ... театрлық маусымын белгілі драматург, сыншы, Қазақстан Жастар одағы сыйлықтарының лауреаты Ермек Аманшаевтың атты трагедиясымен ашты. 15 жыл бойы ... ... өнер ... жас ... бірдей шығармашылық өсу мен қалыптасу кезеңін бастан кешірді. Алғашқы жылдарда Ғ. ... М. ... Ш. ... Т. ... ... ірі ... ... сахналаған өнер ұжымы біршама биіктерге көтерілуге мүмкіндік алды. Ең ... ... өз ... ... ... драматургі Ғабит Мүсіреповтың шығармасы бойынша қойылған спектакльмен ашқан еді. Құрылғандарына бір жыл өтпей, атап айтқанда, 1992 жылы ... ... С. ... ... 100 жыл толуына орай өткізілген халықаралық фестивальде лауреат атанады. Ал, 1996 жылы Уфа ... ... ... тілдес мемлекеттердің атты ІІ-фестивалінде түбі бір түркі халықтарына ұлттық ... ... ... ... ... ... ... марапатқа ие болды.
Театр үйіне әрбір көрермен өз акустикасын ал, режиссер - өзінің сазын алып келеді ... сөз бар. ... ... деген махаббаты тек осы екі негізгі мәселелер үйлесім тапқан кезде ғана көрінетін ... ... ... ... игі ... ... ... қаласының - Қазақстан Республикасының астанасы ретінде өзгеруі кезінде айқын сезінді. Өйткені, 1999 жылы ... Н. ... ... ... театр жетекшілігіне КСРО-ның халық артисі, КСРО Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... Осы ... бастап, театрдың тіршілігінде үлкен бетбұрыс басталды. Репертуарлар әлемдік классиктер В. ... У. ... А. ... ... ... Көп ұзамай жас театр ұжымына Қазақстанның халық әртісі Гүлжан Әспетова да келіп ... Бұл ... ... ... ... ... ... мен Жастар сыйлықтарының лауреаттары, Елбасының Құрмет грамоталарын алған өнер қайраткерлері және еңбек сіңірген өнер қайраткерлері қызмет етіп келеді.
Қалибек ... ... ... ... ... шығармашылық лабароториясы жас режиссерлер мен актерлердің тырнақалды туындыларына жол ашып, оларды қиын да қызық өнер жолының сүрлеуіне салуды әдетке ... Жас ... ... ... ... ... ... сапарын осындай педагогтік тәлімнің бір қыры деп бағалауға болады.
2000 жылы театр Германияның бес ... ... ... ... жыл ... ... театрларының блиц-фестивалінде 1 орынға лайық деп танылды. Астана мәдениетінің күндерін еліміз бен шет ... ... ең ... қазақ халқының мәдениетін, ұлттық дәстүр, тарихты өзгелерге жақынырақ танытуға мүмкіндік береді. 2002 жылы ... ... ... ... күндерінде театр ұжымы даңқты Моссоветтің сахнасында қазақ драматургиясының эталоны саналған спектаклін қойған болатын. Ал, 2005 ... ... ... ... ... өткен халықаралық театр фестивалінде аталмыш ұжым Д. Исабековтің атты ... ... ... ... ... ...
Қазіргі таңда театр ұжымы шығармашылық өсу мен шабыттың биігінде тұр. Олар ... ... ... ... 7 ... жаңа қойылымды ұсынды. Олардың қатарында режиссер О. ... атты ... мен ... ... шедеврі трагедиясы да бар. Бұл күндері театр репертуары қазақ драматургтерінің түгелдей дерлік шығармаларын қамтуды мақсат етіп әрі ... ... ... ... ... толықтыруды мақсат етіп отыр. Үстіміздегі жылдың мамыр айында Уфаның Ұлттық ... ... ... Қ. ... атындағы сазды драма театрына беріліп, өнерпаздар төрт күн бойы өздері ... алты ... ... ... ... ... ... Гастрольдік сапарды трагедиясымен ашқан ұжымның репертуарында балаларға арналған ертегі де орын алды. Ал, соңғы қойылым ретінде ... ... ... шығармалардың барлығы да орыс тіліне жедел аударылған ... ... да ... ... ... ... өнер ... осындай мәдени шаралардың жалғасын әр кез сағына күтеді. Бұл мәдени іс-сапар ... мен ... ... ... жасалған екі жақты келісмім шеңберінде жүзеге асқан еді.
Пьеса - әдебиеттің өзіндік ерекше жанры, ондағы тіршілік ... ... да ... ол көрерменді өзіне баурап алып, актермен бірге күлдіріп, бірге жылатады. Туынды авторы мен ... ... көп ... ... Қазақ театрлары бұл күнде драмалық шығармалар жазатын авторлардың жетіспеушілігін сезініп жүр. Өз ... бен ... сай ... ... ... суреттей алатын шынайы дүниелер тапшылығы әдебиет саласындағы айта-айта жауыр болған тақырыптардың бірегейі. ... де, ... ... ... ... ... ... жолды жергілікті драматургтармен бірлесіп шешуді жолға қойған. Кейінгі 10 жыл бойы ... ... атты ... ... шығармасы көрерменнің үлкен қошеметі мен тұтастай аншлагта өтетінін көпшілік жақсы ... ... да ... ... Астананың ең танымал драматург-авторына биылғы жылы ... тағы бір ... ... тапсырыс беріп қойды. Театрда көптеген талантты жас дарындар қызмет етеді. Олар аталмыш өнер ... ... ... ... ... ... ... ұлы өнер жолындағы ой-пікір бөлісетін, драматургия мен әдебиет жанрлары жөніндегі мәселелерді ортаға салатын шығармашылық орталық құруды армандайды. Жыл ... ... ... ... ... өнер ... ... бұл ұсынысын да жерге тастамай, Астана аспанында шарықтатып, қанат қақтырары сөзсіз. Әзірге аталмыш өнер ұжымында Қазақстан ... ... ... ... алған дарын иесі, бес ҚР-сының еңбек сіңірген қайраткері, екі ... ... бес ... ... ... лауреаттары, екі Президент құрмет грамотасымен марапатталған талантты өнер ... ... өнер ... ... ... етіп ...
Түркістан сазды-драма театры 2000 жыл шаңырақ көтерген. ... өнер оша - ғы ... ... ... көр - кіне көрік қосып, мәдениетінің өсуі - не ... ... Бұл ... Қа - зақ - ... халық әртісі, профес - сор Райымбек Сейтметтің еңбегі ерен. Өнер ұжымын сарабдал сахна - гер, тәжірибелі режиссер басқарып отырғандықтан да ... жас ... да бұл ... ... - ған биіктері аз емес. 2000 жылы Алматы қаласындағы өткен "Еу - ро - па бірлігі" атты театр фестива - лі - не ... "Көк ... - тер" ... ... ... ... ... жыл сайын Түркия мемлекетінің арнайы шақыруымен бауырлас елге гастрольдік сапар - мен барып, өнер көрсетіп жүр. Түркістан театры өз ... ғана ... ... ... де ... ... ... өнерін шет елдерге де танытуда. Бұл қазақ театр өне - рі - нің тарихында болмаған тәжі - ри - бе. ... өз ... ашқа - лы бері ... ... ... 2001 жылы 1 ... Елбасы Н.Назарбаев қонақта болып, "Көк түріктер" спектаклін тамашалап жас ұжымға сәт сапар тілесе, 2003 жылы ... ... ... - шісі Райымбек Сейтмет "Тарлан" сыйлығын иеленді. Еуропаның өнер мен мәдениетті қолдау қоғамы - - ның ... ... ... ... ... же - ... ... оның алтын ме - да - лімен Прага қаласында мара - пат - талды.
Театр 2003 ... ... айын - да ... ... келе - сі жылы ... ... гас - ... - дік сапармен барып, өз қойы - лымдарын ... на - зары - на ... ... 2005 жылы ... ... ... ... гастрольдік сапармен барып, Қазақтың мемлекеттік ака - демиялық театрында өнер көр - се - тіп қайтты. Өнер ... ... ... ... сыншылары, театр - тану - шы мамандар Х.Елебе - ко - ва, ... ... ... сынды аға буын арда - герлер жас театр - дың аяқ ... ... ... ... ықы - лас - ... білдірді. Иә, өткен 2005 жыл өнер ұжымы үшін өрісті де же - ... жыл ... ... ди - рек - ... дра - матург Сая Қасым - бектің "Жан - та - лас", ... ... атты ... - тары ... - ... ... жарық көрді. Театр әртістері Ай - дар Наурызбаев облыстың рухани-мә - дени саласы - ның дамуына ерек - ше үлес қос - қаны үшін "Ең ... әр - тіс" деп ... ... ... - диев пен ... Айтбаева облыс әкімінің алғыс хатымен марапат - талды.
Елбасының қолдауымен құ - рыл - - ған өнер ... ... қат - па - ры - нан сыр ... аса күрделі дү - ниелерді сәтті сахналап, көрер - мен ықыласына бөленуде. Қожа Ахмет Ясауи, Қара Қаған ("Көк ... - ... Әмір ... Хан ... Мағ - жан, Нәзір, Сұлтанбек сынды та - ри - хи тұлғалардың бейнелері сом - далып, жас ұрпаққа тәрбие бе - ру - де, ... ... ... - ра - сын ... ... - лық - қа ... қызмет етіп келеді.
Театрдың негізін қалауда зор үлес қосып, алғашқы күндерден бастап оның ... мен ... ... ауыр жүгін көтерісіп келе жат - қан театр директоры Сая Қа - сым - бек, ... ұжым ... - ... ... З.Нұсқа - баева - ның, Ұ.Құрамаеваның, Қ.Ше - - риевтің, С.Айменованың, Қ.Сапарханова. Театр тек сахнадағы ойыннан тұр - майды, ол ... ... етіп ... ... ... адал ең - ... тұрады. Өйткені, театр - ұжымдық еңбек. Тәуір қойы - лым - бір жағадан бас, бір жең - нен қол ... ... ... Төребайұлы Сығай, театр сыншысы, мемлекеттік сыйлықтың лауреаты: Менің ең үлкен өкінішім: құбылыс боларлықтай қойылымдар ... - ... ... мен теориясын тексереді. Мұрағатпен жұмыс істейді. Кітапхана сөрелерінде шаңға ... ... ... ... ... көне жәдігерлерді қопарыстырып, театр дәстүрінің іздерін, әр кезеңдегі театрдың бағыт-бағдарын қазбалап, таза ғылыми тұрғыда көбірек еңбек жасайды. Ал театр сыншысы - ... ... ... ... ... қолғабыс жасаушы. Оперативті түрде араласушы.Мен өзімді театртанушы да, театр сыншысы да деп есептеймін. Бірақ театр сыншылығым басым деп қараймын. ... мен ... ... процестеріне, актуальдылығына көп көңіл бөлемін. Кандидаттық, докторлық дәреже үшін бір ... ... ... көз ... ... да бар. Ал мен ойлаймын, мықты болсаң, әлі пікір айтылмаған су жаңа туындыны топ жарып шығып, талдап бер! ... ... ... ... сапасын айырып, "диагнозын" қойып бер! Сын - көркем ... ... сыны жай ... ... ... ... ... деген сөз емес. Ол неге жақсы? Несімен жаман? Түсіндіресіз, дәлелдейсіз, ұғындырасыз. ... мен оны ... ... ... ... ... ... бейнелі сөзбен бедерлеп, сізге жеткізуім керек. Сіз мен жазған рецензияны оқыған бойда сол қойылымға ... ... ... ... ... не ... қолыңызды сермеп, безінетіндей болуыңыз керек. Сыншының қоғамның қозғаушы күші атануы осыдан. Ол - көрермен талғамын ұштаушы, дамытушы, ... да. ... мен ... ... ... ... алушы!.. Уақыт талабына, ел ... ... ... ... орай ... ойын өрнектерінің екшеліп, толығып, түлеп отыруы да ... ... Бұл ... ... де ... ХХ ... басында қазақтың кең сахара даласында өтіп жатқан өмір оқиғалары алғаш өңделіп, көркем туындыға түсіріліп, ... ... - ... ... әрекетінің көш басында Жүсіпбек Аймауытов, Мұхтар Әуезов сынды Алаш ардақтылары жүрді. Ал театр сыны ... ... ... ... ... сыны ол ... ... бірге туды. Сол ХХ ғасыр басындағы басылымдарда Жүсіпбектің, Мұхтардың, Жұмат Шаниннің, Ілияс Жансүгіров пен ... ... ... ... ... ... ... қай жолмен дамуы керек?", "Қазаққа қандай театр ... ... өз ... ең ... ... жауап іздейді, ой толғайды, сын айтады. Олардан сәл берірек буын өкілдері Ғ.Мүсірепов, Ш.Құсайынов, Ә.Тәжібаев, А.Тоқпановтар немесе бүгінде әлі көзі тірі ... ... ... ... ... күні кеше небәрі 44 жасында көз жұмған Қажығұмар Қуандықов ағаларымыз сын жазбағанда немен айналысыпты?! ... мен ... ара ... ... десек? Театр - синтезді өнер. Театрмен айналысуды түп нысана етуші әдебиетті, тілді, музыканы, бейнелеу, ... ... ... ... пен оның ... ... білуі керек. Театрдың негізі - ... ... - ... ... Бұл ... келгенде театр - екінші кезектегі өнер. Әдебиеттің өнімі. Әдебиеттен өсіп шыққан дән. Сондықтан театртанушы ең ... ... ... ... ... ... бойынша театрға көпшіліктің көзқарасы мүлдем өзгерді. Халық келе бастады. ... ... ... ... кіре ... Бұл - ... ... оралуы. Мұны мен жайбарақаттықтан баз кешіп, жаңа өмірге ыңғайлану деп білемін. Содан кейінгі бір жаңалық - өзге ... ... ... ... ... ... ... Астана, Түркістан, Маңғыстау сияқты облыстық, қалалық театрлар ашылды. Көрші Өзбекстан Самаркандағы опера ... ... ... ... ... симфониялық оркестрін, опера-балет театрын, бәрін жапты. Осындай жаймашуақ кезеңдегі менің ең үлкен өкінішім: құбылыс ... ... жоқ! ... ... ... ... жасап, жарылып жатқан көркем дүние жоқ. Жоқтың қасы, жоқ сияқты емес, жоқ! Репертуарлық база жоқ. Бұл - ... ... ... әлсіздігі. Бізде актерлер жоқ емес, жастар өсіп келе жатыр жарқырап. Бүгінгі таңдағы 50-ге жуық театр режиссерлары арасында сахна өнерін ... ... ... ... ... талпыныс жасайтын Батыс Қазақстан, Жезқазған театрына басшылық ... ... ғана ... ... ... ... ... драма театрының директоры әрі көркемдік жетекшісі болып ауысып келіп жатқан Мұрат Ағмановқа ... ... ... ... ... әрі режиссерлік білімі бар. Ізденгіш жігіт. Оның метафоралық ой шарықтатуы, сахнада әдемілік, әсемдік символдарына баруы мені ойға бөлейді. Сол сияқты ... ... ... ... ... Оразбековтен үміт күтем. Мына Абай атындағы Жамбыл облыстық театрының режиссері Қуандық Қасымов туралы да жоғары ойда жүруші едім. Ол ... ... ... екі ... екі ... ... ... сол, деңгейден төмен болды. Меніңше, оның сонда жүре бергені жөн еді... ... ұлт ... ... ... көрінулеріне не жетпейді? Мына Өзбекстан режиссерлары өз қойылымдарын сонау алыс шет елдерге шығарып қойып жүр. Қырғыздың ... ... екі ... бар, бірі - ... ... - ... екеуі де шет елден шықпайды. Анау тәжіктің Фаррух Қасымов деген режиссеры, Швеция, Норвегия ... ... ... ... ... ... ... шығармаларын. Түркімен Қахаджан Әшімов, Әулие Құли, тәжіктің тағы бір режиссеры Борзу Әбдіразақов - ... бәрі ... ... шет ... ... жүр. Ал енді ... бір ... режиссерін шет ел асып, өз атын да шығарып, ел атын да шығарып жүргенін, мен естігем жоқ! Тек осы өз ... ... ... ... Сол қиқу алыстан, арғы жағалаулардан естілсе деймін ғой мен. Ол жақтан жыртық-жамауды бері ... ... ... бермей, хас талант екенсің - өз асылыңды жарқыратып сыртқа шығар. Көрсет, олар да ... ... Сені ... ... ... еліңе сонда барып наз айт. Біздің төлтума дүниелер сол ... да, ... да ... ... ... жасантып көрсете алсаң. Ал әлгідей, көшірінді дүниеңмен оларды таңдандыра алмайсың. Жаңағы көрші елдердің ... ... ... ... асып, маңдайы шылқып отыр екен? Сол көршілеріміз ... алыс шет елді ... ... де ... қойып жатыр ғой өз дүниелерін. Қ. Жандарбеков атындағы Жетісай театрына өзбек режиссері "Алпамысты" қойды. ... ... ... Сол ... ... ... ... "Ат жылаған түн" деген спектакльді, түркімен Қахаджан Әшім "Қабыл-Адам ата баласын", қырғыз Нұрлан Әбдіқадыров ... ұлы ... ... ... ... М.Әуезов театрына. Ресейден де келіп жатыр. Ал біздің режиссерлердің үні шықпайды, тырс етпейді. Алыс шет елді ... осы өз ... ... қоя алмай отыр. Өз аулымызда ғана жатып алып, жүнімізді дүрдитеміз келіп, тілімізбен орақ орып... Мысалы, манағы ... ... ... ... ... сөз бермейтін білгір, айтқыш-ақ. Қысқасы, қазір біздің режиссерларға, ең әуелі, ... ... ... ... ... ... ... жан бағуға бейімделушілік байқалады. Ал өнер адамы үшін "барды береке тұту" - ... ... алғы ... деп ... өз ... ... шығармашылық иесі қашан жүрегі соғуын тоқтатқанша әрекеттеніп, түртініп, қыбырлай ... ... ... Обаев 1942 жылы Алматы облысы, Кеген ауылында дүниеге келген. Орта мектепті ойдағыдай оқып ... жас өрен ... ... ... ... ... ... режиссерлік бөлімініе түсіп, оны табысты тәмамдаған. Оның шығармашылық жолы 1964 жылы М. Әуезов ... ... ... қоюшы режиссер қызметінен басталды. Аталмыш сахнадағы З. Ақышевтың , Т. Ахтановтың , Б. Майлиннің сияқты сәтті қойылымдардан соң 1968 -- 1970 ... жас ... ... М. Горький атындағы академиялық драма театрында стажировкадан ... 1970 жылы Е. ... ... ... мен балалар театрына қоюшы-режиссер қызметіне тағайындалды. Қырғыздың Ош ... ... ... ... пьесаларды сахналап, бауырлас республика театрында зор творчестволық жемістерге жетті.
Талантты режиссердің күрделі де қызықты ... жолы 1971 -- 1991 ... ... ... драмтургиямыз бен театрымыздың ту тіккен жері -қасиетті Семей топырағында Абай атындағы Облыстық музыкалы драма театрында көркемдік жетекшілік қызметімен ... 1975 жылы , 1988 жылы ... ... ие ... 1990 ... ... сахнагер еңбек жолынң өнердегі ұйыдастырушылық жұмыстарымен сәйкес келді. Т. Жүргенов атындағы ... және кино ... ... ... ... өнер ... ... министрлігінің және Мәденит комитеті төрағасының орынбасары қызметтерін абыроймен атқаруы оның басшылық қырларының ... ... ... жол ... ... Е. ... ... алған шәкірттердің көбі республика театрларының көбінде көркемдік құндылығы жоғары дерлік айшықты спектакльдер қойды. 2001 жылдан бері Қазақтың Мемлекттік М. ... ... ... ... ... ... және ... жетекшісі қызметін жемісті атқарып келеді. 2004 жылы театр өнеріне ... ... үшін ... ... ие болды.
Театр тағдыры және көркемдік сапа
Үлкен өнер туралы кішкене кіріспе
Тәуелсіз ... ... ... даму мен ... ... болмаған зор мүмкіндіктері тұр. Елбасы Қа - зақ - стан - ды бәсекеге қабілетті ең дамыған елу ... ... қосу ... алға ... Бұл - еліміздегі саяси реформалар мен экономиканы дамытудағы қол жеткізген ... ... бір ... ... де кез ... елдің даму деңгейі мәдени-рухани саладағы табыстарымен де өлшенеді. Ал мәдениет пен өнердің ең ... ... бірі - ... Ол - ... төл - ... ... ... көрсеткіші. Халықтың мұңын мұң - дап, жоғын жоқтаушы. Кеңес ... ... қиын ке - ... ... рухы, бай ана тілі, тарихы, салт-дәстүрі Әуезов атындағы академиялық театр бастаған ... өнер ұжым - да - ... ... ... ... Театрлардың арқасында көп - теген ұлттық қадір-қасиетіміз, асыл мұраларымыз бүгінгі за - ... аман ... ... осы ... ... дә - режесі, ертеңгі тағдыры қандай? Соңғы уақытта бұл жөнінде жан-жақты әңгіме болуда. Мысалы, ... ... ... Әшір - бек ... ... ... ... театр жө - ніндегі бір мақаласының өзі көптеген мәселеге қозғау салды. Мақалаға Мемлекеттік хатшы Қанат Саудабаев айрықша көңіл ... ... ... ... ... ... Әшімбаев осы мақалаға орай бір топ театр қайраткерлерінің басын қосып мәжіліс өткізді. Мәдениет және ақпарат министрлігінің театрдың жағдайын жолға ... ... ... де ... Әрине, мұның бәрі театр өнерінің ертеңіне деген сенімді арттырады. Дегенмен, бізді ойландыратын біраз күрделі мәселелер де бар. Енді ... ... ... театр өнеріне қатысты әңгімелердің басым көпшілігі театрлардағы материалдық-қаржылық жағ - дайдың қиындығы, режиссерлардың жалақысының аз - ... ... ... ... құр - метті атақтардың берілмейтіндігі, мәдениет саласына жауапты ... ... бас ... сияқты мәселелер төңірегінде болып жүр.
Әрине, бұл әңгімелердің бәрін біз де толық қос - ... ... ... ... ... ... театрлардың қазіргі шығармашылық деңгейі, жаңа қойылымдардың көркемдік сапасы, режиссерларымыз бен актерларымыздың жетістіктері мен кемшіліктері де жан жақты сөз болуға тиіс. ... ... үкі - ... қатысты, не драматургия сияқты өзге салаға бай - ланысты мәселелерді соншама құлшынып, қызулана ай - татын театр қайраткерлері ... ... ... - та - рына ... бір ауыз сөз ... анадайдан айналып өтеді. Сонда қалай, бұл жөнінде ешқандай күрделі мәселе жоқ па, жаңа қойылымдарымыздың бәрі ... ре - жис - ... бен ... ... ... үздіксіз табыстан табысқа жетуде ме? Басқаларды қайдам, ал менің осы ... ... ... бар. Мен сонау 1985-жылдан бастап ұзақ жыл театрда қызмет істедім. Қазір де қол үзгенім жоқ, жазғандарым көптеген театрларда үзбей ... ... да ... ... мен ... - ... бір адамдай білетінімді ешкім де жоққа шығара алмас. Осы түрғыдан келгенде қазіргі театр өнерінде, әсіресе, оның көркемдік сапасында біраз ойландыратын, ... ... ... ... мәселелер бар деп есептеймін.
Қазақстан театры... Ол қандай болуы керек?
Қазір ... ... ... ұзын саны ... асады. Мұндай көп театры бар елдер жер жүзінде өте сирек. Бұл театрлар - еліміздің ең ... ... ... ... ... осы ... ... тиімді пайдалануымыз керек. Яғни, театрлар мемлекетіміздің тәуелсіздігіне, еліміздің өсіп-өркендеуіне, ... ... ... ... мен ынтымағының нығая беруіне қызмет етуі тиіс. Қай тілде өнер ... де ... ... ... ... атты ортақ Отанымызға қызмет ету болуы керек. Мұндай талап кез кел - ген өркениетті елдерге тән. ... қай ... ... оның соған сай өз бейнесі, өзіндік шығармашылық ерек - шеліктері болады. Оның репертуарлық саясатынан сол мем - лекеттің ... ... ... - хани өмірі көрініс береді. Мысалы, өзімізбен ... ... мен ... орыс театрларының ре - жис - сер - лары мен актерларының ... ... ұлт ... Олар - дың ... ... ... де сол рес - пуб - ... өміріне арналады. Тіпті, қажет жағдайда кө - рер - мендердің сұраныстарына орай қойылымдарды екі тіл - де ... ... ... ... ... ... ел - дердің театрлары туралы да осыны айтуға болады. Олар - дың бәрі репертуарлық саясатын өздері тұратын елдің ... ... ... Ал ... бұл ... мүлдем ескерілмейді. Мысалы, Қазақстанда түрлі ұлт өкілдерінің біразы әлі де ... орыс ... ... сол ... ... ... алып, өмір сүруде. Міне, соларға арналған, солар - дың өмірін, тыныс-тіршілігін көрсетететін қойы - лымдар - ды неге сахналауға болмайды? ... ... орыс теа - тр - лары ... ... орыс ... туралы бір спек - такль қойыпты дегенді естіген емеспіз. Ал оның есесіне бү - кіл ... ... ең аяғы ... да Қа - зақ - ... ... ... ... туралы жылдар бойы бір де бір спектакль қоймайтын, өздерін өзге елдің өнер ұжымы сияқ - ты ... ... бар ... жасыруға бол - майды. Осы орайда мына мәселеге де назар аударғымыз ке - ... Біз ... ... сөз қозғасақ, көбіне қазақ театрлары ту - ралы ғана ... тек ... ... ғана көтереміз. Ал орыс, ұйғыр, неміс, кәріс театрлары туралы әңгіме сирек бо - лады. Оңтүстік Қазақстан облысында өзбек театры ... деп ... ... ол ... ... ... не ... - одан мүл - дем хабарымыз жоқ. Енді осы мәселені бір жүйеге түсіру ке - рек. Яғни, театр ... ... сөз ... ... ... бүкіл 50 театрдың мәселесін тұтастай қозғағанымыз жөн.
Театр және драматургия
"Театр киім ілгіштен басталады" деген қанатты сөз бар. Әрине, ол да ... Ал ... ... ... да ... ... ешқашан ұмытпағанымыз жөн. Яғни, театр мен драматургия бір-бірімен әрқашан да тығыз байланыста. Театрдың ... ... ... сахнаға қойылатын пьесаның көркемдік сапасы төмен, жұртты қы - зық - ... ... ... табысқа жету екіталай.
Осы тұрғыдан келгенде соңғы уақытта Қазақстан театрларында ешқандай сын көтермейтін ... ... ... бара ... ашып айтуға мәжбүрміз. Әдебиеттегі ең қиын жанр - ... ... ... ... бір ... екі ... қызықтырып отыру үшін пьесаның көркемдік сапасы жоғары, драматургтың шеберлігі мықты болуы қажет. Қазір осы шарт ... ... ... ... хабары шамалы азаматтардың "пьеса" жазып, сахнаға қойдырып, үлкен іс тындырғандай мақтанышпен "насихаттауы" үйреншікті ... ... Бұл ... ... ... ... керісінше, безіндірудің тікелей жолы. Жұрт қазір үйіндегі теледидардан дүниедегі ең үздік кино - фильмдер мен спектакльдерді көріп, біліп отыр. Сон - дық - тан да ... ... не ... не әсер - лен - ... ... ... ... деу жүзеге аспайтын бос қиял. Мысалы, облыстық театрлардағы кіру билетінің құны орташа алғанда 100 теңге екен. Бұл - су ... ... сөз!. ... соған қарамастан, аптасына бір-екі рет қана ойын көрсететін сол театрлардың көбіне халық әлі де аз барады. Мұ - ның ... ... бірі - ... ... әл - сіз - ... Ал мұндай мәселе қозғалса, "бізде жақсы пьеса жоқ" деп ... қу ... ... жиі кездеседі. Бұған да келісу қиын. Өткен жылы Мәдениет және ақпарат министрлігі драмтургиялық шығармаларға мемлекеттік ... ... ... жариялады. Соның нәтижесінде Әкім Тарази, Дулат Исабеков, Тынымбай Нұрмағанбетов, Исрайыл ... ... ... ... ... ... Солтиева және басқа да белгілі драматургтер жаңа пьесалар жазып, тапсырды. Бірақ М. Әуезов атындағы театрдың жетекшісі Есмұхан Обаевтан басқа бұл жаңа ... ... ... ең ... олардың не жазғандарын оқып көрейік деген ешкім болған емес. Мұның ... ... ... ... және бір ... ... өзінде театр өнеріне қатысты бірнеше үлкен басқосу мәжілістері өтті. Бірақ олардың ... да ... ... жоқ. Мұны қалай түсінеміз? Әлде біз ұлттық драматургияны ... ... ... ... ... бет алып ... ба? Алдағы уақытта бұл да назардан тыс қалмас деп үміттенеміз.
Ендігі бір әңгіме - жаңа ... ... ... ... ... ... ... таңда мұны әр театр өзінше жүргізеді. Яғни, театр басшыларының кез келген біреумен келі - сіп, шала ... ... ... ... шығарған болып, "ағайыншылықпен" қаламақы төлеуіне "даңғыл" жол ашылған. Бұл жан қинамай ақша табудың арзан жолына апарып ұрын - ... ма ... ... де бар. ... де, ең ... бұл ... ... қабылданып, сахнаға қойылатын пьесалардың көр - кемдік сапасына кері әсерін тигізеді. Мен драматург ... өзім - нің де, ... де кез ... ... ... шығу үшін ең ... ... илеуі қанып, өңделіп, жөнделіп, шынайы көр - кем шығарма дәрежесіне көтерілуі қажет деп есептеймін. Бұл жөнінде ... ... ... мүл - дем ... ... Мұндай шынайы сараптау жұмыстарын дра - ма - тур - гияның қыр-сырын жетік білетін мамандар ғана жасай алады.
Ал кез ... ... ... ... ... автор тауып, ол шы - ғарманың кем-кетігін түзетіп, көркемдік сапасын жетілдіреді де - генге сену қиын. Егер Қазақстандағы үлкенді-кішілі ... - лар - дың ... ... ... сараптап көрсек, бұл жөніндегі біраз келеңсіздіктердің беті ашылар еді. Өкінішке қа - рай, театрлар репертуарға арналған ... ... ... жұ - ... жаңа ... ... қабылдауда, олардың көр - кемдік сапасы қандай дегенге ешқандай бақылау жоқ. Ендігі жерде осы ... ... ... ... абзал. Бұл үшін театрда қойылатын әрбір жаңа пьесаны бір орта - лық - тан қабылдап, ... ... де бір ... реттеген жөн. Мұндай орталық жаңа түскен пьесалардың ... са - ... ... білікті мамандардың пікіріне сәйкес оның кем-кетігін жетілдіріп, содан кейін ғана театрларға қоюға жолдама-сер - тификат беруі керек. ... ... ... ... бар. Мы - ... қазір көпшілік тұтынатын кез келген өнімнің, тіпті ба - ланың ойыншығына дейін сапалы ... ... ... заң шы - ... Ал сонда халықтың рухани қазынасы - театрда қо - йылатын пьесалардың сапалы болуын неге ... ... ... ... әр ... ... не келсе соны қоя берсін деп бейтарап қарап отыра берсек, ол ... ... ... қана ... ... ... ... өркендеуімізге де үлкен зардабын тигізеді. Сондай-ақ жаңа пьесаларды жыл сайын ... ... алу ... ... ... ... қабылдауды да қолға алатын уақыт келді. Мемлекеттік саясатты ... ... мұн - дай ... баспалар мен бұқаралық ақпарат құрал - да - ры - ның арасында үнемі өткізіледі. Ал ... ... ... ... арқылы жүргізудің маңызы мен қажеттілігі бұлардың ешқайсысынан да кем ... ... алға ... үш ... Кез ... елдегі театр өнерінің тағдыры, өсіп-өркендеп табысқа жетуі ең алдымен режиссерге байланысты. Бір-біріне ұқсамайтын дарынды режиссерлар неғұрлым көп болса, ол ... ... да ... тез ... Ал ... азайған ха - л - ықтың театры да құлдырап кейін кетеді. Осы тұрғыдан келгенде қа - зақ театр ... ... кем емес ... ... ... мәлім. Әзірбайжан Мәмбетов бастаған аға буын режис - ... біз ... да ... ... ... Кеше ғана ... өткен Райымбек Сейтметов, Бәйтен Омаровтар бірінші кезекте еске түседі. Есмұхан Обаев, Маман ... ... ... ... Тәпенов, Ерғали Ора - зымбетов, Жанат Хаджиев, ... ... ... ... ... Жақыпбаев, Әубәкір Рахимов, Болат Атабаев, Мұрат Ахманов сынды көшбасшы режиссерларымыздың театр өнеріне қосқан үлестері ұшан-теңіз. Бірақ осы аға буын ... ізін ... келе ... ... ... өте аз. Бұл ... ... Рүстем Есдәулет пен маңғыстаулық Гүлсина Мер - ға - лиева сияқты саусақпен санарлықтай жастарды ғана айта ала - мыз. Ал ... ... ... ... ... ... жақсы режиссерларды қайдан табады? Енді бес-он жылдан кейін Қазақстан театрлары ... ... ... ... мүмкін. Өйткені, режиссер деген біреу кетсе орнына екінші біреуді әкеліп ... ... ... емес. Жақсы режис - серды тәрбиелеп шығару үшін ... он, он бес жыл ... ... ... ... Т. ... атындағы өнер академиясының жыл са - йын бір топ жастарға режиссерлық диплом беретінін де айта ... жөн. ... бұл ... ... ... алғашқы қадамы ғана. Шынайы режиссер отыз, отыз бес жасқа жеткенде ғана қалыптаса бастайды. Міне, соған дейін режиссер сан ... бойы ... ... ... өтеді. Ал біздің жиырмадан жаңа асқанда жоғары білімді режиссер деген диплом алған жастарымыз кейін ... ... ... ... ... ... Сонда Қазақ - стандағы театр режиссурасының бола - ша - ғын кім жалғастырады? ... ... да ... ... ... ұзақ ... ... бағыт-бағдарлама бойынша қолға алу керек. Баяғыда журналистика факультетіне орта мектептен кейін кемінде екі жыл жұмыс ... ... ... танытқан жастар ғана қабылданатын. Режиссерлық мамандыққа да осындай бір ... ... ... ... Және олар ... ... бойынша мемлекет есебінен оқығандықтан, оқу бітірген соң дипломды қалтасына салып, өз жәйіне ... ... ... ... ... ... ... керек.
Бұл ретте Кеңес өкіметі тұсындағы маман дайындаудың оз - ық ... ... ... ... ... ... еді. Ол кезде оқуды жаңа бітірген жас маман театрда ке - ... ... жыл ... ... ... жұмыс істейтін. Со - дан кейін Мәскеу не Ленинград қалаларына барып, режиссерлық жо - ғары ... ... ... ... ... келген адам мін - детті түрде Мәскеу сияқты әлемге танымал, театр өнері ба - ... ... ... ... ... ... ... ауасымен тыныстап, тәжірибелерін үйренуі өте қажет. Жұ - мат Шанин, Асқар Тоқпановтан бастап Жақып Омаров, Қадыр Жетпісбаев және басқа да ... ... ... осы ... өткен. Бұл жол болашақта да өз жалғасын табуы керек. Соған орай "Болашақ" бағдарламасы бойынша жас режис - сер - лар - дың жыл ... ... шет ... ... ... алуын үзбей, тұрақты жүзеге асырған жөн.
Режиссерлар қатарын күшейтудің ... жо - лы - ... бар ... ... ... ... ... біз біраз театрларда бас ре - жиссер жоқ дегенді күнде айтамыз. Ал сонда олар - ға ... ... ... ... қиын ба, он - дай ... шынымен жоқ па? Оған да кү - мә - німіз бар. Мысалы, кезінде түрлі театрларда бас режиссер болған ... ... Тіле - ген ... ... ... жұмыссыз жүр. Мұндай мамандардың басқа жерлерде де бар екені анық. Ал бірақ осы дайын мамандарды із - деп, ... жоқ ... ... ... ұйым - дас - ... ... ... Кәсіби мамандығы бар режиссерлардың бәрін есепке алып, олардың жұмыс істеуін жүйеге түсіріп, реттеп отыратын уақыт келді.
Режиссураға байланысты сөз ... еске ... ... ... - ... құқы мен мәртебесіне байланысты. Өркениетті елдердің бәрінде ... ... ... құрмет пен қолдау айрықша. Оларға төленетін еңбекақы мен жаса - лы - на - тын жағдай өте ... Біз де осы ... ... ... ал - ... ... Әрине, режиссердан көркемдік сапаны әрқашан да қатаң талап етейік, бірақ сонымен бірге оның жұмыс істеуіне ... ... ... ... ... ... тиіспіз. Режис - сер - дың өз идеясын жүзеге ... ... ... ... іс - те - уінен бастап, сахнаны безендіруге ... ... ... шы - ... қаржылық, ұйымдастырушылық сияқты мә - се - ле - ... ... ... режиссер жаңа қойылымды дайындау барысында осы мәселелердің ешқайсысынан да қиындық көрмеуі, шығармашылықтан ... ... ... ... ... даму ... келген өнер, әсіресе, театр өнері үзбей дамып, алға басу үшін оның көркемдік сапасы үнемі сарапқа салынып, ... ... ... ... ... Егер мұндай талдау болмаса, театр тоқырап, тұйыққа тіреледі. Бұған бір дәлел келтірейік. Өткен ... ... ... аяғында респуб - ли - ка - мызда Қазақ телерадиосының ұйымдастыруымен "Тамаша" атты әзіл-сықақ ... ... Бұл - ... ... ең үлкен оқиғалардың бірі болды. "Тамаша" десе Алматыдан бас - тап ... ... ... ... тік тұратын. Сан мың адам сыятын Республика сарайындағы қойылымдарын ... рет көр - ... де ... ... Ал ... бұл табыстың сыры неде еді? Мен өзім де әзіл-сықақ авторларының бірі ретінде "Тамашаның" жұмысына ... ... ... ... - ... ... сахналық көріністі дайындау қатаң талқылау мен сүзгіден өтетін. ... ... ... редакторлар сан рет қайта қарап, автормен тынымсыз жұмыс істейтін. Бұл тал - ... ... ... ... ... ... ат - салысатын. Соның нәтижесінде "Тамашаның" қойылымдары қай жағынан да өте сапалы болып, халықтың құрметіне бө - ... ... ... өте ... әртүрлі себептермен мұндай талқылауларды азайтып, ақыр соңында мүлдем ... "Та - ма - ша" да, оның ... ... ... өзге ... теа - трлары бәрін де өздері жазып, өздері қойып, өздері ойнай бе - ... ... ... Ал ... ... ... соққанын қазір жұрттың бәрі көріп, біліп, бұқаралық ақпарат құралдары күнде айтып жатыр. Оны қайталап, уақыт алғымыз келмейді. Біздің ... ... - ... ... ... да ... осы қауіптің төніп келе жатқандығы. Бұған да нақты дәлел келтірейік. Кез келген ... ... ... ... одан кейін режиссердың талдап-сараптауынан өтіп, актерлардың орын - дауында сахнаға шығып, көрерменмен жүздесуі ұзаққа созылатын ауыр жұмыс. Жаңа қойылымның ойланатын, ... ... ... ... қарайтын, түзеп жетілдіретін тұстары аз болмайды. Мұндай кезде театр мамандары мен сыншылардың, басқа да ... ... ... мен ... пайдасы өте зор. Осындай талқылаудың нәти - жесінде ғана жаңа қойылым шынайы көркемдік ... кө - ... ... ... ... талқылаулар жоғары дең - гейде өтетін. Жаңа қойылымды ... ... қа - ... Әрине, мұндай кезде саяси-әкімшілік тұрғыдан артық-ауыс пікірлер де ... ... ... ... ол өте ... ... ... сынақтан өтетінін білген ре - жис - серлар мен ... ... ... ... ... Дра - ма - тург те өз ... - ма - сындағы кемшіліктерді жоюға барын са - латын. Ал қа - зір жаңа қойылымдарды сараптан өткізіп, тал - ... ... тоқ - та - ... Театрдың өз ішіндегі көркемдік кеңес театр бас - шылары не айтса, солардың ығына жығылып, ба - дырайып тұр - ған ... де ... ... мақтай бе - руге үйренген. Тіпті, Көркемдік кеңестің ... ... бір - ден ... жол ... ... да аз ... ... жағдай бізден басқа ешқандай елде жоқ шығар. М - ысалы, Мәскеудің атақты ... жаңа қо - йы - лым - ның ... ... ... ма - ... мен ... ... қайта-қайта талқылау өт - кізеді. Бұл талқылауларда сын пі - кірлер бетің бар, жү - зің бар демей ашық ... Со - ның нә - ти - же - сін - де жаңа ... ... өз кем - - шіл - дік - терінен ... ... ... ... ... ... бірі жоқ. ... біздегі әр дра - - матургтің өзі жазғанын сахнаға жүз ... ... ... ... ... деп есептеуі, әр режиссердың өзі дайындаған қойылымына өзі тамсанып, тек ... ... ... да ... ... жар ... кез келген рөлді тұ - мақ - пен ұрып аламыз деп премьераға санаулы күн қал - ғанша сөзін де дұрыс ... ... жү - - ре ... ... ... айналып ба - ра - - ды.
Егер біздің театрға жанымыз ашитыны, оның ... ... ... ... рас ... онда жаңа қойылымдарды бей - тарап сарапшылардың жан-жақты тал - қы - ла - ... ... ... ... барып жа - рыққа шығаруымыз керек. Ал бұған толық мүм - кіндік бар. Мысалы, Алматы, Астана сияқ - ты ... ... ... кез ... об - лыс - тан театр өнерінің ерекшелігін, дра - ма - тур - гия мен ... ... ... пен ... ... жақсы-жаманын ажы - ратып, дұрыс, әділ пікір айта алатын жеті-сегіз кісіден бейтарап сарапшылар тобын құрып, олардың ... ... ... ... ... ... ... сын пікірлердің ең құрығанда елу пайызын ескерсек те театр үшін ... ... ... ... қазір бұл мәселе мүл - дем ұмыт болуға айналған. Керісінше, ... - ла - ... көбі ... ... ... ме - ке - ме - лер сияқты есіктерін тарс жауып, "жасырын" жұмыс ... ... ... ... не ... ... тек премьера болатын күні бір-ақ білесің. Ал жағдай тап осы қалпымен кете берсе, театр өнері бірте-бірте бойкүйездікке ... ... ... ... ... ... өзі артық.

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Классикалық кезеңдегі грек мәдениеті, Октавиан Август принципаты (талдау жасау)10 бет
Нұрсұлтан НАЗАРБАЕВ: СОҢҒЫ “МӘДЕНИ МҰРА”9 бет
Драматургиядағы тарихи тұлғалар бейнесі6 бет
Музыкадағы романтизм бағыты6 бет
Құрманғазы атындағы Мемлекеттік академиялық халық аспаптары оркестрі24 бет
Алматы театрлары» бойынша туристік-экскурсиялық маршрутты өңдеу43 бет
Театрдың пайда болу сипаты27 бет
"Бұқар толғауларындағы абылай мен тарихи абылай (тарих және көркемдік шындық)"12 бет
"Жоқтау" өлеңдердерінің көркемдік аспектілері12 бет
"Шу" дастаны және оның идеялық мазмұны, көркемдік сипаты (әдеби талдау). "Оғыз қаған" дастаны және оның нұсқалары10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь