Хань патшалығының көрші елдермен қатынасы

Хань империясы бірден, б.з.д. 207 жылы Цинь империясы өзінің өмір сүруін тоқтатқан соң, құрыла салған жоқ. Қытай бірнеше жылдар бойы бос қалған император тағына ие болу жолындағы аяусыз қырқысқан саяси күрестердің сахнасына айналды. Сян және Хань мемлекеттері арасындағы бәсекелестік күрестен император атағына ие болған Лю Бан еді. Лю Бан 206 жылы өзіне «Ханның уаңы» деген атақ алды. Ол өзін император деп жариялап, бұдан былайғы жаңа есіммен – Гао цзу деген атқа ие болды. Хань әулетінің билігі екі үлкен кезеңге бөлінеді: Батыс Хань немесе Ерте Хань әулеті( б.з.д. 202 – б.з. 8ж) және Шығыс Хань немесе кейінгі Хань әулеті ( 25-220жж).
Батыс Хань империясының сыртқы саясатының ең маңызды және алғашқы кезектегі міндеті – елді көшпелі ғұн тайпаларының үздіксіз шабуылдарынан қорғау болды. Ұлы Қытай қабырғасы ғұн шабуылдарының қаупін біршама әлсіретті. Бытыраңқы тайпалардың бірігіп, ғұн тайпалық одағын құруы Хань билігіндегі Қытайға үлкен қауіп төндірді. Ғұндардың ең жоғарғы көсемі - шаньюй Мөде (б.з.д. 200-174ж) дәстүрлі, жеңіл қаруланған атты әскермен қатар, әскерге ауыр қару-жарақтармен жарақтанған соғыс күштерін енгізді, сөйтіп ғұндардың әскери қуатын күшейтті. Мөде орасан зор жерлерді жаулап алды: солтүстікте Орхон өзенінен шығыстағы Ляохэ өзеніне дейінгі, батысында Тарим өзені бассейніне дейінгі жерді иеленді. Б.з.д. 205 жылы ғұндар Ордосқа ие болған соң олардың Хань империясының әскеріне шабуыл жасауы жиілей түседі. Б.з.д. 200 жылы ғұндар Пинчэң қаласы маңында Гао-цзу әскерін қоршауға алып, оны тұтқынға түсіруге әрекет жасайды. Бұл қауіптен әзер құтылған Гао цзу император б.з.д. 198 жылы қытайлық дипломатияның құйтырқы саясатынан келіп шыққан, «бейбітшілік пен туысқандыққа негізделген келісімге» қол қоюға мәжбүр болды. Осы келісім бойынша, Гао цзу император өзін іс жүзінде шаньюйдің бағыныштысы, яғни оған жыл сайын сыйлық әкеп тұрушы адамы ретінде мойындады. Келісімнің шарттары Қытай үшін өте ауыр болды және ол келер ұрпақ алдында мемлекеттің беделін түсірер масқара деп танылды. Бірақ бұл туысқандыққа негізделген келісім-шарт, дәл сол уақытта жас Хань мемлекеті үшін тиімді де болды, империяның өзінің айбарлы көршісімен қарым-қатынасын қалыпқа келтіруге, өзінен күшті жаудың қаупін уақытша болса да бейтараптандыруға, солтүстік шекараны тыныштыққа ұстауға мүмкіндік әперді.
        
        Хань патшалығының көрші елдермен қатынасы
Хань империясы бірден, б.з.д. 207 жылы Цинь империясы өзінің өмір сүруін тоқтатқан соң, құрыла салған жоқ. Қытай ... ... бойы бос ... ... ... ие болу ... аяусыз қырқысқан саяси күрестердің сахнасына айналды. Сян және Хань ... ... ... ... ... ... ие ... Лю Бан еді. Лю Бан 206 жылы өзіне деген атақ алды. Ол өзін император деп ... ... ... жаңа ... - Гао цзу ... атқа ие болды. Хань әулетінің билігі екі үлкен кезеңге бөлінеді: Батыс Хань немесе Ерте Хань әулеті( б.з.д. 202 - б.з. 8ж) және ... Хань ... ... Хань әулеті ( 25-220жж).
Батыс Хань империясының сыртқы саясатының ең маңызды және алғашқы кезектегі міндеті - елді ... ғұн ... ... ... ... болды. Ұлы Қытай қабырғасы ғұн шабуылдарының қаупін ... ... ... ... ... ғұн ... ... құруы Хань билігіндегі Қытайға үлкен қауіп төндірді. Ғұндардың ең жоғарғы көсемі - ... Мөде ... ... дәстүрлі, жеңіл қаруланған атты әскермен қатар, әскерге ауыр қару-жарақтармен жарақтанған соғыс күштерін енгізді, сөйтіп ғұндардың ... ... ... Мөде ... зор ... ... ... солтүстікте Орхон өзенінен шығыстағы Ляохэ өзеніне дейінгі, батысында Тарим өзені бассейніне дейінгі ... ... ... 205 жылы ... ... ие ... соң олардың Хань империясының әскеріне шабуыл жасауы жиілей түседі. Б.з.д. 200 жылы ғұндар Пинчэң қаласы ... ... ... ... ... оны ... түсіруге әрекет жасайды. Бұл қауіптен әзер құтылған Гао цзу император б.з.д. 198 жылы қытайлық дипломатияның құйтырқы саясатынан ... ... қол ... мәжбүр болды. Осы келісім бойынша, Гао цзу император өзін іс жүзінде ... ... яғни оған жыл ... ... әкеп ... ... ретінде мойындады. Келісімнің шарттары Қытай үшін өте ауыр ... және ол ... ... ... мемлекеттің беделін түсірер масқара деп танылды. Бірақ бұл ... ... ... дәл сол ... жас Хань ... үшін ... де болды, империяның өзінің айбарлы көршісімен қарым-қатынасын қалыпқа келтіруге, өзінен күшті жаудың қаупін уақытша болса да бейтараптандыруға, солтүстік ... ... ... ... ... Б.з. І-ші ғасырда өмір сүрген тарихшы Бань ... ... Лю Бан ... ... бұл ... ... шекаралық аймақтарды тыныштыққа ұстауға қол жеткізді. Бірақ б.з.д. 198 жылғы бұл келісім ғұндардың ... ... ... жоқ. ... ... Хань мемлекетінің ішкері аймақтарына дейін еніп, елдің астанасы Чанъань қаласына де қауіп төндірген. Кейіннен У-ди ... ... бір ... ... шешім қабылдады. Ол ірі атты әскер құрамын жасақтайды және ол ғұндарға қарсы ... ... ... У-дидің әскери реформасы нәтижесінде темір өндіруге монополия енгізіледі. Б.з.д. 133 жылы ғұндармен жасасқан келісім шартты бұзып, У-ди ... ... ... ... Көшпелілерге олардың өздерінің тұтқиылдан шабуыл жасау әдісін қолданады. Б.з.д. 127 жылы Хань әскерлері ғұндарды Ордостан әрі ... Осы ... 127-119 ... ... ... хань әскерлеріне алғашқы жеңістер әкеледі.
Б.з.д. 121 жылы 10 мыңдық атты әске ... тау ... ... көшпелілер даласына жорық бастайды, олар ғұндарға соққы беріп, бұл жерді басып алады. Осы жерде және жаңа басып алынған Ордоста ... У-ди ... ... ... ретінде пайдаланды, ғұндарға қарсы жедел қимылды өршітеді. Осылайша біртіндеп соғыстың сипаты өзгереді: алғашқы кезінде қорғаныш ... ... енді Хань ... үшін жаңа ... одан әрі ... ... айналды. Шаньюдің өзінің астанасын Гоби шөлінің солтүстігіне көшіруге мәжбүр ... ... ... әскери жорық кезеңімен Ханьннің батыс аймақ - Сю юй елдерімен ( ... ... мен Орта Азия ... ... ... атаған) алғашқы байланыстарын орнатқан кезеңі сәйкес келеді.Ғұндармен соғысқа әзірленіп жатқан У-ди б.з.д. 138 жылы Чжан Цянь ... ... ... ... ... ... ... тайпасын іздеуге аттандырады. Ол тайпа ғұндардан соққы жеп, Ганьсуден ... ... ... еді. Жол-жөнекей Чжан Цянь ғұндардың тұтқынына түседі, одан 10 жыл өткен соң ... ... ... ... жалғастырады. Юэчжи тайпасы бұл кезде Орта Азияда өмір сүріп жатқан болатын және олар Бактрияны бағындырып ... еді. ... ... кезінде ол Даваньда ( Ферғана), Канцзюеде (Сырдарияның орта және ... ... яғни ... ... мен Сырдарияның ұштасар жерінде) болып, бір жылдай уақыт Дася (Бактрияда) жерінде тұрып қайтты. Жергілікті саудагерлерден Чжан Цянь Шэньду (Индия) және ... алыс ... ... ... ... ... (Парфия), Ферғана мен Орта Азияның басқада елдерә туралы және бұл аталған елдердің Қытайды деп ... ... бұл ... Қытайдан жібек маталар әкеліп сататынын білді. Әлемге әйгілі болған Ұлы ... ... аты ... ... шыққаны белгілі болды. Чжан Цянь астанаға 13 жыл өткен соң ғана ... ... ол осы ... ... қойған мақсатына толық жете алмайды. Бірақ оның бұл сапарының тарихи маңызы өте зор болды. Чжан Цяньнің арқасында ежелгі қытайлықтар өздеріне ... ... ... ... ... ... ашты: олар алғаш рет Бактрия, Парфия, Ферғана және басқа Орта Азия мемлекеттері туралы мәлімет алады.Чжан Цяньнің б.з.д. 119 жылы болған ... ... ... Бұл ... тек саяси ғана маңызы болып қана қойған жоқ, олар мәдени жетістіктердің жылдамалауынада ықпал етті. Дәл осы уақытта ... Орта ... ... ... ... емес ауыл шаруашылық өнімдері - жүзім, бақша жемістері, сондай-ақ музыка аспаптары, ... ... ... ... Кейінірек батыс аймақ арқылы Қытайға Индиядан буддизм діні ... Осы ... ... Хань императорларының сыртқы саясаттағы басты мақсаты - империяның бұл елдермен арадағы сауда жолдарына ие болу, осы елдермен тұрақты ... ... ... Бұл ... ... ... үшін ... қарсы жорықтың орталығы болып, Ганьсу белгіленді, себебі бұл жерден ... ... ... жолы ... Ұлы ... Жолы ... еді. ... 121 жылы хань әскерлері ғұндарды Ганьсуден ығыстырыпе оларды одақтасы цяньдерден бөліп тастайды. Сөйтіп Хань империясы Шығыс Түркістанға шабуыл жасауға ... ... ... ... бекіністерге әскери және азаматтық қоныстар салынды. Ганьсу бұдан былай Ұлы Жібек Жолына ие болу үшін болатын шайқастарға плацдарм болды. Осы ... ... ... ... ... Қытай саудагерлері Чанъяннан керуен саудасын күшейтті. Керуен жолдарын қауіпсіздендіру ... Хань ... Ұлы ... Жолы ... ... ... ... оазистік қала-мемлекеттеріне өз ықпалын жүргізу үшін дипломатиялық және әскер әдістердіде кеңінен пайдаланды.
Б.з.д. 115 жылы Чжан Цянь екінші рет ... ... ол ... елшілік үйсіндерге аттандырылды. Бұл елшілік Ханьдік Қытайдың Орталық және Орта Азиямен сауда және дипломатиялық байланысын дамытуда зор рөл ... ... ... ... Чжан Цянь сол ... Даваньға, Канцзюйге, Юэчжиге және Дася, Аньси, Шэньду мен басқа да елдерге Қытай елінің атынан елшіліктер жіберді. Бұл ... ... ... бұл ... ... ... ... болды. Б.з.д. 115-111 жылы жылдары осының нәтижесінде Хань империясы мен Бактрия арасында сауда байланысы орнатылды. Ұлы Жібек Жолы ... ... ... ... ... жері арқылы Дуньхуанға дейін, осыдан әрі қарай жол екіге айырылып Лобнор көлінен солтүстікке және ... ... жүре ... ... апарды. Қашқардан сауда керуендері Ферғана мен Бактрияға одан әрі ... мен ... әрі ... ... ... ... ... Қытайдан сауда керуендері темір, никель, алтын, күміс, бояу заттарды, айна және ... ... ... ... ең ... жібек маталарын әкелетін. Ал Қытайға сирек кездесетін аңдар мен құстар, өсімдіктер, ағаштардың бағалы тұқымдары, бағалы терілер, дәрі-дәрмек, хош ... ... ... ... ... қымбт тастар мен бағалы заттар, әншә-бишілер және құлдар ... Хань ... ... ... кеңеюі Индияға жол іздеумен байланысты болды. Батыс аймақтағы саяхаты ... Чжан Цянь Үнді елі ... оның ... туралы хабардар болады. Саудагерлердің әңгімелерінен ол өзінше қорытынды жасап, Хинду мемлекеті деп ежелгі қытайлықтар қазіргі Юньнань және Сычуаннің оңтүстігін ... ... ... ... ... Бұл ... бірнеше ірі тайпалар пайда болады. Олардың ішіндегі ең ірісі - Дянь ... ... ... У-ди ... 111 жылы екі рет ... қарсы жорық жасайды . Индияға апаратын жол табылмағанымен осы сапардың нәтижесінде Хань империясына көптеген жерлер ... Хань ... ... ... тағы бір жер - Корея түбегі болды. Б.з.д. 109 жылы У-ди Кореяның Чосон мемлекетіне екі жақтан соққы береді: ... - ... ... ... - ... ... ... Басып алған кореялықтардың жерінде хань билігіндегі округтер құрылды. Юэ тайпасымен соғысқа Хань империясының үлкен күш жұмсауына тура ... Бұл ... ... ... теңіз жағалауларына жақын жерді мекендеді. Юэ тайпасының ішкі қайшылықтарын шебер пайдаланған У-ди б.з.д. 111 жылы оған қарсы өз әскерлерін ... Хань ... осы ... ... ... - ... жеңіп, нәтижесінде Гуандуннің үлкен бөлігі империяның құрамына қосылды. Осылайша б.з.д. ІІ ғасырдың екінші жартысында Хань мемлекеті ... ... ... кеңейтті. Солтүстік-шығыста Хань империясы Корей түбегіне дейін созылды, солтүстігінде - Ұлы ... ... жер, ... - ... ... ... ... - Гуандун мен Вьетнамның солтүстік бөлігі оның құрамына кірді. Осылайша Хань ... ... мен ... қатар, ежелгі дүниенің аса қуатты державасының біріне айналды.
Ұлы Жібек Жолы Қиыр ... пен Орта және Таяу ... ... Жерорта теңізі маңындағы елдер арасындағы дипломатиялық, экономикалық және мәдени байланыстардың дамуында орасан зор роль атқарды. Бірақ Ұлы ... Жолы ... ... ... бәрі хань ... және оның төңірегіндегілер сый-сияпаты деп қарады және жат жерлерден келген елшіліктердің әкелген ... өзін ... Хань ... ... білдіретін белгі деп санады. Реформаланған конфуцийшілдік, яғни неоконфуцийшілдік идеология ретінде танылып, ол Хань империясының абсолюттік ... ... ... ... ... Жер кіндігі мемлекетін қоршаған сыртқы варварлар Көктің Ұлына яғни хань императорына бағынуы тиіс деп, бас ... ... деп ... оны жазаға тартуды талап етті. Көптеген бағынышты деп саналған Шығыс Түркістан мен Орта Азияның вассал билеушілері бұл тұжырымға бағынбай, хань ... бас иіп, ... ... бас ... ... Мысалы, осындай варварларды бас идіру мақсатымен б.з.д. 104 жылы ... ... ... жорық жасаған Қытайдың Ли Гуанли деген қолбасшысы бастаған жазалаушы топ, екі жыл қатарынан ... ... ... 102 жылы У-ди осы ... ... жаңа жорық ұйымдастырады. Нәтижесінде императорға қажетті сәйгүлік жылқыларды алуға мүмкіндік алады да бірақ Даваньді ... ... ... ел ... күші ... ... жасалған жорық У-дидің өзінің мойындағанындай хань империясының батысқа шабуылының толық ... ... ... ... ... ... ... үстемдігіде тиянақты емес еді. Империяның Орталық және Орта Азия елдеріне жорығы да Қытай үшін өте ... да көп ... ... ... пайдасыз әрекет болды. Бұл ақырында империяның әлсіреуіне халықтың тереңге кеткен күйзелісіне душар еткен еді. ... ... У-ди ... билігі кезінде мемлекет қазынасының сарқылуына, елдің шикізат көзінің таусылуына әкелді. Осы ... зор ... ... ... ... ... ... көп адамдар шығындары да болып, У-дидің билігінің аяқ кезінде елдің негізгі бұқара халқының әлеуметтік-экономикалық жағдайы қайыршылық жағдайға тап ... Бұл ... өз ... ... ... өкімет билігіне қарсы наразылық қозғалыстарына әкеліп ... ... ... кұшпен басып алған сыртқы аймақтарында ханьдық билікке қарсы көтерілістер де өрши ... У-ди ... соң Хань ... сырт елдерге қарсы ірі әскери жорықтар жасай алған жоқ. Б.з.д. І ғасыры бойында Хань ... ... ... баяу сипатта болды. Хань әскерлері б.з.д. 36 жылы ғұндарға қарсы алысқа жорық жасап, Батыс аймақтағы үстемдігін нығайтуға тырысты. ... ... жыл ... соң ... Хань империясының солтүстік-батысына шабуыл жасап, б.з. І ғасырында бүкіл батыс аймақты өзіне қаратады.
Шығыс Хань ... ... ... Хань ... ... алғашқы кезеңінде көрші елдермен бұрынғы байланыстар қайтадан ... ... ... Хань ... ... солтүстік-батысындағы көрші халықтармен өзара байланыстары сыртқы сауда қатынастарын орнату мен ... ... ... ... ... ... Орталық Азия елдерімен сауда қатынастарын дамыту - Қытай үшін ... ... ... бірі ... ... ... халықтар мен елдерге қатысты сыртқы байланыстарындағы бұл аспектілер бір-біріне дем бере отырып үнемі қатар жүріп отырды, яғни ... ... ... ... ... керісінше басқыншылар жаугершілігінен кейін саудагерлер келіп саудамен айналысқан. Қытайлықтар ... ... ... де, Шығыс Түркістанның отырықшы халықтарымен де байланысты тек жаугершілік жолмен ғана емес, бейбіт жолмен яғни бір-бірімен сауда ... ... де ... ... ... ... ... тәртіп бойынша сырт елдерден әкелінген тауарларды императорға әкелінген сый-сияпат деп қабылдау, ал Қытайдан шетелдіктерге ... ... ... ... ... ... деп есептелген. Бұл жерде тең дәрежедегі сауда байланысы деген ұғымға жол ... ... осы ... өзі ежелгі Қытайдың сырт елдермен сауда байланыстарына деген мұқтаждығын ... ... ... ... қамтамасыз етуге жаугершілік соғыстармен қатар бейбіт елшілік алмасу, осы елшіліктер ... ... ... ... яғни сауда байланыстарын дамытуда өрістеді.Ежелгі Қытай мемлекеті батыс аймақ арқылы Орталық Азия елдерімен байланыс орнату саясатын жүргізуде көптеген қиындықтарға душар ... ... ... мекендеген көшпенділер мен отырықшы халықтардың Қытайға деген көзқарастары да біркелкі болмады. Қытай олардың бірімен бейбіт қатынас орнатып, ... және ... ... ... ... ұзақ уақыттар бойы әскери күш жұмсап, соғыстар жүргізіп отырған. Хань империясының ішкі әлеуметтік-саяси жағдайларынан туындаған мүддесі де Батыс аймақпен байланыстардың ... ... ... ... ... ... ... үлкен әскери шығындарды талап ететін саясат кейде императордың Батыс аймақтағы белсенділігіне кейде тежеу ... ... ... да ... Хань ... ... ... басты бағыты - Ұлы Жібек Жолы арқылы Батыс аймақ - Си-юймен және одан әрі Таяу Шығыс, Орта Азия ... ... ... ... ... және дипломатиялық байланыс орнатуға қарай бейімделген еді.
Біздің заманымыздың басындағы І ғасырда, яғни Шығыс Хань ... Ұлы ... ... ... аса қауіпті солтүстік-батыстағы жауы- ғұндар бақылау орнатады. Енді Хань билеушілерінің басты ... осы ... ... ... шешу болды. Ұлы Жібек Жолына бақылау орнатуды қалпына келтіру, Орта Азия елдерімен сауда байланыстарын жандандыру мақсатына қол жеткізу үшін ең ... жау - ... ... ең ... ... ... ... мәселесіне айналды. Шығыс Хань әулетінің императоры Гуан У-ди (25-51жж) ғұн тайпаларының арасындағы ... ... ... ... ... ... ... 48 жылы екіге бөліп жіберуге қол жеткізеді. Осының нәтижесінде оңтүстік ғұндар Қытайға толық бағынышты болып кетеді де ... ... ... ... аймақты бағынырудағы ендігі аса қауіпті жау болып солтүстік ғұндар ... ... Тянь Шань ... жақсы бекінген солтүстік ғұндар бүкіл батыс аймақты мекендеген елдерге үстемдік орнатады. Міне ... ... ... хань императоры Батыс аймаққа әскери жорықтар ұйымдастырып, ол ... ... ... ... ... Азия ... ... қайта жандандырады. Кейінгі Хань империясының әскери ... Уаң ... ... І ғасырда Чжан Цянь мен қытайлардың ғұндарды күйрету әрекетіне қатысқан ... ... әрі ... ... ... Чжэн Цзидің ерліктерін қайталап, сапар шегеді, бірақ жеңіліске ұшырап қарашарлықтардың қолынан қаза ... Хань ... өз ... ішкі ... жағдайдың дағдарысы олардың алыс өлкеде белсенде әрекет жасауына мүмкіндік бермейді. Император Гуан У-дидің билігінің соңғы кезеңінде Қытайдың ауыр экономикалық жағдайы ... ... ... үшін күресті тоқтата тұруға мәжбүр етеді.
Хань императоры Миньди 73 жылы солтүстік ғұндарды біржолата бағындырып, Ұлы Жібек Жолына бақылауды қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... табу мақсатымен ғұндардың жауларын іздстіруге Батыс аймаққа Бань Чао мен (32-102) ... ... ... ... ... ... Бань Чао және оның баласы Бань Юн І ғасырдың басында - принципін жүзеге асырып, көшпенділерге қарсы ... ... ... қол жеткізіп Ұлы Жібек Жолының Батысқа баратын Шығыс бөлігіне Хань империясының бақылауын орнатып қайтады.Хань ... ... ... ... ... ... бұл жерге бақылау қызметін орнатып, оған арнайы адамды қызметкер ... ... ... ... Хань ... ... ... және сауда байланысын тұрақты жүргізіп отырған. Маңызды сауда жолына ие болған Парфия Ханьнің батыс елдерімен байланысында жалғастырушы роль ... ... ... Римге қытай тауарлары - жібек келген. Парфияны ежелгі қытайлықтар Аршак деп атаған. Аршактан Хань астанасы Лоянға үнемі көпестер ... ... ... Ль 150 ... қарай қытайлар барлық қол жеткізген жеңістерінен айырылып, қайтадан көшпенділердің ... ... тап ... ... Хань империясы құлдырауға ұшырап, оның батыс аймақтағы әскери-саяси ықпалы әлсірей бастайды. Шығыс Хань дәуірінің аяғында яғни ... ... ... ... ... ... Хань билеушілерімен одақтас болған үйсін тайпаларының күшінен ыдырап кетеді. Сөйтіп бірақ уақытқа қытай эмиссарлары Батыс ... ... ... ... мүмкіндік алады. Қытайлар өздері басып алған жерлерде ұзақ уақыт тұрақтап қала алмайтын, олар ешуақытта жергілікті ... ... ... және ... ... ... алмаған. Сондықтанда Қытай әскерлері Си-юйден әрі асып, Орталық Азия жеріне жоыққа аттанғанымен олар ешуақытта бұл ... ұзақ ... ... ... емес. Анда-санда әскери жорықпен бұл жерлерде пайда болған қытайлықтар әскері жергілікті халықты тонаумен шектеліп Ұлы Қытай қабырғасының арғы ... ... кері ... Қандай болғандада Қытайдың Орталық Азияға ықпалының таралуы өте шектеулі болды. Қытайлықтар сауда байланыстарын ... ... ары ... Бань Чаоның әскерлері Шығыс Түркістан жерінен кері қайтқан. Көшпелі халықтардың үздіксіз шабуылдары және Батыс аймақтың жергілікті халықтары арасындағы жиі-жиі ... ... ... бұл ... ... ... нық орнығуына мүмкіндік бермеген. Соған қарамастан Орталық Азия халықтарының Қытаймен қарым-қатынаста болуы Батыс ... ... да, ... ... ... де және тіпті Қытайдың өзінің де шаруашылық, тұрмыстық және мәдени өміріндегі елеулі із қалдырды. ... ... мен Орта Азия ... ... ... рет жібек құртын өсіруді, одан жібек мата тоқуды, қағаз жасауды ... ... ... ... ... егіншілігі мен қолөнері қытай өркениетінің басқа да ... ... ... көшпенді және жартылай көшпенді халықтарына елеулі ықпалын ... Өз ... ... ... ... халықтардан әйнек, айна жасауды, жұқа шұға мата тоқуды, шарап әзірлеуді үйренді. Хань ... ... Азия ... ... сауда байланыстарының маңызын атап өткен қытай зерттеушілері ... деп ... ... көне ... яғни Хань ... ... пайда бола бастаған Қытайдың батыс аймақпен алғашқы байланыстары және сол жерлерге қытай ықпалын орнату әрекеттері кейде табысты, кейде сәтсіз болғанына ... ... ... ... ... ... сақтау жолындағы болашақ саясатынынң қалыптасуына негіз қалап берді. ІІ ғасырда Хань ... ... жаңа жау - цян ... пайда болды. Олар Хауанхэ мен Кукунор аралығын қоныстанған еді. Цяндер Сычуанға дейін ... ... 140-шы жылы ... төңіренгін өртеп жібереді. Тек ұзақ жылдарға созылған соғыстардың нәтижесінде ІІ ғасырдың 60-шы жылдарында ғана цяндер бағындырылған үлкен ... ... ішкі ... ...

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тәуке хан тұсындағы қазақ хандығының көрші елдермен қарым-қатынасы46 бет
Моңғол дәуірі тұсындағы Қазақстан10 бет
Түркілердің Жужандармен және тағы да басқа монғол, тұнғұс, манчжур тілдес тайпалармен қарым- қатынасы17 бет
Ұлт ұстаздары Ы. Алтынсарин мен А. Байтұрсынұлы мектеп оқушыларына кезінде Ленинді дәріптегеннен артық ұлықталуы тиіс6 бет
Бөгенбай батыр 9 бет
Көне әдебиет көгіндегі көк бөрі фантастикалық бейнесі21 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Мин әулетінің билікке келуі67 бет
ҚХР-ның дамушы елдермен экономикалық байланысы14 бет
Қытай қазақтарының тарихы 18-20 ғасыр22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь