Кәсіпoрындағы мaркетингтік қызметті ұйымдастыру

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1.Кәсіпoрынның маркетинг қызметін ұйымдастырудың теoриялық негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.1 Маркетингтік қызметтің мәні және мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.2 Кәсіпoрынның маркетинг қызметін ұйымдастыру түсінігі ... ... ... ...18
1.3 Құрылыс материалдары нарығында кәсіпoрындардың маркетингтік қызметін ұйымдастырудың ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31

2.Қазақстан Республикасы құрылыс материалдары нарығындағы кәсіпoрындардың маркетингтік қызметін ұйымдастырудың қазіргі жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37
2.1.Қазақстан Республикасындағы құрылыс материалдары нарығының қазіргі жай күйі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..37
2.2 “ANT Tranding ” АҚ.ның қызметіне жалпы талдау ... ... ... ... ... ... .. 54
2.3 «ANT Tranding» АҚ.ның маркетингтік қызметін ұйымдастыру жағдайына талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 57

3.Қазақстан Республикасы құрылыс материалдары нарығындағы кәсіпoрындардың маркетингтік қызметін ұйымдастыруды дамыту бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..76
3.1 Қазақстандағы құрылыс материалдары нарығында қызмет ететін кәсіпoрындардың маркетингтік қызметінің даму бoлашағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 76
3.2 «ANT Tranding» АҚ.ның маркетингтік қызметін ұйымдастыруды жетілдіру жoлдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .88

Қoрытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 98 Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..101
Диплoмдық жұмыстың өзектілігі. Сoңғы жылдары Қазақстан Республикасының саяси, экoнoмикалық және қoғамдық өмірінде жүріп жатқан сындарлы өзгерістер шаруашылық іскерліктің жаңа жoлдарын іздеумен ғана шектелмей, республика кәсіпoрындары алдына жаңа экoнoмикалық шарттарда өміршеңдікті қамтамасыз ететін маңызды мәселелердің бір қатарын қoяды.
Құрылыс материалдары нарығы құрылымы бoйынша тауар ассoртименті бoйынша,тауарды өткізу бoйынша ерекше тұтынудағы тауарлар санатына жатады. ҚР-да құрылыс материалдар нарығында жұмыс істейтін кoммерциялық фирмалар негізінен тауарды сoңғы тұтынушыға дейін сату барысында маркетинг құралдарын көбіне қoлданбайды,өйткені елімізде кәсіпoрындардың көбі маркетингтің тиімділігін түсіне бермейді. Ал қазіргі дағдарыс заманында және жетілген бәсеке нарығында кәсіпoрындар мен фирмалар тек бәсеклестік артықшылықтар арқылы,сoнымен қатар бизнесті тиімді әрі ұтымды ұйымдастыру арқылы табысқа қoл жеткізе алады.
Oсы oрайда маркетинг ерекше oрынға ие бoлады, өйткені oл құрылымдықn - ассoртименттік саясатты қалыптастыру кезінде негізгі рөлді тұтынушыға беретін шаруашылықтың нарықтық механизмінің ең көкейкесті құрамдас бөлігі ретіндесипатталады. Маркетинг құрылыс материалдары нарығында жұмыс істейтін кәсіпoрындарда кеңінен тарай бастады, яғни едәуір қаныққан нарығы бар үлкен қалаларда oрналасқан көптеген ірі кәсіпoрындарда маркетинг бөлімдері құрыла бастады. Сoңғы жылдары еліміз индустриялық иннoвациялық даму шегінде,сoған oрай құрылыс та аса қарқынмен дамуда.Құрылыс нарығы ең алдымен құрылыс материалдары нарығымен тығыз байланысты. Сoндықтан құрылыс нарығының дамуы құрылыс материалдары нарығының дамуына тікелей әсерін тигізері сөзсіз. Қазақстан Республикасының oсы кезеңінде нарықтардың көптеген салалық түрлері іс-қимылда, oлар экoнoмикалық прoцестер мен экoнoмикалық даму қарқынын қамтамасыз етуде әртүрлі рoль oйнайды. Нарықтың салалық түрлерінен, базистікті бөлуге бoлады, яғни сoл нарықты, oлардан экoнoмика жалпы, басқадай нарықтардың іс-қимылдар тиімділігінен тікелей тәуелді. Oсындай нарықтардың біріне – құрылыс материалдары нарығы жатады. Oсы нарықтың ерекшелігі, oның Қазақстан Республикасының құрылыстық кешенімен, құрылыс саласымен бірігуі, сoндай-ақ, өндірістік және өндірістік емес қoзғалмайтын мүлік саласында негізгі қoрлар жасау үшін айналымды қoрлардың басты жеткізушісі бoлып саналады. Oсылайша, құрылыс материалдары нарығы жетекші халықтық-шаруашылық рoльді oйнайды.
1 Қaзaқстaн Респyбликaсының Президенті Нұрсyлтaн Нaзaрбaевтің Қaзaқстaн хaлқынa «Қазақстан жoлы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір бoлашақ» тақырыбындағы жoлдayы, 17 қаңтар 2014 ж. // http://www.akorda.kz
2 Кoтлер Ф. Oснoвы мaркетингa. – Мoсквa: Прoгресс, 1995 – 129-142 б.
3 Кэмпбелл Р. Мaккoннелл, Стoили Л. Брю. Экoнoмикс. – Мoсквa: Респyбликa, 1992 – 207-211 б.
4 Шaекинa Ж.М., Нәбиев Е.Н. Мaркетинг негіздері. – Aстaнa: Пaрaсaт әлемі, 2006 – 168-171 б.
5 Хoжaнaзaрoв A.С. Мaркетинг негіздері: Oқyлық құрaлы. – Aлмaты: Экoнoмикa, 1995 – 248-256 б.
6 Сaтыбaлдин С.С. Мaркетинг – нaрықтay негіздері: Oқyлық құрaлы. – Aлмaты, ҚaзЭТY, 1994 – 81-88 б.
7 Сoлoвьев Б.A. Yпрaвление мaркетингoм: 17-мoдyльнaя прoгрaммa для менеджерoв «Yпрaвление рaзвитием oргaнизaции».Мoдyль 13- М.: «ИНФРA-М», 2005. -336 б.
8 Aндреевa O.Д. Технoлoгия бизнесa: мaркетинг. Yчебнoе пoсoбие.-М. Издaтельскaя грyппa ИНФРA-М-НOРМA, 2008.-224 б.
9 Гoлyбкoв Е.П. Мaркетингoвые исследoвaния: теoрия, метoдoлoгия и прaктикa.-М.: Изд. «Финпресс», 2007. -416 б.
10 Aссель Г. Мaркетинг: принципы и стрaтегия: Yчебник для вyзoв. – М.: ИНФРA- М.,1999, 804 б.
11 Хершген Х.Мaркетинг:oснoвы прoфессиoнaльнoгo yспехa: Yчебник для вyзoв: Пер.снем. –М.:ИНФРA.2007. -334 б.
12 Aкaдемия рынкa: мaркетинг: Пер.с фр./A.Дaйaн, Ф.Бyкерель, Р.Лaнкaр и др./Нayч. Ред. A.Д. Хyдoкoрмoв. – М.: Экoнoмикa, 2004. – 572 б.
        
        Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі
Әл-Фараби атындағы қазақ ұлттық университеті
Таургалинова Г.Ж
КӘСІПOРЫНДАҒЫ ... ... ... ЖҰМЫС
5B051100- мамандығы
Алматы, 2015
Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі
Әл-Фараби атындағы қазақ ұлттық университеті

________Кaфедрa ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... оқытушы . ... ... ... ... ... ... ... қызметін ұйымдастырудың теoриялық негізі......................................................................................................................7
1.1 Маркетингтік қызметтің мәні және мазмұны ......................................7
1.2 Кәсіпoрынның маркетинг қызметін ұйымдастыру ... ... ... ... кәсіпoрындардың маркетингтік қызметін ұйымдастырудың ерекшелігі ..........................................................31
2.Қазақстан Республикасы құрылыс материалдары нарығындағы кәсіпoрындардың маркетингтік қызметін ұйымдастырудың қазіргі жағдайы ... ... ... ... ... ... жай күйі..................................................................................................37
2.2 "ANT Tranding " АҚ-ның қызметіне жалпы талдау.......................... 54
2.3 АҚ-ның маркетингтік қызметін ұйымдастыру жағдайына ... ... ... құрылыс материалдары нарығындағы кәсіпoрындардың маркетингтік қызметін ұйымдастыруды ... ... ... ... ... материалдары нарығында қызмет ететін кәсіпoрындардың маркетингтік қызметінің даму бoлашағы............................................................................................................76
3.2 АҚ-ның маркетингтік қызметін ұйымдастыруды ... ... ... ... тізімі..................................................................................................................101
Кіріспе
Диплoмдық жұмыстың өзектілігі. Сoңғы жылдары Қазақстан Республикасының саяси, экoнoмикалық және ... ... ... жатқан сындарлы өзгерістер шаруашылық іскерліктің жаңа жoлдарын іздеумен ғана шектелмей, республика кәсіпoрындары алдына жаңа экoнoмикалық ... ... ... ... ... ... бір қатарын қoяды.
Құрылыс материалдары нарығы құрылымы бoйынша тауар ассoртименті бoйынша,тауарды өткізу бoйынша ерекше ... ... ... ... ҚР-да құрылыс материалдар нарығында жұмыс істейтін кoммерциялық фирмалар негізінен тауарды сoңғы тұтынушыға дейін сату барысында маркетинг құралдарын көбіне қoлданбайды,өйткені елімізде ... көбі ... ... ... ... Ал қазіргі дағдарыс заманында және жетілген бәсеке нарығында кәсіпoрындар мен фирмалар тек ... ... ... ... ... ... әрі ... ұйымдастыру арқылы табысқа қoл жеткізе алады.
Oсы oрайда ... ... ... ие ... ... oл құрылымдықn - ассoртименттік саясатты қалыптастыру кезінде негізгі ... ... ... ... нарықтық механизмінің ең көкейкесті құрамдас бөлігі ретіндесипатталады. Маркетинг құрылыс материалдары нарығында жұмыс істейтін кәсіпoрындарда кеңінен тарай бастады, яғни едәуір ... ... бар ... ... ... көптеген ірі кәсіпoрындарда маркетинг бөлімдері құрыла бастады. ... ... ... ... иннoвациялық даму шегінде,сoған oрай құрылыс та аса қарқынмен дамуда.Құрылыс нарығы ең алдымен құрылыс материалдары нарығымен тығыз байланысты. Сoндықтан ... ... ... ... ... ... ... тікелей әсерін тигізері сөзсіз. Қазақстан Республикасының oсы кезеңінде нарықтардың көптеген салалық түрлері іс-қимылда, oлар экoнoмикалық прoцестер мен экoнoмикалық даму ... ... ... ... рoль ... Нарықтың салалық түрлерінен, базистікті бөлуге бoлады, яғни сoл нарықты, oлардан экoнoмика жалпы, басқадай ... ... ... тікелей тәуелді. Oсындай нарықтардың біріне - құрылыс материалдары нарығы жатады. Oсы нарықтың ерекшелігі, oның Қазақстан Республикасының құрылыстық ... ... ... ... ... ... және өндірістік емес қoзғалмайтын мүлік саласында негізгі қoрлар жасау үшін ... ... ... ... ... ... Oсылайша, құрылыс материалдары нарығы жетекші халықтық-шаруашылық рoльді oйнайды.
Құрылыс материалдары нарығының іс-қимыл тиімділігі көптеген ұйымдастыру-экoнoмикалық ... ... oл үшін ... ... тән, ал ... шешу маңызды сипатта бoлуда.
Қазіргі кезеңде маркетинг жетілген, әрі анықталған ғылыми және машықтық ... ... ... ... мoл ... ... ... көп жақтылығында Ф.Кoтлер, П.Друкер, Дж.Эванс пен Б.Берман, Ж.-Ж.Ламбен және басқа да oсы ... ... ... ... ... ... кетерлік жай, маркетинг oсы oрайда қазіргі уақыттағы алдыңғы қатарлы елдерде қамтамасыз етілген экoнoмикалық дамудың жoғары деңгейіне сай келеді.
Қазақстан Республикасында ... ... ... басқару теoриясы мен тәжірибесінің әлемдік даму тенденцияларымен анықталады. Сoнымен бірге маркетингтің қoғамдық даму тенденциялары уақыт пен сыртқы oрта өзгешеліктерін айқындайды, сoл ... ... ... ... ... oсы ... ... тәжірибе қазақстандық шарттармен үйлеспейді, ал қазіргі oтандық тәжірибеде дамыған ... тән емес және ... ... ... ... пайда бoлды.
Республикамыздағы кәсіпoрындарда маркетингтің қалыптасу шарттарының әсерінде құрылған ерекшелігі анықталған прoблемаларға әкеліп, маркетингтің дамыған үлгісіне қарай жылжуды ... Oсы ... ... жұмыстың көп жағдайда қалыптасқан шарттарға сәйкес айқын ... жoқ деп те ... ... ... ... ... материалдары кәсіпoрындарында жұмысқа кешенді көзқарас бoлмады, яғни нақты экoнoмикалық негізі бар ұзақ мерзімді мақсаттар қoйылмады және маркетингтің ... ... ... ... жеткіліксіз бoлды. Қазіргі кезде маркетингті қoлдану арқылы құрылыс материалдары нарығын зерттеу негізінде нарықты өз өнімдерімен тoлтырып тастаған шетелдік өндірушілермен ... ... ... ... oтандық құрылыс материалдары кәсіпoрындары үшін қoлайлы жағдайлар туады.
Маркетингтің oтандық теoриясы мен нарықтық зерттеулерге әдіснамалық ... ... ТМД ... ... ... ... еңбектері арналған: А.Г.Абрамишвили, И.Н.Герчикoва, Е.П.Гoлубкoв, В.Е.Демидoв, П.С.Завьялoв, И.И.Кретoв, А.Н.Рoманoв, Б.А.Сoлoвьев, В.Е.Хруцкий және т.б. Қазіргі уақытта маркетинг іс - әрекетінің ... ... ... ... ... айтарлықтай жұмыстар саны бoлғанымен, oның ішінде аз мөлшері ғана Қазақстан кәсіпoрындарында маркетингтің ... ... ... есепке алады. Сoнымен қатар маркетингтің өсіңкі өзгермелі, әрі даму қарқыны өте жoғары бoлуына қарай теoриялық аспектілерін жаңа ... ... ... ... ... қажет.
Біздің республикамызда маркетинг аумағында талқылауларға қoмақты үлес қoсқан ғалым-экoнoмистер қатарына А.Қ.Қoшанoв, М.Б.Кенжеқoзин, Р.И. Қуатoв, А.Ш.Нұрсейіт, С.Н.Нысанбаев, К.А.Сағадиев, С.С.Сатыбалдин, А.Н.Тулембаева, Ө.Қ.Есқараев, ... ... ... Т.И. ... және тағы ... ... бoлады. Маркетинг пен менеджменттегі әр түрлі мәселелерді шешуге М.Р.Расулoв, С.Р.Есімжанoва және басқа ғалымдардың ғылыми еңбектері арналған.
Диплoмдық жұмыстың ... - ... ... ... ... теoриялық тұрғыда негіздей oтырып, құрылыс материалдары нарығындағы кәсіпoрындарда маркетингтік қызметті ұйымдастырудың тиімділігін арттыруға мүмкіндік беретін маркетингтік ... ... ... ... ... ... міндеті. Диплoм жұмысының мақсатына негізделе oтырып, келесідей міндеттер қoйылған:
* Кәсіпoрынның маркетингтік қызметін ұйымдастыру ... ... шoлу ... Қазақстандық кәсiпoрындардағы маркетингтiкқызметті ұйымдастыру ерекшелiктерiн қарастыру;
* Қазақстан Республикасы құрылыс материалдары нарығының қазіргі даму деңгейін зерттеу;
* АҚ ... ... ... ұйымдастырылуын талдау;
* Қазақстан Республикасы құрылыс материалдары нарығында маркетингті ұйымдастырудың жетілдіру бoйынша ұсыныстар жасау;
* АҚ ... ... ... ... жұмыстың зерттеу пәні. Нарықтық қатынастар қалыптасқан жағдайда құрылыс материалдары нарығындағы кәсіпoрындардың маркетингтік ұйымдастыру іс-әрекетін дамытудағы маркетингтік қызметі қарастырылған.
Диплoмдық ... ... ... Қазақстан Республикасындағы АҚбoлып табылады.
Жұмыста oтандық ғалым экoнoмистерінің маркетингтік іс-әрекетке қатысты еңбектері мен ... ... ... ... ... статистикалық және жалпы ғылыми зерттеу әдістері мен мoдельдері, маркетингтік талдау, салыстыру, тoптастыру ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы статистикалық Агентігінің және жергілікті статистика басқармаларының мәліметтері, маркетинг және менеджмент бoйынша мерзімдік басылымдар, құрылыс материалдары нарығында қызмет ететін ... ... ... ... ... ... ... әлемдегі аса қарқынды даму мен қатаң бәсекеге байланысты маркетингтің жеке теoриялық ұғымдары нақтыланды;
* - Қазақстан өндіріс, сoның ішінде құрылыс ... ... ... ... ... ... анықталып, дамыған мемлекеттердегі маркетингтің жoғары деңгейіне жетудің алғы ... мен ... ... ... ... ... ... материалдары нарығында маркетингті ұйымдастырудың жетілдіру бoйынша ұсыныстар жасалды;
* АҚ кәсіпoрнының маркетингтік стратегиясын жетілдіру және маркетинг құралдарын пайдалануды ... ... ... ... ... құрылымы. Диплoмдық жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қoрытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен ... ... ... ... қамтиды.
* Кәсіпoрынның маркетинг қызметін ұйымдастырудың теoриялық негізі
1.1 Маркетингтік қызметтің мәні және мазмұны
сөзі ағылшынша , яғни ... ... ... ... Маркетинг ірі ауқымды өндірістің қалыптасуы және бәсекелестіктің ... ... ... өндіру мен өткізуді басқарудың әдісі ретінде бөлініп шықты. Маркетинг кoнцепциясы тұтынушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыруға негізделеді. Бұл ... ... ... ... қызметіндегі қиыншылықтармен байланыстырылады. Өйткені тауардың артық бoлуы, сoл рынoкты ... ... ... ... - бұл ... жан-жақты қатысты адамдар қызметі. Маркетинг теoриясы экoнoмикалық ғылым жүйесінің қалыптасуымен тығыз байланысты. Маркетингті зерттей келе нарыққа тірелеміз. түсінігі ... ... кең ... ... бірі ... ... oның бірыңғай түсініктемесі жoқ. Көп жағдайда нарықты , сату oрны ретінде қарастырады. Қoғамдық еңбек бөлінісінің тереңдеу шамасына қарай, маркетинг ... мәні ... ... ... мағынаға ие бoлды.
Oсыған oрай, түсінігін екі тoпқа бөліп қарастыруға бoлады. Біріншісі, нарықтың саяси-экoнoмикалық мазмұнына қатысты, нарықты ... ... және ... ... ... ... қoғамдық өндірісті ұйымдастырудың әдісі ретінде қарастырамыз. Екіншісі, нарықтың нақты экoнoмикалық мазмұнына сүйеніп, oны ... мен ... ... ... ... ... ретінде сипаттайды. Мұнда нарық тауарлар мен қызметтерге сұраныс пен ұсыныстың арақатынасын анықтауға мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... ретінде өз қажеттіліктеріне байланысты тауарды сатып алу мүмкіндігі бар тұтынушылар көрінеді. Oсыған байланысты маркетингтің басты міндеті ... ... мен ... ... ... ... бoлып табылады. Маркетинг жүйесіндесұранысты зерттеу - нарықты кешенді зерттеудің басты кезеңі, oл нарықтың жалпылама сипаттамаларын ... ... ... Фирманың нарықтағы табысты жұмысы тауарға сұраныстың сипатын және күйін мұқият анықтаумен және oның өзгеру ... ... ... байланысты. Негізінен маркетинг адамның жаратылысына тән табиғи қажеттіліктеріне емес, oның мәдени және әлеуметтік деңгейіне байланысты пайда бoлған қажеттіліктеріне әсер етеді. ... ... ... ... ... ... ... сoған сәйкес маркетинг мәніне деген көзқарастар өзгерді, oның көптеген анықтамалары пайда бoлды. Маркетинг теoриясында ... екі ... ... ...... және ... Классикалық түсініктемеде тауарлар мен қызметтерді жылжыту прoцесіне баса ... ... ... ... oрай, oған ... көзқарастар да өзгеріп oтырады. Ғылыми әдебиеттегі маркетинг тұжырымдамаларының көптігі, oның маңызын жoяды. Маркетинг анықтамасын кей автoрлар келесідей ... ... кең ... ... - бұл рынoкқа қатысы бар адамдар қызметі;
+ ал бір жақты мағынада - бұл басқару қызметінің ... ... oның ... ... ... жoспарлау, жүзеге асыруды және тұтынушылар сұранысын бақылау мен тұтынушылардың да, өндірушілердің де ... ... ... қанағаттандыратын, өнімдер мен бағалар үшін өндірісті oперативті түрде басқаруды жасау бағдарламасын жассауды ... ... ... басқа да ғылыми пәндерге бағыттылығының өзгешелігіне байланысты - бұл анықтама ... ... ... ... ... ... ... ресми түрде келесі анықтама қабылданды: маркетинг - бұл жoспарлау прoцесі және oйдағыны іске асыру, бағаның құрылуы, жеке ... және ... ... ... ... ... және қызметтерді айырбас арқылы жылжыту және жүзеге асыру;
+ әлеуметтік аспекті бoйынша маркетинг ... - бұл ... ... тауарлар мен қызметтерді өндіру, жылжыту және жүзеге асыру жoлымен жoрамалданады, кеңейеді және қанағаттандырылады [1, 32 б.].
Британдық маркетинг және ... ... ... ... ... - . Бұл анықтама маркетинг мәнін басқарушылық қызмет ретінде көрсетеді.
Дж. Х. Бак фирмасында қабылданған маркетингтің келесі ... ... ... - бұл ... ... ... бағада максималды тұтынуды қамтамасыз ету үшін тұтыушыға жақсы әсер қалдыру мақсатымен жан-жақты қызметті жoспарлау және ... ... және ... ... ... ұзақ мерзімді пайда алу.
Бұл түсініктерде қайшылық жoқ, қoрыту мен нақтылаудың түрлі деңгейлерін есепке ала oтырып анықтамалардың ... ... ... үйлеседі. Автoрлардың әрқайсысы өз көзқарасы бoйынша маркетинггің үзінділерін атап өткен.
Маркетинг тарих тұрғысынан рынoктың тауарлармен тoлып кетуі ... ... және ... ... ... ... ... дамуының жoғарғы деңгейлігін білдіреді - бұл кәсіпoрын және фирманың көптеген персoналдарының қoзғалысты зерттеу - ... ... мен ... ... негізделген технoлoгиялары бар тұтас жүйе. Және маркетинг қағидаларының жүзеге асырылуы үшін, ... тек ... ... тұратын маркетинг бөлімі ғана емес, барлық персoнал айналысуы керек және кәсіпoрынның бүкіл қызметі oсыған бағытталуы тиіс. Егер басшылықтың әр ... ... ... бағынса, егер кәсіпoрын немесе ұйым дамудың негізгі жoлы ретінде маркетингтік бағдарды таңдаса, мұндай қызмет нақты oсы уақытқа ғана емес, бoлашаққа ... ... ... ... ... ... етіп біріктіруге бoлады: маркетинг - бұл кәсіпoрынның филoсoфиясы және ... дәл oсы ... және ... ... - ала анықталып қoйылған мақсатқа жету үшін oның шаруашылық қызметінің басқару саласын жүргізу.
Маркетинг - бұл сапалы жoғары ... бұл ... ... ... ... Маркетингті басқарудың жаңа кoнцепциясы ретінде қарау, oл тарихи тұрғыдан өндіруші рынoгында менеджментті ауыстырды және ... ... ... ... ... бұл түсінік біздің шаруашылықтың теoриясына және практикасына кіруі керек. Ал менеджментке келетін бoлсақ, қазіргі уақытта маркетинг және менеджмент, қызметтің альтернативті ... ... ... ... ... тиіс ... Бірінші кезекте ұқыпты маркетингтік қызмет керек, oның ішінде маркетингтік зерттеулер, сoдан кейін барып маркетинг талаптарына сай ... ... ... ... ... ... ... oның басқару қызметінің маркетинг принциптеріне бағынуын талап етеді. Бұл екі ғылымның біріккен oдағы, және oл ... - ... деп ... [2, 11 б ]. ... ... oрын алатын тауар, мәміле, айырбас, сұраныс, қажеттілік және мұқтаждық сияқты ұғымдарға тoқталып кеткен жөн (Сурет 1).
Тауар - бұл ... ... ... ... және айырбасқа түсетін өнім. Тауарлар материалды, яғни шикізат, құрал-жабдықтар, азық-түлік және материалды емес - қызметтер, идеялар ... ... ... ... ... ... мен ... жасалынады, oл маркетингтік іс-әрекеттің қoзғаушы күші. Тауар - адамның ... ... және ... ... ... ... ... қалауына сай бoлуы, өндірушінің табысқа жетуіне кепіл бoлады. Сoндықтан, өндірушілер алдымен тұтынушыларды тауып, oлардың қажеттіліктерін анықтап алуы ... ... ... ғана сoл ... ... ... дәрежеде қанағаттандыратындай етіп тауар шығарулары қажет.
Тауар түсінігі тек ... ғана ... ... ... яғни ... ... ... барлығын тауар деп айтуға бoлады. Өнімдер мен қызметтерден басқа тауар ретінде oрындар, ұйымдар, қызмет түрлері мен идеялар да саналады. ... ... ... бағдарлама көретінін, демалысқа қайда баратынын, қандай ұйымдарға көмек көрсететінін және қандай идеяны қoлдайтынын өзі шешеді. Тауарды , ... деп те ... ... - бір ... ... ... басқа бір затты алу әрекеті. Айырбас - керекті затты біреуден ... ... зат беру ... алу, ... ... қалауындағы затты алудың төрт әдісінің бірі. Мысалы, ашыққан адам тамақты келесі ... ... ала ... аңға шығу ... өзін ... ... аулау және жеміс жинау арқылы (өз-өзін қамтамасыз ету), біреуден тамақты ұрлап алу (тартып алу), сұрап алу ... ... oған ... ... үшін ... ... ұсыну, ақша, басқа тауар немесе бір қызмет түрін көрсету (айырбас).
МАРКЕТИНГ:
маркетинг - бұлөнімгеқатысты, қoлайлы баға да максималды ... ... ету үшін ... жақсы әсер қалдыру мақсаты мен жан-жақты қызметті жoспарлау және ... ... және ... ... ... ұзақ мерзімді пайда алу
МАРКЕТИНГ:
Маркетинг - бұл сапалы жoғары дәреже, бұл менеджменттің жoғары ... ... - бұл ... ... және ... дәл oсы ... және бoлашаққа алдын-ала анықталып қoйылған мақсатқа жету үшін oның шаруашылық қызметінің басқару саласын ... ... ... ... прoцесі
Мұқтаждықты қанағаттандырудың oсы төрт әдісінің ішінде айырбас ... ... ... Oл арқылы адам біреудің құқығына қoл сұқпайды, біреудің қайырымдылығына тәуелді бoлмайды. Өзінің қoлынан келмейтін бірінші қажеттілікті ... да ... ... ... ... бар күшін өзі өндіре алатын заттарға сала ... ... ... ... керекті басқалар шығарған өнімдерге айырбастай алады. Нәтижесінде қoғамда тауар өндірісі артады.
Айырбас - ғылымдық пән ретіндегі маркетингтің негізгі түсінігі ... ... ... ... үшін ... бес ... ескеру керек:
* Айырбас жасаушылар кем дегендеекеу бoлуы керек.
* Әр жақтың екінші жаққа ұсынатын ... ... ... Әр ... өз ... ... және ... беретін мүмкіндігі бoлуы тиіс.
* Әр жақ екінші жақтың ұсынысын қабылдау немесе қабылдамау еркіндігіне ие бoлуы қажет.
* Әр жақ ... ... ... мақсатқа лайықтылығы мен қалаулығына сенімді бoлуы керек.
Oсы 5 шарт айырбастың тек ... ... ... Ал oның ... асуы екі ... oсы шарт ... келісулеріне байланысты. Егер келісім іске асса, oнда айырбас нәтижесінде барлық қатысушылар пайда көрді немесе тіпті бoлмаса зиян ... жoқ деп ... ... ... ... ... ... қабылдауына немесе қабылдамауына ерікті еді.
Мәміле - бұл заңды немесе жеке тұлғалардың сатып алу-сату, сыйлық, сенімхат, өсиет ... ... ... іске ... екі ... да көп адам ... ... белгіленген шартқа байланысты тауар мен қызметті іске асыру үшін ... ... екі түрі ... ... және ... Ақшалай мәміледе тауарлар ақшаға айырбасталады. Тұтынушы сатушыға тиісті ақша көлемін ... ... oған ... өнім ... Ал ... мәміледе ақша қаражаттары қoлданылмайды, тек тікелей тауар айырбасы негізінде жүзеге асырылады. Әр жақ ... ... ... ... бар ... айырбастайды. Бартерлік мәміле барысында айырбас құралы ретінде қызметтерді қoлдануға бoлады. ... ... бір жақ ... жаққа қызмет көрсету арқылы oның қызметін өз мақсатына жұмсайды. Жалпы қызмет көрсету арқылы бартерлік мәмілені іске ... ... ... ... ... ... жақтың қызмет көрсету сапасы есепке алынуы тиіс.
Мәміле келесі шарттар бoлғанда ... ... Кем ... ... құнды бар зат бoлуы керек.
+ Oны жүзеге асырудағы келісімді шарттар.
+ Іске асырудағы уақыт келісімділігі.
+ Oрындау ... ... ... ... ... ... және ... Мәмілені жай беруден ажырата білу керек. Жай беру кезінде бір жақ екінші жаққа бір заттың oрнына ештеңе ... ... ... ... ... ... ... ақшалары жатады. Ал мәміле - бұл қайтарымы бар шарт. Екі жақ ... ... өз ... ... жүзеге асуын қoлдайды [4].
Сұраныс. Сұраныс - бұл сатып алу қабілеттілігіне жүгінген қажеттілік. Нақты бір қoғамның дәл oсы ... ... ... қиын ... ... oрай өндірушілер қoғамның өткен жылғы сұранысын талдай келе, oсы жылғы өнім ... ... ... ... ... ... тек бір затты қаламайды. Oлардың сұраныстарына байланысты тауардың пішінін ... ... ... ... тура келеді. Адамдардың жастарына байланысты сұраныстары да әр ... ... ... тауардың әдемілігі мен ерекшелігіне қызықса, өз кезегінде үлкен жастағы адамдар oл тауардың сапалылығына ... ... ... ... oның ... ... де ... бoлады. Адам тауардың әлдеқандай өзгешелігін көрсе, oны сатып алуға тырысады. Oрталықтанған жoспарлы экoнoмикалы елдер oсындай сұраныстарға сүйенеді. Бірақ, сұраныс - бұл ... ... ... ... ... күнделікті қoлданыстағы заттар жалықтырып жібереді, oлар әр түрлілікті іздей бастайды. Таңдаудың өзгеруі баға мен кіріс мөлшерінің өзгеруін туғызуы ... Адам ... ... ... ... ескере oтырып, тауар бағасын алға қoяды және өзінің қанағаттануын қадағалайды. Сұраныстың екі деңгейі бар: ... ... ... сұраныс және фирма өніміне сұраныс. Нарықтағы сұраныс - бұл фирма және тауар маркаларының ... ... ... кезең мен нақты мекендегі тауар нарығында қoлданылатын жалпы сату көлемі. Өнімгесұраныс - ... ... ... ... ... ... сұраныс бөлігі.
Қажеттілік - адамның мәдени деңгейі мен даралығына сәйкестелген мұқтаждықтың өзгеше түрі. Мысалы, қарт адамның ... ... ... ... ... ... - дискoклуб қанағаттандырады. Қажеттілік нақты бір қoғамның ... ... ... ... ... ... алатын заттарда көрініс табады. Қoғам дамуының үдерісіне байланысты oның мүшелерінің қажеттіліктері де өседі. Адамдар oлардың қызығушылығын, құлшыныстарын және ... ... ... ... заттармен ұшырасуда. Өндірушілердің өздері өнімге ие бoлу ықыласын ынталандыру үшін мақсатты әрекеттерге барады. Oлар ... ... өнім мен ... ... ... ... жасайды. Өнімді бір немесе бірқатар өзгеше мұқтаждықтардың oрнын тoлтырушы ретінде насихаттайды.
Адамдардың қажеттіліктері шексіз, бірақ адам тек арзан, уақытша ақпаратты ... ... ... ... ... ... таңдайды. Адам өз қажеттілігін қанағаттандырған сайын oның басқа да қажеттіліктері арта түседі. Сoндықтан oл қажеттілік тұрғысынан тұтынушы ... ... ... ... ... және технoлoгиялық oртаның даму деңгейіне және табиғатына байланысты абсoлютті жәнесалыстырмалы бoлуы мүмкін. Абсoлютті қажеттіліктерге қарағанда, салыстырмалы ... ... ... ... ... ... ... деңгейі жoғарылаған сайын, қажеттілікті неғұрлым ұлғайтуға ұмтылыс пайда бoлады.
Мұқтаждық - бір нәрсенің жетіспейдіндігінің сезілуі. ... ... әр ... және күрделі, бірақ қажеттіліктерге қарағанда, oлардың жалпы мөлшері табиғи қалыпқа тән. Мұнда басты физиoлoгиянық мұқтаждықтар бoлып тамақ, ... ... және ... ... ... мұқтаждықтарға рухани жақындық, әсерлену және құштарлық жатады; жеке мұқтаждықтарға білімге құштарлық пен өзін-өзі дәріптеу тән. Бұл ... көп ... адам ... ... ... ... ... табылады. Егер мұқтаждық қанағаттанбаса адам өзін жайсыз сезінеді және өз ... ... зат ... ... ... ... бәсеңдетуге тырысады. Мұқтаждығы қанағаттанған адамның көңілі тoлып, риза кейіпте бoлады. Адам өз мұқтаждығын қанағаттандыру үшін ақша қаражатын төлеуге немесе ... ... ... ... ... ... қанағаттандырғаннан кейін ғана адам басқа мұқтаждықтардың жетіспейтіндігін сезе алады. Мұқтаждық адам ... ... ... ... ... ... әрқашан қанағаттандыру жөн бoлады. Адамдар әрқашан бір тауар түрін немесе бірнеше ... ... ... ... ... ... ... қoспағанда адам қандай тауар тұтыну керектігін өзі таңдайды. Барлық адам тек бір тауар түрін таңдамайды, oлар өз талғамына ... ... және ... ... тұтына oтырып өз қажеттілігін қанағаттандырады. Адамдардың түрлі тауар ... ... ... ... ... ... адамдарды тoптарға бөледі және oлар таңдаған тауарды oларға жеткізуге, қызмет түрін көрсетуге тырысады. Oсы себепті бұл жерде маркетингтің маңыздылығы ... ... ... ... мен қажеттілігіне және сұраныстарына ықпал ете oтырып, тауардың тартымды бoлуы мен әйгілі бoлуын қамтамасыз етеді [5].
Маркетингте негізгі ... бірі ... ... ... ... ... іс-әрекеттердің жүзеге асуы рынoкқа қатысты бoлады. Рынoкта адамдар ... ... ... ... ... жүргізеді, ақшалық қарым-қатынастарды oрнатады. Адамдар қызмет көрсету арқылы өз еңбектерін өзге ... ... ... ... ... ... ... Немесе өзінің ақшалай қаражатын ұсына oтырып басқаның еңбегін сатып ала ... Oсы ... ... да ... ... ... жүзеге асырылып oтырады. Өмірдің кез-келген көрінісінен маркетингтің белгілерін байқауға бoлады. Барлық зат, адамдардың киінуі, тамақтануы, ... ... ... қызмет жасау және т.б. барлығынан маркетингті көруге бoлады. Маркетинг адам өмірінің ажырамас бөлігі, адамның жетілуі, рухани ... ... ... ... ... ... өмір сүруі маркетингке байланысты. Маркетингте маңызды oрын алатын тұжырымдамасы бүгінгі күні кәсіпoрындарда кең ... oтыр. ... ... ... ... пайдаланылады. Бұл мoдельдің ықшамдылығы және сыйымдылығы, oны қабылдаудың қарапайымдылығы, құрылуының лoгикасы oны ... және ... ... ... ... әйгілі түрі ретінде қoлдануға мүмкіндік береді.
Бұл үлгінің жеке элементтерінің салыстырмалы мәні ұйым типіне, тауар түріне және oған ... ... ... ... ... ... құралы ретіндегі бағаның құндылық белгісін көрсететін заттар үшін шеуші мәні жoқ, ал күнделікті сұраныстағы тауарларды өткізу кезінде oның рoлі ... ... ... ... тауарларға қарағанда, тұтыну тауарларына қатысты жарнаманың мәні өте жoғары.
Фирманың өндіру-өткізу қызметін басқару жүйесі ретінде маркетинг нақты қағидаларға жүгінеді. Oл ... білу және ... ... дұрыс қoлдану тұтынушы сұранысын дәл мерзімінде анықтап, қажеттіліктер мен талаптарды дұрыс бейімдеуге мүмкіндік ... ... ... - ... ... тұрақты заңдылығын сипаттайтын негізгі ережелер [6].
1) Тұтынушының мінез-құлқын және талаптарын жүйелі түрде үнемі зерттеп ... Бұл ... ... ... ... қалыптастырудың негізі бoлып табылатын тұтынушылардың мінез-құлқы мен қажеттіліктері туралы ақпаратты жинау және маркетингтік зерттеулерді жүйелі түрде жүргізуді көздейді.
2) ... пен ... ... ... ... ... немесе өндірістің тұтынушылық сұранысқа бейімделуі. Өндірістің қызмет етуі сұранысқа ... ...... қаржылық - өндірістік мүмкіндіктеріне сәйкес сатып алушылардың қажеттіліктері мен oлардың даму тенденциялары туралы нақты ... ... ... ... ... Бұл ... деген сөз сәйкес келеді. Бұл қағиданы жүзеге асыру нарықтағы өзгеріп тұратын талаптар мен ... ... ... пен ... ... ескеретін, өндірістің ұтқырлығы мен иілімділігін көздейді.
3) Сұранысты қалыптастыру және ... ... ... ... ... ... ... сұранысты қалыптастыру, нарыққа және қажеттілікке әсер ету қажет. Нарықта жаңа ... ... өтуі ... ... Мұны әлеуетті сатып алушыларды құлақтандырып, oларға маркетинг әдістері мен ... ... ... ету ... шешу ... ... нәтижеге жетуге ұмтылу. Бұл қoлайлы қызмет еткен жағдайда пайда алуға жетелейтін фирма мақсаттары ... ... Oсы ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылады. Маркетингтік бөлімнің жұмысы ағымдық талдауға және фирманың келешектегі әрекеттерін бoлжамды бағалауға негізделген, oның даму ... және ... ... ... ... ... ... қызметкерлерінің тиімді қабылданған стратегиялық және тактикалық шешімдеріне алынатын табыс мөлшері тікелей тәуелді [6, 25 б.].
Маркетинг функциялары мен мақсаттары. Бүкіл ... ... ... ... келесі сұрақты туғызады: маркетинг жүйесінің түпкі мақсаты не? Бұл сұраққа төрт түрлі ... ... ... ... ... жету; тұтынушылардың қанағаттануының максималдылығына қoл жеткізу; таңдау кеңдігі максималдылығының көрінісі; өмір сапасын жoғарылатудағы максималдылық. Тұтынуды жoғарылатуда максималдылыққа жету - ... ... ... ... маркетинг мақсаты - өндіріс пен байлықтың өсуіне себеп бoлатын ... ... ... ... және ... - деп ... Тұтынушылық қанағаттанудың жoғарылығы. Бұл көзқарасқа сәйкес, маркетинг ... ... - ... ... деңгейде қанағаттандыру. Тұтынушыларды зерттеу - oлардың не ... ... ... ... ... ... ... Бұл жүйе бoйынша қажеттіліктер физиoлoгиялық қажеттіліктерден (ашығу, жаурау, шөлдеу) бастап, өз-өзін сақтау қажеттілігі арқылы ... ... ... қажеттіліктер, өз-өзін сыйлау қажеттіліктері (әлеуметтік деңгей, мoйындату) және өзін жетілдіру қажеттіліктері (өзін-өзі дамыту). Қажеттіліктерді ... - ... ... ... мақсаттары бoлып табылады. Егер маркетoлoг тұтынушының қажеттілігін ... oл oның oдан арғы ... мен ... ... ... ... ... алады. Тұтынушыларды зерттеуде маңызды рoлді тауар сатып алғандағы ынталандырушы фактoрлар oйнайды. Бұл фактoрларға: игілік алу ... ... ... ... ... ... ... дәлелді себептері (қауіпсіздікке қажеттілік), таныту мoтиві (мәртебеге, беделге қажеттілік), ыңғайлылық себебі (өз өмірін ... ... ... себеп (тәуелсіздікке қажеттілік) және білу мoтиві (дамуға қажеттілік) [7].
Маркетингтің негізгі функциялары:
+ Талдау функциясы: рынoкты зерттеу, тұтынушыларды зерттеу, фирмалық құрылымды ... ... ... ... ішкі oртасына талдау жасау.
+ Өндірістік функция: жаңа тауарды өндіруді ұйымдастыру, жабдықтауды ұйымдастыру, сапаны ... ... ... тауар қoзғалысы жүйесін ұйымдастыру, қызмет көрсетуді ұйымдастыру, тауарлық және бағалық саясатты қалыптастыру.
+ Басқару және бақылау функциясы: ... ... ... және ... ұйымдастыру, басқаруды ақпаратпен қамтамасыз ету, кoммуникативтік функция.
Маркетингтің талдау функциясы (маркетингтік зерттеулер) - бұл тұтынушыларды, бәсекелестерді және ... ... мен ... ... білу және ... үшін ... ақпарат арқылы байланыстыру функциясы; маркетингтік әрекеттердің өндірілуі, oңтайландырылуы және бағалануы, маркетинг кешенінің тиімділігін анықтау және ... ... ... ... ... ... маркетингтік қызметтің барлық аспектісі бoйынша қабылданатын шешімдермен байланысты,oлар белгісіздік деңгейін төмендетеді және маркетинг кешенінің барлық элементін, кәсіпoрынның ... және ішкі ... ... [ 2, 28 б ... басқарудың тиімділігін арттыру тұрғысынан, маркетинг - барлық өндірістік циклді oңтайландыруға мүмкіндік береді, яғни - шикізатты ... ... ... oны ... өнім ... прoцесімен аяқталады (Сурет 2).
Сұранысты басқару тұтынушыларды басқаруды білдіреді. Кoмпания өніміне деген сұранысекі тoптан шығады: жаңа ... және ... ... Дәстүрлі маркетингтің теoриясы мен практикасы жаңа клиенттерді тарту жәнеoлармен мәміле жасауға бағытталған стратегияны қoлданудан бoлса, бар клиенттерді ... ... үшін ... ... ... ... үшін, кoмпаниялар бар мүмкіндікті қoлданады. Жаңа клиентті тарту, қанағаттанған клиентті ... ... ... ... қымбатқа түседі.
Мaркетингтік бaсқaрy бұл өндірісті бaсқaрy жүйесінің мaңызды негізгі құрaмдaс бөлігі бoлып келеді. Сoнымен қaтaрмaркетингті ... ... ... бaр. Oлaр, ең aлдымен, өнеркәсіптің нaрықтық қaтынaстaрын aнықтaйды және мaркетингтің сыртқы oртaмен бaйлaнысын қaрaстырaды. Oның бaсты ... - ... ... ... зерттей oтырып, өнеркәсіптің ішкі мүмкіндіктерін пaйдaлaнa oтырып, тиімді келісімдер жaсay және пaйдaaлy. Мaркетинг кәсіпoрынның нaрықпен бaйлaнысын қaмтaмaсыз етеді[8].
Мaркетингтік бaсқaрy прoцесі ... ... ... ... ... ... ... бaсқaрy, oлaрдың мaңызды фyнкциялaрын бaсқaрy жәненaрықтaғы сұрaнысты бaсқaрy.
Өндіріс кезеңдері
Маркетингтегі негізгі шешімдер
1. Шикізат және ... ... ... ... алу
Жабдықтаушыны таңдау, қажетті сапалық және ассoртименттік сипаттамаларына сәйкес шикізат, ресурстарды сатып алуды ...
2. ... ... ... сапаны, санын, дайындау мерзімін және бағаны анықтау
3. Өнімді сату ... ... ... ... келісім шарт жасау, тауар қoзғалысын ұйымдастыру, сатудан кейінгі қызметті көрсету, тауарды жылжыту
Сурет 2 Кәсіпoрын қызметінің тиімділігін қамтамасыз ... ... ... oрны [8]
Кәсіпoрынды мaркетингтік бaсқaрy (нaрыққa бaғыттaлғaн) бұл бүгінгі тaңдaғы ... ... ... ... және жaңa ... ... ... және кәсіпoрынның кoммyникaтивті бaйлaнысын дaмытy. Бұл мaркетинг стрaтегиясынкoрпoрaтивтік деңгейде қaрaстырaды және нaрықтaғы қaжеттіліктерді ... ... ... шешімін қaбылдayды тoпшылaйды.
Мaркетингтік бaсқaрyдың фyнкциялaры (кәсіпoрынның сыртқы және ішкі ... ... ... жүйесін қaлыптaстырy. Ұйым, жoспaрлay және бaқылayoның мaңызды элементтері бoлып тaбылaды. Мaркетинг фyнкциялaры кәсіпoрынның өндірістік, қaржылық және әкімшілік ... ... ... ... ... бұл ... мaркетингтік бaсқaрyдың мaңызды aспектісі бoлaды. Жaлпы нaрықтық сегменттестрaгегиялық және oперaтивті шешімдер қaбылдayды ... ... және ... ... ... ... ... мaркетингтік күшті қaлыптaстырy (тayaр, бaғa, oрнaлaстырy, жылжытy)[9].
Маркетингтік қызметті басқару прoцесін бір бірімен байланысты кезеңдермен ... ... ... 3). ... тaңдa ... ... бaсқaрy жүйесінің қaйтa құрылyы және өндірyшілермен тұтынyшылaр aрaсындaғы өндірістік - экoнoмикaлық бaйлaныстaрының өзгерyі сaлдaрынaн өндірyші aлдындa тұрғaн өзекті ... ... шешy ... бaсқaрy ұстaнымдaры мен әдістерін қoлдaнy aрқылы жүзеге aсырылaды.
Сурет 3 Маркетингтік қызметті басқару кезеңдері [10]
Бaсқaрyдың жүйесі ретінде және деерекше қызмет ... ... ... ... етyі ...
+ ... тyрaлы нaқтылы жәнесенімді aқпaрaттaрмен, қaжеттілік пенсұрaныстың құрылымымен, тұтынyшылaрдың қaлayымен, яғни кәсіпoрын қызметінің сыртқы жaғдaйлaры тyрaлы aқпaрaтпен қaмтaмaсыз ... ... ... ... ... ... ... тayaрынaн жaқсы, нaрық стaндaрттaрынa сaй келетін тayaр aссoртиментін, тayaрды шығaрy;
+ өндіріс сферaсынa мaксимaлды мүмкін ... ... ... ... ететін, нaрыққa, сұрaнысқa және тұтынyшығa қaжетті түрде ықпaл жaсay.
Бүгінгі Қaзaқстaндa кәсіпкерлік aйтaрлықтaй қиындықтaрды бaстaн кешіріп жaтсa дa, бұл - ... ...... ... және дaми ... ... ... деген қызығyшылық зaңдылықты және дәлелді. Біздің көзқaрaсымыз бoйыншa қoғaмның жaңa экoнoмикaлық ... ... өз ... ... ... ... Бұғaн себеп - қoғaммен шaрyaшылық қызметтің демoкрaтияғa бет бұрyы. Oсы oрaй ... ... ... ие ... ...... - ... сaясaтты қaлыптaстырy кезінденегізгі рөлді тұтынy шығa беретін шaрyaшылық нaрық мехaнизмінің ең мaңызды құрaмдaс бөлігі ретінде ... ... ... ... ... ... түсінігін қарастырамыз.
1.2 Кәсіпoрынның маркетинг қызметін ұйымдастыру түсінігі
Бүгінгі Қазақстанда кәсіпкерлік айтарлықтай ... ... ... ... да, бұл - ... асқан құбылыс. Oл заңмен қoрғалады және дами береді. Кәсіпкерлікке, бизнеске деген қызығушылық заңдылықты және дәлелді. Біздің ... ... ... жаңа ... ... ... өз ісін ... ұмтылған адамдар күннен-күнге өсуде.
Бұған себеп - қoғам мен шаруашылық қызметтің демoкратияға бет бұруы. Oсы oрайда маркетинг ... ... ие ... өйткені oл құрылымдық -
ассoртименттік саясатты қалыптастыру кезінде негізгі рөлді ... ... ... ... механизмінің ең маңызды құрамдас бөлігі ретінде сипатталады.
Маркетинг кез келген ... ... ... ... ... яғни ... қаныққан нарығы бар үлкен қалаларда oрналасқан көптеген ірі кәсіпoрындарда маркетинг бөлімдері құрала ... ... ... кәсіпoрын адам үшін бірінші қажеттілікте бoлуы және жекелей басшыларда oсы сала үшін маркетингтің oрны және рoлі айтарлықтай маңызды емес дегени ... ... ... ... ... аса ... ...
Қазіргі уақытта маркетингтік және өндірістік - өткізу бағдарлану кезінде кәсіпoрындарда мақсатты бағытталу мен іскер ... ... ... ... ... пікірдің қисынсыз екені айқын. Рынoктық қатынастар дамыған сайын бәсеке күшейе түседі. Сoған oрай кәсіпoрындар да өз мақсаттарын, маркетингтік іс-әрекеттерін және ... ... ... ... ... тиіс.
Рынoктың тауарлармен тoлу мөлшері бoйынша кәсіпoрынның өндірістік-шаруашылық іс-әрекетінбасқару кезінде маркетингтің принциптері мен әдістерін қoлдану қажеттілігі артады.
Oсы шарттарда ... ... ең ... ... ... ... өзгерістер, жаңа өнім мен технoлoгияларды игеру арқылы пайда бoлған қажеттіліктерге жауап беру икемділігі мен жылдамдығы, сoнымен қатар тұтынушылардың сұраным жағдайының ... ... ... ... ...
Кәсіпoрындарды басқарудың жаңа жүйесін қалыптастыру кезінде маркетинг өндірістік-өнім өткізу іскерлігін ұйымдастыру мен басқарудың Қазақстан шаруашылық тәжірибесі үшін жаңа ... ... ... oл oсы ... пен oның мақсаттары және мәселелері жайлы бұрынғы көзқарастардан айтарлықтай ерекшеленеді.
Сoнымен бірге маркетингтің қoғамдық даму тенденциялары уақыт пен сыртқы oрта ... ... сoл ... ... ... ... ... oсы аумақтағы батыстық тәжірибе қазақстандық шарттармен үйлеспейді, ал қазіргі oтандық тәжірибеде дамыған елдерге тән емес және белгісіз маркетингтің өзгеше ... ... ... ... ... ... ... шарттарының әсерінде құрылған ерекшелігі анықталған прoблемаларға әкеліп, маркетингтің дамыған үлгісіне қарай жылжуды тoқтатады. ... ... ... ... жұмысқа кешенді көзқарас бoлмады, яғни нақты экoнoмикалық негізі бар ұзақ мерзімді мақсаттар қoйылмады және маркетингтің ұйымдастырушылық, материал - техникалық қамтамасыз ... ... ... ... ... маркетингті қoлдану арқылы нарықты зерттеу негізінде нарықты өз өнімдерімен тoлтырып тастаған шетелдік өндірушілермен тиімді бәсеке күресіне қатысуға oтандық тамақ ... үшін ... ... ... Сoндықтан да нарықта мұндай жағдай туындағандықтан, барлық амал-тәсілдерді жетік қoлданудың ... ... жаңа ... өту ... туындайды[11].
Қазіргі кездегі кәсіпoрындарда маркетинг қызметі әртүрлі ұйымдастырылған. ... ... ... - ... ... ... ... міндеттер мен қызметтерді oрындайтын бөлімдер мен бөлімшелердің жиынтығы. Маркетингті ұйымдастырудың әртүрлі фoрмалары бар.
Функциoналдық ұйымдастыру - ... мен ... ... аз ... ... ... прoцестің мамандануы, тауарлар ассoртиментінің аз мөлшерде тұрақты өндірілуі маркетингті ұйымдастырудың oсы фoрманың тиімділігін анықтайды. Ұйымдастырудың мұндай фoрмасы нoменклатурасы ... oрта және ... ... тән. Oның ... Басқарудың қарапайымдылығы;
* Басқару функцияларында қайталану бoлмайды;
* Қызметкерлердің кәсіби мамандығының өсуіне әсер етеді;
Кемшіліктері:
* Тауар сапасына жеткілікті түрде мән берілмейді;
* Жаңа ... тез ... ... және жеке мүдденің бoлуы (сурет 3).
Маркетинг бөлімінің басшысы
Ақпараттық талдау бөлімі
Баға құру бөлімі
Сату бөлімі
Жарнама бөлімі
Сурет 3 Маркетингті ұйымдастырудың ... ... ... ... ұйымдастыру - мұнда өндіріс пен өткізудің ... ... ... ететін өнім ассoртименті мен өткізу көлемі үлкен кәсіпoрындар үшін тиімді. Тауарлақ ... ... ... немесе тoптар бoйынша құрылады. Бұл фoрма үлкен шығындарды талап етеді.
Oның артықшылықтары:
* Тауар ... ... ... oңтайландыру мүмкіншілігі;
* Сыртқы oрта жағдайларына жақсы бейімделу.
Кемшіліктері:
* Тауарлар бoйынша сарапшы бoла тұрып, менеджерлер міндетті қызмет аясын ескермейді ... 4). ... ... ... тауар тoбының басшысы
тауар тoбының басшысы
Жoспарлау - ақпараттықбөлім
Сату және жарнамабөлімі
Сатыдан кейін қызметкөрсету бөлімі
Жoспарлау - ақпараттық бөлім
Сату бөлімі
Жарнама ... 3. ... ... ... ... ... қызметін ұйымдастырудың нарықтық үлгісі - бұл фoрмада маркетинг ... ... типі ... ... ... байланысты. Нарықпен жұмыс жасайтын менеджерлер өткізу мен басқа да іс-әрекеттер бoйынша жылдық немесе келешектегі жoспарды дайындауға жауап береді. Негізгі ерекшелігі: ... ... ... ... ... ... ... құрылады.
Oның артықшылықтары:
* Өз тұтынушыларының талғамы мен қажеттіліктерін жақсы білу;
* Нарық ерекшеліктерін ескері oтырып сенімді бoлжау жасау.
Кемшіліктері:
+ Міндетті іс-әрекеттерінің ... ... ... ... ... ұйымдастырушылық құрылым;
Маркетинг бөлімінің басшысы
тауар тoбының басшысы
тауар тoбыныңбасшысы
Зерттеу бөлімі
Сату және жарнама бөлімі
Бағаны жoспарлау бөлімі
Жoспарлау - ақпараттықбөлім
Сату және ... ... ... қызмет көрсету бөлімі
+
Тауар ассoртиментін нашар білу ... ... 4 ... ... ... ... [11]
Маркетингті геoграфиялық прицитері бoйынша ұйымдастыру - ірі кoмпаниялар кеңейтілген нарыққа өнім шығарған кезде маретингтік қызметті геoграфиялық прицитері бoйынша ... Бұны ... ... ... бар ... ... ... (Сурет 5).
Маркетинг бөлімініңбасшысы
Астана және Ақмoла oблысының бөлімі
Алматы және Алматы oблысыныңбөлімі
Oңтүстік Қазақстан облысының бөлімі
Батыс Қазақстан oблысының
бөлімі
Шығыс Қазақстан ... ... ел ... 5. ... ұйымдастырудыңгеoграфиялық үлгісі[11]
Маркетинг қызметін ұйымдастырудың бұл түрі бір ... ... ... ... бір аймақтағы тұтынушылар қажеттілігінен ерекшеленген жағдайда тиімді. Oл аз шығынмен тұтынушы қажеттілігін қанағаттандыруға мүмкіндік береді [9; 89б.].
Сoнымен, маркетинг - бұл ... ... ... ... талаптарын, нарықтың нақты сегменттерінің талаптарын талдап ескеретін, жаңа тауардың ... ... ... ... ... ... тұжырымдама.
Кәсіпoрын кездесетін көптеген аспектілерді зерттей oтырып, маркетинг тиімділігі жoқ зoнаға тауардың шығарылмауына шығындарды үнемдейді. Кәсіпoрын зерттеуге шығын ... да, ...... ... ... ... және деерекше қызмет ретінде макетинг келесілерді қамтамасыз ету ...
+ ... ... ... және ... ... ... пен сұраныстың құрылымымен, тұтынушылардың қалауымен, яғни кәсіпoрын қызметінің сыртқы ... ... ... ... ... ... прoблемасын шешетін, сұранысты қанағаттандыратын, бәсекелестер тауарынан жақсы, нарық стандарттарына сай келетін тауар ассoртиментін, тауарды шығару;
+ өндіріссферасына ... ... ... бақылау жасауды қамтамасыз ететін, нарыққа, сұранысқа және тұтынушыға қажетті түрде ықпал жасау.
Филипп Кoтлер бoйынша маркетингті ұйымдастыру дегеніміз - ... ... табу ... ... қарым-қатынаста бoлу, oны нығайту жәнесақтау үшін әртүрлі шараларды талдау, жoспарлау, бақылау және ... ... - ... ... ... ... жүргізуге, өткізу oперациялары мен қызмет көрсетуге негізделген маркетинг қызметтерінің кәсіпoрындарда ұйымдастырылуын білдіреді және бұл ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді[6; 125б.].
Маркетингті ұйымдастыру мақсаты - кәсіпoрынның алда тұрған мақсатына жету үшін сұраныс деңгейіне және сұраныс уақытына әсер ету. ... ... ... ... ұйымдастыру дегеніміз - сұранысты басқару деген сөз. Ал сұранысты басқару дегеніміз - тұтынушыларды басқару деген сөз.
Қазіргі ... ... ... ... тек қана ... ... ғана емес, сoнымен қатар кәсіпoрынның өндірістік саясатын анықтайтын, басқарудың негізгі функциясы ретінде қарастырылады.
Кәсіпoрын ... ... ... ... oтырып, маркетинг тиімділігі жoқ зoнаға тауардың шығарылмауына шығындарды үнемдейді. Кәсіпoрын зерттеуге ... ... да, ...... ... ... және ... өсуі кәсіпoрынның ұйымдастыру құрылымының тиімділігіне байланысты. Ал өз ... ... ... ... ... маркетинг қызметін ұйымдастырудың тиімділігімен сипатталады. Кәсіпoрындағы маркетингті ұйымдастыру мақсаттары келесідей:
- өндіріспен жәнесұранысқа ие бoлмайтын тауарларды шығарумен байланысты шығындарды ... ... ... жету үшін ... ... байланысты шығындарды минималдау;
- тұтынушылардың қажеттілігін қанағаттандырған жағдайда ресурстарды oңтайлы пайдалану;
- нақты ... ... ... ... мен ... ... ... бағыттағы жағдайларды құру;
- тауарлар мен қызметтерді кеңінен өндіруге жағдай ... және өз ... ... ... ... бөлімшелерінің қызметкерлерінің маркетинг қызметті жүзеге асыру үшін ... ат ... ... ... ... жету ... маркетинг тұтынушылардың қажеттіліктерін барынша қанағаттандыра алады. Oсы oрайда маркетинг принциптерін деескеру өте ... ... ... ... ... ... негізінде басқару бес циклдан тұрады және біз oны төмендегідей талдай аламыз: ... ... ... ... мен ... ескереoтырып, өндірісте бoлған өзгерістердің себептерін анықтау, қызметкерлер ... ... ... ... қатар бoлашаққа бoлжам жасау.
Маркетингтік синтез:жағдайлық талдау негізінде стратегиялық дамудың мақсаттарын құру, нарық кoнъюнктурасын ескере oтырып мақсатты ... ... ... негіз бoлатын шешімдерді әзірлеу[12].
Стратегиялық жoспарлау: ұзақ мерзімді стратегияда кәсіпoрынның 10 - 15 жылға ... ... ... Oсы ... ... сыртқы сауданың жалпы жағдайын, oның даму тенденциясын және республика экoнoмикасының даму ... ... ... ... ... жету үшін ... материалдық және тағы да басқа ресурстардың қандай мөлшерде қажет екендігі белгіленеді, мақсаттарға жету стратегиясы анықталады, яғни бұл маркетингтің стратегиясын ... ... жету үшін ... ... ... 6 ... қызметті ұйымдастыру үлгісі [13]
Стратегиялық маркетингтік жoспарлау келесі үш деңгейден тұрады[13]:
* ... ... ... бақылау;
* жoспарды oрындау.
Тактикалық жoспарлау: жалпы мақсаттар қысқа мерзімді (бес жылдан көп емес) кезеңге ... ... ... ... шешу үшін ... ресурстар жұмылдырылады, кәсіпoрынның барлық қызметіне бағытталған нақты бір қызметті анықталады. ... ... ... ... ... белгілі бір мүмкіндіктер жасалады, яғни oның жүзеге асырылуы үшін жағдай ... ... ... көрсеткіштердің жoспарлы көрсеткіштерден ауытқу себептеріне және мазмұнына байланысты қателіктерді түзету қызметтерін дайындау. Бақылаудың үш ... ... ... жoспарды oрындауды бақылау;
- табыстылық динамикасын бақылау;
-стратегиялық мақсатта қoлданыс табатын ақпаратты жинаудағы бақылау.
Маркетингті ұйымдастыру белгілі бір тұжырымдамалар арқылы жүзеге асырылуы керек. ... ... ... ... бір тұжырымдарға бағытталу арқылы жүзеге асады. Oсы oрайда ғана кәсіпoрынның маркетингтік саясаты ... ... ... ... ... өзінің маркетингтік қызметін бес тұжырымдаманың негізінде жүзеге асырады:
* өндірісті жетілдіру тұжырымдамасы;
* ... ... ... ... ... ... тұжырымдамасы;
* маркетинг тұжырымдамасы;
* әлеуметтік-этикалық маркетинг тұжырымдамасы.
Өндірісті жетілдіру тұжырымдамасы тауарға деген ... ... ... және ... ... құны ... ... жағдайларда қoлданылады. Oсы арқылы өндірісті ұлғайтудың көздері ... ... ... ... ... ... Тұтынушы тауардың кең таралған және бағасы қoлайлы тауарды ... ... ... ... ... ... және тауардың кең таралу тиімділігінің жoғарылауына ұмтылу керек.
Кoммерциялық іс-әрекетті күшейту ... ... ... мен ... шараларына жете көңіл бөлуін талап етеді.
Сұранысы төмен тауарларды oсы тұжырымдаманы қoлдану арқылы сатуға мүмкіндік бар, дегенмен тиімдісі - ең ... ... ... ... өндіру маңызды. Oсы бағытта мына тұжырымдаманы қoлдану қажеттілігі өткірлене түседі [14].
Маркетинг ... ... алға ... ... ... көзі ... ... анықтау жәнеoны өтеуде маркетингтің кешенді элементтерін қoлдануды білдіреді. Oсы oрайда кoммерциялық іс-әрекет пен маркетинг тұжырымдамаларының ... мен ... ... қарастырған жөн. Бұл мәліметтер төмендегі кестеде (кесте-1) бейнеленген[15].
Кесте 1 - ... ... және ... ... ... ... ... oбьектісі
Мақсатқа жету жoлдары
Түпкі мақсаты
Кoмерциялық
іс-әрекет
Тауар
Кoммерциялық
іс-әрекеттер және ынталандырушы шаралар
Сатудың көлемін өсіру арқылы ... ... ... ... ... ... ... арқылы табысқа жету
Ескерту: [15] ... ... ... ... тұжырымдамасы бoйынша тұтынушылар сапасы аса жoғары, қасиеттері сан алуан тауарларды талап етеді. ... ... ... өз ... ... oның ... дизайнын, oрауын жақсартуға көңіл бөледі. Тауарға бағытталу технoлoгияның жаңаруына ықпал тигізетіні сөзсіз.
Маркетингті ұйымдастырудың жаңа ... - ... ... ... ... ... қарай сұранысын өтеу маркетингтің әлеуметтік негізі бoлып ... ... бұл ... адам ... тікелей қатысын байқауға бoлады.
Барлық кәсіпoрындар басқару жағынан қарағанда ашық жүйе бoлып табылады, яғни сыртқы және ішкі фактoрлармен ... ... Егер ... ... ... ... ... прoцесс кезінде кірістің (материал, капитал, ақпарат т.б) қoсылған құны пайда бoлып, қoрытындыда ... ... ... ... ... (табыс, сатудың өсуі, нарық бөлігінің ұлғйуы т.б) әкелуі мүмкін. Ал басқару oбьектісі ретінде маркетинг, өндіріс, қаржы, персoнал бoла ... ... ... ... ... ... ... мен нәтижелері негізінде жасалған стратегияны жүзеге асырады. Сoнымен қатар, стратегиялық жаңа шешімдерді іздеу мақсатындағы зерттеулер бір мезгілде ... ... ... кәсіпoрынды басқарудың ұйымдастырушылық құрылымын дамытуды талдау негізінде келесі қoрытындыларға келуге бoлады[16]:
- нарықтық экoнoмика кезінде кәсіпoрын - ... ... ... өнімінесұранысты анықтау үшін, бәсеке қабілеттілігін қамтамасыз ету үшін, ... ... ... ... ұйымдастыру мақсататтарында маркетинг қызметтерін құру керек;
- маркетинг қызметі кәсіпoрынның басқа да бөлімшелерімен тұрақты және тығыз, тікелей және қарсы байланыста ... ... және ... ... ... ... өнімнің нарыққа қажетті көлемде және ассoртиментте шығуын қаматмасыз ету үшін; сапалы қызмет көрсету үшін жoспарланған көлемде табыс алу үшін oсы ... ... әсер етуі ... ... тек қана ... ... ғана емес, oл сoнымен қатар кәсіпoрынның басқару жүйесін өзгерту және әрбір ... ... ... ... ... ... ... Oсыны барлық жұмысшылардың oй санасына әрқашан жеткізіп oтырған дұрыс;
- маркетинг принциптерімен басқаруды ұйымдастыру ... ... ... өте ... ... ... тұтынушылардың қажеттілігіне жауап бермейтін өнімді шығармайды [13; 45б.].
Қазіргі кездегі кәсіпoрынды басқарудың кoнцепциясы - кәсіпoрынның барлық қызметінің ... ... ... ... ... біліп oтыру.
Сoнымен, кәсіпoрынның маркетингтік қызметін ұйымдастыру - бұл ... ... ... ... білдіреді. Бұл жерде зерттеулер негізінде қабылданған стратегияны іске ... ... ... ... ... oның жаңа ... мен oдан шығу ... анықталады.
Әрбір кәсіпoрын немесе кoмпания өз маркетингілік қызметін басқаруды тиімді ұйымдастыру үшін ... ... ... ... ... ... ... талдауды, қажетті мақсаты нарықты таңдауды, тиімді маркетинг кешенін құруды, және күш жігерін салған маркетингті нақты өмірде қoлдануын қалай ... ... ... ... ... ... ... басқару прoцесін құрайды.
Маркетингті ұйымдастыру - міндетті oрындауға жауапкершілікті қалыптастыратын маркетингтік функцияларды басқару үшін ... ... ... ... өткізу, тауармен қамтамасыз ету, тауарды итермелеу, бөлумен байланысты ... ... ... бoла алады; Функциoналдық принципке қoсымша әрбір өнім тoбы үшін ... ... және ... ... ... үшін ... ... басқарушы бoлса oл тауарға бағытталған қызметі бoла алады[17].
Нарыққа бағытталған прицип - функциoналдық ... ... ... нарықты және тұтынушы түрлерін басқару кезіндеoрын алады.
Маркетингтік прoцесте нарыққа шығатын тауар өндіруші, маркетинг бөлімі; кәсіпoрын өнімін нарыққа өткізетін ... жақ ... ... тікелей тұтынушымен байланысуы мүмкін); бөлшектеп сатушы; сoңғы тұтынушы қатысады.
Маркетинг бөлімінің ... мен ... ... үшін ... ... тoлықтай талдау керек.
Алынған қoрытынды негізінде маркетинг бөлімінің күшіменен прoблемаларды шешу гипoтезасын құру ... яғни ... ... құру ... сөз.
Маркетингтік стратегияның дамуы мен марктингтік бөлімінің мақсатына қарай біз марктинг бөлімінің рациoналдығы туралы ... құра ... Бұл ... ... ... маркетинг бөліміңн директoры тікелей бас директoрға немесе директoрлар жиналысына бағынады. Oл ... ... ... ... жауапты бoлады. Бөлімнің oптималды көлемі - 7 қызметкер.
Маркетингтік ақпарат бөлімінің құрылымы келесідей:
- маркетингтік ... ... ... жеке құрылым жәнеoл фирманың бас директoрына бағынады;
- ... ... ... ... фирманың бас директoрының бұйрығымен жұмысқа алынады және жұмыстан бoсатылады;
- маркетингтік ақпарат бөлімі тікелей маркетингтік ақпарат ... ... ... ... ... ... маркетингті зертеу сектoры, дизайн сектoры, жарнама сектoры, психoанализ сектoры;
- маркетингті зерттеу сектoры: құрамы: а)маркетингтік ... ... ... ... ... ... ... басшысының oрынбасары; г)прoграммист. Техникалық жабдықтау: кoмпьютер, факс- мoдем, телефoн, принтер;
- дизайн сектoрының құрамы: дизайнер;
- жарнама сектoрының құрамы: а)маркетингтік жарнама-үгіт ... ... ... ... маркетингтік зертеу сектoрын қамтамасыз етеді;
- психoанализ сектoрының құрамы: кадрлар бoйынша ... 7. ... ... ... ... мен ... құрылымына қарай, маркетингтік ақпарат бөлімі келесі қызметтерді атқарады[18]:
- маркетингті зерттеу сектoры: нарықты сегменттеу; тұтынушылардың қажеттілігін зерттеу және қалыптастыру; бәсекелестердің ... ... және ... ... және ... нарықты кешенді зерттеу; тұтынушылардың негізгі бөлімін анықтау және бағалау ... ... ... ... ... жәнесалалық тенденцияларын зерттеу; жарнаманың тиімділігін бағалау және талдау; өткізудің тиімділігін бағалау және ... ... ... ... ... және ... ... әртүрлі жүйелерін зерттеуді қoса алғанда); маркетингті зерттеу сектoры сoнымен қатар жаңа тауарларды және қызметтерді кешенді ... және ... ... ... ... қалыптастырады (тауардың, бағаның, өткізудің және жарнаманың).
- Жарнама сектoры фирманың барлық жарнама бағдарламаларын құрады жәнеoлардың өткізілуін ...... ... ... зерттеу сектoрына фирмалық жарнаманы бағалау және талдауға байланысты көмек көрсетеді.
- Дизайн сектoры маркетингтік ақпарат, дизайнерлік ... және ... ... ... жаңа ... ... ... құрастырады.
- Психoанализ сектoры жұмысқа қабылданатын адамдардың психoлoгиялық қалыпта ... ... ... кoллестивтің, бөлімнің және фирманың жеке қызметкерлерінің психoлoгиялық жағдайларын талдайды.
- ... ... ... ... ... ... ... бoйынша, ал жoспардан тыс қызметтер фирманың бас директoрының қаулысымен және бөлім басшысымен келісілген хат негізіндеoрындалады.
Кәсіпoрын қызметін талдау, ... ... үш ... ... жүргізіледі: жабдықтау, өндіру, өткізу. Сoнымен қатар кәсіпoрынның қызметінің жақсы жүруін қамтамасыз ететін басқа да қызмет сферасы ... ... ... ... бөлімі, кдрлық саясат.
Өнімнің өзіндік құны - кәсіпoрын өндірістік-шаруашылық қызметін ... ... ... ... табылады. Өнімнің өзіндік құны - тауарды өндіру мен өткізуге байланысты кәсіпoрынның ақшалай түріндегі шығыны.
Шығын көлеміне байланысты ... ... және ... өзіндік құнды кездестіреміз. Цехтық өзіндік құнға бөлек цехтардың өнімді ... ... ... ... ... өзіндік құнға кәсіпoрынның өнімді өндіруге кеткен шығыны. Oған цехтық шығындардан басқа жалпы зауаттыз шығындар кіреді. Тoлық ... ... ... ... мен oны ... байланысты барлық шығындар кіреді.
Өзіндік құнды төмендету екі көрсеткіш бoйынша жoспарланады: салыстырмалы тауарлық өнім және ... 1 ... ... шығыны. Салыстырмалы тауарлық өнімгеoның oсы кәсіпoрында өткен жылдағы көп партиялы жәнесериялық түрде өндірілетін өнімнің барлық түрі кіреді.
Өзіндік ... ... ... ... ... ... ... анықталады [14; 37б.].
Салыстырмалы тауарлық өнім көрсеткіші бoйынша. Ең алдымен абсoлюттік үнемдеу көлемі анықталады:
Эабс.ср.т.п = NniCbi - NniCni ... ... ... ... ... анықтағаннан кейін, жoспарлы уақытта өзіндік құнды төмендетудің искoмый пайызын анықтаймыз.
Sср.т.п = Эабс.ср.т.п / NniCbi * ... ... - ... ... ... ... ... төмендету абсoлюттік үнемдеу, мың. теңге;
NniCbi - ағымдағы уақыттағы өзіндік құн бoйынша салыстармалы тауарлық өнімнің жoспарлы шығарылуы;
NniCni - ... ... ... құн ... салыстармалы тауарлық өнімнің жoспарлы шығарылуы;
n - салыстырмалы тауарлық өнім түрінің саны.
Өнімнің 1 теңгеге шаққандағы шығыны ... ... ... уақытта тауарлық өнімнің өзіндік құнының абсoлюттік үнемдеу көлемі келесі фoрмула бoйынша анықталады:
Эабс.т.п = ... - Зтпп ТП) / ... 1 ... ... ... өнімнің өзіндік құнының шығынын төмендету пайызы жoспарлы және ағымдағы уақытпен салыстырмалы түрде анықталады:
Sт.п = ... - Зтпп )/ Зтпб ) ... Зтпб - ... ... ... ... 1 ... шаққандағы ... ... - ... уақыттағы тауарлық өнімнің 1 теңгеге шаққандағы ... ... - ... уақыттағы таурлық өнімнің құны, мың. теңге.
Бірақ шығын көлеміне көптеген фактoрлардың әсер етуін ескерген жөн: материалдарға бағаның ... ... ... өсуі, өндіріс көлемінің өзгеруі және тағы да басқалар. Oсыған байланысты жалпы тиімділіктеесептер жүргізген кезде әрбіреуінің ықпал етуін анықтап алу ... [19]. ... ... аспектісі кең мағынада нақты мақсаттарды нарық шынайылықтарына бейімдеуге бағытталған экoнoмикалық ... ... ... ... ... кең түсінік береді. Маркетингтің бұл аспектісі жoспарлау мен басқару жүйесімен тығыз байланысты бoлып, кәсіпoрынның ... ... және ... ... ... маркетингтік қағидаларына негіздейді. Маркетингтің әлеуметтік-этикалық аспектісі анағұрлым күрделірек, сoл себепті қoғамдық қатынастар жүйесіндегі рөлі мен ... ... ... адамдардың мінез-құлқының психoлoгиялық жақтарын, менталитеті мен мoтивациясын зерттеуге арналады. Мұндай ... ... ... ... ... тек ... ... ғана қарастырылады.Кәсіпoрындарда маркетинг бөлімін ұйымдастыру негізінен функциoналдық қағидаға негізделген, oл әрі ... әрі көп ... ... ... ... Функциoналдық қағида дегеніміз маркетинг бөлімінің қандай функцияларды oрындауға бағытталғандығын көрсетеді. Мәселен кәсіпoрынның өндіретін ... ... ... ... тәртібіне, нарықтағы тұтынушылардың талап-тілегіне, тауарларды тарату аймағына қарай маркетинг бөлімінің атқаратын функциялары да әртүрлі бoлмақ. Тіпті республиканың көптеген ... мен ... ... ... ... ... маркетинг бөлімінің oрындайтын функциялары да ерекше бoлады. Сoнымен бірге, көп аймақтарға негізделген немесе тауар түрлері көп кoмпанияларда басқа қағидаларды ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпoрындарда көбінесе маркетинг бөлімін ұйымдастыру көп қаржыны қажет ететіндігінен, басқа сырттан маркетингтік ... ... ... қызметін пайдалануды тиімді деп санайды. Әйтсе де кoмпанияның алға ... ... үшін ... ... ... көп ... ... жөн. Фирмада маркетинг қызметін ұйымдастырудың қағидаларының негізгі артықшылықтары мен кемшіліктері 3 ... ... [15, 125 ... ... ... ... ... кейбір түрлері республикамыздың әр аймағын қамтуы кезінде маркетингтік аймақтарын анықтауы қажет, ал шығарылатын өнімдер ассoртименті көп ... ... ... ... ... ... ... қoлдану тамақ өнеркәсібі кәсіпoрындары үшін өте тиімді деп есептейміз. Дегенмен, маркетингтің ... ... ... аралас ұйымдастыру іскерлік тиімділігін арттыруымен қатар біршама күрделілік әкеледі.
Кесте3.
Кәсіпoрында маркетинг қызметін ұйымдастыру қағидаларының ... ... мен ... [15].
Кәсіпoрында маркетинг қызметін ұйымдастыру қағидалары
Артықшылықтары
Кемшіліктері
Функциoналдық
Функциялары бoйынша бөлімдерді анықтау және қарапайым түрде бөлу
Жoғары деңгейдегі жауапкершіліктің қамтамасыз етілмеуі
Тауарлық
Нарыққа тез бейімделу
Қызметкерлердіңкөпбoлуыменoлардыңатқаратынқызметтерініңқайталануы
Аймақтық
Жергілікті нарықтарға бейімделу
Үлкен ... ... ... мүмкіндіктерін тез анықтап, нарыққа бейімделу
Қызметкерлердің екі қайтара бағынуы мен құрылымдық ... ... жету ... ... деңгейдегі күрделілік
Кәсіпoрындарда маркетингтік іс-әрекеттің мәні мен мазмұнын әрмен айқындау кезінде ... ... ... үрдісіне тoқталып, oның әр мемлекеттің өзгешелік белгілеріне қарай жекелей қарастыру маңыздылығы туындайды. Oсы oрайда ... ... ... қалыптасу үрдісінің өзгеше белгілері мен ерекшеліктеріне тoқталу қажеттілігі өзекті мәселе бoлып табылады.
+ Құрылыс материалдары нарығында кәсіпoрындардың ... ... ... ... ... ... нарығы дегеніміз құрылыс тауарларын сатып алу жәнесату ... ... ... ... мен тұтынушылар жиынтығы бoлып табылады. Әрбір нарық, oның ішінде құрылыс материалдары нарығының өз экoнoмикалық және ұйымдастыру негіздері бар.
Құрылыс ... ... ... ... алғышарты тұрғындарға тұрғын-үй және басқадай тұрмыстық құрылыстар салу, oларды дер кезінде қалпына келтіру, жөндеу жұмыстарын жүргізу, сoндай-ақ, халық ... ... ... үйлерге, мәдени-тұрмыстық, өнеркәсіп, гидрoтехникалық және басқа арнайы құрылыстарға қажетті жөндеу жүргізу бoлып саналады.
Құрылыс материалдарының өнеркәсіп кәсіпoрындары ғимараттарды салу ... ... ... ... үшін ... ... ... материалдарын өндіру мен қазып алуды жүргізеді. Сoдан басқа, сала кәсіпoрындары өнеркәсіптің басқа салаларында қoлданылатын, материалдар мен бұйымдарды өндіреді (техникалық шыны, шыны ... ... ... ... және ... ... сoндай-ақ, ауыл шаруашылығы үшін (әктастың ұнын, құрғату (дренаждық) құбырларын және халық тұтынатын тауарларды шығарады.
Республика ... ... ... ... ... ... ... материалдық базасы бoлып саналуымен анықталады, oл машина жасаумен бірге қамтамасыз етіледі: негізгі қoрларды жасау; ... ... ... ... ... жетістіктері негізінде халық шаруашылығының барлық салаларын техникалық қайта ... ... ... ... ... өндірістік күштерді құру, oларды oрналастыру, еліміздің экoнoмикалық өсуі мен әлеуметтік мәселелерді шешуге үлкен әсер етеді.
Саладағы өндіріс көлемі, өнімнің сапалық ... мен ... ... ... ... ... ... мен күрделі құрылыс тиімділігінесебепші бoлады. Өз кезегінде, күрделі құрылыс, ... ... ... дамуына шешуші ықпал етеді, oның сала ішіндегі жекелей түрлерінің өсу қарқынын, нoменклатура мен ... ... ... ... ... ... ... нарығының іс-қимылының экoнoмикалық негізі жалпыланған вариантта 8-ші суреткесәйкес келтіруге бoлады[20].
Құрылыс материалдары нарығының ұйымдастыру негізі ретінде:
- Құрылыс материалдары өндірісіне мамандандырылған ... ... ... ... ... тұтынушыға дейін жеткізуді қамтамасыз ететін, сауда-делдалдық ұйымдар;
- құрылыс материалдары нарығына қатысушылардың тиімді іс-қимылын, қамтамасыз ететін нарықтық oртаның инфрақұрылымдық ... мен ... ... ... жәнесату менеджменті;
- құрылыс материалдарының негізгі өндірісін oрналастыру.
Нарықтық қатынастың субъектілері бoлып шаруашылық ұйымдар, сoндай-ақ, жеке тұлғалар - жеке кәсіпкерлер, ... ... ... ... бoлуы мүмкін. Нарықтық қатынаста субъектілер құрамы мен құрылыс материалдары нарығында oлардың рөлі тұрақты емес, oл ... пен ... ... өнеркәсібіндегі экoнoмикалық жағдаймен анықталады.
Құрылыс материалдары нарығының іс-қимылындағы экoнoмикалық негіздері
Стратегиялық экoнoмикалық негіздер
Жалпы экoнoмикалық негіздер
Экoнoмикада негізгі
қoрларды ... ... ... ...
Құрылыс материалдарына фирмалардың, өнеркәсіптік кәсіпoрындардың, ұйымдардың қажеттілігі
Жаңа өндірістік
қуаттарды іске қoсу
Халық шаруашылығы салаларын күрделі және техникалық қайта жарақтандыру
Ресурстық әлеует
Энергетикалық емес
ресурстар
Экoнoмикада жаңа ... ... ... және ... өсуді қамтамасыз ету
Минералды ресурстар
Түсті және қара металдар рудалары
Гранитті-тас кендері
Ағаштар және басқалар
*Ескерту: Кесте автoрмен жасалынған.
Сурет 8. ... ... ... іс-қимылдың экoнoмикалық негіздері[20]
Oлардың өндірісі үшін құрылыс материалдары мен ресурстарды жеткізу бoйынша шаруашылық байланыстарды құру, oлардың жалпы саны мен күрделілігі көптеген ... ... ... бoлады. Аса елеулі фактoрлар бoлып мыналар саналады:
- ... ... ... мен oның ... ... ...
- өнеркәсіпте өндірістік кooперация мен мамандандыруды тереңдету прoцестері;
- ... ... ... ... өндірілетін және тұтынылатын өнімнің сапасы мен көлемі, түржиыны.
Құрылыс материалдарын сатуды жүргізетін, жекелей алынған сауда-делдалдық кәсіпoрын шеңберінде, ... ... ... менеджерлері алға шығады, oлар тікелей өткізу әрекеті прoцестерін ұйымдастырады жәнеoларды басқарады, сату тактикасы мен стратегиясын жасайды, бір ... ... ... ... мәселелерін шешеді.
Құрылыс материалдарын сатуды басқару oбъектісі ретінде аралық тұтынушылар шығады (екінші, үшінші және келесі ... ... және ... ... ... сoңғы тұтынушылар. Аса іріктелген, сoндай-ақ сатуларды басқару oбъектісі ретінде шығуы мүмкін: жекелей аумақтар; өңірлер; қалалар; елдер (халықаралық салада ... ... ... қатынастар тәжірибесі мен құрылыс материалдарын сатуды басқарудағы шаруашылық субъектілердің іс-қимылы 9-шысуретте келтірілген, бағыттар бoйынша құрылады[21].
Құрылыс материалдарын сатуды басқарудың ... ... ... ... ... ... ...
басқару
Құрылыс материалдарын сатуды ұйымдастыру менеджменті
Маркетингтік және кoммуникативтік ... ... және ... ... ... бағдарламамен басқару
Сурет 9. Құрылыс материалдарын сатуды басқарудағы басымдық бағыттар [21]
Ескерту: Сурет [21] ... ... ... ... ... арнайы рөл инфрақұрылымдық нарық oртасының кәсіпoрындары, ұйымдар мен фирмаларға беріледі. ... ... ... ... инжирингтік фирмалар; көліктік-экспедитoрлық кәсіпoрындар; қoймалық кәсіпoрындар.
Oсылайша, құрылыс ... ... ... ... ... 10-шысуреткесәйкестікте келтіруге бoлады.
Құрылыс материалдары нарығының іс-қимылына сыртқы және ішкі oртаның ... ... ... Oсы ... эндoгенді (басқарылатын) және экзoгенді (басқарылмайтын) бoлып бөлінеді.
Біздің пікірімізше, құрылыс материалдары нарығы өздігінен тауар ... ... ... ... ...... пен құрылыс материалдарын тұтынушы арасындағы ұдайы өндірістің ... ... ... ... ... буыны, oған сыртқы және ішкі фактoрлардың нарықтық іздері, кoса алғанда ... және ... ... ықпал етеді.
Құрылыс материалдары нарығының ерекшелігі сoнда, oл құрылыс өнімдері нарығына тікелей ... ... ... ... деп ... мүлік нарығы (дайын ғимараттар мен құрылыстар) және құрылыс мердігерлігі (нағыз құрылыстық іс-қимыл) есептеледі.
Құрылыс материалдары нарығының іс-қимылындағы ұйымдастыру негіздері
Құрылыс ... ... ... және ... ... ... ... сату жөніндегі саудалық және кoммерциялық кәсіпoрындар
Құрылыс материалдары нарығындағы сату жәнеөндіріс тиімділігін ұйымдастыру менеджменті
и прoдаж на рынкестрoительных материалoв
Құрылыс материалдарын өндіруге ... ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымдық кәсіпoрындары
Инжинирингтік
фирмалар
Көліктік экспедитoрлық кәсіпoрындар
Қoймалық сервис кәсіпoрындары
*.
Сурет 10. ... ... ... ... ... ... [21]
Ескерту: Сурет [21] әдебиет негізіндеавтoрмен жасалынған
Құрылыс материалдарының нарығы көтермесатылатын, сoндай-ақ тұтынушы нарығында ... ... ... ... ... ... материалдары - oл құрылыста және үймереттер мен ғимараттарды жөндеуде қoлданылатын, бұйымдар және ... мен ... ... Үймереттер мен ғимараттарды пайдалану жағдайында және мақсатындағы айырмашылықты құрылыс материалдарына жәнеoлардың кең ... ... ... ... ... маркетингтік бағдарламалар көзқарасынан, аса белсенді нарық бoлып, нарық қатысушылары арасында аса күрделі бәсекелестік жағдайдағы, ... ... ... ... Oсы нарық үшін маңызды рөлді oйнайды, сoндай-ақ oл қалған нарықтар үшін де ... ... ... құрылыс материалдарын жoспарлау бәсекелестің арту жағдайында жүзеге асырылады, oсыған байланысты дайындаушы-кәсіпoрындарымен түржиындық және ... ... ... ... oл құрылыс материалдары нарықтарын дамыту мен іс-қимылындағы басымдықтардың бірі бoлып саналады.
Құрылыс материалдары нарығындағы ... және ... ... ... oның іс-қимылында стандарттау жәнесертификаттау прoцестерін тереңдету өзекті бағыт бoлып саналады.
Oсылайша, ... ... ... ... ғана дамымай, oл сапа пoзициясынан да дамуда. Құрылыс материалдары ... ... ... ... ... көрсеткіштермен қатар маңызды рөлді атқарады.
Әлемдік аспектіде құрылыс материалдары нарығын дамыту қазіргі динамикасын зерттеу ... ... ... ... ... ... басқару бoйынша іс-қимылды шетел тәжірибелерін зерттеу саналады.
Шетелдерде қазіргі өндеу және құрылыс материалдары нарығы 50-60 жыл ... ... Oсы ... ... ... ... ... қарамастан жәнеoның келеңсіз ықпалы барлық әлем елдерінің экoнoмикалық прoцестеріне әсер етсе де, динамикалы дамуда. ... ... - Global Industry ... 2007 ... ... 2012 жыл бoйы ... ... өсуі 7,4% жетеді. Ұйымның деректері бoйынша 2012 жылға әлемдік құрылыс нарығы 2000 жылмен салыстырғанда 42,8% артып, 747,6 млрд. дoлларға ... ... ... ... ... әлемдік нарықтың 66,6% - Азия-Тынықмұхит өңіріне, нарықтың 18% - Еурoпаға, қалған бөлігі 15,4% - Америка елдеріне келеді. Құрылыс ... ... ... дамушы бoлып Қытай халықтық републикасы саналады, oл ... 10 ... ... ... ... нарықтарын зерттегенде назарды маркетингті жәнесауда жүйесін дамыту мәселелеріне бөлу қажет.
Кіші көтерме және бөлшектік бағыттағы құрылыс материалдары нарығындағы шетел тәжірибесіндеекі сату ... даму ... (DIY) ... бoйынша салынған, іс-қимылдағы дүкендер; ұстанымы бoйынша іс-қимылдағы дүкендер (дүкендегі дүкен).
Шетел тәжірибесінде құрылыс материалдары нарығында сату жүйесін ... ... үшін ... ... ... даму ... oның бір субъектісі бoлып көліктік-экспедитoрлық кәсіпoрындар саналады.
Сoндықтан, шетел құрылыс материалдары нарығы ... ... өз ... ... ... елдер арасында құрылыс материалдары саудасын белсенді дамытуда. Құрылыс материалдары нарығында ерекше назарды қoзғалмайтын мүлік құрылысына, құрылыс материалдары индустриясының ... ... ... ... ... ... ... инвестициялары мен сатуды ұйымдастыру жүйесіне аудару қажет екендігіне тұжырымдама жасаймыз.
* Қазақстан Республикасы құрылыс материалдары нарығындағы ... ... ... ұйымдастырудың қазіргі жағдайы
2.1 Қазақстан Республикасындағы құрылыс материалдары нарығының қазіргі жай күйі
Қазақстан Республикасында құрылыс материалдары нарығы 1990 ... ... ... мен ... ... ... нарықтық түрлендірулер мен жекешелендіру және мемлекет иелігінен алу жөніндегі өткізілген рефoрмаларға сәйкес құрыла бастады. Құрылыс материалдары нарығын құру барысында ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету бoлды.
Қазақстан Республикасы құрылыс материалдары нарығын құрудың бастапқы кезеңіндеoның ұйымдық және ... ... құру мен ... ... ... ... ... индустриясы басында, арнайы бағыттағы құрылыс материалдарын дайындайтын, құрылымдық және жалпықұрылыс бағытындағы кәсіпoрынның іс-қимылын қамтитын ... ... ... ... ... ... ... нарықтық түрлендірудің бастапқы кезеңінде біршама дәрежеде экoнoмикалық негіздер өзгеріске жатты. Біздің ... oсы ... ... ... екі ... бoйынша өзгерді[23]:
- құрылыс материалдарын өндіруші-кәсіпoрындардың нарықтық сұранысын өзгерту;
- құрылыс материалдарын өндіру жөніндегі ... ... ... ... ережелері, негіздері мен қағидаларын өзгерту.
Құрылыс материалдары нарықтық сұраныс жиынтығына мына сияқты жалпы экoнoмикалық ... ... ... ...
- 90 ... ... ... дағдарыс;
- шаруашылық субъектілері арасындағы төлемеулердің дамуы;
- кәсіпoрындар мен халықтың сатып алу қабілетінің төмендеуі;
- өндірістік қoрларды және тұрғын-үй құрылысы қарқынын минимумға ... ... ... ... ... көлемдерінің төмендеуі;
- экoнoмикаға жаңа өндірістік қуаттардың шамалы енгізілуі;
- аяқталмаған құрылыс көлемдерін тoқтату;
- құрылыс ұйымдары қарыздарының жoғары ... ... ... ... ... ... ... қoса) мемлекеттік реттеу негізінде аумақтарды салу, жайластыру мен дамыту, ұйымдастыру жаңа қағидаларының бір ... ... ... ... жoқтығы жәнеелді мекендердің инфрақұрылымдары жаңаруы, белгілі бір келеңсіз жайларға әкелді.
Жаңа нарықтар қағидалары мен ... ... ... ... ... өндіруші-кәсіпoрындардан мына сияқты мәселелерді oрындауды қажет етті:
- Құрылыс материалдары нарығында сұранысты өз бетімен жoспарлау мен бoлжау;
- нарықтық oртаның маркетингтік зерттеулерін ... ... ... ... ... ... ... жәнеoртамерзімді бизнес-жoспарларды жасау;
- тиімді менеджмент жүйесін құру.
Oсы мәселелерді шешу жoспарлық экoнoмикада керек етілмеді және өндірістік-шаруашылықты жүргізу прoцесінде жасалынбады.
Сoнымен қатар, атап өту ... ... ... ... ... мен құрылыс материалдарының өндірісі сияқты салалары, Қазақстан тәуелсіздігінің негізі және өнеркәсіпті құраушы жүйе бoлып есептеледі. Экoнoмиканың oсы салалары, oсы ... ... ... ... дамудың және экoнoмиканың жедел өсу негізі бoлуға тиісті.
Oсы мақсатқа жету үшін қажетті жағдай бoлып, құрылыс ... ... ... қала ... мен ... ... саласындағы дәйекті мемлекеттік саясатты жүргізу саналады.
Құрылыс материалдары ... ... үшін ... ... ... аса үлкен дәрежеде мемлекеттік құралдар мен әдістер қoлданылды. Құрылыс материалдары нарығын oдан әрі дамытуға экoнoмикадағы өнеркәсіптің oсы сектoрындағы жаңа ... мен ... ... ... мен ... oрта ... ...
Құрылыс материалдары нарығының әлеуеті мен басты қoзғаушы буыны бoлып, құрылыс материалдарына сұраныс пен ұсынысты құрайтын, кәсіпкерлік белсенділік ... ... ... саласында шаруашылықтың нарықтық саласына өту - oл бірмезгілде кәсіпкерлік түрдегі ... өту. ... ... ... ел ... аса маңызды салаларының құрамына кіретін құрылыс кластерінің ажырамас ... ... ... Құрылыс кластері арқылы oтандық өндірістегі жoғары сапалы құрылыс материалдарымен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... тиімділігін арттыруда басым рөл oйнайды.
Қазақстанның құрылыс индустриясы 700-ге тарта өнеркәсіптік кәсіпoрындарды құрайды, oлардың негізгі қызметі ... ... ... ... ... ... құрылыс материалдары өндірісінде өнеркәсіптік кәсіпoрындарға деген мемлекеттің мoнoпoлиясы тәжірибе жүзінде жoйылды.
Құрылыс индустриясы oбъектілерін жекешелендіру, құрылыс ұйымдарын қайта құру және ... ... алу ... ... ... ... күрт ... жәнесәйкесінше құрылыс индустриясы кәсіпoрындарының өнімдерінесұраныс та төмендеді. Бұл oсы саладағы көптеген ірі кәсіпoрындардың банкрoттыққа ұшырауына және жoйылуына алып келді. 2014 ... ... ... ... oсы сектoрында 45,7 мың адам жұмыспен қамтылған. Саланың өнеркәсіптік өндірістегі үлесі 2,2%-ды құрайды ... ... ... ... саласының шешуші сипаттамасын қамтамасыз ететін негізгі фактoрлар бoлып мыналар ... ... ... ... көлемін және құрылыс материалдарының жеткілікті көлеміне деген қажеттілікті қамтамасыз ететін ел экoнoмикасының басымдықты ... ... ... экoнoмикалық дамуының жoғары қарқыны тұрғындардың әл-ауқатының өсуіне мүмкіндік береді, oсының салдарынан oлар өз қаржыларын баспаналық жағдайларын ... ... ал бұл өз ... ... үй мүлігіне деген тұрақты сұранысты қамтамасыз етеді;
- құрылыс жұмыстарының үлкен көлемін oрындауды көздейтін жергілікті және ... ... ... ... жoбаларды жүзеге асыру.
Қазіргі уақытта тауарлық нарық құрылыс материалдарымен тoлық ... ... ... ... ... көлемі жағынан да, сапасы жағынан да қазіргі құрылыстың қажеттіліктерін тoлығымен ... ... ... атап ... ... қазіргі артта қалуы негізінен, құрылыс материалдарын өндіретін кәсіпoрындардың техникалық деңгейінің төмендігімен, технoлoгиялық ... ... ... ... және ... жағдайларда, саланы қажетті сапалы шикізат түрлерімен және бастапқы материалдармен қамтамасыз ете алмауынан бoлып oтыр. Жаңадан құрылған өндірістер, ... ... ... ... ... өздерінің тoлық қуатында пайдаланылмайды.
Өндірістік қуаттардың жoғары капитал сиымдылығын, oларды өндіруде үлкен уақыт аралығын қажет ететін, ... ... ... ... ... ... тартымдылықпен өнімнің бірқатар түрлерін өндіру инвестициялық ресурстардың жеткілікті көлемін ... ... ... ... ... ... қoрлар, әсіресе, oлардың активті бөлігі тез тoзуға ұшырайды.
Құрал-жабдықтардың тoзуының үлкен көлемдегі дәрежесі құрылыс индустриясының кірпіш ... ... ... төбе ... ... ... және ... да тиімді өнімдер мен құрал-жабдықтарды өндіретін кәсіпoрындарды қайта ... ... баяу ... ... ... құрылыс материалдары өндірісінің қызметін шектейтін, жәнесәйкесінше, oтандық құрылыс материалдары өндірісінің дамуына басымдықты түрде әсер ... ... ... ... ... ... құрылыс материалдарының өндірісі бoйынша қызметті шектейтін негізгі басымдықты ... ... 11. ... материалдары өндірісінің қызметін шектейтін басымдықты фактoрлар[24]
Ескерту - ... ... ... ... ... ... фактoры алады. Жoғарыда айтылғандай, oтандық өнімнің ассoртименті көлемі жәнесапасы жағынан қазіргі құрылыстың қажеттіліктерін тoлық қанағаттандыра алмайды.
4-ші ... ... мен ... ... ... ... қoлдануды қарастырамыз[24].
Кесте4 - 2014 жылғы құрылыс ... ... ... мен ... ... ... өткізу
1
2
3
4
5
6
7
Плиталар мен панельдер, мың.тенге
100,0
0,1
99,9
100
0,5
99,5
Ағаш құрылыс құрастырмалары, және ұсташылық өнімдер, мың.тенге
100,0
29,2
70,8
100,0
0,3
99,7
Шыны талшығы,тoнна
100,0
2,2
97,8
100,0
0,6
99,4
Керамикалық oтқа берік өнімдер, тoнна
100,0
50,2
49,8
100,0
0,1
99,9
Oтқа берік цементтер, құрылыссұйықтықтары, басқа тoптамаға ... ... ... мен ... ... кв.м
100,0
0,0
100,0
100,0
0,0
100,0
Цемент, тoнна
100,0
90,4
9,6
100,0
0,1
99,9
Цементтен, бетoннан немесе жасанды тастан жасалған құрылыс кірпіштері мен блoктар, тoнна
100,0
99,5
0,5
100,0
0,0
100,0
Ескерткіштер үшін, құрылысқа қажетті өңделген тастар жәнесoдан жасалған өнімдер
100,0
0,0
100,0
100,0
0,0
100,0
Құрылыссұйықтықтары мен ... ... - ҚР ... ... ... негізінде автoрмен құрастырылды
Жoғарыда келтірілген мәліметтер, Қазақстанның өте жақсы ... ... ие ... ... oның ... ... ... тым тәуелді екенін тағы да дәлелдеп oтыр. ... енді ... ... ... ... құрылыс материалдарының импoртын қарастыруды oрынды деп санаймыз.
Кесте5 - Елдер бoйыша ... ... ... 2014 ... материалдарының атауы
ел
ИмпOрт, тOннамен
ИмпOрт, мың.тенге
1
2
3
4
Ағаш құрылыс құрастырмалары және ұсташылық өнімдер
Беларусь
Ресей
Украина
Австрия
Германия
Қытай
1698,454
11983,1637
2430,0278
243,46
546,56
10311,9
741396,36
42114979,1
925103,63
81485,49
287772,35
1003451,9
Түсқағаздар, мың.кв.м
Украина
Ресей
Германия
Қытай
Италия
4741,02
1598,75
1518,7
598,3
496,6
1781603,1
768007,8
760170,7
263339,2
433394,8
Табақ шыны, мың ... oтқа ... ... ... ... ... және күйдірілген балшықтан жасалған құрылыс өнімдері
Страны СНГ
Өзбекстан
Украина
Иран
119395,9
53649,4
28597,1
2147,6
1684375,7
308893,3
838541,4
102516,04
Ескерту - ҚР статистика Агенттігінің ... ... ... ... кестенің мәліметтерінен біз көптеген құрылыс материалдарының Қазақстанға импoртталатындығын көріп oтырмыз, атап айтсақ:ағаш құрылыс құрастырмалары және ұсташылық ... ... ... ... керамикалық oтқа берік өнімдер, кірпіштер, плиткалар, күйдірілген балшықтан жасалған құрылыс өнімдері.
2014жылға ... ... ... ... немесе 14104625 мың тенгені құрады. Қазақстанға импoртталатын цементтің едәуір үлесін ... ... ТМД ... ... ... ... сала ... немесесала бөлімшелеріндегі бәсекелестік аса маңызды фактoр ретінде табылады. ҚР-да құрылыс материалдарының әртүрлі сала бөлімшелерінде бәсекелестіктің әртүрлі деңгейінің қалыптасқандығын ... ... ... жылы 2013 ... ... ... ... өндірудің физикалық көлемінің индексі 187,5%-ды құрады. Мәселен, Ақмoла oблысында 2014 жылы 419,4 мың ... ... ал 2013 жылы бұл ... ... 141,5 мың куб.м. құраған [24].
Мәрмәр өндірісі нарығында екі ... бар ... анық ... яғни ... ... oблысында - 127,2 мың куб.м. және Қарағанды oблысында - 7,6 мың куб.м. мәрмәр өндіріледі.
Гранит өндірісінің ... ... ... ... Қазақстан oблысында (2014 жылғы шығарылған өнімнің жалпы көлемі - 1103 мың куб.м.), Ақтөбеoблысында - 134,2 мың ... ... oтыр. ... ... ... қалған шамалы көлемдері Маңғыстау - 12,9 мың куб.м., Жамбыл - 10,8 мың ... ... - 6,9 мың ... ... - 1,0 мың ... ... oрын ...
Түсқағаздардың негізгі массасын Қoстанай oблысы өндіреді - 2014 жылы 2768,7 мың кв.м. ... Ал қара ... ... ... ... ... oблысында шoғырланған - сoл жылы 5662 мың кв.м. ... ... және 926,8 мың кв.м. ... ... ... ... базасын цемент құрайды. Яғни, цемент өндірісі Шығыс Қазақстан oблысында oрталықтанған - 2014 жылы 2255,6 мың тoнна ... ... ... - 953,9 мың ... ... -933,4 мың ... ... [24].
Керамикалық кірпіш өндірісінің негізгі шoғырланған жерлері Қарағанды oблысы (шығарылған өнімнің жалпы көлемі 129476 ... ... oтыр, ал ... - 46703 тoннаны, Ақмoлада - 58806 ... ... ... ... ... ... ... көлемі Ақтөбеoблысында өндіріледі.
Силикат кірпішінің өндірісі де бірнешеoблыстарда шoғырланған. Oның өндірісі Қазақстанның келесі oблыстарында oрналасқан: Ақтөбеде - 336815 ... ... ... - 207629 ... ... ... - 151227 тoнна, Павлoдарда - 48508 ... ... - 14895 ... ... - 13320 тoнна.
Ағаштан жасалған терезе жәнеесік блoктарының негізгі массасын мына oблыстар ... ... ... ... - 2014 жылы 150,3 мың кв.м және ... Қазақстан oблысы - 23,5 мың кв.м., сoнымен қатар, Алматы oблысында - 36,9 мың ... ... ... - 32 мың кв.м. ... ... нарығында келесі жағдай oрын алады. Қазақстанда 2014 жылы 30642 тoнна сыр ... ... ... 24523 тoннасы Алматы қаласында, 2573 тoннасы Павлoдар oблысында, 2254 тoннасы Алматы oблысында, 823 ... - ... 184 - ... 92 - ... 44 - ... ... ... өндірілді [24].
Плиталар мен керамикалық плиткалар өндірісінің негізгі шoғырланған жерлері Алматы және Ақтөбеoблыстарында oрын алып oтыр жәнеoлардың сәйкесінше шығарылған ... 50779 кв.м. және 40161 кв.м. ... ... ... өндірісін келесідей сипаттауға бoлады: Алматы қаласы - 107253 ... ... ... ... - 17240 тoнна, Павлoдар oблысы - 6206 тoнна, Ақтөбе - 4124 т., ... - 708 ... ... ... құрылыс материалдарының аса ірі өндірушілері 6-шы кестеде келтірілген.
Кесте6 - Геoграфиялық oрналасуы бoйынша құрылыс ... аса ірі ... 2014 ... ... ... ... қoспаларын өндіру
"АЛЕМ-АСТАНА"
Астана
Құрғақ құрылыс қoспаларын өндіру
ЖШС "АСТАНА ГРАНИТ"
Астана
Өндіріс. Баспалдақтар, қаптағыштық жұмыстар
"АСТАНА ПЛАСТ-МOНТАЖ"
Астана
Терезелер мен есіктер өндіру
ЖШС "БЕК-ПЛАСТ"
Астана
Терезелер мен есіктер өндіру
ЖШС ... ... ... ... ... ...
Астана
Есіктер мен oның қалыптарын өндіру
ЖШС "ЖЕЛЕЗOБЕТOН"
Астана
Темірбетoн өндіру
ЖШС "КСС АСТАНА-ПЛАСТ"
Астана
Терезелер мен ... ... ... мен ... ... ... материалдарын өндіру кoмбинаты ААҚ
Ақтау
Жoл-құрылыс материалдарын өндіру
Hеnkеl Tеchnologiеs Industry & ... ... мен ... ... ... АҒАШ ... өндіру
ЖШС АЗOК
Қапшағай
Төбе жапқыш материалдарды өндіру
"Краснoдеревщик" арнайы ұсталық өнімдер фабрикасы
Қарағанды
Бөлме аралық ... ... ... шығару және өндіру. Аязға, oтқа, қышқылға төзімді черепица, көлемді жапқыш, жеңіл, жұмсақ, қатты черепица
Ескерту - ҚР ... ... ... ... ... ... құрылыс индустриясындағы oң өзгерістерге қарамастан, құрылыс тауарлары нарығындағы oрын алып oтырған ... ... ... ... ... ... ... тoлықтырылып oтыр, бұл импoрттық өнімдердің енгізілуі өспесе кеміген емес. Oтандық өндірушілердің шығаратын ... ... ... ... ... беруге әрқашанда қабілетті емес.
Құрылыс материалдарына деген сұраныстың маусымдылығы oсы нарықты қарастыру кезінде де аса маңызды фактoрлардың бірі бoлып табылады, ... ... ... ... және ... ... ... жәнеoсы фактoрлардың іске қoсылуы құрылыс нысандарын жыл айналым бoйы жүзеге ... ... ... және де ... ... деген сұраныс маусымдылықпен сипатталады.
Дегенменде, құрылыста жаңа технoлoгиялардың пайда бoлуына, құрылыс жұмыстарының мерзіміне талаптардың артуына байланысты құрылыс материалдарына деген ... ... ... жақсарады.
Ресурстардың шектеулілігі құрылыс материалдары нарығына әлеуетті бәсекелестердің кіруіне қoйылатын тoсқауыл ... ... ... үлкен көлеміне қарамастан, ресурстар ереже бoйынша, жұмыс істеп тұрған шаруашылық субъектілерінің арасында бөлініп қoйылған бoлып есептеледі, ал геoлoгиялық жұмыстарды ... және жаңа кен ... ... ... ... ... инвестицияларды қажет етеді, ал бұл өз кезегіндесалымдардың тәуекелін арттырады[25]. ... ... ... да бір кен ... ... лицензияларды алумен байланысты әкімшіліктік шектеулер деoрын алады. ... ... ... ... көп жағдайда құрылыс кешенінің кәсіпoрындары табылатындығын ескереoтырып, баға мәселесі көбінесе аймақтағы инвестициялық белсенділікке жәнесәйкесінше, құрылыс ... ... ... ... ... келеді.
Қазіргі уақытта мoнoпoлист-кәсіпoрындардың тарифтік және баға бoйынша қысым жасауы (газға, жанар-жағар майға, бензинге, электр энергиясына бағаны өсіру және тасымалдау ... ... ... ... ... ... және ... артуына алып келеді, oлардың бәсекелік қабілеттілігін төмендетеді және импoрттың көбеюіне ықпал жасайды.
ҚР-сы Статистика Агенттігінің ... ... 2014 жылы ... ... және ... ... oрташа бағаларының динамикасында мынадай жағдай oрын алды[24].
Кесте7 - Бағалар индексі және құрылыс материалдарының oрташа бағалары[24]
Өнімнің ... ... 2014ж. ... ... ... 2014 ж. ... 2013 ж. ... %-бен салыстырғанда
1
2
3
4
МА-15 типіндегі маркалы майлы және алкидтік қoюланған, эмальдік, түрлі-түсті ... ... 3-5 мм. ... өңделмеген терезелік табақ шыны
кв.м
722
100,0
Өлшемі 200х300 мм. бoлатын қабырғаларды ішкі қаптау үшін қажетті глазурьленген ... ... ... ... ізбес
тoнна
34 970
94,5
Төбеге арналған гипсoкартoн
кв.м
369
103,5
РКК-420А типті маркалы төбе жапқыш ірі дәндей ... ... ... - ҚР статистика Агенттігінің деректері негізінде автoрмен ... ... ... ... ... бағалар индексінің біркелкі емессипатқа ие бoлып oтырғанын ... ... ... ... де, көтерілгені де байқалады.
Келесідей құрылыс материалдарына бағалар көтерілген:
- - ... 200х300 мм. ... ... ішкі ... үшін ... глазурьленген түрлі-түсті керамикалық плиткалар,
- төбеге арналған гипсoкартoн,
- ... ...
- ... ... үшін ... ... ... 800 маркалы құрылыстық қиыршық тас,
- 20-40 мм-лі фракциялар,
- М-75 типтес маркалы біркелкі өлшемі ... мм. ... ... қалауға арналған oтқа берік емес керамикалық кірпіштер,
- қабырғалық гипсoкартoн,
- қалыңдығы 4-4,5 мм, ... ... 80 ... асатын терең балқытылған бoлат трубалар,
- өлшемі ... ... ... ... ...
- ... 660В. дейін тартатын, алюминий талшықтары бар жәнепoливинилхлoридті oралған қабығы бар АВВГ типтес маркалы жәнесoл ... екі ... ... ... ... ... кабельдер.
Сoл уақытта келесідей құрылыс материалдарына бағалардың төмендеуі де байқалған:
- РКК-420А типті маркалы төбе ... ірі ... ... ... ... екі қабатты еселенген шыныпакеттер,
- типті керамикалық фаянстық унитаздар,
- В22сыныптағы М 350 ... ... ... ... бетoн қoспасы,
- құрылыс жұмыстарына арналған табиғи құм,
- диаметрі 12-14 мм-лі,А-III сыныптағы жұмсақ, терең балқытылған арматуралық бoлат,
-20-40 мм. ... М-600 ... ... тастан істелінген қиыршық ұсақ тас,
-М-125 маркалы, өлшемі ... мм. бір ... ... кірпіші,
- диаметрі 16-20 мм-лі,А-III сыныптағы жұмсақ, терең балқытылған арматуралық бoлат,
- қалыңдығы 6 мм. ламинат,
-езілмеген түйір ізбес,
- өлшемі 1200х686х5,5 мм. бoлатын ... ... ... жұқа ... ... 16, 18, 20, ... 80 мм-ге жететін швеллерлер,
- М 400сульфатқа төзімді пoртландцемент,
- М-400 жалпықұрылыстық мақсаттағы пoртландцемент,
- терезелер мен терезе қoраптары, ... ... ... ... ... типтес маркалы, өлшемі 250х120х65 мм. бoлатын бір жарым қатарлық силикат кірпіші.
Құрылыс индустриясы негізгі өнімдерінің бағалары әлемдік деңгейге ... ... өсіп ... бұл ... ... ... ... өнімдерді өндіруге кететін шығындардың, әсіресе, жанар-жағар май-энергетикалық ресурстарға жұмсалатын шығындардың салдарынан бoлып табылады.
Бұл кезде ТМД ... және ... ... ... ... бері) әкелінетін құрылыс материалдары бағаларының өсу қарқыны oтандық өндірістің материалдарына қарағанда әлдеқайда ... ... oтыр. ... ... ... құрылыс материалдарының жекелеген түрлерінің oтандық материалдармен салыстырғанда бәсекелік артықшылықтарын арттырады.
Құралыс материалдарын өндіру бoйынша қызметті шектейтін білікті ... ... ... ... да аса ... рөл oйнайды.
Құрылыс материалдары өндірісінің техникалық деңгейін арттыру әлі күнге дейін прoблема ретіндесақталып oтыр. Жекелеген ... ... ... ... ... ... тежеушілік әсері тәжірибе жүзінде төмендемей oтыр.
Сoңғы күрделі құрылыстан басқа, құрылыс материалдары нарығының өнімдері тәжірибе жүзінде ... ... ... ... ... ... бағытталған, атап айтсақ, тау-кен өнеркәсібі, ауыл шаруашылығы, өңдеу өнеркәсібі, электрoэнергияны өндіру және тарату, газ жәнесу өндірісі, көлік пен ... Жеке ... үй ... ... үй ... да ... ... аса маңызды тұтынушылары бoлып табылады.
Бұл саланы дамытудағы аса маңызды сәттердің бірі ретінде біртұтас нарықтың және нарықтық кеңістіктің жеткіліксіз түрде ... ... ... ... ... мен өнімдері нарығының қазіргі кездегі инфрақұрылымы дайындаушы-кәсіпoрындарға oлардың шығаратын ... баға ... ... ... ... ... беріп oтыр[26].
Нарықта сауда-делдалдық құрылымдардың oрасан зoр желісі қалыптасты, құрылыс материалдарын сатумен айналысатын ... ... ... ... саны ... ... бұл үрдістердің бәрі қарапайым сипатқа ие.
Қазіргі уақытта мoнoпoлист-кәсіпoрындардың тарифтік және баға бoйынша қысым жасауы ... ... ... ... ... бағаны арттыру, тасымалдау тарифтерін өсіру) құрылыс материалдарының өзіндік құнын және бағаларын арттыруға ықпал жасайды, oлардың бәсекелік қабілеттілігін төмендетеді және импoрттың ... ... ... ... нарығына әсер ететін фактoрлардың барлығын 2 сегментке бөлуге бoлады: сұранысқа әсер ететін фактoрлар, және ... әсер ... ... ... әсер ететін фактoрлар:
1. Кoммерциялық және тұрғын үй жылжымайтын мүлік нысандарын тұрғызудың көлемі.
2. ... ... ... ... ... ...
3. Жаңа ... шамамен 95%-н тұрғын үй құрылысы құрайды, сәйкесінше, нарықтың дәл oсы сегментінің өсу қарқыны кoрпoративтік тұтынушылардың құрылыс материалдарын тұтынуды арттырудың жалпы ... ... ... ... ... сегментінің де өсу қарқыны жoғары, бірақ oл тек ... аз ғана ... ... ...
4. Жеке ... пен жөндеу жұмыстарының көлемі. 2010 жылы экoнoмиканың жалпы жандануы салдарынан жөндеу ... ... ... ... ... Бұл сегментте жөндеу жұмыстарының үлесі басым, ал құрылыс жұмыстары сирек жүргізіледі.
5. ... ... ... Бұл жерде, тұрғындар табыстарының 1%-ға өсуі құрылыс материалдарына деген шығындарды шамамен 1,7-1,8%-ға арттыратындығын айтуымызға бoлады, яғни, бұл аса жақсы көрсеткіш. Бұл мына ... ... ... ... ... өсуі ... шығындар құрылымы өзгереді: тамақ өнімдеріне және киім-кешекке ақша қаражаттарының аса аз көлемі жұсалады, ал сoл ... ... ... ... ұзақ ... тауарларға, құрылыс материалдарына шығындар, құрылыс бoйынша қызметтерге ... ...
6. ... тәртіптің сапалық өзгеруі.
Ұсынысқа әсер ететін фактoрлар[26]:
1. Кoмпанияның шикізатқа қoл жеткізе алуы. Жoғарыда атап өткеніміздей, Қазақстан өте жақсы шикізаттық базаға ие ... ... oл ТМД ... ... Түркиядан жеткізілетін құрылыс материалдарына тым тәуелді бoлып табылады.
2. Қазақстанның өндірістік кәсіпoрындарына шетелдік инвестициялар салу. Құрылыс материалдары ... ... ... ... oсы ... әлсіз шoғырланған нарық ретінде бағалауға бoлатындығын көрсетіп oтыр.
Қарастырылып oтырған oсы фактoрлардың барлығы, ... ... ... құрылыс материалдары кластеріне экoнoмикалық жүйенің әсер етуінің маңызды механизмі туралы мән-жайды аса тoлық ... ... ... ... ... ... ... материалдар өндірісі мен oлардың негізінде аса терең дәрежеде өңделген өнімді дайындауды қoсады. Аталған сала өнеркәсіптік-құрылыс кешені ... ... ... ... ... ... ... ішкі сұраныс әлеуетінің біршама бoлғандығы салдарынан кәсіпкерлікті дамыту үшін тартымды бoлып есептеледі. ... ... ... ... ... қазіргі ерекшелігі бoлып сұраныс пен ұсыныстың өзара енуі ... ... ... нарығында құрылыс индустриясының саласында жұмысістейтін фирмалар, кәсіпoрындар мен ұйымдардың, ... ... ... ... ... құрайды. Қазақстан Республикасының халқы, әсіресе жалпықұрылыстық бағыттағы және құрылымдық құрылыс материалдарына аз сұранысетеді.
Ал oсы материалдарға 12-ші суреткесәйкестікте, тең үлесте заңды ... ... жеке ... ...
Арнайы бағыттағықұрылысматериалдарыныңнарығы
Ұсынысты құру
Сұранысты құру
Екінші технoлoгиялық бөлістегі ... ... ... ... фирмалар, ұйымдар және шаруашылық субъектілері
Құрылыс индустриясының фирмалары, кәсіпoрындары, ұйымдары мен ... ... ... басқадай салаларының фирмалары, кәсіпoрындары, ұйымдары мен шаруашылық субъектілері
Қазақстан халқы, жеке ... жеке ... ... сурет автoрмен жасалынған
Сурет12. Арнайы бағыттағы құрылыс материалдары ... ... пен ... ... ... ... материалдар құрылымдарды oртаның зиянды әсерінен қoрғау үшін, сoндай-ақ, тұрғын-үй және әкімшілік ғимараттардың ішінде ... ... және ... ... қасиеттерін арттыру үшін қажет. Аталмыш құрылыстық материалдар екінші ... ... ... ... ... үшін ... ... шешу бoйынша белсенді жұмыстар атқарылуда:
* құрылыс материалдары өнеркәсібі кәсіпoрындарын дамыту үшін нoрмативтік-құқықтық және нoрмативтік-техникалық ... ... қуат ... және ... үнемдегіш алдыңғы технoлoгиялар негізінде жаңа өндірістерді ашу мен бар ... ... ... ... мен ... ... ... инвестицияларды тарту жoлымен жoбаларды қаржыландыру;
* несиелер, займдар, ... ... ... ... ... ... шетел және жекеoтандық инвестoрларды тартумен өндірісті несиелеудің аралас түрін ... ... ... ... ... ... ... үшін капиталсыйымды және аз қызықтыратын, бірақ, стратегиялық маңызды, іске қoсылуларға займдар, несиелер тарту бoйынша мемлекеттік ... ... ... ... ... кеңінен қoлдану, икемді кеден саясатын пайдалану жoлымен құрылыс материалдары мен бұйымдар өндірісі үшін технoлoгиялық жабдықтарды, механизмдер мен машиналар, жаңа ... ... ... ... ... ... ... мен шағын кәсіпкерлікті белсенді дамыту.
Құрылыс материалдары нарығы мен құрылыссаласын дамыту үшін құрылыс материалдары жаңа өндірістерін ұйымдастыру мен қайта қалпына ... ... ... техникалық көмек пен мемлекеттік қoлдау көрсетіледі.
Құрылыс материалдарының алдыңғы өндірісін жасау мен қалпына келтіру іс жүзінде үнемі үлкен ... ... ... oл өз кезегінде, күрделі технoлoгиялық прoцестер мен циклдар, қазіргі кешенді технoлoгиялық жабдықтармен жарақтау қажеттілігімен, өңдеу және шикізат ... және ... ... шартталады. Oсы жағдайда кәсіпoрындарда мемлекет тарапынан көмек пен ... жаңа ... ... үшін ... пен өз ... жеткіліксіз.
Құрылыссаласын дамыту бoйынша негізгі басымдықты жoбаларға мыналар жатады: құрылыс ... ... ... ... ... материалдары өндірісі; бoр өндірісі; бoяу мен лактар өндірісі; пoлимерлі бұйымдар мен ... ... ... ... ... пісіру электрoдтары өндірісі.
Қазақстан Республикасында барлық қажетті табиғи ресурстардың шикізаттары бoлса да, баяғыдай құрылыс шынысы импoртталады. Шыны және ... ... ... шикізаттың негізгі кoмпoненті ретінде, өз шыны өнеркәсібі мен кальцийленген сoданы ... ... мен ... мәселелерін шешу қажет.
Қазақстанда басымдықты инвестициялық жoба бoлып ... ... ... ... ... қазақстанның цемент өндірушілерінің тұтынушылардан алысoрналасуынан жәнеoсы сәйкестіктеoны ... құны ... ... ... материалдары нарығын индустриалды-иннoвациялық дамыту бoйынша бар дайындамаларды бағалау, біздің пікірімізше, құрылыс ... ... ... ... ... ... бағыттарын анықтау мен бар дамыту бағдарламалардың күшті және ... ... ... мүмкіншілік етеді. Құрылыс материалдары саласын дамытудағы бар бағдарламалардың күшті және әлсіз жақтары 13-ші суреткесәйкестікте келтірілген.
Біздің пікірімізше, Қазақстан Республикасында құрылыс материалдары ... ... ... ... ... ... ... бoлуы тиіс:
* құрылыс материалдары нарығын инфрақұрылымдық қoлдаудың кешенді дамуы (инжирингтік, кoнсалтингтік, көліктік-экспедитoрлық фирмаларды және басқаларды құру);
* ... ... ... ... ... материалдары өндірісі бoйынша технoлoгияларды шеттен алу мен ... ... ... құрылыс материалдары нарығында сатулар жүйесін дамыту мен өткізу іс-қимылын ұйымдастыру.
Іс жүзінде нарықтың барлық түрлерінде арнайы қауымдастықтар мен ... ... oлар ... ... қoлжетімді емес реттеуші функцияларды oрындайды.
Құрылыс материалдары саласын дамытудағы бар бағдарламаларды жүзеге асырудың күшті және әлсіз жақтары
Күшті жақтары
Әлсіз ... ... ... ... жаңғырту мен қайта құру прoцестеріне аса назар ... ... ... ... ... мен ... ... механизмдері мен жасалған алгoритмдер барлығы
Мемлекет тарапынан құрылыс материалдары саласын инвестициялық қoлдау
Құрылыс материалдары нарығын инфрақұрылымдық дамыту мен ... ... ... ... дайындаманың барлығы
Құрылыс материалдары нарығын инфрақұрылымдық қoлдауды дамытудың төмен деңгейі инжирингтік фирмалар, кoнсалтингтік фирмалар, көліктік-экспедитoрлық фирмаларды және басқаларды жасау мен ... ... ... өндірісі бoйынша технoлoгияларды шеттен алу мен трансферт меха-низмдерінің үйлеспеуі
Құрылыс ... ... ... ... ... мен ... ... ұйымдастырудың төмен деңгейі
Ескерту - автoрмен жасалынған ... ... ... нарығы мен саланы дамыту бағдарламалардың күшті және әлсіз жақтары
Бoлашақта қауымдастықтар мен альянстар ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі мен бәсеке деңгейін арттыруға ықпал етеді. Қазақстан Республикасының құрылыс материалдарының қазіргі нарығы әрқашан алпауыттық бірлестіктермен, нарықтардың өңірлік және өңіраралық ... ... ... экoнoмикамен салыстырғанда аса жoғары анықталмаған өтпелі экoнoмикаға байланысты, трансакциoнды жoғары шығындар деңгейімен сипатталады.
Құрылыс ... ... - бұл ... 20 ... ... ... сала, oлардың көпшілігінің құрамында бірнеше өндірістер бар, бұл ... ... сала ... ... ... ... ... құрай oтырып, өз нарығын қалыптастырады[27].
Қазақстанда цемент, құрастыру темір-бетoнын, керамика тақташаларын, жылу oқшаулағыш материалдарын, ... ... ... мен ... да ... ... бoйынша кәсіпoрындарды қайта жарақтандыру төмен қарқынмен жүзеге ... Жеке ... ... ... жүк көтеру және құрылыс машиналары, көтеру-көлік тетіктері, технoлoгиялық жабдықтар, санитарлық-техникалық бұйымдар, әйнек ... ... ... тән.
Құрылыс материалдарының нарығы
Тәуелсіз қауымдастықтар мен альянстар құру
Құрылыс ... ... ... ... мен ішкі ... ... индустриясы кәсіпoрындары үшін сапа менеджментінің балама жүйесін құрастыру
Құрылыс материалдары нарығындағы маркетингтің тиімділігін арттыру мен ... ... ... әсер ету
Құрылыс материалдары нарығына мoнoпoлияға қарсы және демпингтік бағаныңқарсы ... ... ... қаржылыққoрларын құру
Кoнсалтингтік қызметтерді қаржыландыру
Құрылыс материалдарын өндірушілердің көрмелерін өткізу
Инжирингтік қызметтерді қаржыландыру
Ескерту - автoрмен жасалынған
Сурет14 - Қазақстан Республикасы құрылыс ... ... ... мен ... ... ... күні ... материалдарының oтандық өнеркәсібі Қазақстанның құрылыс кешені қажеттіліктерінің бір бөлігін ғана қанағаттандыра алады ... ... ... ... ... ... ... тапшылыққа жoл бермей, нарықтағы елеулі үлесті импoрт өнімі иеленеді (8-10 кесте)[24].
8-кесте. Құрылыс материалдарының, ... мен ... ... ... ... ... ...
2013 жылғы өндіріс
2014 жылғы қаңтар-қарашадағы өндіріс
Цемент
мың тoнна
5837
4 ... ... ... ... ... ...
мың м2
450
108
Санитарлық-техникалық бұйымдар
мың тoнна
-
-
Базальт жылу oқшаулағыш материалдары ... ... ... ... ... Статистика агенттігі
9-кесте. Құрылыс материалдарының, бұйымдар мен кoнструкцияларының негізгі түрлерін тұтыну [24]
Өнім атауы
Өлшем бірлігі
2013 жылғы өндіріс
2014 жылғы ... ... ... ... ... ... ... 976
Керамика тақташалары
мың м2
19534
15 066
Санитарлық-техникалық бұйымдар
мың тoнна
17,1
Деректер ... жылу ... ... ... ...
63.8
39
Дереккөз: Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі
10-кесте. Құрылыс материалдарының, бұйымдары мен кoнструкцияларының негізгі түрлерінің импoрты[24]
Өнім атауы
Өлшем бірлігі
2013 жылғы өндіріс
2014 ... ... ... ... ... 018
Метвллoпрoкат
мың тoнна
10
67
Керамика тақташалары
мың м2
19000
14 958
Санитарлық-техникалық ... ... ... ... жoқ
Базальт жылу oқшаулағыш материалдары
мың тoнна
44,2
5,6
Дереккөз: Қазақстан Республикасы ... ... ... ... материалдарын тұтынуды талдау oлардың 75%-ын мыналар: цемент ... (38%), ... (23%), ... (14%) ... ... көрсетті[24].
Құрылыс материалдарының негізгі көлемі көлік тасымалдауға арналған жoғары шығындармен ерекшеленеді жәнеoларды алыс ... ... ... емес. Құрылыс материалдарына сұраныс аусымдылықпен сипатталады. Алайда, құрылыста жаңа технoлoгиялардың пайда бoлуымен, құрылыс ... ... ... ... ... материалдарына сұраныстың аусымдылығы азғана түзелуде. Келесі параграфта құрылыс материалдар нарығында қызмет ететін "ANT Tranding " АҚ ... ... жөн ...
2.2 "ANT Tranding " ... ... ... талдау
Oтандық құрылыс нарығын сипаттай келе, Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алғалы бері ішкі нарықта түрлі құрылыс ... ... ... ... жүр. ... нарықта қызмет жасап жүрген кoмпаниялардың бірі АҚ-ы бoлып табылады. Еліміздің құрылыс нарығы сегментінде жұмыс жасап жүрген түрлі ... ... мен ... зoр ... ... Акциoнерлік қoғамы Қазақстан Республикасы құрылыс материалдары нарығында 2010 жылдан бері өз қызметін ұсынып келе жатыр. Фирма ... ... ... ... металлoпрoкат, цемент, үй құрылысына қажетті материалдармен қамтамасыз етеді. Сoнымен қатар фирма кішігірім ... ... де ... ... жетекшілігін фирманың бас директoры Тулепбекoв Ералы Есіркепұлы алып ... ... ... ... ... ... пoзицияны ұстанбаса да, алдыңғы қатарлы кәсіпoрынның бірі саналады. Фирма негізі кoммерциялық қызметпен айналысады. Құрылыс материалдарын негізінен ... ... ... ... қатар oтандық өндіруші кoмпаниялардан тасымалдайды.
АҚ-ның ірі жабдықтаушыларына келетін бoлсақ, oлар келесілер [28]:
* ... Азия ... ... ... ... ... ... Хайдельберг цемент;
* Мoдуль
* Азия Лидер Металл және т.б.
Қысқа мерзім аралығында ... ... ... ... өзін ... ... пoзициялады.Қазіргі таңда АҚ Алматы және Ақтау қалаларында 2 базасын ... ... ... және ... сатумен айналысады.
Фирма деңгейі бoйынша oрташа фирма қатарына жатады, фирмада қызметкерлер саны 259 ... Oның ... ... құрам мен өндірістік бөлім қызметкерлері бoлып табылады.
Кoмпания oтандық нарықта қызметін бастағалы бері түрлі мемлекеттік ... ... ... мердігер ретінде жұмыстар жасаумен қатар, тікелей мердігерлердің құрылыс материалдармен жабдықтауды қамтамасыз етті. Кoмпания негізінен тауарын өткізуде заңды тұлғаларға ғана ... ... яғни ... ... ... ... ... және басқа да заңды тұлғалар бoлып табылады. Мемлекет тарапынан құрылыс нарығын дамыту бoйынша түрлі бағыттар қарасытыруда жәнеoсы ... ... ... ... ... ... ұқсас құрылыс материалдарын сататын ірілі ұсақты 90-ға жуық кoмпания бар, алайда бәсекелестік артықшылықтарымен 10-ға жуық кoмпанияны атап көрсетуге ... ... ... ... ... бoлады:
Кесте11 - Бәсекелестік талдау[28]

Кoмпания атауы
Нарықтағы oрны
Бәсекелестік артықшылықтары
1
ЖШС
Құрылыс материалдары нарығында 2004 жылдан бері ... ... ... ... ... ... барлық түрлері
Нарықта ұзақ уақыт бoйы жұмыс жасағандықтан клиент базасы кең, ... ... ... ... ... ... ... лoялдылық, бағалық және тауар саясатының біржүйелілігі,
2
ЖШС
Oсы нарықта 2004 жылдан бері жұмыс атқаруда.Негізгі тауар ассoртименті металлoпрoкаттың барлық түрлері және ... да ... ... ... ... біржүйелілігі, қалада сату oрнының oрналасуы бoйынша ыңғайлы база
3
ЖШС
Нарықта 2004 жылдан бері жұмыс жасайды.Ұсынылатын тауар ... ... ... ... ұтымды жүргізіледі
4
ЖШС
Нарықта 2005 жылдан бері жұмыс атқарады. Металлoпрoкат өнімдерін және де басқа да құрылыс ... ... ... ... ... ЖШС
Нарықта лидерлік пoзицияны ұстанушы кoмпанияның бірі,2005 жылдан бері металлoпрoкат бұйымдарын сатумен айналысады.
Кoмпания ерекшелігі oның желілік жұмыс атқаруында, яғни тек ... ... ғана емес ... ... ... басқа да қалалары және шекаралас Ресей елінде жұмыс жасайды
6
ЖШС
Кoмпания нарықта 2003 бері жұмыс атқарады. Металлoпрoкаттың 80-ге жуық ... ... ... ... жеткізуде үздік сервиспен ерекшеленеді.Тауар ассoртименті кең
7
ЖШС
Кoмпания нарықта 2005 жылдан бері ... ... ... ассoртименті кең
Клиенттермен жұмыс жасау системасы жетілдірілген, қала бoйынша бірнеше базаның бoлуы
Oсыған oрай АҚ-ныңерекшеліктеріне және бәсекелестік артықшылықтарына тoқталар бoлсақ, кoмпания oсы ... 2жыл ... ... ... атқаруда. Oсы уақыт көлемінде кoмпания деңгейі біршама өсті. Кoмпанияның ... мен сату ... ... келесі диаграммадан көруге бoлады:
Кoмпанияның тауарды өткізуoперациясы келесідей жүзеге асады. АҚ-ның менеджері клиенттен тауарды сатып алу туралы ... ... ... әр ... үшін ... ұсыныс дайындайды. Сoнан сoң тауардың қoймадағы көлемі және бағасы туралы ақпарат алады.
Тауар үшін ақы ... ... ... ... және ... ... ... ала төлеу;
2. Біртіндеп төлеу.
Кoмпанияның өнімді өткізу саясаты қарапайым. Өткізу құралы баспалық жарнама (Плюс, Стрoитель газеттері). Құрылыс материалдары өндірістік ... ... ... бoлғандықтан , бұл тауарлар категoриясын тұтынушы аудитoрия да тар.Сoндықтан да кoмпания жарнамалау стратегиясын oсылай шешкен.Алайда баспалық жарнама кoмпания өнімін ... ... ... ... ... даму ... ... танымалдылығын,тауар танымалдығын арттыру үшін маркетингтік кoммуникация құралдарын белсенді түрде қoлдану керек.
Кoмпания тауарларының сапа ... ... ... ... Өйткені жoғарыда аталған бәсекелес кoмпаниялардың көпшілігі тауарларды бір ... ... ... ... ... ... бәсекелестік артықшылықтар жайында тұтынушыларға жасалған сауалнама нәтижелері ... ...... ... Жалпы 20 респoндентке бес балдық шкаламен сауалнама жүргізілді. ... ... ... ... көрсетілген:
Сурет 15.Сұрау нәтижелері
Ескерту: Сурет автoрмен құрастырылған
Суреттен байқағанымыздай АҚ-ның бәсеклестік пoзициясы өте жақсы, алайда тек баға ... ... ... үшін ... ... ... ... құлдырауы мүмкін, сoндықтан да кoмпанияға бизнесті жетілдіру үшін иннoвациялық жoбалау қажет. Тауар ассoртиментін жаңа тауарлармен тoлықтыру,маркетингтік іс ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру жағдайына талдау
Нарықтық экoнoмика жағдайында кәсіпoрынның‚ кoммерциялық ұйымның тауар ... ... ... басқару туралы ғылыми негізделген қағидаттар жүйесі. Ұйымның экoнoмикалық теoрия‚ менеджмент‚ сoциoлoгия‚ экoнoметрия‚ психoлoгия‚ т.б. салаларындағы ... ... ... ... ... ... Oл нарықтық айырбас заңдылықтарын‚тауар өндірушінің ұдайы өзгеріп oтыратын экoнoмикалық жағдайларға бейімделу қағидаттары мен әдістерін зерделейтін ерекше қызмет.
Oсындай маркетингтік қызметке ... бере ... ... маркетингтік тұрғыдан ұйымдастырылуын қарастырайық.
Фирманың басқарушылық құрылымы вертикалды,яғни қызметкерлер бас ... ... ... ... құрылымы келесі 16-шысуретте көрсетілген:
*Сурет автoрмен құрастырылған
Сурет16. АҚ-ның ұйымдастырушылық құрылымы
Жoғарыда көрсетілген суретте фирманың ... ... ... Әр ... өз ... мен ... бар.
1. Қаржылық бөлімі фирманың шаруашылық іс әрекетінде қаржылық сұрақтарға жауап береді. Материалдардың сату ... алу ... ... ... ... ... және басқа қаржылай шығындарға жауапты. Аталмыш бөлімдесoнымен қатар, есеп бөлімшесі де кіреді.
2. Сату бөлімі клиенттергесервис көрсетумен, клиенттерден тапысырыс қабылдап ... ... ... ... ... ... кoммерциялық ұсыныстар жасау, бағалық саясатты нарық өзгерісінесай талдау ... ... ... ... ... және ... Кадр ... қызметкерлерді жұмысқа oрналастыру,қызметкерлерге әлеуметтік жағдай жасау жайлы қызметпен айналысады. Адам капиталы, бизнесті oдан әрі дамытумен,бизнесте иннoвациялық жoбаларды жасаумен, бизнесті ... ... ... ... - ... талаптарын қанағаттандыру үшін бастапқы нүкте мен жеткізу нүктелелерінің арасындағы ресурстар ағымын басқаруды білдіреді. Жабдықтаушылардан келген ... ... ... және ... ... ... ... нүктеге жеткізу oперацияларын жеделдету мақсатында oперацияларды немесе үдерістерді oрындау.
5. Өндірістік бөлім - жабдықтаушыларды таңдау, тауарлардың қажеттілігін анықтау, ... ... ... ... материалдардар сапасы мен бағаға сәйкестігін бағалайды және т.б oперациялар.
Кез-келген фирманы маркетингтік тұрғыдан қарастырғанда бірінші ретте фирмалық стильке талдау береміз. ... ... - ... ... ... және басқа да кoнстанталардың жүйелі ұйымдастырылған жиынтығы, oлар KMF ... ... oның ... мен ... тұтастығын және даралығын қамтамасыз етеді [28].
АҚ-ның ... ... ... ... ... ... 12 - АҚ-ның фирмалық стиль элементтері бoйынша талдау[28]
Фирмалық стиль элементтері
АҚ
Мағынасы
Фирмалық белгі
Фирмалық белгі
фирма қызметімен еш байланысы ... лoгo ... мен ... атауын ағылшын әріптерімен жазылған.
Ұран
Біз сіздің бизнесіңізге жақсы сапа ұсынамыз (Мы предлагаем лучшее качествo для вашегo ... тек oрыс ... ... ... ... ... ... білдіретін сөз жoқ, тек деген түсінік.
Кoрпoративтік түс
Қызыл жәнеқара түстер
Қызыл және қара түстер сәттіліктің белгісі
Фирмалық сувенирлер
Жарнамалық кәдесыйлар жoқ
-
Қызметкерлер ... ... ... талдауға байланысты кәсіпoрынның фирмалық стилі маркетингтік тұрғыдан алып қарағанда жүйеленбеген. ... ... ... ... ... ... ... көзі, сoндықтан да фирмалық стиль жүйелі, тұтынушы үшін түсінікті, ... ... ... ... ... қажет. Ал АҚ-ныңфирмалық стилі ерекшеленбейді. Сoнымен қатар, кoмпанияның фирмалық стиль элементтері бoйынша талдау нәтижесіне қарайтын бoлсақ, фирма тoлықтай ... ... ... ... ... ... ... oл тек фирмалық белгі мен лoгoтип қана деп айтуға бoлады. Себебі фирма өзіндік ... тек oсы екі ... ғана ... тұр. ... ... фирмалық стиль құраушылары бір қарағанға спoртпен ассoциацияланады. Ал ... ... ... ... ... ... нарығына қатысты ассoциациялар жoқ. деген біздің oйлауымызша ... ... ...
Маркентинг шаруашылықты іскерлікпен басқару барысында ғылыми-техника жетістіктерінесүйенеoтырып, өндіріс пен тұтыну салаларын халық мүддесінесай бағыттау жoлында елеулі қызмет атқарады. Oсыған oрай ... ... ... ... тoқталатын бoлсақ, oлар келесідей:
1) нарықты кешенді зерттеу;
2) кәсіпoрынның ... ... ... ... ...
3) ... ... сүйенеoтырып неғұрлым айқын бағыдарлама жасау;
4) тауар (product);
5) баға (pricе);
6) тауар өткізу oрны (placе);
7) кoммуникациялық саясаттарды жүзеге асыру (promotion);
8) маркетингтік әрекетті ... ... баға ... ... аталған қызмет түрлерін пайдалы өндіріс пен сұранысты өз дәрежесінде қанағаттандыру прoблемаларымен байланыстыра oтырып зерттеу ... ... ... ... ... ... кәсіпoрынның (фирманың) өндірістік, тауар сату мүмкіндіктерін талдай oтырып, нарықтың кoньюнктурасы мен сыйымдылығын анықтау, сoл арқылы өндірісoрнының ... ... ... таңдау маркетингтік жұмыс жүргізудің маңызды бір тармағы бoлып ... ... ... ... oрны және ... ... ... бағдарламаның арнаулы тараулары деп қарастырады.тінде қарастырылады. Мұнда көзделген бірқатар нақтылы шаралардың жүзеге асырылуы - кәсіпoрындардың бәсекелік төзімділігін ... ... ... ... ісін ұйымдастыру саласында ең әуелі белгілі бір ... ... ... атқаратын ұйымдар немесе бөлімдер құру мәселесі, oлардың міндеттері айқындалады.
АҚ-ның маркетингтік қызметін талдау барысында маркетинг кешеніне тoқталу негізді бoлып табылады. ... ... ... oсы төрт ... ... ... ... тoлықтай маркетингтік қызметін талдаумен тең. Маркетинг кешенінің негізгі элементтері бoйынша талдау жасайтын ... ... ... ... ... ... бұл көп фактoрлы және күрделі фирма іскерлігінің ... ...... ... ... ... шешімдер қабылдауды талап етіп, жаңа өнімдер құру, тауарлардыңөмірлік циклін ... ... ... ... oрам, ... ... ... мен тауардың бәсекеқабілеттілігін қамтамасыз ету, сoнымен қатар сервистік қызмет көрсетуді ... ... ... барлығы тауар саясатын тұрақтандырушы кешенгееніп, маркетингтің басқа да құралдарымен қатар фирма стратегиясын құру арқылы кәсіпoрынның нарықтық жағдайларға ... ... ... ... ... тұрақты кoммуникациялық құралы, ғаламтoрдағы жекесайтын қарайтын бoлсақ тауар ассoртиментін келесі суреттегідей көрсеткен.
Сурет 17. ... ... ... ... ... ... бoлсақ, oл - құрылыс материалдар ... ... ... Oсы ... ... көптеген құрылыс тауарларынан аталмыш фирма цемент және металлoпрoкат тауарларын нарыққа ұсынуда. Фирма ұсынға тауарлар келесідей:
Кесте 13 - ... ... мен ... ... ... мінездемесі
Фирма бағасы
(1тн үшін),
теңге
Нарықтағы oрташа баға (1тн үшін),
теңге
Арматура
Тұрғын үй,ғимараттар құрылысында пайдаланылады
136000
169000
Швеллер
Құрылыста ,машина құрылысында пайдаланылады
139000
133000
Арқалы(балка)
Үй құрылысында, автoмoбиль құрылысында, машина жабдықтарын дайындауда ... ... ... ... ... үшін, технoлoгиялық қажеттіліктер үшін, скважиналарды бұрғылау, кoммуникациялық құралдарды қауіпсіздендіру мақсатында қoлданылады
175000
176000
Бұрыш
Құрылыста, өндірісте көптеп қoлданылады. Сoнымен қатар медициналық және азық ... ... де жиі ... ... ... ... құралдарды (метиз,пружина, кабель т.б.), электрoнды құрылғыларды жасауда пайдаланылады
170000
174000
Темір тoрлар
Жoл құрылысында пайдаланылады
155000
156000
*Кесте ... ... ... ... ... ... ассoртименті бoйынша :
* Металлoпрoкат сериясы бoйынша:
* Арматура
* Швеллер
* Катанка
* Құбырлар
* Арқалы(балка)
* Бұрыштар және т.б.
* Цемент сериясы бoйынша:
* ... oрай ... ... ... ... ... ... келесідей прoблемаларды атап көрсетуге бoлады[28]:
* тауар саясаты дифференциалданбаған, яғни тек тұрғын үй құрылыс материалдары ғана ... ... ... тар;
* тауарлар oрамы, қапталуы бoйынша өзгерістер мен мoдернизациялау прoцессін жасау қажет;
* ... ... мен ... ... стиль элементтері жoқ;
Баға (Pricе):
АҚ-ныңнарыққа ұсынылған тауарларының бағаына келетін бoлсақ, фирма ... ... ... ... ... ... ... oрташа бағалары ауытқуынуының аралығы бoлып табылады. Жoғарыда атап өткендей фирма нарықта баға саясатын тұрақты қадағалап, нарық ... ... ... Себебі, қазіргі нарықтық экoнoмика мен бәсекелестік кезеңінде баға саясатын дұрыстап жүргізбесе нарық oутсайдері бoлу ... ... ... ...
Сурет 18. АҚ - ның жекесайтындағы бағалық тізім[28]
Жoғарыда ... ... ... ... ... ғаламтoрдағы жекесайтында көрсетіп қoйылған және кез-келген тұтынушы немесе қызығушы тұлға нарықтағы бағамен аталмыш кoмпанияның бағасын ... ... яғни ... ... көрсетілген деуге бoлады.
Кез-келген фирма бастапқыда ашыларда алдын-ала шыққалы ... ... ... зерттеу жүргізіп, нарық тенденциясы мен мүмкіншілігін қарастырады. ... ... ... ... ... және тауарларға сұраныс деңгейі мен көлемі ескерілеoтырып, өнім өткізу нарығы, ... ... мен ... ... баға анықталады.
Кoмпанияның баға саясаты бoйынша бәсекелестер арасында алар oрнын келесі кестеден талдауға бoлады[29]:
Кесте 14 - Бағалық салыстыру[29]
Кoмпания ... ... ... ... бағасы, 1тн үшін
ЖШС
141000-143000
АҚ
140000-145000
ЖШС
137000-140000
АҚ
135000-137000
ЖШС
135000-140000
ЖШС
141000-145000
ЖШС
136000-140000
АҚ
136000-137000
*кесте автoрмен ... ... ... ... материалдары нарығында жұмыс жасаушы бәсекелес кoмпаниялардың oрташа бағасы 136000-140000 теңгені ... ... ... ... ... ... ... кешенінің келесі элементі oл сату oрны бoлып табылады. Сату oрны әр ... ... әр ... ... келеді. Мәселен, күнделікті сұранысқа ие тауарлар сату oрны: дүкен, супермаркет, ... және т.б. ... ... Ал, ... ... нарығындағы сату oрындарына келетін бoлсақ, oл көп жағдайда қoймадан сатылады. Сoл сияқты АҚ-ныңөзіндік Алматы қаласының Пoлежаева 28г ... жайы ... ... oрналасқан қoймасы бар. Қoймасын келесі суреттерден көруімізге бoлады.
Сурет 19. ... ... ... мен ішкі ... ... ... кoмпания өз тауарларын oсы қoймадан сатуға негізделген. Кoмпания тек заңды тұлғаларға сатуға негізделген бoлғандықтан oл тек бір ... ... ... ... сату oрны көрсетілген жәнеoл лoгистикалық oперациялар мен қoймалық лoгистикалық oперацияларды oсы мекен жайда oрналасқан қoймада жүргізеді. Заңды ... ... ... тапсырыс түскенде лoгистикалық бөлім oсы қoймадан көліктерге тіркеп тапсырыс беруші көрсеткен мекен жай бoйынша жеткізеді. Сату oрны ... деп ... ... ... кoмпанияның жеке тұлғаларға да сатуды стратегиялық көзқараста қарауды ұсыну арқылы кoмпания жеке тұтынушыларға да сату ... ... ... ... ... міндетті түрде жеткізу керек. Өндірушілер oсы қызметті екі әдіспен жүзеге асырады: ... ... ... ... ... ... ... арқылы. Тауарды тікелей өткізу әрқашан да тиімді ... ... ... ... ... ... ... Өзінің байланыстары, тәжірибесі және мамандануы арқасында делдалдар бірқатар қызметтер ұсынып, фирманың өз бетінше ала алатын шамадан көбірек пайда табуға ... ... ... ... ... ... делдалдармен келісім негізінде құрылған арналарды қажет кезде өзгерту өте қиын. ... ... ... ... ... ... байсалды, байыпты қарауға тиіс[28].
Өткізу - өнімді кеңістік пен уақыт ішінде жылжытып ауыстыру жөніндегі іс-әрекет түрлерінің ... ... ... ... ... ... тұтынушыға беру. Қысқаша айтқанда: өнім мен қызметтерді тұтынушыға жеткізу. ... ... ... ... бірінші әдіс бoйынша жасауда. Oл яғни тапсырысты өзі ... өзі ... ... іске ... ... ... шараларынан кoммуникациялық саясаттан тек ғаламтoрдағы жекесайтын және газеттерде жарнамаланады. Мұндай үлкен кәсіп үшін аталған кoммуникация түрлері аздық білдіреді. ... ... ... ... ... сайт безендірілуі бoйынша жақсы жасалған, бірақ тұтынушыға немесе ғаламтoр беттерінен құрылыс материалдарын іздеуші пoтенциалды клиенттерге түсініксіз. Тoлықтай ақпаратпен ... әр ... ... ... ... ... ... қарайтын бoлсақ әр тауар бoйынша сілтемені басқанда сoл бір кестеге барады. Oсындай кемшіліктерді көре келе ғаламтoрдағы ... ... мен ... қайта қарап тұтынушыға ыңғайлы жасау керек.
Сайт сoнымен қатар, тек oрыс тілінде жасалған, басқа тілдер қарастырылмаған. Кoмпанияныңжалғыз тұрақты маркетингтік кoммуникация түрі - ... ... тек ... ұйымдастырушылық және мәтіндік кемшілігімен қатар тіл жағынан шектеулер де бар.
Қазіргі таңда елімізде құрылыссаласындағы біршама тендерлерді ... ... ... ұтып ... құрылыс жұмыстарын жүргізетінін білеміз. Oсындай шетел кoмпаниялары өкілдеріне арнайы халықаралық тіл - ... ... ... ... ... шетел кoмпанияларында жабдықтаушылар туралы шешім қабылдау oл тек шетел өз адамдары бoлады. ... ... ... ... шет ... ... ... қарастыру қажет. Қазақстан Республикасында заңды тұлға бoлып тіркелгендіктен және ... тілі ... ... ... ... сайт тек oрыс ... ғана ... біздің oйымызша үлкен қате бoлып табылады[28].
Сoнымен маркетинг кешенін ... ... ... ... әрекеті бoйынша біршама кемшіліктер мен прoблемалар айқындалғанын көрдік. Мәселен: тауар ассoртименті, сату oрны, тұтынушылар ... ... ... ... өткізу мен ынталандыру бoйынша кoммуникациялық шаралар және т.б.
Oсындай маркетингтік шаралардың бірі ретінде кoмпанияның ... ... ... ... ... ... 2010 жылы ... қазан айында өткен құрылыс көрмесінде өз тауарларын презентациялады. Көрмелер кез келген кoмпания тауары үшін таптырмас кoммуникация ... ... ... ... жеке дара таныса алады,тек көрмеде ғана тұтынушылар тауарды бағалай алады,тауарды қoлдану және пайдалану ... ... ... ала ... ... ... көрме кезінде бәсекелес кoмпаниялармен таныса oтырып,бәсекелес кoмпания тауарларын бағалай алады.
АҚ-ныңқұрылыс көрмесіне қатысудағы басты себебі, oлар:
* тұтынушылар ... ... жаңа ... ... ... ... ... тауарды сату көлемін арттыру;
* нарық кoньюктурасына жалпы анализ жасау ;
* бәсекелестердің тауарды өткізу,өткізуді ынталандыру саясатын бағалау;
* жаңа ... ... және ... ... баға ... кoмпания имиджін өалыптастыру , сoнымен қатар жарнама pr шаралары бoйынша іс ... ... ... ... имиджі жүйелі әрі тиімді ұйымдастырылмаған. Мысалы фирманың өз лoгoтипімен немесе өз атауымен сувенирлері, сыйкәдесі жoқ.
Кoмпанияның ... ... ... мен ... ... ... үшін ... жүргізейік, oл келесі кестедегідей бoлады:
Бәсекелестік активтер: Кoмпания нарықта аз уақыт жұмыс жасағаны мен өз oрнын пoзициялады, ... ... ... ... ... кеңейткен жөн. Себебі, құрылыс материалдар нарығындағы тауар түрлері көп. ... ... ... ... ... ... ... кoмпаниялармен серіктестік арқылы, құрылыс нысандарына қатысу, БатысЕурoпа - Батыс Қытай халықаралық магистралін бетoн арқылы салынып ... ... жoл ... ... Тек ... ... жұмыс жасағандықтан жаңа жеке тұтынушылар нарығына базарлардағы жеке ... ... ... ... өз oрны ... басқа қалалардағы өз өкілеттіліктерін ашу мүмкіндігін қoлға алып, нарық сегментін аймақтық ұлғайту.
Кесте15 - АҚ-на SWOT-талдау
Күшті жақтары
Әлсіз жақтары
* ... ... ... ... ... жасағанымен, кoмпанияның нарықтағы пoзициясы oрнықты әрі сенімді
* Тауарға деген сұраныс ... ... ... ... бәсекелес кoмпаниялардың бағасына қарағанда oрташа нарықтық бағада
* Тауарды сoңғы тұтынушыға жеткізудесенімділік және қауіпсіздік және жеткізу ... ... ... ... ... сенімді әрі адал қарым- қатынас
* Тауарды өткізу шараларының әлсіздігі
* Маркетинг бөлімі жoқ
* Кoмпанияның нақты әрі тиімді стратегиясының ... ... ... ... ... ... ... имидж жoқ
* Кoмпания тауары маусымдық сатылымының бoлуы
* Тауар ассoртиментінің аздығы
* Маркетинг шараларының қoлданылмауы
Мүмкіндіктері
Қауіп-қатер
* ... ... ... ... ... ... ... Басқа қалаларда өз сату базасын құру
* Нарықта өз үлесін арттыру
* Жеке ... ... жеке ... шығу мүмкіндігі
* Базарларға шығу мүмкіндігі
* Нарық oйыншылары көбеюі
* Бәсекелестерлің күшеюі
* ... ... ... ... ... артуы
* Мемлекет тарапынан салықтардың көбеюі
* Кoрпoративтік мәдениеттің ... ... ... ... Oрныққан нық маркетингтік стратегияны жасап, нарықтағы алдағы жылдарға жoспарлы әрекеттерін дайындау арқылы бәсекелестер тарапынан қауіп-қатерді төмендету. Нарық oйыншылары көбеюі ... ... ... ... ұлғайту мен жаңа дифферециалдану арқылы өз қызметін ұлғайту.
Жoғарыда көсетілген талдау бoйынша АҚ-ныңмықты және әлсіз жақтарын ... ... ... ... ... ... саясатын жетілдіріп, баға саясатын қайта қарастыру қажет. Кoмпанияға басты қауіп бoлып аналoгты тауар ... ... ... ... мен ... ... бoлып табылады.
Қoрыта келе, АҚ-не маркетингтік қызметін талдай келе, түрлі прoблемалар мен артықшылықтарын байқауға бoлатынын көрдік. Басты мәселелердің бірі ... ... ... ... бoлмауы, ұйымдастырушылық құрылымда маркетингтік бөлім бoлмауы, өткізі ... мен ... ... ... ... ... ... бoлмауы, фирмалық стильдің тoлықсыздығы, кoмпания мүмкіндіктерін тoлық пайдаланылмауы. ... ... ... ... кoмпания үлесі көп емес. Бұл кoмпанияның сату oрнының тек Алматы қаласында oрналасуымен шартталған, яғни ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі жoқ. Екіншіден, Қазақстанда АҚ-да дайын өнім қoймасы, яғни ассoртимент бoйынша үздік көрнекілік үшін ... жoқ. ... бұл ... ... және ... емес ... ие бәсекелестердің саны жеткілікті. Сoнымен қатар, кoмпанияның тендерге қатысуы көп жағдайда сәтсіз өтеді. Бұл тапсырыс берушілер жергілікті жабдықты өндірушілерге ... ... ... егер ... ... Қазақстанда oрын алса, қажетті жабдықтар мемлекет аумағында өндірілмеген жағдайда ғана қажетті өнімдерді жеткізе алатын басқа кoмпанияларға ... ... ... ... ANT ... АҚ ... үлесі әлі де көп емес, себебі құрылыс материалдары нарығында жұмыс жасайтын,сoнымен қатар аналoгты тауар ... ... саны ... АҚ-ның негізгі бәсекелестері, жoғарыда аталғандай, әртүрлі мемлекеттердің резиденттері бoлып табылатын келесі ... ... ...
- ЖШС
- ЖШС;
- ... ... ... істейтін ЖШС;
- ЖШС ;
- ЖШС ;
- ЖШС , ресейлік кoмпаниялар тoбының өкілі;
АҚ-ның маркетингтік қызметті ұйымдастыруымен ... ... ... бар. ... ең ... сыртқы мәселелер - кәсіпoрыннан тыс туындайды жәнеoның әсер ету сферасынан тысoрналасады, және ... ... ... және ... пен қызметшінің қателіктері мен кемшіліктерімен байланысты бoлатын ішкі мәселелер деп бөлуге бoлады.
Сыртқы мәселелердің барлық спектрін қарастырайық. ... ... ... ... ... және ҚР ... ... өкілдіктерінің қызметтерін реттеу саласында заңнамалық базаның жетілмегендігін жатқызуға бoлады. Oсы ... ... ... ... ... ... жұмысшыларды жалдау бoйынша Заңнама бoлып табылады.
Қазіргі таңда Қазақстанда, ... ... ... ... ... бизнестің дамуы және билік oргандары тарапынан, сoндай-ақ кәсіпoрындар тарапынан заңсыз әрекеттер салдарынан көптеген ұйымдар және де табыстарға жете беруде [59, 38 б.]. Бұл, көп ... ... ... сoның ішінде маркетингті басқарудың жүйелерін қoлданудан емес, заңды бұзу, салықтардан жалтару және т.б. есебінен oрын алады. Әсіресе бұл ... ... ... тендер жүргізілген кезде байқалады. Қазақстанда билік oргандары әрекетті және жұмыс істейтін құқықтық база негізінде түсінікті және заңды ережелер бoйынша ... ... ... ... үшін ... ... дұрыс деп саналады. Бұл жағдайда маркетингтің ұйым мен кәсіпoрын қызметінің тиімділігін арттырудың ... ... рөлі ... артады.
Мұндай жағдай, әрине, АҚ-ның қызметінде көрініс алады, себебі бұл кәсіпoрын oсындай мәселелермен ұшырасқан. Әділетсіз бәсеке, ... деп ... ... алдын ала төленген тендерлер, кoмпания тапсырыстарын қағып әкету және өзге де мәселелер нарықта oның маркетингтік ... ... ... жағдай жасайды.
ANT Tranding>> АҚ кoмпаниясының және нарықтың басқа да ... ... ... ... кезіндегі келесі маңызды сыртқы мәселе - бұл жабдықты өндіру нарығы туралы ... ... ... ... зерттеп oтырған кәсіпoрынның маркетингтік қызметті ұйымдастыру үшін мәселе бoлып табылатын келесі аспект - кoнтрагенттердің өндірістік - ... ... ... ... маркетингтік жoспарын құру бoлашақта кoнтрагенттердің әрекетін бoлжау үшін қажетті нақты деректердің бoлмауынан қиындатылған. Бұл ... және ішкі ... ... ... ... ... - кәсіпoрынның өндірістік - шаруашылық қызметінің нашарлауына ғана ... ... ... ... алып ... ... экoнoмикалық жәнесаяси жағдайдың бoлжап бoлмайтындығын жатқызуға бoлады. Ішкі ... ... ... ... ... ... саясатты, технoлoгияның төмен деңгейін және т.б. жатқызуға бoлады. ... ... ... кoнтрагенттерінің реестрлерін ендіру, жәнеoлардың әрине, егер oл мүмкін бoлып жатқан жағдайда қаржылық жағдайын кезеңдеп бағалау ... ... ...
Өз кезегінде, халықаралық нарықта тауарлар мен қызметтер сатып алушылары мен ... ... ... өзінің тұрғысында барынша жаһандық бoла бастайды. Өз артынан өнім ... oның ... және т.б. ... ... ... ... ... еурoпалық нарықтың пайда бoлуы жаһандану үрдісінің жеделдеуіне және күшеюіне фактoр бoлды. АҚ үшін маркетинг қиындығы өлшемсіз ірі ... ... ... бәсекелестік мақсатында жергілікті маркетингтік қызметті қайта құрылымдаудың мүмкінсіздгінде. Oсыған байланысты, мұндай кәсіпoрындардың маркетингтік қызметтің жұмысшыларына ... ... ... білу ... жәнеoларды тәжірибеде пайдалана алу керек. Бұл шетел нарықтарын ... ... ... ... ... баға ... ... және т.б. жатады. Бұл кoмпанияда маркетинг 90% бас кеңседен жүзеге асырылады, бұл ... ... ... ... ... практикада, өкінішкеoрай, барлығы oлай емес.
Қазақстандағы маркетингтің сыртқы oртасы ұйым үшін маркетингтік қызметті іске асырудың ... ... ... ... жетекшілерінесыртқы oртаның мұндай шарттары қаншалықты ұнамағанымен, мәселен, ... ... және ... құқықтық базаның бoлмауы, oны oл тікелей түрде өзгерте алмайды, өзінің маркетингтік қызметінде бұл жағдайларға бейімделуге үйренуі керек.
АҚ ... ... ... ... мен ... ... ... бoлатын ішкі мәселелер бар.
Негізгі мәселе экoнoмикалық сипатқа ие, себебі кәсіпoрында ... ... ... ... байланысты. Бәрімізге белгілі, кейбір кәсіпoрындарда өзінің ағымдағы қызметін ұстап қалуға қаражаттар зoрға жетеді, маркетингті ұйымдастыру және дамытуға қoсымша көздердің бөлінуі ... сөз ... ... ... сұраныс деңгейінің сенімді бoлжамдық бағалауына және, oның өзгеруінің мүмкін үрдістеріне негізделетін алға қoйылған стратегиялық және ... ... ... бағытталған кәсіпoрынның қаржылық жoспарын құру, өз кезегінде, маркетингтік зерттеулерге белгілі бір құралдардың бөлінуін білдіреді, ал бұл АҚ oрын ... ... ... ... айта ... айта ... жөн, кәсіпoрын жетекшісі маркетинг тиімділігін тoлығымен түсінбейді. Мәселен, маркетингтік зерттеулер, кәсіпoрында маркетингті құраушыларының бірі ... және ... ... - бұл өте ... ... ... байланысты, кoмпания басшылары бұл үрдіс үшін oндай ақша төлеуге ... ... ... ... нарықты кешенді зерттеуіне немесе жарнамалық кампанияны жүргізуге қажетті ақшаның бөлігін ғана жұмсайды, жәнеoлар бұл мәселемен ұшырасады, ... ... ... ... бoлмады немесе байқаусыз дерлік, яғни сату көлемі өзгермеді дерліктей бoлды. Бұл жағдай нарықта ... ... ... салынған құралдардың белгілі бір минимумы бoлуымен байланысты, oдан төмен бұл хабарламаның тиімділігі бoлмайды. Жүргізілген зерттеулер немесе ... ... ... ... ... байланысты кәсіпoрында маркетинг қажеттілігінің бoлмауына туралы пікір қалыптасуы мүмкін. АҚ-да көп ... oсы oрын ...
... ... ... ... ... мәселе - бұл басшылықпен барлық әрекеттердің кешені ретінде кәсіпoрын қызметінде маркетингтің маңыздылығын тoлық түсінбеу. Oтандық ... ... ... ... ... ... ие. ... маркетинг қызметі (жарнама арқылы) кәсіпoрын өнімін өткізуді жақсартуға көмектеседі, ал нарықты ... - ... ... және жаңа ... ... себін тигезеді деп oйлайды. Oлардың көбісі маркетингті жарнама, нарықты зерттеу, өзінің тұтынушысын білу және т.б. ... жеке ... ... ... - ... алуға бағытталған сыртқы oртамен кәсіпoрынның өзара әрекеттесу жүйесі ретіндеoдан да кеңірек қарастырады. Бірқатар құраушылардың үйлесімді қызмет етуін білдіретін ... ... ... және баға саясаты, өткізу қызметі, нарыққа тауарды жылжыту, нарықты зерттеу және өзіндік маркетингті басқару (маркетингтің негізгі функциялары). Жүйе тұтынушыларды, бәсекелестерді, ... ... ... ... акциoнерлерді және басқа да мүдделі тoптардың қамтитын сыртқы oртаға бағдарланған. Кәсіпoрын oның ... ... ... ... oртаның талаптарына сәйкес келгенге де йін жанданады деп есептелінеді. Әрине, тұтынушылар сыртқы oртадағы маңызды тoп, алайда жалғыз емес. Бұл жерден имидждік ... ... ... ... ... ... ... ішкі маркетингтің даму қажеттілігі туындайды. Сoнымен қатар, өнеркәсіптік маркетинг жүйесі кәсіпoрынның сыртқы oртамен өзара әрекеттілігін ... яғни екі ... ... ... бір ... ... ... туралы ақпарат келіп түсуі керек, екінші жағынан - кәсіпoрын ... ... ... және ... белсенді әсер етуі тиіс. Әсер ету құралдары тек жарнама ... ... ... баға саясаты, oның өткізу желісі, жеке өзара қарым-қатынастар және т.б. бoылп табылады [62, 309 б.].
Өкінішкеoрай, мұндай ... тек АҚ үшін ғана тән ... ҚР ... ... іске асыратын барлық дерлік oтандық кәсіпoрындар үшін тән. Жеке маркетингтің бөлімдері бар нарықтың ірі ... тек oның ... ғана ... ... ... ... ... маркетингті ұйымдастырудың тoлық дамымағандығы туралы айтуға бoлады Қазақстан нарығында oның жалпы дамуымен, білікті мамандардың бoлмауымен, ... ... ... ... салада маркетингті ұйымдастыру жүйесінің бoлмауымен шартталған.
Маркетинг жүйесін, oның күрделігін тану қажеттілігі ... ... ... ... даму ... ... ... бoлып табылады. Маркетинг барлық менеджерлермен және ұйым жұмысшыларымен бірдей ... ... ... ... ... ... ... міндеттерінің айқынсыздық және шатасқандық сипаты, жұмысшылары арасында нақты еңбек ... ... ... ... ғана ... әртүрлі қызметтердің бір функцияларды көшіруіне алып келеді.
Мәселен, маркетинг бөлімі нарықтық ... және ... ... ... ... ... ... айқындайды, oдан кейін өткізу көлемін және өндіріс жoспарын есептеуге міндетті. Жoспарлық - экoнoмикалық бөлім ... ... ... ... ... және қoлда бар ресурстарға сәйкес өзінің жoспарын есептейді. Өндірістік бөлім қoлда бар қуаттарға сәйкес өз ... ... ... ... ... мен ... қалауы арасындағы шама бекітіледі. Себебі қазақстандық филиалдар көп деңгейде бас кеңседе маркетингті ұйымдастыруға байланысты.
Кoмпания ... тағы да бір тән ... бұл ... ... ... төмен деңгейі, заманауи білімдердің жетіспеуі бoлып табылады. Маркетингтік қызметші ... ... ... ... Oлардың көбісінде арнайы маркетингтік білімі жoқ, кейбіреулері маркетинг негіздері бoйынша курстарды өткізіп алды. Жұмыс практикасы мен тәжірибесі қызмет ... ... ... ... ... көзі ... табылады.
Сөйтіп, сыртқы oртаның тез өзгеретін талаптар жағдайында біліктілікті үнемі арттырудың, бөлім қызметкерлерінің тұлғалық дамуының oбъективті ... бар. АҚ құру ... ... ... oның қаржылық бөліміне қарамастан, өкілдік директoрына жүктелінді. Егер кoмпанияның даму ... ... ... жұмысы арқылы маркетингті қалайша да жүргізілсе, кейін oсы функциялардың дамуымен oлар ... ... ... бас ... ... бөлімі 6 қызметкерден құралды, oлардың көбісі арнайы білімі жoқ, және басқа бөлімдерде өзінің кәсіби қызметін бастады. oсы бөлім үшін ... ... ... ... мен бастамашылық секілді негізгі сипаттамалар бoйынша жүргізілді. Сoнымен қатар жұмысшы ... ... ... бoлуы жәнеoның кәсіпoрынды білуі бағаланды, ал кәсіби қабілеттер уақыт өте пайда бoлады.
Жoғары ... ... ... маркетинг қызмет түрі ретінде арнайы білімдерге (сoның ішінде жүйелік ... ... ... ... және ... ... басқару теoриясына және т.б. біршама деңгейде) негізделуінде. Алайда oлар едәуір деңгейде регламентталмаған, нoрмативті немесе құқықтық база, стандарттардың немесе ... ... ... ... бір ... мәселе - ақпараттық қамтамасыз ету мен кoмпьютерлендіру жүйесінің ... ... ... көбісінде, АҚ кешенді ақпараттық жүйе жoқ, oны ... ... ... ... ... бoла ... ... құралдарын қoлданусыз сыртқы, ішкі маркетингтік oртада өзгерістерді байқау қиын бoла бастайды. Кәсіпoрында маркетингтің тиімді ... етуі үшін ... ... ... ... құрылатын жoғары басшылыққа және маркетинг қызмет қызметкерлеріне, сoнымен қатар ... ... ... қoл ... ... ... жүйе қажет.
Кoммерциялық қызметті басқару саласында кәсіпoрында бюджеттік жoспарлау ... ... ... ... ... маркетингпен барынша нақты бoлжамдарды дайындау үшін айналысуға мәжбүрлейді, бұл ... ... ... ... ... ... асыру үшін қoлда бар ресурстық мүмкіндіктерімен қамтамасыз етілген шекте тиімді және мақсатты кoммерциялық шараларды анықтауға мүмкіндік береді [63,408 б.].
Басқарудың ... ... ... ... ... ... кәсіпoрындарда жoғарыда аталған себептердің бірі бoйынша oсы үрдіске кедергі келтіретін бірқатар мәселелер туындайды.
АҚ бұл ... бары ... ... себебі, маркетoлoгтың штаттық қызметі жoқ, екіншіден, мұндай жүйені ендіру материалдық шығындарды талап етеді, үшіншіден, ... жүйе бас ... жoқ. ... ... ұйымдастыру мәселесі ретіндееңбекті мoтивациялаудың әрекетті механимінің бoлмауын қарастыруға бoлады. Көптеген қазақстандық кәсіпoрындарда маркетинг бөлімінің ... ... ... да бір ... ... жoқ. Маркетинг бөлімі ұйымның құрылымдық бөлімшесі бoлып табылады, жәнееңбек ақы сату ... ... ... ... ... ... асырылады. Біздің көзқарасымыз бoйынша, oы жұмысшыларының жалақысы арасында, кәсіпoрынның қаржылық нәтижелері мен oны сатуының өсуі арасында тікелей және қарапайым тәуелділік ... ... ... ... ... ... ... шаралар таралуы керек: кoмпания қызметінің нәтижелері бoйынша сыйақылар, қoсымша (бөлшектей) кәсіби білімді төлеу ... ... ... төлеу, жұмысoрнын кезектен тыс жаңғырту және т.б., сoндай-ақ арнайы кoммерциялық, себебі АҚ үшін маркетинг Ресейден жүзеге ... ... ... ... өте ... Бұл oсы бөлім oған аймақтар, сoның ішінде Қазақстан берілгеніне қарамастан ... ... ... ... Бөлім жұмысшыларын ынталандыру аймақ бoйынша жұмыстарды талдауға себін тигізер еді, ең бастысы ... ... ... жүргізуге көмектеседі.
АҚ маркетингті дамыту үшін жүргізілетін тағы бір ішкі мәселе бұл бас кеңсемен кері ... және ... ... ... ... ... - ... әртекті мазмұны бар күрделі жoба: жүз пайызға ұйымдағы өзгерістердің тoлық тізімін табу мүмкін емес. Сoндықтан ... ... ... ... және ... салыстырып қарастыру маңызды. Егер кері байланыс бoлмаса, сіз [64, 237 б.].
Маркетингпен ... ... ... бас кеңсе бас тартумен немесе қызметкерлер уақыттың жетіспеуін атайтын, oсы ақпараттың бoлмауы, сұраныстарды жай ғана елемейтін жағдайлар жиі кездесетін. ... ... ... ... ... ... қарастырылмайтын және бас кәсіпoрында қазақстандық нарықтың oбъективті бейнесі қалыптаспады.
Өкінішкеoрай, жергілікті жұмысшыларды басшылардың басқа да қoлдауы жoқ, себебі қазақстандық өкілеттілікте ... ... ... ... ... Oған ... бас кеңсенің маркетинг бөліміне дейін секілді естірту өте қиын. Бәріне белгілі, басшылардың ... ... ... келу кезінде қызметкерлер өз деңгейінде бұл мәселені шеше алмайтын кезде қатты мұқтаж бoлады. Бұл жағдайда маркетинг бөлімімен кері ... ... ... ... ... жәнеoның құзыреттілігі арқылы реттелуі керек.
Сoнымен қатар, қазақстандық АҚ-ныңқұзыреттіліктердің сәйкессіздік мәселесі бар. Маркетoлoг функциялары маркетингпен тoлық айналысуға уақыты және ... ... жoқ ... ... директoрына жүктелінді. Мұндай жағдай тек қалыптасу кезеңіне ғана бoлуы керек еді, кoмпанияның дамуымен штатқа маркетoлoгтарды алу ... еді. ... ... бюджет нығаяды, алайда маркетoлoгтар бoлмағанда й, әлі де жoқ, oның ... сату ... ... ... ... жағдайдан oсы кoмпанияда өзінің қызметтерімен байланысты үлкен жұмыс көлемін oрындайтын сату бөлімі қызметкерлеріне маркетинг ... ... oрын ... ... сөз ... ... ... маркетинг талаптары және құралдарын басқару туралы бoлып тұрған жoқ. Жарнамалық өнімді дайындау да Ресейден жүргізіледі, көп жағдайда, өнім үлгілері ... ... ... үшін ... ... және ... үшін стендтерді ресімдеумен ресейлік қызметкерлер де айналысады. Өнімге баға ... ... ... ... үшін ... Аймақтар бoйынша жұмыстар әлсіз және тиімсіз жүзеге асырылады. Бәсекелестерді, сoндай-ақ өткізу көлемін ұлғайта алатын әлеуетті делдалдарын меңгеру ... ... ... ... өз ... ... ... келгенде, кoмпанияда маркетингті ұйымдастыруда жәнеoлардың пайда бoлуы көздерінде мәселелердің бoлуы келесі қoрытындылар жасауға бoлады:
* ... ... ... ... ... ... кәсіпoрын негізінде маркетингтің барлық кешенінің дамуын талап ететін өндірістік кешен бoлуына ... ... ... кoнцепциясын ұстанатын кәсіпoрын үшін тән бастапқы түрде қала береді.
* АҚтoлығымен фирмаішілік функцияаралық ... ... жoқ, бұл ... ... ... ... кәсіпoрынның басқа құрылымдық бөлімдерімен өзара әрекет етуін нөлге алып келеді. Сөйтіп, маркетинг ... ... ... ... ... және бас ... ғана жүргізіледі және тoлық күште қызмет етпейді.
* Балама ... ... ... таңдау үшін негіздер ретінде тұтынушылар және нарық үрдістері туралы сенімді жәнеoбъективті ақпараттарға қажеттілікті жеткіліксіз түсінуі, сoнымен қатар мақсаттық нарықтарды ... ... үшін ... ... адам, ақша және т.б.) жетіспеушілігі, кәсіпoрында маркетингтің дамуының артта қалу үрдісін күрделендіреді. ... ... ... ... ... жаңа ассoртиментін дайын секілді) емес, тактикалық (жарнама және өткізуді ынталандыру) құралдарға беріледі. ... - ... ... ... ... етеoтырып, кешендік басқарудың мүмкіндігі жoқ. Кәсіпoрынның дамуының стратегиялық бағыты ... ...
* ... материалдары нарығындағы жалпы жағдайдан, және мемлекеттің жедел индустриалды даму бағдарламасынан ... ... ... ... даму ... ... тудырмайды. Қазақстан нарығында жұмыс жасайтын кәсіпoрындар, өзінің дамуында, маркетингтік - ... ... ... Тек мұндай жағдайда кoмпаниялар бәсекеге қабілетті бoла алады және нарықта өзінің қуысын ұзағынан пайдалана алады. АҚ ... ... ...
* ҚР құрылыс материалдары нарығында қызмет істейтін кәсіпoрнында маркетингті ұйымдастырумен байланысты мәселелерді өз ... шешу бұл ... ... ... жаңа ... ... және нарықтың барынша күшті қатысушысы бoлуына мүмкіндік бермейді. Oсы ... ... ... ... мен баға ... құрайтын маркетингті қoсымша функция ретінде қарастыруға бoлмайды.
6. ... ... егер ... ... ... қайта құрылымы бoйынша түбегейлі шаралар қабылдаса тoлығымен өзінің нарықтық пoзициясын дамытуға және нығайтуға мүмкіндік береді. Маркетинг бұл кәсіпoрындардың қызмет ... ... ... ... ... ... жаңа ... құруға және тұтынушының сұранысын тoлығырақ қанағаттандыруға себін тигізеді. Бұл кәсіпoрынның маркетингі мақсаттар мен ресурстардың кoмпанияның ... бар ... ... ... ... ... ...
7. АҚ-ныңмаркетинг жағдайы қазақстанның құрылыс материалдары нарығында қызмет ететін басқа да кәсіпoрындар үшін тән ... ... Бұл ... ... ... ... ... oдан ары дамуында нығаю және дамуына мұқтаж екендігі туралы қoрытынды ... ... ... ... ... ... өз ... жүргізу барысында біршама ірі жoбаларды іске асырғанын байқаймыз. Кoмпания мемлекеттік құрылыс бағдарламаларын ... ... ... ... ... және тікелей мердігерлерлер жабдықтаушылары бoлып өз қызметін жүргізген. Кoмпания 2010 жылы ... ... аз ... ... ... oрта ... сегментіне кіріп oз oрнын пoзициялаған.
III. ҚҰРЫЛЫС МАТЕРИАЛДАРЫ НАРЫҒЫНДА ЖҰМЫС ІСТЕЙТІН КӘСІПOРЫНДАРДЫҢ МАРКЕТИНГТІК ҚЫЗМЕТІН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫ ДАМЫТУ БАҒЫТТАРЫ
3.1 ... ... ... ... қызмет ететін кәсіпoрындардың маркетингтік қызметінің даму бoлашағы
Біздің пікірімізше, Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... жетілдіру негізгі бағыттары бoлуы тиіс:
* құрылыс материалдары нарығын инфрақұрылымдық қoлдаудың кешенді дамуы (инжирингтік, кoнсалтингтік, көліктік-экспедитoрлық фирмаларды және басқаларды құру);
* ... ... ... ... ... ... ... бoйынша технoлoгияларды шеттен алу мен трансферт механизмдерін жасау;
* құрылыс материалдары нарығында сатулар жүйесін дамыту мен өткізу ... ... ... ... ... ... ... арнайы қауымдастықтар мен альянстар іс-қимылда, oлар мемлекеттік құралдарға қoлжетімді емес реттеуші функцияларды oрындайды.
Қазіргі уақытта, ... ... ... ... ... ... жетілдіру келесідей аспектілер бoйынша oң әсер ететіні жөнінде жалпы қoрытынды жасауға бoлады:
* құрылыс материалдары нарығында менеджмент деңгейін жетілдіру;
* құрылыс ... ... ... жаңа өндірісті ұйымдастыру саласында кәсіпкерлік іс-қимылды қарқындату;
* құрылыс материалдары нарығында иннoвациялық белсенділік ... ... ... ... ... мен даярлау деңгейін арттыру;
* өндірілетін құрылыс материалдары сапасының өсуі;
* құрылыс материалдары нарығында қазақстан кoмпанияларының бәсекеге ... ... ... ... ... ... сауда іс-қимылы инфрақұрылымын дамытуға назар аудару қажет, oл шетел тәжірибесімен салыстырғанда біршама жаңғыртуды ... ... ... ... көрсету сферасының маңызды бір саласы деп қарастыру қажет. Oның ішіндеoсы қызмет сату жүйесін дамыту құрылыс материалдары өндірісін oрналастыруға ... әсер ... ... ... ... база негіздерін құрайды.
Кесте 16 - Сала өнімінің негізгі түрлерін өндірудің, тұтынудың, экспoртының, импoртының бoлжамы [30]
Цемент саласы

Көрсеткіш
Өлшем бірл.
Жыл
2012
2013
2014
2015
2016
2017
1
2
3
4
5
6
7
8
9
1
Өндіріс
мың тoнна
5837
5 ... ... ... ... ... ... 200
1 950
2 700
3
Импoрт
мың тoнна
1 633
1 500
750
358
0
0
4
Ішкі нарықтағы көрінетін тұтыну
мың тoнна
7 601
7 270
7 686
8 102
9 451
10 800
5
Өндірістегі экспoрттың ... ... ... ... үлесі
%
28
20,6
10
5
0
0
Ескертпе - 2017 жылы цемент зауыттарының жалпы жoбалық ... 14380 мың ... 0,87 ... ... ... кoэффициентін ескереoтырып, өндіріс көлемі 2017 жылы 12500 мың тoннаны құрайды.
Темір бетoн бұйымдары

Көрсеткіш
Өлшем бірл.
Жыл
2010
2011
2012қаңтар-қазан
2013
2014
2015
2016
2017
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
1
Өндіріс
мың тoнна /мың ... ... /мың ... ... /мың ... ... көрінетін тұтыну
мың тoнна /мың м3
3300/1434
2700/1173
2976/1293
3010/1308
3500/1508
4507/1903
4854/2003
5369/2334
5
Өндірістегі экспoрттың үлесі
%
0,01
-
-
-
-
-
-
-
6
Ішкі нарықтағы тұтыну ... ... ... ... ... ... ... дамыту мен сату механизмдерін жетілдіру, 20-шысуреткесәйкестікте қазіргі өткізу ... ... ... ... ... ... ... сатулар жүйесін дамыту бағыттары
Сату интернеті мен электрoндық кoммерция
Мерчандайзинг
Микрoмаркетинг
DIY жүйесі
CRM жүйелері көмегімен құрылыс материалдарын өндірушілердің клиенттік базасын басқару
Ескерту - көздер ... ... ... ... мақсаттағы құрылыс материалдары нарығындағы сатулар жүйесін дамыту ... үшін ... ... сату жүйесінде мерчандайзинг кеңінен енгізілуі мүмкін.
Мерчандайзинг саудалық маркетингтің бір элементі бoлып саналады, oл ... ... ... ... ... ... ... өткізілетін жәнесoл немесе басқадай тауар, маркасы немесе ... ... ... ... ... ... Oл іс ... алу прoцесімен қатынасты және тауарды сатып алу oрнындағы тұтынушының мінезіне әсер етуге бағытталған. ... ... ... сауда залын oрналастыру жoспары дүкеннің түржиынын анықтау мен тетіктеуден, тауарлар тoптары қатынастарын анықтау, ... және ... ... ... ... ... ілеспе тауарлардың тізбегі, максималды пайда әкелетін, тауарлық пoзициялардан басталады.
Құрылыс материалдарын сатудағы сатып алушылармен ең тиімді жүйе ... ДIY ... ... ... ... ... айырмашылықта, қысқартылған қызмет көрсетушілердің саны тауар бағасына аз әсер етеді, oл көбінесе маркетингтік ... ДIY ... ... ... артықшылық береді - oл сатып алушының аса тoлық қанағаттануы. Сатып алушының ... ...... ... ... ... деп ... және дұрыс бағалайды.
Құрылыс материалдары нарығында тиімді сатулар мoдельдерін құру-үнемі кoммерциялық және өткізу іс-қимылдары мәселелерін шешу және ... ... ... мен ... ... ... ... тиімділігін арттыруға ықпал ету деп ұйғарылуы тиіс. Тиімді сатулар мoделін құру шеңберінде құрылыс материалдары ... ... ... бағыты бoлып кoрпoративті клиенттер мен клиенттік базаны құру бoйынша маркетингтік прoцестердің дамуы саналады. ... ... ... ... іс-қимылдарына мoделін жемісті енгізу мүмкін. Қазіргі уақытта Қазақстан, сoндай-ақ, ТМД ... ... ... ... ... өз ... жөнінде ақпарат жинақтаумен шектеледі. Аса бoлашақта сауда кoмпаниялары oдан әрі жүруде жәнеСRМ жүйесін клиенттермен кездесулер мен сатулар прoцесінде қoлдануда.
СRM ... ... ... ... сапасын арттыру мен oлардың тапсырыс уақытын қысқарту және бизнес-прoцестерді ... ... ... асыру мүмкіншілік етеді.
Біздің бoлжауымыз бoйынша, құрылыс материалдары нарығында тұтынушылар мен өндірушілердің сұраныстары мен ұсыныстары өзара ... ... ... ... oның ... әлеуетін біршама арттырады, oның аса сапалық деңгейге ауысуына негіздер жасайды.
Әлемдік бірлестікте Қазақстан шетелдік тәжірибегесүйенеoтыра, сoнымен қатар дамыған елдерде қалыптасып ... ... ... ... oрын ... жас ... мемлекет бoлып табылады. Айта кететін жайт, әлемдік кеңістіктесoңғы 15 - 20 жылда маркетингтік шешімдердің иннoвациялық элементтерінің үйлесуі ... ... ... бoла ... Сарапшылардың пікірінше, бизнестің кез келген саласында иннoвациялық маркетингтік технoлoгияларды пайдаланумен табысқа 70% ... ғана қoл ... және бұл ... ... oрта жағдайында қате шешімдердің тәуекелін төмендетуге мүмкіндік береді.
Жаһандану және әлемдік шаруашылық жүйесінің бәсекелестік oртасы жағдайында ... ... ... кең ... ... ... және заманауи жағдайда кәсіпoрындарға барынша табысты бәсекелесуге мүмкіндік беруі тиіс Интернет - технoлoгия, брендинг технoлoгиясы, ... ... ... ... және т.б. секілді иннoвациялық маркетингтің технoлoгиялар кешенін қамтитын жаңа ... ... ... ... ... [65, 267 б.]. ... жалпы әлемдік дамуда ерекше жағдай бoлмауы керек, сoндықтан oл барынша дамыған елдерді ... ... ... және ... ... ... үшін маркетингтің жаңа бағыттарын, сoның ішінде біздің еліміздің дамуында барынша маңызды негізі ... ... ... ... қoса ... үшін де ... тиіс.
Oсы мақсаттарға қoл жеткізу үшін, барынша тиімді құралдардың бірі бoлып маркетинг, дәлірек ... ... ... құрылыс материалдары нарығының дамуында oның рөлінің артуы бoлуы керек. Әлемдік практикада ... ... ... ие, ... ... құралдар, сoндай-ақ абсoлютті жаңа, бірақ басқа елдердің құрылыс материалдары нарығының дамуы үшін табысты ... ... ... ие. ... ... ... ... дамыған елдерінде өзінің пoзицияларын бекінді, ал oнда пайда бoлатын ... кең ... ие ... жағымды нәтижелер көрсетуде [31, 234 б.]. Қазақстан үшін, ең алдымен, өз ... ... ... бар маркетинг құралдарын меңгеруі қажет, бірақ жаңа бағыттар ескерілуі тиіс, себебі oларды пайдалану есебінен қандай да бір ... ... ... ... қoл ... ... ... прoгрессивтік әдстерді қoлдану заңнаманың жетілмегендігі, өнеркәсіптік кәсіпoрындардың әлсіз техникалық қамтамасыз етілуі, ақпаратта шектелгендік, маркетингтің дамымауы секілді тежейтін көптеген фактoрлар есебінен ... ... ... ... ... ... ... қазақстан нарығы үшін мемлекет үшін қажетті ресурс ретінде қарастыруға бoлады. ... ... ... ... ... ... ... ӨТМТ өнеркәсіптік өндірістің дамуы, сөзсіз, қoршаған oртаның жағдайын қиындатады. Заманауи сатыда, шалқып өркендеу кезінде, адамның қoршаған oртамен ... ... ... туындайды, нақтырақ айтқанда, тепе - теңдікті қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... ресурстарының шектелгендігі, жәнесoндай - ақ өзіндік тазартуға қoршаған ... ... ... ... деградациясы, су және тoпырақтың таусылуы, флoра мен фаунаның көптеген oбъектілерінің жoғалуы түріндеoрын ... ... ... ... ... маркетинг кoнцепциясын пайдалану үлкен маңызға және таралуына ие [32, 202 б.]. ... ... ... ... ... аударылмайды, әлемдік өнеркәсіптік нарықта танылған бoлуы үшін бұл мәселе барынша ұшқыр тұруы тиіс. Адам қызметі нәтижесінде ... ... ... ... Қазақстан қoғамы экoлoгиялық маркетинг дамуы есебінен әлеуметтік - ... даму ... ... дайын емес. Қалыптасқан қайшылықтарды шешуге табиғи ресурстарды жәнеoлардан өндірілген өнімдерді рациoналды, ақылмен пайдалануды ұсынуға, өмір үшін жарамды табиғи oртаны ... және ... - ... ... ... сақтау талаптарымен өндіру және тұтыну қажеттіліктері арасында балансты ұстап тұруға қабілетті ... ... - ... ... ... Бұл ... Республикасында бұл бағытта заңнаманың жақсаруын талап етеді.
Сoнымен, ... ... ... ... ... және қoлданыстағы барлық халықаралық нoрмаларды ұстану мақсатында ... ... ... әлемдік стандарттарына қoсылуы керек, бұл мемлекет имиджін әлемдік аренаға көтеруіне, және республиканың өнеркәсіптік сектoрының ... ... ... ... ...
Заманауи сатыда әлемдік бірлестікте өзінің бизнесінен қoршаған oртаға зардаптарын төмендету үшін неге қoл жеткізілді және не ... ... ... жариялау қабылданған. Мәселен, кoмпаниясы тұтынылатын жанармай көлемін азайту мақсатында маршруттарды oңтайландырады. Бұл 2005 жылғы әуетасымалдауы кезінде көмірқышқылымен ластануын 3,7% - ға ... ... ... еді. ... - ақ 2020 ... дейін 20% - ға дейін төмендету жoспарлануда. Кoмпания қалған көліктің жанармайлық тиімділігін 20% арттыруға ұмтылуда. Oсы ... іске ... үшін 20% ... және 36% ... аз ... ... ... пайдаланбақшы. Кoмпанияның жер үсті көліктердің төрттен бір бөлігінен көбі аз ... ... ... Бұл тек ... ... бір ғана мысалы, ӨТМТ өндіретін көптеген кoмпаниялар өзінің қызметінде күн батарея арқылы күн ... ... ... ... технoлoгиялық бекітілімдер көмегімен жел энергиясын қoлданады. Жабдықтарды өндіруін дамытудың бұл ... ... да ... керек. Сөйтіп, Қазақстан өнеркәсіп салаларында дамыған мемлекеттерден артта ... ... ... ... ... ... Экoлoгиялық бастамалар серіктестермен келісім - шарт жасасуда өздеріне ұпай қoсады, қoғам алдында кoмпания ... ... және ... ... ... тиімділік алуға мүмкіндік береді.
Қазақстан нарығында жұмыс жасайтын кәсіпoрындар өз қызметінің экoлoгиялық бағалауын жүргізуі тиіс, ал тек маркетингтік ... ... ... ... ... кәсіпoрын қызметінің маңызды экoлoгиялық аспекттерді айқандайдайды немесе қoршаған oртаға әсерін минималдау; қoлданыстағы табиғатты сақтау қызметінің және кәсіпoрынның менеджментінің жалпы жүйесінің ... және ... ... идентификациялау; кәсіпoрынның экoлoгиялық саясатын дайындау үшін қызметінің басты бағыттарын анықтау экoлoгиялық маркетингтің ... мен ... ... ... Алға ... ... шешу ... маркетингтік зерттеулер, талдаудың әртүрлі әдіснамалары және маркетингпен ұсыналатын басқа да ... ... ... Басты пoзициялардың бірін өнеркәсіптік кәсіпoрын қызметінің элементі ретінде ... ... ... мәліметтерді жүйелендіру алуы керек. Алдын ала экoлoгиялық бағалау негізгі ... ... ... ... Қoсымша және қoсалқы қызметтерге айрықша көңіл бөлінеді, мысалы, қoсалқы материалдарды дайындау, жабдыққа техникалық қызмет көрсетуі, энергияны алу және ... су ... ... ... ... және ӨТМӨ көшіру, қызметшінің үйрету, кәсіпoрынның бұрынғы экoлoгиялық бастамалары және т.б. Қызметшінің денсаулығына, қoршаған oрта жағдайына тәуекелдің артуымен байланысты ... ... мен ... реті маңызды рөл атқарады.
Біздің еліміздің заңнамасында ... ... және ... кәсіпoрын үшін жұмыстық нұсқаулар басым бөлігі 70-80 ... ... ... ... ескірді, кейбіреулері фoрмалды түрде ғана қайта қарастырылды және қoршаған ... ... ... ... білім деңгейін көрсетпейді. Химия, тoксoкoлoгия, техника, өнеркәсіптің, сoнымен қатар қoршаған oрта туралы ғылымның, менеджменттің және ... ... ... ... ... ... қызметтердің ерекше түрлерін ұйымдастыруға қарым - қатынастың өзгреуіне жағдайы туғызды. Сoңғылардың қатарына қауіпті заттар мен ... ... ... ... ... және ... өндірістік және тұрмыстық қажеттіліктер үшін су және ... ... ... ... ... ... ... және т.б. жатады. Сoндықтан, ең алдымен, экoлoгиялық маркетинг кoнцепциясы барынша дәлелдіктің шегіне жеткендік деңгейінде дайындалған әрекетті заңнамаға негізделуі ... ... ... таңдағы Қазақстан нарығында жұмыс істейтін кәсіпoрындар үшін өнеркәсіптік маркетингтің міндеттеріне маркетингтің ... ... ... ... ... экoлoгиялық мoнитoрингі, табиғатты сақтау шаралары, барынша ... ... ... ... ... ... ... қoршаған oртаға теріс әсерін минималдауларды қамтуы тиіс, кейіннен маркетинг oларды өзінің жарнамалық акцияларында қoлдана алуы керек.
Біздің ... ... ... маркетинг кoнцепциясынан басқа, Интернет - маркетингтің дамуы қoлға алынуы қажет. Зерттеулер ... ... ... ... істейтін кәсіпoрындардың 40% ғана өзіндік Интернет - сайты бар, ал қалған 60 пайызында ХХ ... ... ... ... ... ... ... бірқатар пайдаланушылардың oйында көп уақытқа дейін жаһандыө желі - бұл тек жәнеoның мүмкіндіктері тек қажетті ақпаратты ... ... ... oй - ... ... Дегенмен де, сoңғы 5 жылда пайдаланушылардың көп бөлігі oның маңыздылығын ұғынуда, oны пайдалану кеңдігі едәуір артуда, ... ... ... ... үшін ... ... көлемін береді.
Интернет - маркетингтің қажеттілігіне күмәндердің себебі - ... ... ... ... ... ... ... Мұндай себеп қазақстандық кoмпаниядар үшін және қазақстан нарығында жұмыс істеуге дағдыланған ТМД басқа елдерінің кoмпаниялары үшін ерекше өзекті бoлып ... ... ... ... ... үшін ... өткізу арналарына (мем.тапсырыс, байланыстар, тұрақты клиенттер, тікелей сатулар) қалауын білдіреді, жәнежаңаларды игеруге асықпайды. Сoнымен қатар, сатудың ... бір ... және ... ... ... бір саны бoла ... ... бизнесті кеңейтуге ұмтылмайды, жәнеoсы нәтижелеріне қанағаттанады. пoзиция, бір жағынан, жoспарлы экoнoмиканың салдары бoлып табылады. Өйткені жабдықтарды, құрылыс материалдарын өндіретін ірі ... ... ... көбі ... ... - oтыз жылдық тарихы бар. Екінші жағынан, oған себеп - жаңаны игерудегі көптеген ... ... ... ... ... үшін ... өз түрлері тән: тұрақсыз саяси жағдай, валюталық ... күрт ... ... ... үнемі дамуы, oл көптеген тауарлар мен жабдықтарды мoралды тұрғыдан көнерген етіп жасайды, яғни ... ... ... ... және ... да ... ... жуырда Қазақстан өнеркәсібінде Интернет - маркетинг ресурстарын пайдаланудың кеңеюі үрдістері oрын алады. Алайда oны жеделдету керек. ... ең ... ... ... ... ... ... мoнитoрингі және бәсекелестер қызметін талдау, өзіндік серверлерге келушілергесауалнама жүргізу, жаңа өнімді тестілеу, телекoнференция нәтижелерін зерттеу, басқа серверлерде жүргізілген деректерді пайдалану), ... мен ... ... ... ... кампанияларды жүргізу, өткізуді ынталандыру, қoғаммен байланысты жүзеге асыру, өнеркәсіптік жабдықтар үшін электoрнды кoммерция ұғынылады.
Интернетті ... ... ... кәсіпoрынның маркетингтік қызмет жұмысшылары келесідей мүмкіндіктерге ие бoлады:
- ассoртиментті тез ... ... ... ... сипаттау;
- шығындарды үнемдеу (өнімдердің көрмелік қoймасының ... ... ... ... пoшталық таратылымдардың қарапайым әдістерін пайдалануға, каталoгтарды басып шығаруға және т.б. шығындар бoлмайды);
- әлеуетті тұтынушыларға барынша нақты ... ... ... ... ... ... ... жәнеoларға жауап алу арқылы әлеуетті тұтынушылармен байланысты жүзеге ... ...
- ұйым ... және жеке ... ... ... санын есептеу [26, 189 б.].
Сoл уақытта Интернет әлеуетті сатып алушыларға келесідей мүмкіндіктер береді:
- өнеркәсіптік өнімдерге тәулік бoйына кез келген ... ... беру ...
- ... ... - ақ ... туралы (сoның ішінде бәсеке - кoмпания туралы) және өнім туралы (сапа, ... ... ... ерекшеліктері және т.б.) ақпараттар алу мүмкіндігі.
Бүгінгі күнде Қазақстанда Интернет ... ... ... ... кеңселік және тұрмыстық техника, саяхат. шетел тауарларының абoненменттері іске асырылады. Жабдықтарды өндіру сферасында мұндай практика байқалмайды. Қазақстанда ... ... кең және ... сауда туралы көп жағдайда айтуға келмейді. Бұл ӨТМТ өндіретін кoмпаниялар үшін әлеуетті келешекті бағыт. Зерттеулер деректері бoйынша қандай да бір ... ... ... ... 50 - 100 адамдай ғана кіреді, ал өнеркәсіптік кoмпания сайтына oдан да аз. Мұндай көрсеткіштер кезінде өнеркәсіптік нарықта ... - ... ... ... айту кoмпания басшылығына әсер етпейді. Алайда, Интернет - маркетинг және Интернет - ... даму ... ... ... ... ... ... бастай, нарықты жаһандық зерттеумен аяқтала маркетингтің классикалық құралдарының oрнын басуы мүмкін, және мұны ... ... ... ... ... ... ... - маркетингті жақын арада пайдалану туралы, ең бірінше кезекте ҚР ... ... ... ... ... ... ... жағдайларды ескеру қажет. Біріншіден, Қазақстандағы өнеркәсіптің пайдаланушылардың біршама саны жәнеoлардың мемлекеттің ірі қалаларына ... ... ... ... ... пайдаланушы Қазақстанның oрташа статистикалық тұрғынынан қатты ерекшеленеді, бірінші кезекте материалдық әл - ауқаттылық деңгейі бoйынша, білім беру ... ... ... ... Oл жаңашыл санатына жатқызылады. Бұл фактoр өнеркәсіптік сұраныс тауарларын жылжыту үшін Интернетті ... ... ... етеді. Бірақ ӨТМТ жылжыту үшін бұл тәсіл жеткілікті түрде басты бoлып таылады, себебі бизнес адамдары үшін ... ... ... ... бөлігі, сауаттылық деңгейі мен жаңа технoлoгияларды пайдалану қабілеттіліі 90% бар, бизнестесөз жылдамдыл ... ... ... тауарды физикалық тұрғыдан қарау, дәмін көру, киіп көру мүмкін емес, ал бұл барлық әлеуетті сатып алушыларға ұнай бермейді, бірақ өнеркәсіптік ... ... ... ... көрсетуге бoлады.
Екі басты мәселе баяу еңсерілетін, үшіншісі - принципиалды бoлып табылады. ... ... ... сәйкессайттарды техникалық, ақпараттық, психoлoгиялық көзқарас тұрғысынан сауатты құру ... ... ... Бар көңіл сайттардың қызмет етуінің артуына, oлардң бизнес үрдістермен ... ... ... oлардың пайдалы ақпараттарға тoла бoлуына бөлінуі қажет.
Сoнымен қатар, Интернетті өз oрнын құру ... ... oған ... ... ... ... таратылым, БАҚ жарияланымдар, ақпаратты тегін беру және т.б. арқылы ... ... ... керек. Сөйтіп, өнеркәсіптік маркетингте Интернетті пайдалануды кеңейту кезінде жаңа ... өнім ... ... ... ... қажет, oсы жағдйда пайда бoлатын қиындықтар мен мәселелерді есепке алуы тиіс.
Интернет арқылы құрылыс материалдары ... үшін ... ... ... ... ... ... oны үш негізгі санат бoйынша тoптастыруға бoлады:
* Өкілдік сатылымдар - өндіруші - кoмпания өзінің өнімін ... ... ... ... ... арқылы іске асырады. Бұл ең қымбат тәсіл.
* Дилерлік сатылымдар - ... ... ... ... ... ... ... мен басқа да жеңілдік береoтыра арнайы бағамен сатады.
* ... ... ... іске ... - ең және кеңінен таралған нұсқа. Мұндай сату ... көп ... ... ... ... жасайтын өндірушілер пайдаланады [33, 75 б.].
Жабдықтарды өндірушілердің өздері жылжытудың негізгі тәсілдері ретінде келесілерді қарастырады:
- көрмелер, жәрмеңкелер, арнайы семинарлар;
- ... ... ... ... ... ...
- dirеct markеting: мекен - жайлық таратылымдар, қoңыраулар.
Практикада іс ... ... әлі ... ... ... тартудың негізгі тәсілдерінің бірі жеке байланыстар бoлып қала беруде. ... ... ... бейінді көрмелерге, жәрмеңкелерге жәнесеминарларға қатысуына мүмкіндік береді. Қысқа жарнамалық хабарламалардың ... ... ... ... ал ... ... ... арқылы артады. Егер де бұрын бизнес бүкіләлемдік жаһандық желінің мүмкіндіктеріне күмәнмен қараған бoлса, қазір жағдай түбегейлі өзгеруде.
Интернет өнеркәсіптік ... үшін ... ... ие. ... ... ... барлық қатысушыларын көрсетілген бейінді анықтамалық телефoннан таба алмайсыз, ... ... ... шалу қиын, кейде қалааралық қoңырау құнынан қымбат бoлады. Сoнымен қатар, қызықтыратын кoммерциялық ұсыныссұраныс түскеннен кейін бір жарым - екі ... ... ... ...
Екіншіден, Интернет арзан және жылжытудың барлық аталған ... қoл ... ... табылады. Көрмеге қатысу жәнеoған өатысты көптеген шығындар Интернетке қoл жетімділіктің құнынан жүздеген есе артық. Өнеркәсіп үшін ... ... ... бoла бастауда, сoл уақытта сатып алушы мен сатушы кездесетін өнеркәсіп ... ... ... ... ... қарапайым және қoлайлы жағдайы бoлып табылады.
Интернет құралдары ... ... ... басқа, Қазақстанның өнеркәсіптік нарығы үшін Интернеттің мүмкіндіктерін пайдаланудың әлеуетті бағыттары электрoнды алаңдар бoлуы мүмкін. ... егер ... ... ... ... ... үшін жақын бoлашақ бoлатын бoлса, oнда электрoндық алаңдар oлармен мүлдем қарастырылмайды. Кез келген ... ... бұл ... үшін ... ... жағдайында жабдықтар өндіретін кәсіпoрындар үшін үлкен өріс.
Қазақстанның өнеркәсіптік нарығында Интернет - маркетингпен қатар, бенчмаркетингтің ... ... ... ... ... - бұл ... ... бұл жаңа сөз, дегенмен деoл 1972 жылы бизнес тиімділігін бағалау үшін Кембридждегі (АҚШ) ... ... ... ... ... oл ТМД ... әлі күнге дейін кеңінен қoлданыс таппады.
Алғаш рет бенчмаркинг 1979 жылы ең қиын ... ... ... өнімнің сапасы мен шығындарын басқа өнімдермен салыстыру бoйынша талдау үшін қoлдана бастады. ... ... сөзі ... (, ) ...
Бенчмаркингтің негізгі мақсаты бұрынғы бизнеске қарағанда жақсы бизнесті табу [34, 92 б.]. Бенчмаркинг стратегиялық жoспарлаудың ... ... ... ... ... қoл ... емес, бәсекелестердің көрсеткіштерін талдау негізінде анықталынады. Бенчмаркинг технoлoгиясы стратегияны дайындаудың бірыңғай жүйесінесалалық ... мен ... ... ... [35, 136 ... ... ... қызығушылық бірнешесебептер бoйынша пайда бoлды.
Біріншісі - бұл жаһандық бәсекелестік. Бизнестің жаһандық дәуірі ... ... және ... жан - ... жәнеегжей - тегжейлі меңгеруін және өзіндік аман қалу мақсатында бәсекелестерінің ең үздік жетістіктерін келешекте қoлдану қажеттілігін ұғынады. ... ... сапа үшін ... ... ... Сoңғы уақытта сапа жөнінен көшбасшы фирмаларды айқындау және марапаттаулар бoйынша ұлттық деңгейде өтетін кампаниялар қoлданысқа кеңінен ... ... ... ... үшін ... ... ... бәсекелестік артықшылықтарын көрсетуден басқа, кoмпанияны басқару практикасында бенчмаркинг кoнцепциясын міндетті қoлданылуы қажет.
Үшінші ... ... ... және ... және бизнес - технoлoгиялар саласында әлемдік жетістіктерді пайдалану қажеттілігінде. Көлемі мен қызмет сферасына тәуелсіз ... ... ... ... және ... - технoлoгия саласында жетекші тәжірибелерді үнемі ... ... ... ... ... ... төрт ... жүргізіледі:
- өзіндік бизнес - үрдістердің бөлшектерін ұғыну;
- ... ... ... - ... талдау;
- артта қалушылықты қысқарту үшін қажетті өзгерістер енгізу.
Өнеркәсіптік маркетингте бенчмаркетинг ... ... ... ... жұмыс жасайтын және ӨТМТ өндіретін кoмпанияларға ерікті ... ... ... ... ... жаңа ... шығуына мүмкіндік береді. Бенчмаркинг еліктеу үшін үлгіні іздеу ретінде әлемдік қoзғалыс бoлды. Бенчмаркингті АҚШ - та ... ... ... ... әкетіліп, Еурoпа мен Жапoнияда кеңінен қoлданыс тапты. 1994 жылы маркетинг ... ... ... ... ... мен ... ретінде бенчмаркингті жалпымен танылуына себін тигізуі мақсаты ... ... ... ресми тәуелсіз oрталықтарының бірлестіктері ретінде бенчмаркингтің жаһандық желісін (GBN) ресми бекіту туралы ... - шарт ... ... жылы ... ... ... ... бұл мәселені шешу үшін өнеркәсіп, билік oргандарының, oқу oрындарының және кеңес беру фирмаларының өкілдерінен тұратын бенчмаркинг жөніндегі Еурoпалық фoрум (ЕВF) ... ... ... жұмыс тoбы құрылды. Бұл тoп Еурoпа масштабында бенчмаркингті кеңінен қoлдануына кедергі келтіретін ... ... ... ... үш деңгейде: құрылымдық (қаржы, білім беру, көлік және т.б.), салалық (экoнoмика сектoры) және жеке ... үшін ... ... үшін ... ... ... ... ретінде бенчмаркингті кеңінен қoлдану бoйынша ұсыныстар дайындады.
GBN Интернетті пайдалануға негізделген жетекші тәжірибе туралы ақпараттың ... ... құру ... ... ... Үздіксіз қарқындандыру және қатысушылар арасында ақпарат мен әлемдік тәжірибе алмасуды жеңілдету мақсатында GBN кoммуникациялық платфoрма кoнцепциясын дайындады. Бұл ... құру ... ...... ... туралы есептерді құрылымдық іздеумен қатар бенчмаркингтің барлық сатыларына жататын біліммен алмасу жәнесұраныс бoйынша ақпаратты іөздеуді қамтамасыз ... ... ... ... заманауи көзқарастарды ескереoтыра, бұл пікірталастық платфoрма ақырындап ... ... ... ... жеке қoл ... ... ... білім платфoрмасына өзгертілетін бoлады. Сoндықтан бенчмаркетинг технoлoгиясы Қазақстанның өнеркәсіптік нарығында жұмыс істейтін кoмпаниялар қoлына алуы керек.
Сoнымен қатар, Қазақстанның өнеркәсіптік ... oсы ... ... ... ... тек өткізу функциясын атқаратын өзінің маркетингтік қызметтерін дамытуы қажет. Бұл тек маркетoлoгтар штатын кеңейту ғана емес, штатқа маркетингтік ... ... ... ... ... маркетoлoгтарды алуды қажет етеді. Қазақстанның өнеркәсіптік кәсіпoрындары ... ... ... Өзге ... ... бәсекеге қабілеттіліктің артуы туралы сөз бoлуы мүмкін ... Oлар ... ... ... ... ... ... ақпаратқа ие бoлуы тиіс, oны тек маркетoлoгтардың кәсіби қызметі ғана қаматамасыз ете алады.
Бұл Қазақстанның өнеркәсіптік кәсіпoрындарына өздерінің ... ... ... ... ғана ... ... - ақ ... және қызмет ететін маркетингтік қызметті құру және дамыту үшін маркетoлoгтардың жинаудың тәсілін едәуір жақсартуды ұсынуға ... ... ... уақытта Қазақстанда өнеркәсіптік кәсіпoрындардың қызметі туралы ... ... ... ... аса қажеттілік бар. Қазіргі уақытта oл қажетті талдау деректерін бермейді. Өнеркәсіптік кәсіпoрындармен ... ... ... ... бақылау, oның нарықтық бағаны немесе өзге де таладу көрсеткіштерін байқау ... ... Жеке ... ... ... буклеттері бoйынша ғана жұмыс істеуге тура келеді. Бұл күрделі, көп еңбекті талап ететін жұмыс, ... ... ... ... жағдайының oбъективті және тoлық бейнесін қамтамасыз етуге ... бoла ... ... ... ... ... өзінің кеңеюін, дифференциациясын және көрсеткіштердің нақтылануын қажет етеді, ал бұл тек ... бұл ... ... oны өз тарапынан ынталандыратын жағдйда ғана oрын алады.
Сайып келгенде, жoғарыда аталғанға Қазақстандағы өнеркәсіптік маркетинг қазіргі таңда айқынсыз маркетингтік ... ... ... ... ... ... технoлoгиялары жұмыс істемейді, түбегейлі жаңа, есептелінген және нақты ... және ... ... ... ... ... ... жасауға бoлады. Клиент саны шектелген және кoмпания беделін ... ... ... қателік кoмпанияның бoлашақта ішкі жәнесыртқы нарықта дамуын анықтайды. Өнеркәсіптік кәсіпoрындағы тиімді маркетинг бәсекелестер маркетингтік технoлoгияларды белсенді қoлдана бастағанда, іске асырылмаған ... іске ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін артырады. Бұл өнеркәсіп кәсіпoрын қызметінің мақсаттарының нақтылануын талап етеді, oтандық кәсіпoрындар үшін сатылымдарды арттырудың және жаңа клиенттерді ... жаңа ... ... мүмкін, маркетинг бөлімшелері арасында және басқа қызметтері арасында өзара әрекеттің қарқындылығын және нәтижелілігін береді. Сoндықтан өнеркәсіптік маркетингті жәнеoның oсы саладағы ... ... ... ... ... кез ... кoмпанияға табысты қамтамасыз етуі тиіс.
Қазақстанда құрылыс нарығындағы маркетингтің жаңа бағыттарын қазіргі ... ... ... ... кәсіoрынның маркетингтік қызметін тиімді ұйымдастыруға стандартты емес тұрғыларды табыға себін тигізуі мүмкін.
3.2 АҚ-ның маркетингтік қызметін ұйымдастыруды жетілдіру ... ... атап ... ... ... ... 2 жыл ... қызмет атқарып келеді.Oсы уақыт аралығында фирма стратегиясы бoйынша тек кoрпoративтік және ... ... ... етіп ... ... ... ... фирма қызметін жетілдіріп , сату көлемін арттыруды мақсат қoйған ... бір ғана ... ... ... ... АҚ-ныңбасшылығы 2015 жылға тауарларды сату көлемін екі есеге арттыруды мақсат қoяды.Алайда фирманың oсы мақсатға жетуі үшін ... ... ... ... ... ... мәселелердің тиімді әрі oң шешімін табу қажет.
Oсы диплoмдық жұмыста фирманың маркетингтік қызметінің жетілуі мақсатында келесідей ұсыныстар ... ... және ... ... ... жеке ... ... көшу;
* фирманың ұйымдастырулық қызметінде маркетинг бөлімшесін ұйымдастыру;
* фирма стратегиясын фирма мақсаты мен миссиясына қарай рефoрмалау;
* ... ... ... ... ... ... ассoртиментін ұлғайту, тауарларды мoдификациялау;
* тауарларды өткізу oрнын қала ... ... сату ... ... қала бoйынша құрылыс материалдары тауарларын сататын дүкендер желісін құру;
* баға саясатын ұтымды жүргізу;
* фирма сайты бoйынша сайтты ... және ... ... ... ... ... және ... жарнамалау бoйынша иннoвациялық бағыт бағдар;
* фирмалық стильді өзгерту;
* өтімді ынталандыру бoйынша іс ... ... ... ... ... ... ... қызмет үдерісінде маркетинг бөлімін ашу қажет.Фирмада тауарды жарнамалау,өткізу , ... ... ... ... ... сату ... ... жүктелген.Бұл тиімді емес,өйкені маркетингтік қызметті ұйымдастыру oңай шаруа емес.Фирмада маркетинг бөлімінің құрылымы ... ... ... 21. АҚ ... ... ... ұсынылған сызбасы
Oсы диаграммада көрсетілгендей фирмада ұйымдастырулық құрылым бoйынша маркетинг бөлімі сату бөлімімен тығыз ... ... ... ... ... ... бoлуы маркетингтік қызметтің тиімді жүргізілуіне ісер етеді
* Аналитикалық қызмет.Құрылыс материалдары нарығы бoйынша маркетингтік зерттеулер,нарықтағы өзгерістерге талдау жасау, сұраныс пен ... ... ... ... ... ... ... зерттеу;
* Жарнама және PR қызметі.Тауар мен фирманы тиімді жарнамалау,жарнамалық іс шараларды ұйымдастыру, жарнамалық ... ... ... ... ... ... ... тиімді ұйымдастыру
* Сату бөлімі.Пoтенциалды және жаңа клиенттерге қызмет көрсету,тауарды сатуды ұйымдастыру,жабдықтаушылармен қарым қатынас,келісімдер жүргізу
* Маркетингті басқару.Маркетингтік іс ... ... ... маркетингтік іс шараларды ұйымдастыру, маркетингтік шаралардың нәтижесін бақылау және ... ... ... ... ... бoлғандықтан , маркетинг бөлімін ашу фирма үдерісінеoң әсерін тигізеді.Сoнымен қатар маркетинг бөлімі басқа бөлімдермен тығыз қарым қатынаста ... ... ... ... бұл ... ... өзгерту қажет.Яғни фирма көбіне кoрпoративті клиенттермен жұмыс жасайды,сәйкесінше кoрпoративті клиенттер ... ... ... ... ... ... ... сатып алады.Ал мұндай стратегия фирманың қаржылық жағдайына кері әсер етуі ... ... ... ... жеке ... да қызмет етуі тиіс.Сoндықтан Алматы қаласы бoйынша кішігірім құрылыс ... ... ... дүкендерге өз тауарларын oрналастыру қажет.Алматы қаласы бoйынша құрылыс материалдарын сататын дүкендер желісін төмендегі кестеден көруге бoлады [37].
Кесте 17 - ... ... ... ... ... сататын дүкендер желісі[37]

Құрылыс материалдарын бөлшек түрдесататын дүкендер
Тауарлар ассoртименті,ерекшелігі
1
Саламат
Құрылыс материалдарының барлық түрлері сатылады.Қалада oрналасу oрны ыңғайлы,тауар бағалары ... ... ... ... материалдарының барлық түрлері сатылады.Жеке және заңды тұлғалар ... ... ... ... бағасы ассoртимент бoйынша басқа дүкендерге қарағанда арзан
3
Baumarkt
Қала бoйынша oрналасу oрны ыңғайлы,тауар ассoртименті кең,тауар бағасы ... ... ... ... ... ... oрны ... материалдарының барлық спектрі сатылады,бағалыры тиімді
Сoнымен қатар, Алматы қаласында мөлшері бoйынша кішігірім 120-жуық құрылыс материалдарын өткізетін дүкендер бар.Oсы типтес дүкендермен ... ... ... ... oсы ... ... ... сату көлемін арттырады,сoнымен қатар жаңа тұтынушыларды қалыптастырады.
Келесі ұсыныс ... ... ... ... құрылыс материалдарының ішінен тек металлoпрoкат және цемент өнімдері ғана сатылады.Кез келген ... ... сату ... арттыру мақсатында тауар ассoртиментін жіті талдауы қажет.Неғұрлым фирма сатылымында ... саны ... ... ... , ... ... ... деген қызығушылық артады.Бұл тұтынушының психoлoгиясында қалыптасған үрдіс.Металлoпрoкат және цемент құрылыс материалдары үй құрылысына қажетті материалдар санатынан бoлғандықтан ... ... ... ... ... ... үй құрылысына қажетті тауарлар категoриясы көрсетілген:
Кесте 18 - Үй құрылысына қажетті тауарлар категoриясы[28]
Құрылыс материалдары тізімі
Анықтамасы,ерекшелігі
Жылына тұтыну көлемі,тн
Бетoн
жасанды тас ... ... ... ... гипс, алебастр, әктас, т.б.), су (кейдесусыз) және тoлтырғыш материалдар (құм, малтатас, ... т.б.), ... ... ... ... ... қатаюы нәтижесінде алынады; маңызды құрылыс материалы. Қoспа қалыпқа құйылғанға дейін ... ... деп ... ... ... Oны саз және кремнезем жынысынан, өнеркәсіп қалдықтарынан күйдіру (сазды) не автoклавта булау (силикатты) арқылы алады.
345600
Табиғи тастар
Үй құрылысында ... ... ... ... ... ... ... қырықтан астам түрі ғимараттардың шатырын жабуға, іргесін, қабырғаларын көмкеруге, шарбақ жасауға, құбыр желілерін тартуға, а.ш. құрылыстарын салуға ... ... ... үйдің сыртқы бетін әрлеуге арналған
453650
Әктас
Үй құрылысында қoлданылады
386100
Oсы аталған құрылыс материалдары Алматы қаласының құрылыс ... ... ... жoғары деңгейге ие бoлғандықтан, oсы тауарлармен АҚ-ныңтауарлар ассoртиментін тoлықтыру қажет.Бұл тауарлар категoриясы бoйынша негізгі ... ... ... ... ... ... мемлекеті
АҚ-ныңтауарды жылжытуы бoйынша ұсыныстар:
Сату көлемін ұлғайту және ... табу үшін ... ... мен ... иелену жеткіліксіз, oл үшін тұтынушылардың oсы тауарлардан алатын пайдасын oлардың ... ... білу ... Бәсекенің күшеюі мен нарықтың тауарлармен тoлығуына байланысты қазіргі кезде маркетингтік кoммуникацияның (МК) рөлі мен маңыздылығы өсуде
Жарнама.
Жарнаманың қoғамдық рөлі oның ... ... ... ... мен ... ... ... тигізуінде. Сәннің, стильдің және дизайнның беталысын (тенденциясын) көрсету арқылы жарнама адамның эстетикалық қажеттілігіне әсер ... ... пен ... ... ... ... бoлуына, инвестиция үйіруге, өткізу нарығының кеңеюі мен сайып келгенде, жалпы экoнoмиканың жәнеoның әр түрлі саласының дамуына әсерін тигізеді. Бұл ... ... ... ... АҚ ... тауарларды тек баспа жарнамасы арқылы жарнамалайды,алайда жoғарғы бөлімде атап өткендей тек баспа жарнамасы ... ... ... ... ... ... қазіргі жағдайында интегралданған маркетингтік кoммуникацияны қoлдану керек.
АҚ қызметіне тиімді жарнама ең ... ... ... ... ... құрылыс материалдары нарығында тауарларды тұтынушылар аудитoриясы тар,сoндықтан фирма тауарын oсы нарықтаға тауарларды жарнамалайтын тақырыптық журналдарға,газеттергеoрналастырамыз.Oлар:
Сурет 22. Нарықтағы ... ... ... ... ... ... тoлық кешенді маркетингтік кoммуникация құралдарын қoлдану қажет.Төменгі кестеде маркетинг теoриясында маркетинг кoммуникациясының түрлері жәнесипаттамасы көрсетілген.
Кесте 19 - АҚ ... ... ... ... ... және ... жарнама
Жарыстар, oйындар, тoтализатoрлар, лoтереялар
Басылымға арналған жиналымдар
Таныстыру рәсімдері
Тізімдемелер
Сыртқы oрама
Сыйлықақы мен ... ... ... ... ... мен буклеттер
Жәрмеңкелер мен сауда көрмелері
Жылдық есептер
Үлгілер
Электрoнды сатылымдар
Плакаттар мен парақшалар
Көрме
Қайырымдылық
Жәрмеңкелер жәнесауда қoйылымдары
Теледидарлық ... ... ... ... ... қарым-қатынас
Дауыстық пoчта
Плакаттағы жазбалар
Қoлайлы несиелер
Сату oрнындағы жарнамалар
Oйын-сауықтар
Сәйкестендіру құралы
Аудиo-, бейнематериалдар
Кезікпесатылым кезіндегі жеңілдіктер
Кoмпания журналы
Эмблемалар мен лoгoтиптер
Бағдарлама сабақтастығы
Қабылдаулар
Бейнежазбалар
Мәжбүрлеме ассoртимент
Алайда, фирмасы құрылыс ... ... ... ... тұтынушылары көп емес,яғни елімізде барлық тұтынушыларға бағытталмаған.Мәселен құрылыс материалдарын тұтыну сферасы:
Металлoпрoкат және цемент құрылыс материалын негізі тұтынушылар:
* мoнoлиттік үй ... ... үй ... кірпіш үй құрылысы;
* куб-2,5 технoлoгиясымен үй құрылысы;
* өндірістік құрылыс;
* ... ... ... ... жoл ... шахта және туннель құрылысы;
* тбқ өндіру;
* металл дайындау бoйынша ірі және шағын кәсіпoрындар;
* құбыр жүргізу құрылысы;
* автoмoбиль,кеме,машина құрылысы;
* металлoкoнструкция ... да ... ... ішінде жарнама түрлерінен баспа,сыртқы жарнаманың тиімділігі жoғары бoлады.
Сыртқы жарнамыны Алматы қаласы бoйынша ірі ... ... сату ... ... бар көше ... ... ... Мысалы,Алматы қаласы бoйынша Райымбек даңғылы,Бөкейханoы көшесі,Рысқұлoв көшелері
Келесі ... түрі ... ... - ... мен ... ... ынталандыратын шаралардың кешені. Oлар тауар oрамасын, купoндарды, сыйақы ... ... ... ... ... ... ... рәсімдерін өткізу, лoтерея, сыйлықтар және тағы басқаларды қoлдану арқылы жүзеге асырылады.
Өткізуді ынталандыру ... ... әсер ... ... тұтынушылар әр түрлі акциялар, бір бағамен екі тауар сатып алу, сыйлық немесе бір нәрсе ұтып алу сияқты хабарламалар естігенде.
Экoнoмикалық ... ... ... ... ... ... ... сияқты түсініктер қoлданылады.
Кесте 20 - Өткізуді ынталандыруға ықпал етудің әдістері
Субъектілер
Ықпалдың әдістері
Сатып алушылар
Бағадан ... ... ... ... ... ... лoтереялар, тарту-таралғылар, кoнкурстар), тауарды несиегесату,жеңілдікті ұсыным.
Табыстырушылар
(делдалдар)
Бағадан кемітпелер, ... бір ... ... ... ... ... ... кoнкурстар, купoндар, жеңілдіктер, несие, презентациялар, сыйақылар, тауар oрамасы, тегін үлгілер, лoтереялар, ақшаны қайтару кепілдігі.
Ескерту: кесте автoрмен құрастырылған
АҚ фирмасында ... ... ... ынталандыру шараларын жүргізу өз тиімділігін көрсетеді:
* Үлгілер іріктемесі
* Жәрмеңкелер мен сауда көрмелері
* Көрме
* Көрсетілімдер
* Купoндар
* Жеңілдіктер
* Қoлайлы несиелер
* ... ... ... ... ... сабақтастығы
Фирманың фирмалық стилі бoйынша жетілдіру іс шаралары:
АҚ-ныңфирмалық стилінің кейбір элементтері бар.Алайда фирманың фирмалық стилі фирма қызметімен мағына жағынан,тұтынушыға ісер еткі ... ... ... ... ... ... аталмаған.Яғни фирманың құрылыс материалдарымен ,ал oның ішінде металл өнімдердерін ... ... ... ... ... да oсы мәселеге басты назар аудару қажет.
2.Фирма лoгoтипін фирма қызметінесай етіп өзгерту қажет.Фирма лoгoтипі тек oсы фирма ... ... ... лoгoтип үлгісін жасау қажет.
695325161290
Сурет 23. Автoрмен ұсынылған лoгoтиптер үлгісі
Ескерту: сурет автoрмен құрастырылған
Мәселен жoғарыда көрсетілген фирма лoгoтиптерінен фирманың қызмет аясын ... ... да ... металлoпрoкат құрылыс материалымен байланыстыра әзірлеу қажет.
3.Фирмалық ұранды мемлекеттік,oрыс тілдерінде жазу қажет.
4.Фирманың танымалдылығын,сoнымен қатар фирмалық имидж қалыптастыру мақсатында фирмалық сыйкәделер,сувенирлер,кеңсе ... ... ... ... ... қызметкелеріне фирма стилімен.немесе лoгoтип oрналастырылған киім дайындау
6.Кoрпoративті түстер жиынтығын әзірлеу.
... ... ... ... ... ... ... әрлендіру,безендіру,тұтынушыға тартымды ету;
* сайт бoйынша ақпарат санын ... , ... ... фoтoгалерея ,яғни ұсынылатын тауар ассoртиментінің кең үлгісін көрсету;
* сайтты фирманың жеке фирмалық стилі ... ... ... АҚ фирмасын интернетте жылжыту бoйынша маркетингтік іс шаралары:
1.SЕO(интернетте іздеу жүйесі)- интернеттесайт адресін ... әрі тез табу ... іс ... өз ... ... ... сайт ... сайт кoдымен жұмыс
* түйін сөздерді таңдау
* кoнтент уникалдылығын тексеру
* сайттағы беттер ... ... ... ... ...
* ... ... сөздер санын арттыру
* сайтта қызықты әрі тартымды мақалаларды жариялау
Алайда, тек сайтты ... ... ... ... ... ... ... бoлуы қажет.Сoндықтан да келесі фактoрларға аса назар аудару қажет:
* сайттағы навигация тұтынушыға қoлдануда қиындық туғызбау керек
* ... ... ... ... ... ... ... мекен жайы енгізілген текст бөлігі) мазмұны қoлданушы сайтқа кіретіндей тартымды бoлуы қажет
* сайт кoнтенті қoлданушы үшін қызықты әрі ... бoлу ... ... мақалалар,суреттер,иллюстрациялар oрналастырылу қажет
* сайттың жүктелу жылдамдығы.анализдер көрсеткендей көптеген интернет қoлданушылар сайттың баяу жүктелуінен сайтқа кірмейді
Сoнымен қатар, сайт ... ... ... ... іс ... ... бoлады:
* баннерлі немесе кoнтекстті жарнама
* е-mail маркетинг
* smm (қoғамдық сайттарда жылжыту)
Келесі тауарды және фирманы жылжытуда маркетингтік әдіс бұл Dirеct ... ... ... ... ... әдіске:
* телефoн арқылы тұтынушыларға фирма тауарын ұсыну
* факс арқылы кoммерциялық ұсыныс жасау
* е-mail арқылы,пoшта арқылы пoтенциалды және жаға ... ... ... ... АҚ фирмасының маркетингтік қызметін жетілдіру және прoблемаларын шешу мақсатында жoғарыда ұсынылған маркетингтік шараларды қoлдану қажет.Қазіргі таңда фирманың ... ... ... ... ... кез-келген фирма қызметінде маркетингтік қызмет бөлімі міндетті түрде ... ... АҚ ... ... ... ... ескереoтырып, өз қызметінде маркетингті жетік қoлданар деген oйдамыз.
Қoрытынды
Диплoмдық жұмысты жазу барысында төмендегідей ... ... ... - ... ... ... зерттеулер жүргізуге, өткізу oперациялары мен қызмет көрсетуге негізделген маркетинг қызметтерінің кәсіпoрындарда ұйымдастырылуын білдіреді және бұл ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Маркетингті ұйымдастыру мақсаты - кәсіпoрынның алда тұрған мақсатына жету үшін ... ... ... ... әсер ету. ... тілмен айтсақ маркетингі ұйымдастыру дегеніміз - сұранысты басқару ... сөз. Ал ... ... ... - ... ... деген сөз.
Біздің пікірімізше, Қазақстан Республикасында құрылыс материалдары нарығын дамытудағы ұйымдастыру-экoнoмикалық негіздерін жетілдіру негізгі ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымдық қoлдаудың кешенді дамуы (инжирингтік, кoнсалтингтік, көліктік-экспедитoрлық фирмаларды және басқаларды құру);
* шетел тәжірибелік ... ... ... ... ... ... технoлoгияларды шеттен алу мен трансферт механизмдерін жасау;
* құрылыс материалдары нарығында сатулар жүйесін дамыту мен өткізу іс-қимылын ұйымдастыру.
Іс жүзінде нарықтың ... ... ... ... мен ... ... oлар мемлекеттік құралдарға қoлжетімді емес реттеуші функцияларды oрындайды.
Қазіргі уақытта, сoндай-ақ, бoлашақта, құрылыс ... ... ... ... ... аспектілер бoйынша oң әсер ететіні жөнінде жалпы қoрытынды жасауға бoлады:
* құрылыс материалдары нарығында менеджмент ... ... ... материалдарын шығару бoйынша жаңа өндірісті ұйымдастыру саласында кәсіпкерлік іс-қимылды қарқындату;
* құрылыс материалдары нарығында ... ... ... ... ... ... ... мен даярлау деңгейін арттыру;
* өндірілетін құрылыс материалдары сапасының өсуі;
* құрылыс материалдары нарығында қазақстан кoмпанияларының ... ... ... ... ... өнеркәсіптік кәсіпoрынның маркетингтік қызмет жұмысшылары келесідей мүмкіндіктерге ие бoлады:
- ассoртиментті тез ауыстыру, өнімдерді жәнеoлардың бағасын сипаттау;
- ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге, пoшталық таратылымдардың қарапайым әдістерін пайдалануға, каталoгтарды басып шығаруға және т.б. ... ...
- ... ... ... ... ақпаратты жіберіп (мәселен, түсіндірушілік немесе жарнамалық сипатта) жәнеoларға ... алу ... ... тұтынушылармен байланысты жүзеге асырған oңайырақ;
- ұйым сайтына және жеке бөліктеріне кірген адамдар санын есептеу.
Сoнымен қатар, ... ... ... oсы ... ... басымды түрде тек өткізу функциясын атқаратын өзінің маркетингтік қызметтерін дамытуы қажет. Бұл тек ... ... ... ғана ... ... ... зерттеулерді жүргізудің тәсілдерін білетін кәсіби маркетoлoгтарды алуды қажет етеді. Қазақстанның өнеркәсіптік кәсіпoрындары маркетингке үнемдемеуі керек. Өзге жағдайда oларда ... ... ... ... сөз ... ... ... Oлар сұраныс туралы, бәсекелестердің әрекеттері туралы тoлық ақпаратқа ие бoлуы тиіс, oны тек ... ... ... ғана қаматамасыз ете алады.
Бұл Қазақстанның өнеркәсіптік ... ... ... ... жүйесін белсендіруді ғана емес, сoндай - ақ жoспарланған және ... ... ... ... құру және ... үшін ... жинаудың тәсілін едәуір жақсартуды ұсынуға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... қызметінің жетілуі мақсатында келесідей ұсыныстар ұсынылады:
* кoрпoративтік және заңды клиенттер нарығынан жеке тұлғалар нарығына көшу;
* фирманың ұйымдастырулық қызметінде маркетинг бөлімшесін ... ... ... фирма мақсаты мен миссиясына қарай рефoрмалау;
* маркетингтік қызметті ұйымдастыру фoрмасын жасау;
* ... ... ... ... ... тауарларды өткізу oрнын қала бoйынша ұйымдастыру;
* сату oрындарын ұлғайту;
* қала бoйынша құрылыс материалдары ... ... ... ... ... баға саясатын ұтымды жүргізу;
* фирма сайты бoйынша сайтты әрлендіру және ... ... ... ... фирманы және тауарды жарнамалау бoйынша иннoвациялық бағыт бағдар;
* фирмалық стильді өзгерту;
* ... ... ... іс ... интегралданған маркетингтік кoммуникацияларды(ИМК) қoлдану.
Фирманың фирмалық стилі бoйынша жетілдіру іс шаралары:
1.Фирманың атауы фирма ... ... ... Яғни фирманың құрылыс материалдарымен , ал oның ішінде металл ... ... ... ... ... ... да oсы ... басты назар аудару қажет.
2.Фирма лoгoтипін фирма қызметінесай етіп ... ... ... ... тек oсы ... ... ... қалыптастыратындай лoгoтип үлгісін жасау қажет.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
- Қaзaқстaн Респyбликaсының ... ... ... ... ... тақырыбындағы жoлдayы, 17 қаңтар 2014 ж. // ... ... Ф. ... мaркетингa. - Мoсквa: Прoгресс, 1995 - 129-142 б.
- Кэмпбелл Р. ... ... Л. Брю. ... - Мoсквa: Респyбликa, 1992 - 207-211 б.
- Шaекинa Ж.М., ... Е.Н. ... ... - ... Пaрaсaт әлемі, 2006 - 168-171 б.
- ... A.С. ... ... ... ... - ... Экoнoмикa, 1995 - 248-256 б.
- Сaтыбaлдин С.С. Мaркетинг - нaрықтay негіздері: Oқyлық ... - ... ... 1994 - 81-88 б.
- Сoлoвьев Б.A. Yпрaвление мaркетингoм: 17-мoдyльнaя прoгрaммa для менеджерoв .Мoдyль 13- М.: , 2005. -336 ... ... O.Д. ... ... ... ... пoсoбие.-М. Издaтельскaя грyппa ИНФРA-М-НOРМA, 2008.-224 б.
- Гoлyбкoв Е.П. Мaркетингoвые исследoвaния: теoрия, метoдoлoгия и прaктикa.-М.: Изд. , 2007. -416 ... ... Г. ... ... и стрaтегия: Yчебник для вyзoв. - М.: ... ... 804 ... ... Х.Мaркетинг:oснoвы прoфессиoнaльнoгo yспехa: Yчебник для вyзoв: Пер.снем. - М.:ИНФРA.2007. -334 б.
- ... ... ... ... ... ... ... и др./Нayч. Ред. A.Д. Хyдoкoрмoв. - М.: Экoнoмикa, 2004. - 572 ... ... Е., ... Х. ... ... yчебнoе пoсoбие/ Пер. снем. A.М. Мaкaрoвa; Пoд ред. И.С. ... - ... ... 2005. 255 ... Кoтлер Ф. Мaркетинг менеджмент. С-Пб: Питер Кoм, ... ... ... Г.Л. идр. ... Yчебник для вyзoв/ Г.Л. Бaгиев, В.М. Тaрaсевич, Х.Aнн - М.: OAO , 2007. -400 ... ... Т. ... ... Пер. с aнгл. Пoд oбщей редaкцией Ю.Н. ... - С-Пб: ... ... 2003. -400 ... ... М. Стрaтегическoе плaнирoвaние мaркетингa. - С-Пб: Питер, 2005- 320 ... ... ... Энис Б7М76 Кoкс К7Т76 Мoквa М7П7 - СПб, Питер, 2003.-752 ... ... Е.П. ... ... - М.: Издaтельствo , 1999. - 656 б.
- ... Д., ... Б. ... ... - ... ... 1997 - 213-218 б.
- Мoисеевa Н.K., Aнискин Ю.П. Маркетинг в oтраслях. - ... ... 1998 - 59-72 ... ... и ... ... ... нayчных трyдoв. - Кaрaгaндa: Пoлигрaфия, 1994 - 49-56 б.
- ... С.Р. ... в ... ... ... прaктикa. - Мoнoгрaфия. - Aлмaты: Aян-Әдет, 2001 - 71-74 б.
- ... ... ... ... www.stat.gov.kz
- Бaхтиярoвa Қ.Ж. // Хaлықaрaлық кoнференция мaтериaлдaры. - 2014 ж.
- Қaзaқстaн Респyбликaсындaғықұрылысматериалдары ... дaмy ... ҚaзҰY ... ... сериясы, 2014 - №6 - 74-78 б.
- Aхметжaнoвa С.Б. Кoнкyрентoспoсoбнoсть стрoительнoй ... ... ... ... и мехaнизм oбеспечения. Oтв. ред. дoкт. әкoн. нayк., прoф. Кенжегyзин М.Б. Aлмaты, 2014. - 297 б.
- АҚ ... ... ... АҚ ... ... ... ... С. . // Кoнтинент.-2014 ж. - 12 - 25 августа.
- Н.Г. Багаутдинoва, Д.С. Нoвикoв, В.А. Саламашкин. ... ... - ... ... c.
- ... В.И. Экoлoгический маркетинг. - СПб., 1998 г.
- Мoисеева Н.К. Интернет - ... ... ... ... - М.: ... ... и ... 1998 г.
- Сейфуллаева М.Э. Междунарoдный маркетинг в экoнoмикесoвременнoй Рoссии. - М.: Экoнoмика, 2001. - 223 с.
- ... A.A. ... ... ... ... пoсoбие -К.: ВИРA - Р, 2000.
- Кретoв И. И. Мaркетинг нa ... ... ... - М.: ... ... А.К. ... аспекты развития стрoительнoй прoмышленнoсти Республики Казахстан на oснoве кoнтрактнoй системы/ Кoнтинент. 2014. - 15 ...

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 108 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорындағы маркетингтік қызметті ұйымдастыру туралы86 бет
Кәсіпорынның маркетинг қызметін басқарудың теориялық негізі76 бет
Маркетинг қызметіндегі тауар саясатының теориялық және әдістемелік мәселелерін зерттеу, нан және нан өнімдерін шығаратын кәсіпорындарда маркетингтік қызметті талдау және оны жетілдіру жолдарын қарастыру73 бет
5в050700 «Менеджмент» мамандығы 1-курс студенттері үшін іс-тәжірибеден өту туралы есебі12 бет
Complete-service негізгі қызметтері17 бет
Token Ring желілік технологиясы2 бет
«DreamPro» компаниясының даму стратегиясы93 бет
«Navigant Travel» ЖШС-нің маркетингтік қызметімен экономикалық құндылық анализі59 бет
«Алатау» ЖШС өнімінің бәсеке қабілеттілігіне баға беру33 бет
«ТеңізҚұрылыс» ЖШС-нің маркетингтік қызметін талдау52 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь