Қазақстан Республикасында қаржыларды басқарудың өзіндік ерешеліктері

Қаржыны басқару стратегиялық және оперативтік басқару болып ажыратылады. Стратегиялық басқаруды дәстүр бойынша мемлекеттік биліктің және басқарудың жоғары органдары - Парламент, Президент аппараты, Үкімет, Қаржы министрлігі, Экономикалық даму және сауда министрлігі жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасы индустрия және жаңа технология министрлігінің Инвестиция жөніндегі комитеті басым инвестициялық жобалар бойынша инвесторлардың ұсыныстарын қарайды, оларды сараптау, тиімділігін анықтау, салықтық және кедендік преференциялардың мөлшерлері, іске асыру ұсыныстары, контракттарды дайындау жөнінде басқа мүдделі ұйымдармен жұмысты үйлестіреді. Сөйтіп, инвестициялық жобалар қаржылық ілеспемен, оларды іске асыру, жүзеге асыруға бақылаумен қамтамасыз етіледі.
Қазақстан Республикасында қаржыны басқару негізінен бюджет жүйесін және салық жүйесін ұйымдастыру бағыттарында жүзеге асырылады.
Жалпы мемлекеттік қаржыны мемлекеттік уәкілетті органдар - Қаржы министрлігі мен Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі басқарды.
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі туралы қағидаға сәйкес Министрлік басшылықты, сондай-ақ заңнамада көзделген шекте өзінің құзырына жатқызылған қызмет саласында салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының орталық атқарушы органы болып табылады.
Министрліктің негізгі міндеттерін және функцияларын жүзеге асыру үшін заңдарда белгіленген тәртіппен Қаржы министрігіне үлкен құқықтарберілген.
        
        * Қазақстан Республикасында қаржыларды басқарудың өзіндік ерешеліктері
Мемлекеттің қаржысын басқару. Қаржыны басқару стратегиялық және оперативтік басқару болып ... ... ... ... ... ... ... және басқарудың жоғары органдары - Парламент, Президент аппараты, ... ... ... ... даму және сауда министрлігі жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасы индустрия және жаңа технология министрлігінің Инвестиция жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... қарайды, оларды сараптау, тиімділігін анықтау, салықтық және кедендік преференциялардың мөлшерлері, іске асыру ұсыныстары, контракттарды дайындау ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық жобалар қаржылық ілеспемен, оларды іске асыру, жүзеге асыруға бақылаумен ... ... ... ... ... негізінен бюджет жүйесін және салық жүйесін ұйымдастыру бағыттарында жүзеге асырылады.
Жалпы мемлекеттік ... ... ... ... - ... министрлігі мен Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі басқарды.
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі туралы қағидаға сәйкес ... ... ... ... ... ... ... құзырына жатқызылған қызмет саласында салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының орталық ... ... ... ... ... ... және ... жүзеге асыру үшін заңдарда белгіленген тәртіппен Қаржы министрігіне ... ... ... ... бар: ... ... Кедендік бақылау комитеті, Қаржылық бақылау комитеті, Салық комитеті, Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті, Дәрменсіз борышкерлермен жұмыс ... ... ... ... ... министрлігінің орталық аппаратында департаменттер маңызды орын алады.
Департаменттер мен комитеттер өз кезегінде нақтылы функциялық міндеттерді орындайтын басқармалардан, ал олар ... ... ... ... ... ... нақтылайды. Министрліктің құрылымында сондай-ақ Мемлекеттік сатып алуды үйлестіру басқарамасы және Ақпарат пен жұмылдыру жұмысын қорғау бөлімі бөлінген.
Қазынашылық комитетінің ұйымдық құрылымы ... ... ... Қазынашылықтың орталық аппаратынан және облыстар, қалалар бойынша оған бағынышты аумақтық бөлімшелерден тұрады. ... ... ... министрлігінің құзыры шектерінде арнайы атқарушы және бақылау қадағалау функцияларын, сонымен бірге республикалық бюджеттің атқарылуына қызмет көрсету, мемлекеттік бюджетке, ... ... ... ... ... және ... ... қаражаттарын мақсатты пайдаланылуына алдын ала және ағымдағы бақылау жасау жөніндегі салааралық ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің қаражаттарын пайдаланатын мемлекеттік кәсіпорындардың, мемлекеттік билік пен басқаруоргандарының, мемлекеттік банктердің қаржылық-бухгалтерлік службалары тексеруге құқы бар. Олардың лауазымды адамдардан қаржы ... ... ... ... ... құқы бар. ... службаларына қазынашылық төлем операцияларының орындалуын тоқтата тұруға, бюджет ақшасын ... ... ... анықталған жағдайда оны қайтарып алуға және жұмсауға тыйым салуға, ақшаны бюджетке өндіріп алуға (қайтарып алуға) құқық берілген, ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік туғызуы тиіс.
Кедендік бақылау комитеті Қазақстан Республикасының экономикалық мүдделерін қорғау жөніндегі функцияларды ... ... ... ... қызметте, кедендік саясаты жүргізгенде кеден службасының органдары арқылы мемлекеттің қаржылық ресурстарының айтарлықтай үлесін құрайтын кеден баждары мен төлемдерін төлетуді ұйымдастырады.
Кеден ... ... ... ... ... кедендерді, кеден бекеттерін кіріктіреді. Қаржылық бақылау комитеті бақылау саласындағы ұйымдық-әдіснамалық және талдамалық ... ... ... Оның ... ... шаруашылықтың барлық салалары мен қызметтер сферасының мемлекеттік кәсіпорындар мен ұйымдарына, әлеуметтік сфера мен халықты қорғаудың ... ... мен ... ... органдарына, қорғаныс кәсіпорындары мен ұйымдарына және құқық тәртібін қорғауға тексеріс жүргізеді. Олар ... ... ... және валюталық ресурстарды пайдалануды, бағалы қағаздар бойынша заңнамалардың орындалуын бақылайды.
Мемлекеттің кірістерін жұмылдыру бойынша аса маңызды функцияларды Салық ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органнан - Салық комитетінен және органдарынан - облыстардың, қалалардың, аудандардың комитетінен тұрады.
Салық комитетінде салық және бюджетке төленетін ... ... ... толық түсуін, міндетті зейнетақы жарналарының және Әлеуметтік сақтандырудың мемлекеттік қорына аударылатын әлеуметтік аударымдардың толық және дер ... ... ... ету ... сондай-ақ салық төлеушілердің салықтық міндеттемелерін орындауына салықтық бақылауды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... мынадай басқармаларды кіріктіреді: салық салу әдіснамасы, салық аппеляциялары, ұйымдық қамтамасыз ету, ірі салық төлеушілердің әкімшілігі мен мониторингі, кірістерді талдау және ... ... ... ... монитрингі, халықаралық салық салу, ақпараттық технологиялар, ұйымдық-қаржылық қамтамасыз ету, заң және т.б. басқармалары.
Облыс, қала салық ... ... ... оның ... ... тіркеу; ақпараттық технологиялар; салықтық әкімшілік ету;есеп және талдау; салық аудиті; қосылған құн ... ... ... емес ... ... берешекпен жұмыс жөніндегі; ішкі жұмыс; қаржылық-шаруашылық қызмет ... заң; ... ... ... ... ... ... секторлардан (басқару функцияларының нақтылануына қарай) тұрады. Шоғырланумен немесе әртараптанумен байланысты комитеттер бөлімшелерінің атауларының түрленуі мүмкін: ... ... ... ... ету басқармасы, бухгалтерлік есеп және есептеме басқармасы, ұйымдық басқарма және басқалары болуы мүмкін.
Аудан ... ... ... ... ... оның ... заңи және жеке ... аудиті; есеп, жиынтық талдау және мониторинг; ақпараттық қамтамасыз ету; өндірістік емес ... ... алу; ... ... заңи ... жеке ... дара ... салықтық есептемесін қабылдау және өңдеу; салықтық тіркеу; ұйымдық-кадрлық жұмыс және ... ... ... кіріктіреді.
Басқарудың бұл буынында бөлімдер мен секторлар атауларының да түрленуі мүмкін: салықтық әкімшілік ету, ұйымдық-құқықтық ... және ... алу және т.б. ... ... бас ... жетекші мамандар мен мамандар жұмыс істейтін секторларды кіріктіруі мүмкін.
Елімізде республикалық бюджеттін атқарылуын ... ... ... ... ... ... ... бақылау жөніндегі есеп комитеті айналысады, ол Президентке тікелей бағынатын және есеп беретін республикалық ... ... ... ... жүзеге асыратын мемлекеттік орган болып табылады.
Есеп комитетінің құқықтық жағдайы Қазақстан Республикасының Конституциясымен, заңдарымен, Қазақстан Республикасы Президентінің актілерімен, сондай-ақ осы комитет ... ... да ... Үй ... ... олардың ерекшеліктеріКапиталдың толық айналымы өндіріс үдерісінің едәуір бөлігін қамтып отырған рыноктық қатынастар ... ... ... ... буынына үй шаруашылығының қаржысын бөліп көрсету бір қатар факторларға байланысты болып отыр.
Үй шаруашылықтары экономикалық қызметтің маңызды ... бірі ... ... ... ... жеке ... ... ғана емес, жалпы елдің бүкіл халқының әл-ауқаты тәуелді болады. Экономиканың аса ірі ... бола ... ... ... және мемлекетпен бірге үй шаруашылықтары барлық макрореттеуші үдерістерге қатынасады. XXI ғасырдың басында экономиканың жандана түсуі үй ... ... ... ... ... ... ... агенттер ретінде негізінен отбасы мүшелерінің тіршілік әрекетін қолдауға қажетті игіліктерді тұтыну туралы шешімдер қабылдайды. Ақыр аяғында барлық экономикалық ресурстар үй ... ... ... бұл ... олардың арасында өте әркелкі бөлінген. Үй шаруашылықтарының басым көпшілігі жұмыс күшін иеленіп, ... ... ... ... күші үй шаруашылығы шеңберінде жасалатын және өндіріс факторлары рыногында ұсынылатын негізгі тауар ... ... ... ... сатудан табыс ала отырып, үй шаруашылықтары әр ... ... ... ... алу үшін ... ... бөлу туралы шешімдер қабылдайды. Үй шаруашылықтарының басты экономикалық мүддесі сатып алынатын игіліктердің пайдалылығын барынша ... ... ... Үй ... ... ... ... рыноктық экономикада сұранымды қалыптастырады.
Экономикада үй шаруашылықтары мен кәсіпорындардың (фирмалардың) арасында айырбас болып ... Үй ... ... ... ... және оларды ресурстар рыноктары арқылы фирмаларға береді. Фирмалар ресурстарды пайдаланады, өнімдер өндіреді және ... мен ... ... ... Үй ... мен ... ... арасындағы өзара іс-қимылдар нәтижесінде экономикада өндірістің жалпы көлемі қалыптасады
Экономикалық ... үй ... деп ... ... және ... ... болатын бір немесе бірнеше адам жүргізетін шаруашылық ұғынылады. Үй ... ... ... шұғылданатын және шұғылданбайтын барлық жалдамалы жұмыскерлерді, ірі және майда капиталдар, жер, бағалы қағаздар иелерін біріктіреді.
Үй шаруашылығын жүргізу отбасының өндірістік ... ... ... табылады. Үй шаруашылығында осы отбасының мұқтаждарын қанағаттандыруға арналған қызметтер мен өнім ... ... сату және ... үшін үй ... ... енім ... дара еңбек қызметімен шұғылданатын отбасын, ал ауыл шаруашылығы өнімін өндіру тауар бағыттылығы бар жеке қосалқы шаруашылықты сипаттайды.
термині жиі ... ... ... ұқсас термин ретінде пайдаланылады. Бірақ отбасынан айырмашылығы үй шаруашылықтары туған-туысқандарды ғана кіріктірмейді, бір, екі және одан көп мүшелерден де тұра ... ... ... ... ... қоғам қаржысы сияқты, шаруашылық мүшелерінің материалдық және әлеуметтік жағдайларын және олардың ұдайы ... ... ету ... ... қорларды қалыптастыру және пайдалану жөніндегі экономикалық ақшалай қатынастар болып табылады. Жеке отбасы деңгейінде қаржы жүйесінде буын бола отырып, ол қоғамның ... ... ... ... ... ... Ішкі ... өнім мен ұлттық табыстың құнын жасауда, алғашқы бөлуде және ... ... ... ... ... ... мен ... қаржысынан айырмашылығы үй шаруашылықтарының қаржысы қаржы жүйесінің басым буыны болған емес және қаржылық қатынастардың жалпы жиынтығында маңызды болғанымен ... рөл ... ... ... дамуы тұрғысынан қарастырған маңызды. тұжырымдамасы өткен жүз жылдықтың ... ... ... рет ... ... деп ... ... білімін және іскерлігі түсініледі, олар жұмыскерлерге әлеуметтік және экономикалық салаларда белсенді ... ... ... ... Бұл ... бірінші кезекте, ұлттың білім және денсаулық деңгейімен айқындалады. Адами капиталдың негізгі әлементтеріне, Г.Беккердің ... ... ... ... ... ... ... және арнаулы білімдер);
* өндірістегі даярлық капиталы (біліктік, машық, өндірістік тәжірибе);
* денсаулық ... ... ... ... ие болу ... мен ... туралы ақпараттылығы);
* көші-қон капиталы (жұмыскерлердің жұмылдырылғыштығын қамтамасыз етуші);
* экономикалық қызметтің уәждемесі.
Осыдан яғни адам ... ... ... ... таңдамалы сферасында шеберлікті арттыру, адами тұрмысының рухани және табиғи жақтарын жетілдіру ұғымы ... ... ... ... ... ... экономикалық сипаттамасы олардың рентабелділігі нақты капиталдағы пайдалылықтан әлдеқайда көп болып табылатындығына. Бұл тұжырымдар ... ... ... ... және ... ... ... теңдесті дамуы үшін теориялық негіздеу болды. Адами капиталдың бірнеше қағидатты ... ... ... ... ... ... ... сақтау және дамыту қоғамның ұзақ мерзімді экономикалық дамуы үшін негіз болып табылады;
* адами капиталдың ... ... ... ғылым, мәдениет және денсаулық денгейімен айқындалады;
* адами капитал ұдайы өндірілетін ... кез ... ... нысаны сияқты, тозуы мүмкін және тұрақты қолдауды талап етеді;
* адами капитал құнсызданады, егер оның сапасына (білім, денсаулық, ғылым және ... әсер ... ... ... ... ... етілетін үй шаруашылықтарының едәуір әлеуеті жөнінде ІЖӨ-дегі үй шаруашылықтары жасайтын өнім мен қызметтердің салыстырмалы жоғары және ... ... ... ... ... (17,6%, соның ішінде: 16,9% үй шаруашылықтарының секторы бойынша және 0,7% үй шаруашылығына ... ... ... емес ... ... бойынша). ІЖӨ-ні нақты түпкілікті тұтынуға пайдалануда үй ... ... 50,7 %-ды ... шаруашылықтары қаржысының мәні өзінің көрінісін функцияларда табады. Г.Б. Поляктың " пікірі бойынша ол екі негізгі функцияларды ... ... ... ... ... ... ету; ... функция бұл отбасы мүшенің өмір сүруінің нақтылы жағдайларын жасайды. Рыноктық қатынастардың дамуы бұл ... ... ... ... әсер ... ... ... рыноктың пайда болуының, онан кейін оның ұлғаюының нәтижесінде мыналар ... 1) ... ... әлеуметтік, мәдени және өзге қажеттіліктерінің көбеюі;
* 2) үй ... ... ... ... және ... 3) ... ... - материалдық игіліктермен қамтамасыз етуге арналған отбасы бюджетінің пайда ... ... ... ... функциясы ұлттық табысты алғашқы бөлуді және отбасының алғашқы ... ... ... Үй ... ... қатынастары мынадай екі топты кіріктіреді:
* 1) осы шаруашылық бірлігімен қаржы жүйесінің буындары арасындағы мемлекеттің қаржысымен - ... және ... тыс ... және коммерциялық ұйымдар мен кәсіпорындар қаржысы арасындағы қатынастар, нәтижесінде жалақы, зейнетақылар, жәрдемақылар және т.б. түріндегі алғашқы табыстар жасалады.
* 2) үй ... ... ... ... бұл кезде оқшауланған ақшалай қорларды жасай отырып, қаражаттар бөлінеді және оқшауланады. Үй шаруашылығы ішінде қаражаттардың оқшаулануы әр түрлі баламалылықты жоққа ... ... ... ... өзгертпейді.
Бұл функция үш дәйекті баспалдақты кіріктіреді: ақшалай қорларды қалыптастыру, бөлу және пайдалану. Үй шаруашылығы қаржысының екі функциясы өзара ... және ... ... ... бір уақытта іс-әрекет етеді
* Қазақстан республикасының 2010-2050 ... ... Даму ... жүзеге асыру барысында қаржы жүйесін дамыту
1991 жылғы 16 ... біз - ... ... - ... бостандықты, әлемге ашықтықты таңдадық. Бүгінгі күні осы құндылықтар ... ... ... бөлшегіне айналды.
Сол кездері, сапарымыздың басында бәрі басқаша болды. Енді біздің ортақ күш-жігер жұмсауымыздың арқасында ел ... ... ... ... - ... ... бар, ... ерекшеліктері мен өзіндік ұстанымы бар табысты мемлекетпіз.
Біздің алғы шепті ... ... ... 20 жыл бойы ... бен ... салмағымызды нығайтуға жұмыс істеді. 20 жыл өткен соң бұл мақсатқа қол жетті. Қалыптасу кезеңі табысты аяқталды.
Қазақстан ХХІ ... ... ... әрі ... ... ... отыр.
Жаһандық дағдарыстың жалғасуының әсерінен әлемде болып жатқан өзгерістер бізді үрейлендірмейді. Біз оларға дайынбыз. Біздің ендігіміндетіміз - ... ... қол ... барлығын сақтай отырып, ХХІ ғасырда орнықты дамуды жалғастыру.
Біздің басты мақсатымыз - 2050 жылға қарай ... ... ... ... және ... ортақ еңбектің негізінде берекелі қоғам құру.
Мықты мемлекет экономикалық жедел өсу жағдайын қамтамасыз ету үшін аса маңызды болмақ.
Мықты мемлекет күнкөріс ... ... ... саясатымен, ұзақмерзімді дамумен және экономикалық өсумен айналысады.
Дәл осы себептен де Тәуелсіздік күні ... ... ... отандастарым, мен сіздерге жаңа Жолдау ұсынып отырмын.
Бұл - еліміздің даму перспективаларына жасаған өзіндік пайымдауым.
Бұл - жаңа ... ... ... ... ... - ... алу, ... мен бәсекеге қабілеттіліктен қайтарым алу принципіне негізделген түгел қамтитын экономикалық прагматизм
* ТҮГЕЛ ҚАМТИТЫН ЭКОНОМИКАЛЫҚ ПРАГМАТИЗМ
Жаңа бағыт экономикалық саясатының мәні - ... ... ... ... шын ... бұл біздің бүгінгі көзқарастарымыз бен ұстанымдарымызды түбегейлі өзгерту.
Бұл нені білдіреді?
Бірінші. Экономикалық және басқару ... ... ... ... және ұзақ ... ... ... қабылдау.
Екінші. Қазақстан толыққанды бизнес-серіктестік ретінде қатыса алатын жаңа нарықтық тауашаларды ... ... ... жаңа ... ... Экономикалық әлеуетті арттыру мақсатында қолайлы инвестициялық ахуал құру. Инвестициядан алынатын кірістілік пен қайтарым.
Төртінші. Экономиканың тиімді жеке ... құру және ... ... ... Экспортты мемлекеттік ынталандыру.
Жаңа кадр саясаты
Жаңа экономикалық саясат табыстылығының басты шарты кадрлар арқылы нығайтылуға тиіс. Бұл үшін ... ... ... жетілдіруге тиіспіз әрі бұл үшін бізде резервтер бар.
Менеждменттің жаңа құралдарын және мемлекеттік сектордағы ... ... ... ... қажет.
* Мұнымен бір мезгілде халықаралық еңбек бөлінісінен пайдалы жағын алуымыз, атап айтқанда, біздің жаңа бағытымыздың бірқатар міндеттерін іске ... үшін ... ... арқылы сыртқы кадр ресурстарын тартуымыз керек. Біз сонымен қатар ашық нарықтағы ең үздік шетел мамандарынтартуға және оларды ... ... ... тиіспіз.
Кең көлемді халықаралық тәжірибесі бар әрі білімді басқару кадрларды пайдалану екі бірдей нәтиже береді: біз өндірісіміздің менеджментін жаңғыртумен қатар, ... ... ... ... Бұл - біз ... ... жылға дейін кезең-кезеңмен мынадай міндеттерді шешу принципті маңызды:
Біріншіден, мемлекеттің макроэкономикалық саясаты жаңғыртылуы тиіс.
Бюджет саясаты
* Біз бюджет саясатының жаңа ... ... - өз ... ... ғана шығындануға және тапшылықты барынша мүмкіндікте қысқартуға тиіспіз. Ұзақ ... ... ... ... ете ... күнге резервтер жинау қажет.
* Бюджеттік-қаржылық процеске ... ... ... салымдарға көзқарас секілді ұқыпты да ойластырылған болуға тиіс. Басқаша айтқанда, бірде-бір бюджеттік ... ... ... тиіс.
* Мемлекет бюджеті ұзақ мерзімді перспектива тұрғысынан қарағанда өнімді, мәселен, экономиканы әртараптандыру және инфрақұрылымды дамыту секілді ... ... ... ... үшін ... ... мақсаттылығы және қайтарымдылығы тұрғысынан қатаң іріктеу қажет. Ең заманауи объектілердің өзі оларды ұстап тұру үшін шығыстарды талап етіп, бірақ кірістер ... ... және ел ... ... ... болса, бюджетке масыл боларын есте сақтаған жөн.
Салық саясаты
* Өндіріс және жаңа ... ... ... салу ... үшін қолайлы салық режімін енгізу қажет. Қазір бұл жұмыс басталды. Оны жетілдіру мақсатын ... ... ... ... ... ревизия жүргізіп, оларды мейілінше тиімді ету керек.
* Біз салық әкімшілігін ырықтандыру және кеден әкімшілігін жүйелендіру саясатын ... ... ... есептілігін жеңілдетіп әрі мейлінше азайту қажет.
Біз нарық қатысушыларын салықтан ... ... ... ... ... ... ... Салықтық қадағалауды прагматикалық азайту шаруашылық субъектілерінің салық қызметімен диалогын азайтуға ... ... бес ... ... ... есептілік режіміне көшуіміз керек.
* 2020 жылдан бастап біз ... ... ... ... ... ... міндет - кәсіпкерлердің инвестициялық белсенділігін ынталандыру.
* Жаңа салық саясаты әлеуметтік ... ... ... Бұл үшін 2015 ... ... ... шаралары кешенін, соның ішінде білім беруге, өзін, өз отбасын, қызметкерлерін ... ... ... ... ... мен компанияларды салықтан босату практикасын көздейтін ынталандыру кешенін әзірлеу қажет.
Осылайша, бизнес деңгейіндегі болашақ ... ... ішкі ... ынталандыруы және сыртқы нарықтарға отандық экспортты, ал азаматтар деңгейінде олардың қорларын, жинақтарын және салымдарын ... ... ... Әлемдік экономикадағы қолайсыз ахуалды ескере отырып, біз инфляциядан әрбір қазақстандықтың кірістерін қорғауды қамтамасыз ететін және ... өсім үшін ... ... ... ... боламыз. Бұл жай ғана макроэкономикалық мәселе емес, бұл елдің әлеуметтік қауіпсіздігінің мәселесі. Және де бұл - 2013 жылдың ... ... ... Банк пен Үкімет жұмысының басты мәселесі.
* Қазақстандық банктер өз кезегінде өзінің мақсатын орындауға және нақты экономика секторының кредиттік ресурстарға деген ... ... ... ... Бұл ... ... жүйеге бақылауды әлсіретуге болмайды, банктерді проблемалық кредиттерден тазарту және қорландыру мәселелерімен тығыз айналысу қажет.
Бұл үшін Ұлттық Банк пен Үкіметке Президент ... ... ... ... ақша ... ... етуге бағытталған түбегейлі ақша-кредит саясатының жаңа жүйесін әзірлеу қажет болады.
Мемлекеттік және ... ... ... ... Біз ... ... ... деңгейін тұрақты бақылауда ұстауға тиіспіз.
* ІЖӨ-ге қатысты бюджет тапшылығын 2013 ... ... 2015 жылы ... ... ... ... қарыз аз мөлшерлі деңгейде қалуға тиіс. Бұл ... ... ... біз ... ... ... ... тұрақтылығын және ұлттық қауіпсіздігімізді тек осылай ғана қамтамасыз ете аламыз.
* Экономиканың квазимемлекеттік секторы ... ... ... ... ... біздің инфрақұрылымды дамытуға деген қағидатты түрде жаңа көзқарасымыз болуға тиіс. ... ... ... ... ... ... екі ... дамыту: ұлттық экономиканы жаһандық ортаға кіріктіру, сонымен қатар, ел ішінде ... ... ... ... ... Өз ... мұқият есептей отырып, Қазақстанның шегінен тыс өндірістік көліктік-логистикалық объектілер құру үшін, елден сыртқа шығуға назар ... ... зор. Біз ... ... ... ... және ... әлемде - Еуропада, Азияда, Америкада, мысалы, теңізге тікелей шыға ... ... ... ... ... транзиттік нүктелеріндегі және тағы басқа, көліктік-логистикалық хабтар секілді қазіргі заманғы кәсіпорындар құруға тиіспіз. Осы ... ... ... әзірлеу қажет болады.
* Біз өз транзиттік әлеуетімізді дамытуға тиіспіз. ... ... 2020 жылы ... ... тасымалдау екі есеге ұлғаюы тиіс болатын бірқатар ірі жалпыұлттық инфрақұрылымдық жобалар іске асуда. 2050 ... ... - бұл цифр он есе ... ... Осының бәрі басты мақсатқа - экспортымызды тек біздің өніміміз бен қызметтерімізге деген ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... бағынуға тиіс.
* Инфрақұрылым жасау, сонымен қатар, табыстылық заңына бағынуға тиіс. Жаңа бизнестерді дамытуға және жұмыс орындарын ашуға ... ... ғана ... ... ... ... ... немесе тұрғындарының тығыздылығы жеткілікті емес өңірлерді өмірлік маңызды және экономикалық қажет инфрақұрылым объектілерімен қамту үшін біз құруға тиіспіз. Бұл үшін ... ... ... ... құруды қамтамасыз ету қажет.
* Үкіметке 2013 жылы Инфрақұрылымды дамыту жөніндегі мемлекеттік бағдарлама әзірлеп, қабылдауды тапсырамын.
Үшіншіден, мемлекеттік активтерді ... ... ... - ... ... көлемі шағын экономика. Сондықтан оны өте тиімді басқару қажет. Ел біртұтас корпорация секілді жұмыс істеуі ... ал ... оның ... ... тиіс.
Корпоративтік ойдың қуаты барлық процестердің біртұтас алып қаралуында жатыр. Барлық деңгейдегі мемлекеттік басқарушылар осындай бизнес-пайымға үйренуге тиіс.
Қайталап айтамын: ... ... жай ... қана ... ойлы да ... ... қажет.
Тиімділіктің басты өлшемі - біздің салымдарымыздан түсетін қайтарым деңгейі. Елдің өндірістік әлеуетін қаншалықты еселей алсақ, Қазақстан халықаралық ... ... ... ... ... әлеуетті ойыншыға айналады.
* Ұлттық қор жаңа экономикалық саясатқа көшудің болуға тиіс. ... ... ... ... ... ұзақ ... ... жобаларға бағыттау керек. 2013 жылы Ұлттық қорда ... ... ... ... ... бұл ... ... тиімді де ойластырып пайдалану керек.
* Мемлекет Үшінші индустриалдық революция нәтижесінде пайда болатын ... ... ... ұлттық компаниялар арқылы болашақтың экономикасын дамытуды ынталандыруы тиіс. Ұлттық индустрия біз өз елімізде өндіруге тиіс ең жаңа композиттік ... ... ... ... ... ... саласында транзиттік әлеуетті дамытуды ынталандыруы тиіс.2030 жылға қарай Қазақстан арқылы біз ... ... ... кем ... ... ... тиіспіз. 2050 жылға қарай бұл цифр кем ... екі ... ... ... қатар, жеке компаниялардың өз қаражатын зерттеулер мен инновацияларға салуынынталандыру керек. Мына ... баса ... ... ... ... маңызы зор, бірақ бұл басты нысана емес. Біздің жаңа технологиялар ... ие ... олар ... қажет болғанда ғана ел нақты пайда алатын болады. Олай ... ... ... - ... ... шығындау деген сөз.
* Жекелеген компаниялар мен салаларды іріктеп ... ... ... керек. Біз әлеуметтік-маңызды стратегиялық функцияларды атқаратын және өзінің тиімділігін дәлелдейтін салаларды ғана ... ... ... ... ... даму ... - қоғамның экономикалық қатынастарының айрықша сферасын бейнелейтін көне категорияларының бірі. Сақтандыру сферасы адам өмрінің, өндірістік және әлеуметтік-экономикалық ... ... ... қамтиды. Сақтандыруға түрткі болатын басты себеп - бұл өндіріс пен адам өмірінің қауіп-қатерлі сипаты. Сондықтан өндіріс процестерін ... ... ... ... өмір ... мен әл-ауқатын қолдап отыру мақсатында оларды сатып алу үшін ... жеке ... ... ... (салалық және аумақтық аспектілерде) натуралдық - заттай босалқы қорларын да немесе ... де, ... ақша ... да ... ... ... болуы тиіс. Мұндай ақша қаражаттары әдетте резерв және сақтық қорлары түрінде қалыптасады.
Сақтандырудың мақсаты қоғамдық ұдайы өндірістің үздіксіздігін ... ету үшін ... ... өндіріс процестерін қоғамдық және ұжымдық қорғау болып табылады.
Сақтандырудың ... мәні ... ... ... ... оқыс ... ... көмек көрсетілетіндігінде. Демек, сақтандыру -- қолайсыз құбылыстар мен кутпеген оқиғалар болған ... жеке және заңи ... ... ... ... және ... материалдық зиянды төлеу үшін мақсатты ақша қорларын құру және ... ... ... ... ... айрықша сферасы.
Қазақстан Республикасында сақтандыруды дамытудың негізгі мақсаты - мемлекеттің, азаматтардың және ... ... ... мүддесін қорғаудың нақты құралы бола алатын толыққанды, орнықты жұмыс істейтін ... ... ... ... мақсаты қоғамдық ұдайы өндірістің үздіксіздігін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... және ... ... болып табылады.
Елімізде сақтандыруды дамытудың негізгі мақсаты - мемлекеттің, азаматтардың және ... ... ... мүддесін қорғаудың нақты құралы бола алатын толыққанды, орнықты жұмыс істейтін ұлттық сақтық рыногын қалыптастыру.
Қазіргі заманғы ұлттық ... ... құру ... ... ... ... жаңа ... көтеру жөнінде шаралар әзірлеуді және кезең кезеңімен іске асыруды ... ... Бұл ... ... ... ... дамытудың мемлекеттік бағдарламасының шеңберінде жүргізіледі. Онда мынадай міндеттерді шешу көзделінген:
- әлеуметтік ... түрі ... ... ... ... ... нақтылау;
- сақтандыруды қолдану аясын кеңейту және міндетті сақтандыру түрлерін нақтылау;
- сақтық рыногының қазіргі заманғы ... ... және оның ... - сақтық ұйымы, сақтық брокер, сақтық агент, сақтанушы, сақтандырылушы, пайда ... ... ... ... ... байланысты кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын өзге де заңи және жеке ... ... ... үшін ... жасау;
- халықаралық стандарттарды ескере отырып, сақтық қадағалауын жүйесін ұйымдастыру;
- сақтық және ... ... ... ... орнықтылығы мен төлем қабілеттігі бойынша талаптарды күшейту;
- осы заманғы сақтандыру технологиясын ... ... ... ... кадрлар даярлау, қайта даярлау және біліктілігін арттыру жүйесін ұйымдастыру.
Қазақстанның сақтық рыногы ... ... ... және құқықтық негіздемелері бойынша (ұзақ дағдарыс жетілмеген заңнамалық база) ол ... ... ... ... ... Дамыған нарықтык қатынастары бар елдерде сақтық қызметтер көрсетудің ассортименті 500 түрге жетіп отыр, ал Қазақстанда ол не бары 40 түрі ... Жеке ... ... ... мүлкін сақтандырудың көптеген түрлері нашар дамыған, бұл халықтың табысының төмен болып отырған деңгейіне байланысты.
Қазақстан Республикасы сақтық рыногының ... ... ... ... ... ( қайта сақтандыру ) ... ... ... ... ... ... ... пайда алушы; актуарий; уәкілетті аудиторлык ұйым ... ... ... ... ... байланысты кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын өзге де ... және жеке ... ... ... ... Қазақстан Республи-касының аумағында тұрақты тұратын және табыс келтіретін қызметті жүзеге ... ... мен ... жоқ ... қоса ... өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамдар міндетті әлеуметтік сақтан-дырылуға ... ... ... ... ... ... заңына сәйкес "Әлеуметтік сактандырудың мемлекеттік қоры" акционерлік қоғамы құрылған, ол бірден-бір құрылтайшысы мен қатысушысы мемлекет болып ... ... емес ... Қор ... ... ... жүзеге асыру үшін қаражаттың уақтылы аударылуын қамтамасыз етуге, ... ... бос ... ұлттық банк арқылы қаржы құралдарына орналастыруға, жыл сайын аудит өткізуді камтамасыз етуге, заңнамалық актілерге сәйкес өзге де міндеттерді атқаруға міндетті. ... өз ... оның ... ... және ... сыйақыдан құралады және солардан тұрады.
Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушылар үшін әлеуметтік ... ... ... төленуге тиісті әлеуметтік аударымдар мынадай мөлшерде белгіленеді:
* жылдың 1-ші ... ... -- ... ... ... объектісінен 1,5 пайыз;
* жылдың 1-ші қаңтарынан бастап -- әлеуметтік аударымдарды
есептеу объектісінен 2 пайыз;
* ... 1-ші ... ... -- ... ...
есептеу объектісінен 3 пайыз.
Қазақстан Республикасының салық заңнамасына сәйкес арнаулы салық режімі қолданылатын өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамдар үшін олардың өз ... ... ... ... мөлшері белгіленген (2005, 2006 және 2007 ж.ж. 1-ші қаңтарынан бастап ҚР-ның заңнамалық актісімен белгіленетін ең төменгі жалақының ... 1,5, 2 және 3 ... ... Қазақстанның сақтық рыногы қатысушыларының ассоциациясы құрылған. Ассоциацияның негізгі міндеттері Қазақстан Республикасының сақтық рыногын дамытудың қолайлы жағдайларын жасау және халықтың сақтық ... ... ... болып табылады.
Соңғы жылдары сақтандырудың отандық рыногында оң тенденциялар байқалуда. 2006 жылы сақтық сыйлықақыларының ... 27,1 ... ... 120,2 ... теңгені құрады, міндетті сақтандыру бойынша сақтық сыйлықақыларының көлемі 136,4 пайызға (2,8 миллиард теңгеге дейін) ... ... ... ... ... ол 18,6 ... (23,3 миллиард теңгеге дейін) көбейді. Сақтық төлемақысының көлемі 80 ... (4,2 ... ... дейін), соның ішінде міндетті сақтандыру бойынша 73,5 пайызға (1,3 миллиард теңгеге дейін) өсті.
Сақтық ұйымдарының жиынтық есептік ... ... 47,3 ... (9 миллиард теңгеге дейін) көбейді, сақтық резервтері 66,7 пайызға (4,5 миллиард теңгеге дейін) өсті.
Барлық сақтық ұйымдарының ... ... 2006 жылы ... 65,6 ... көбейіп, 0,7 миллиард теңгені құрады.
Қазіргі кезде Қазақстанда 34 ... ... ... ... жүзеге асыру құқығына лицензиялары бар, соның ішінде 6 - шетелдіктердің қатысуымен және ... ... ... ... 27-сінің көлік құралдары иелерінің АҚЖ-ні міндетті сақтандыру ... ... бар, 6 ... ... 30 ... 34 ... ... және 67 аудитордың сақтық қызметінің аудитын жүзеге асыруға лицензиялары бар.
* Қаржылық бақылау, оның қажеттілігі мен алғышарттары және жүзеге асыру ... ... ... ... және ... Қаржылық бақылау жалпы қоғамдық өнімнің ақшалай қорлар бойынша және оның белгілі бір мақсаттарға сәйкес ... ... ... ... ... - бұл заңдылықты және атқарушы билік органдарының барлық деңгейінің және арнайы құрылған мекемелердің экономикалық субъектлердің ... ... ... жүргізуі. Бақылаушылық функцияның нәтижесінде қаржылық ресурстарды қалыптастыру, ... және ... ... ... ... Осыған сәйкес қаржылық бақылаудың ерекшелігіне - оның ақша нысанында жүзеге ... ... ... ... ... нысанына- кәсіпорындағы пайда, кірістер, рентабельділік, өзіндік құн, айналыс шығындары жатады.. Бақылаушылық функцияның міндеттеріне келесілер жатады: - ақшалай қорлардың ... ... мен ... ... арақатынастың сақталуы; - мемлекет тарапынан өндіріс, айналыс және материалдық игіліктерді тұтыну үрдістеріне әсер ету ... ... ... ... ... міндеттерді атқарады: 1. Қаржылық міндеттемелердің орындалуын тексеру 2. Ақшалай қаржаттардың дұрыс пайдаланылуын ... 3. ... ... және ... ... ... дұрыс жүзеге асырылуын тексеру 4. Өндірістің ішкі резервтерінің - еңбек өнімділігін, айналым қаржаттарының ... ... ... және ... ... ... пайдлану жолдарын анықтау. 5. Қаржылық тәртіптің бұзылуын ескерту мен жою. Қаржылық бақылаудың негізгі ... ... ... - ... ... ... әмбебаптығы; - алдын ала ескертушілік сипаты; - әрекеттілік, нақтылық, жариялылық; - ... ... ... сипаты; - бақылау органдары қызметкерлерінің тәуелсіздігі. 2. Қаржылық бақылаудың жіктелуі Қаржылық бақылаудың жіктелуі субъектлердегі айырмашылықтарға, бақылау іс- қимылдарын ... ... ... ... ... ... Осы ... қарай, қаржылық бақылау үш бағыт бойынша: түрлері, нысандары оны жүзеге асырудың әдістері бойынша жүзеге асырылады. Бақылауды жүзеге ... ... ... ... келесі түрлерге бөлінеді: -жалпы мемлекеттік (мемлекеттік, ведомствалық, ішкі шаруашылықтық, парламенттік); ... ... ... және ... ... және т.б. ) ... ... бақылау кез-келген объектіге қатысты оның ведомстволық және ... ... ... ... ... ... ... пен басқару органдары жүзеге асырады. Жалпы мемлекеттік бақылаудың келесідей түрлерін атап ... ... ... бюджеттік, валюталық және кедендік бақылау. Ведомстволық қаржылық бақылау жеке министрліктің, ведоствоның өкілдіктері шегінде олардың жүйесіне кіретін шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... Оның ... ... ... жатады: жоспарлы тапсырмалардың орындалуын, материалдық және қаржы ресурстарын тиімді, үнемді пайдаланылуын, меншіктің сақталымдығын, бухгалтерлік есептің дұрыс жүргізілуін, бақылау - ... ... ... бақылау, заң бұзушылықтарды айқындау. Ішкі шаруашылық бақылау ... мен ... ... экономикалық және қаржылық ұйымдарға жүргізіледі. Мұндай бақылаудың объектісіне шаруашылық және қаржылық қызмет жатады. ... ... ... ... ... ... ... бақылау түрі. Бұл бақылаудың объектісі олардың алдында тұрған міндеттерге байланысты. Тәуелсіз бақылау арнайы мамандандырылған органдар арқылы - ... ... мен ... ... ... ... ... жүргізілу уақытына сәйкес келесі түрлерге бөлінеді: v Алдын - ала бақылау v Кейінгі бақылау Алдын - ала ... ... ... операциялар жүрзілер алдында жүзеге асырылады. Ол қаржылық болжау мен бағдарламаларды және ... ... ... ... құру ... ... ... бағалау жүргізуге мүмкіндік береді. Кейінгі қаржылық бақылау есептік кезең соңындағы қаржылық және бухгалтерлік тексеріс пен ... ... ... ... бұл түрі шаруашылық қызметтің нәтижелерін бағалау үшін және қаржылық стратегияның тиімді жүзеге асырылуын бағалау үшін ... ... ... ... ... бойынша келесілерге бөлінеді: ü Тексеру ü Зерттеу ü Экономикалық талдау ü ... ü ... ... қаржылық - шаруашылық қызмет бойынша құжаттар бойынша барлық бөлімшелердің қызметін тексеру. Зерттеу - ... ... ... жеке ... ... ... ... орындалған жұмыстарды, материалдық шығындарды, отынды, энергияны есептеу жүргізіледі. Қадағалау қаржылық қызметтің белгілі бір түрі үшін: сақтандырушылық, инвестициялық, банктік және т.б. ... үшін ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылады. Ол бекітілген нормативтердің жүзеге асырылуын қадағалайды. Экономикалық талдау бұл объектінің шаруашылық, қаржылық қызметіне баға ... ... ... ... анықтау және осының негізінде экономикалық жағдайды жақсартудың жолдары мен факторларын ... ... ... ... бақылаудың кең тараған түріне жатады. Кәсіпорынның шаруашылық қызметіне белгілі нақты және құжаттық бақылау әдістері мен ... ... ... ... Субъектінің шаруашылық қызметін қамтуына байланысты тексерістің келесідей түрлерін атап көрсетуге болады: § Толық § ... § ... § ... ... тексеріс бақылау объектісінің шаруашылық қызметінің бүкіл қызметін тексеруді айтады. Іріктемелі тексеріске субъектінің қаржылық-шаруашылық қызметінің бір ... ғана ... ... ... ... бір ... бірнеше кәсіпорындарда, мекемелерде, қаржы - шаруашылық қызметтің жеке мәселелеріне сәйкес жүргізіледі. Нақтылы ... тек ... ғана емес ... ... ... ... материалдық, еңбектік құндылықтарына да бақылау жүргізеді. Қаржылық және ... ... ... деңгейіне байланысты тексерістің келесідей түрлерін бөліп көрсетуге болады: Ø Жалпылай Ø Іріктеулі Ø Кешенді Жалпы тексеріс қарастырылып отырған кезеңде белгілі бір ... ... ... ... ... ... тексеріс белгілі бір уақыт аралығында бастапқы құжаттардың ... бір ... ... тексеруді айтады. Мысалы, бір кварталдағы бір айды тексеру. Кешенді тексеріс қаржылық бақылау объектісінің нақты кезеңдегі бір қызметін ... ... ал ... ... ... әдіспен тексеруді айтады. Тексерістің бұл түрі ірі шаруашылық операциялардың қызметін тексеруде және ірі ... ... бар ... ... ... Аудиторлық бақылау Аудиторлық бақылау - тәуелсіз аудиторлық фирма мен шаруашылық ... ... ... ... келісім - шарты негізінде қаржы-шаруашылық қызметінің жай - күйін тексеру. Аудиттің ... ... бұл ... емес шаруашылық органдар санының көбеюімен және тиісінше қаржы, бақылау, есеп санында қызметтің сан алуан түрлерінің өсуімен байланысты. Осыған ... ... ... ... ... ... ... алу бүгінгі таңда кәсіпорын үшін маңызды болып табылады.Аудиторлық тексеріске деген қажеттілік акционерлік капитал, банк аясы, сенім қорлары сонымен қатар өтімділік, ... ... және тағы ... ... түрлері жиі орын алатын шаруашылық субъектлердің аясында жиі туындайды. Аудиттік тексеріс келесідей кезеңмен жүзеге асырылады: 1) жоспарлау (екі тараптың ... ішкі ... ... 2) ... ... ... ... алу және оны бағалау; 3) аудитор рәсімін жасау және бағдарламаны дайындау; 4) бақылау жүйелерін тексеру және оның ... 5) ... ... жүргізу; 6) аудиторлық қорытындыны ұйымдастыру. Аудиторлық қызметтің нәтижелері - аудитормен куәландырылған, құқықтық маңызы бар арнайы құжатттың сапасына байланысты ... Бұл ... - ... ... анықтамасы деп аталып, шаруашылық субъектінің құжаттарының, бухгалтерлік есебінің заң мен талапқа ... ... ... ... бейнеленеді. Аудиторларға тексеруге берілетін құжаттар мен мәліметтердің нақтылығына шаруашылық ... ... ...
* ... ... ... қаржылары
Шаруашылық субъектлердің қаржылары -- қаржы жүйесінің құрамдас бөлігі болып табылады. Шаруашылық субъектлердің қаржысы ақшалай нысанда ... ... ... ... ... ... оның экономикалық заңдар негізінде жүзеге асырылуына ықпал етеді. Сонымен қатар олар халық шаруашылығы одан әрі дамытуға ... ... ... ... ... мен бөлістіруде қолданыладыШаруашылық субъектлердің қаржысының бөлістірушілік функциясының ерекшелігіне жеке қаржылар айналымындағы бекітілген номативтер негізінде (салық ... ... ... банк ... ... ... құнының айналымына қатынасуы ұдайы өндіріс процесіне қатынасуы жатады.Шаруашылық субъектлердің қаржысының бақылаушылық ... ... ... ... ... алады: себебі қаржылық бақылаусыз шаруашылықты жүргізу мүмкін емес. Қаржы басқада экономикалық тетіктермен біріге отырып, экономиканы басқару үрдісінде, өндірісті ... және ... ... ... және ... ... мақсатты түрде пайдалануды жүзеге асыруда маңызды рөлді атқарадыОсыған орай, шаруашылық субъектлердің қаржысы дегеніміз ... ... ... мен ... қатысты және өнім мен қызметі өндіру мен өткізуге байланысты ... ... ... ... кететін жайт, белгілі бір ақшалай қаражаттар мен қорлар кәсіпорында жиынтық қоғамдық өнімді (ЖҚӨ)және ішкі жиынтық өнімді (ІЖӨ) құру мен ... ... ... ... ... ... ... түсім материалдық шығындар мен еңбек ақы шығындарын жабуға бағытталуы тиіс. Бірақ кәсіпорында ... ... ... ... ... түрінде ақшалай қаражаттар шоғырланады. Олар жаңа мүлікті сатып ... ... ... оны ... ... ... кәсіпорынның қаржысы айналымының құрамында болады. Сондай -ақ өнімді өткізуден түскен түсімнен басқада ақшалай қорлар - қалыптасатын ... мен ... ... ... Кәсіпорында сонымен қатар күрделі жөндеу жүргізуге қолданылатын 2-жөндеу қоры болады.Бөлістіру үрдісі қата ... ... ... ... ... ... ақы төлеуде табыс салығы, зейнетақы аударымы мен бюджеттік емес қорларға ... ... ... ... ... пайда түрінде кіріс қалыптасады. Пайданың жалпы бір көлемі ақша айналымына қатынасса, бір бөлігі салықтық ... ... ... қатынасадыОсының нәтижесінде кәсіпорын айналымында 4-таза пайда сомасына кіретін бөлістірілмеген пайда қалыптасады яғни соңғы қаржылық ресурстармен (жиынтық ... ... пен ... ... ... жұмсалатын қаражаттарды шегергенннен кейінгі қалған сома. Өз ... таза ... ... ... ... ... ... көзі болатын) және 6-тұтыну қорына (әлеуметтік қажеттіліктер мен ... ... көзі ... ... Таза ... ... ... қор қалыптасады.Қайта бөлістіру үрдісінде кәсіпорында бірнеше ақшалай қаражаттардың ... ... ... - ... құрылтайшылар жарнасы негізінде құрылған жағдайда орын алады. Ол сыртқы айналым қаржылары мен айналым активтерін қаржыландыруға ... ... және ... ... - ... қарастырылған жағдайларда жүзеге асады.:: Мақсатты қаржыландырулар және салалық және салааралық бюджеттік қорлар.Сонымен қатар кәсіпорынның қаржыларының айналымында ... ... және ... ... ... де ... ... болуы мүмкін.Шаруашылық қызметті жүзеге асыру үрдісінде кәсіпорынның қаржыларының айналымы басқа да қаржы көздері тұрғысында, мысалы, 6-ұзақ ... және ... ... ... мен ... да займдар және кредиторлық қарыздар нысанында қатынасады. Осы ақша қаражаттарын қалыптастыру мен пайдалануда (капитал, кіріс, резерв) ... ... және ... қатынастарының экономикалық мазмұнын көрсететін кең ауқымды қаржы жүйесі тұрғысында пайдаланылады.Қаржылық ... ... ... ... ... Меншіктік капиталды қалыптастыруда, девиденттер мен ... ... ... ... мен инвесторлар арасында қалыптасады.Ø Кәсіпорын, жабдықтаушы және сатып алушы арасында есеп айырысу әдістері, уақыты мен ... ... ... ... ... ету ... ... және басқада кәсіпорындар арасында қысқа және ұзақ мерзімді инвестициялар және оларға төленетін девиденттер мен пайыздар төлеу барысында.Ø ... ... ... ... ... ақша қатынастарын тарту мен орналастыру барысында (несиені, займдарды алу мен қайтаруға, сақтандыру төлемдерін төлеу ... ... ... ... бөлімшелер) қаржыларды ішкі корпоративтік бөлістіру барысындаØ ... мен ... ... ... ... ... сенімді басқару негізінде мүлікті алу барысындаØ Кәсіпорындар мен ... ... ... ... ақы мен ... қорын ұйымдастыру барысындаØ Кәсіпорын мен ... ... ... ... қалыптастыру барысындаØ Кәсіпорын мен оның жұмысшылары арасында табыс салығын, зейнетақы төлемдерін және ... ... ... ұстау барысындаБерілген барлық қатынастар мемлекетпен реттеліп, ІЖӨ бөлу мен ... ... ... ... қамтиды.Нарық жағдайында белгілі бір қағидалар негізінде қаржылық қатынастар қалыптасады:ü Кәсіпорынның дағдарысты жағдайға келуіне, оның ағымдақ ... ... ... ... ... ... бірігуі барысындағы қалыптасатын қатынастарЖоғарыда келтірілген барлық қаржылық қатынасытар капиталдың, қорлардың, резервті қорлардың және кәіспоырынның басқа да ... ... яғни ... ... қаптасуы мен жүзеге асырылуы барысында қалыптасады.
* Қаржылық жоспарлау жүйесі, қаржылық болжам
Қаржылық жоспарлау - бұл ... ... ... ... ... ... аса ... элементтерінің бірі және әлеуметтік-экономикалық жоспарлаудың құрамды бөлігі. Ол экономиканың үйлесімді және тепе-теңдік дамуына жетуге, біртұтас ұлттық шаруашылық ... ... ... ... үйлестіруге, қоғамдық өндіріс өсуінің жоғарғы қарқының қамтамасыз етуге, ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігі сол, бұл жоспарлау өндірістің материалдық-заттай элементтеріне ақшамен қауыштырылған бөлудің қоғамдық ... ... ... ... ... ақша қозғалысының салыстырмалы дербестігіне байланысты ақшалай нысанда жүзеге асырылады.
Қаржылық жоспарлаудың мазмұны экономикалық субъектілердің ақшалай табыстар мен ... ... бөлу және ... ... ... ... оңтайландырудың күні бұрын анықталған мүмкіндік ретінде көрінеді және осының негізінде орталықтандырылған және орталықтандырылмаған ақшалай қорларды қалыптастыру және пайдалану.
Қаржылық болжау - ... ... ... ... жағдайын алдын ала көре білу, қаржы жоспарларының ... ... ... ... орташа мерзімді (5-10 жыл) және ұзақ мерзімді (10 жылдан астам) болуы мүмкін. Қаржылық болжау ... ... ... ... бұрын болады, қоғам дамуының белгілі бір кезеңіне арналған ... ... ... ... ... болжаудың мақсаты - болжанған кезеңдегі қаржылық ресурстардың шынайы мүмкін болатын ауқымын, оларды қалыптастырудың көздерін және пайдалануды ... ... ... ... ... ... органдарына қаржы жүйесін (құрамын) дамыту мен жетілдірудің түрлі нұсқаларын, қаржылық ... іске ... ... мен әдістерін белгілеуге мүмкіндік береді.
Қаржылық болжау әр түрлі әдістерді қолдануды қажет етеді:
* ... ... ... ... ... ... жоспарлары көрсеткіштерінің динамикасын бейнелеп көрсететін экономикалық моделдерді жасау;
* корреляциялық-регрессиялық талдау;
* тікелей сараптамалық бағалау ... тыс ... ... мәні және ... мемлекеттік (аумақтық) көлемде республикалық және жергілікті бюджеттер қаржылық ресурстарды ұйымдастырудың ең белгілі нысаны болып табылады.
Бірақ рыноктық қатынастарға көшу ... ... және ... ... ... бір ғана ... ... жеткіліксіз бола бастады. Сондықтан қосымша қаржы көздерін іздестіру қажет болды. Бюджеттік қормен қатар 1991 жылдан бастап ... ... тыс ... ... ... ... бастады.
Бюджеттен тыс қорлар мемлекет қаржысы жүйесінің маңызды буыны; мемлекеттің катаң ... бір ... ... және заң ... қалыптасуының бекітілген көздері бар ақшалай ресурстардың жиынтығы. Экономикалық категория ретінде бюджеттен тыс қорлар бірқатар қоғамдық қажеттіліктерді қаржыландыру үшін мемлекеттарапынан қаржылық ... ... бөлу және ... ... ... болып табылады. 1991 жылдан бюджеттен тыс қорлардың пайда болуы әлеуметтік-экономикалық дамудың қажеттіліктерінен туындады: қатаң функциялық мақсаттарға жұмсалатын ... ... ... бір ... окшауландыру, мемлекеттік бюджеттерді оған тән емес шығыстардан жеңілдету, бір жағынан ... ... ... ... болды. Белгілі бір дәрежеде Бұл мемлекеттің жұмыс істеуімен тікелей байланысты емес шығыстардың ауыртпалығын шаруашылық орғандарына аударуды қажет етті; бұл максатқа ... ... қоры ... ... ... қоры) сай болды. Басқа жағдайларда, рынокқа өту кезінде халықтың тұрмыс ... ... ... оны неғұрлым сенімді жәнетиімді қорғау мақсатымен әлеуметтік мүктаждарга жұмсалатын кейбір шығыстарды бөлу және оларды жабудың көздерін межелеу қажет ... Бұл ... ... ... ... ... ... Халықты әлеуметтік қорғаудың бірыңғай одақтық-республикалық қорының, Жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің мемлекеттік қорының шешуін қажет ... ... ... - Жол ... ... өндірісті конверсиялау қорының, түрлі арналымның инновациялық қорларының және басқаларының өте-мөте тар максатты арналымы болды.
Бірқатар қорлар, мәселен, Экономиканы тұрактандыру ... ... ... ... бірыңғай одактық-республикалық қоры уақытша қызмет етті - бұл ... ... ... ... ... қаражаттарын қалыптастырудың белгілі бір иесізденуімен, бөлу кезінде ресурстарды қайтарусыз пайдаланудағы қорды қалыптастыру субъектілерінін мүдделіксіздігімен түсіндіріледі.
Қорларды қалыптастыру кезінде шаруашылық ... ... ... тәртіппен ақшалай қаражатгардың бір бөлігін салудың қосымша міндеттілігі жүктеледі. Егер мұндай бөлік қосымша өнім ... ... ... ... ... онда ... кәсіпорындардың экономикалық мүдделерін шалады - олардың ұдайы өндіріс пен түтынудағы мүмкіндіктерін тежейді (мысалы, 1995 жылға дейін ... ... ... пен ... дамытуды қолдау қорында). Қорларга аударылған аударымдарды өнімнің өзіндік ... ... ... ... бір бөлігі баға арқылы тұтынушыға аудара салынады және Бұл күшсалмақты жалпы қоғам көтереді. Сөйтіп, Бұл ... ... және ... ... ... ... субъектілердің бір бөлігі үшін белгілі бір уақыт межелдемесінде баламасыз болып ... ... ... ... ... яғни олардың экономикалық мүдцелеріне қысым жасалады. Сонымен бірге бүкіл коғам ауқымында бюджеттен тыс ... ... ... ... пен тұрақтылық қолдап отырылады, өйткені халықтың жекелеген топтарын әлеуметтік қолдау жөніндегі жергілікті және жалпы мемлекеттік ауқымның мәселелерін, ... ... ... өңірдің мүддесі үшін белгілі бір максатты бағдарламаларды орындауды, әлеуметтік-экономикалық дамуды теңестіруді шешу мүмкін болабастайды. Сөйтіп, бюджеттентыс қорлардың жұмыс істеуінде ... және ... ... ... ... Жалпы бюджеттентыс қорлардыңжұмыс істеуі сайып келгенде, бүкіл қоғам мүддесі үшін жүзеге асырылады, оны нығайтуға бағытталған және қаржылық қатынастардың Бұл ... ... мәні ... тыс ... ... ... бюджетпен бірге қосарлана қызмет етуі қаржылық қатынастарды саралауға, олардың бір бөлігін тармаландандырылған сфераларға ... ... ... әр ... ... бұл қатынастардың өзіндік эртараптандыруына жетуге мүмкіндік береді.
Бюджеттен тыс қорлар мынадай ... ... ... ... ... ... бюджеттен тыс қорлар экономикалық және әлеуметтік, ғылыми-зерттеу, табиғат қорғау (экологиялық), көші-кон, құқықтық ... ... ... ... және басқа қорлар; басқару деңгейіне қарай мемлекетаралық, мемлекеттік және өңірлік (жергілікті) болып бөлінеді.
Экономикалық қорлар - экономикалық ... ал ... ... ... ... проблемаларын шешуге арналған қорлар болып табылады. Мемлекеттік қорлар - бұл мемлекеттік деңгейде, ал ... ... ... ... қалыптасатын қорлар.
Мемлекеттік бюджеттен тыс қорлар мен мемлекеттік емес қорларды ажырата білген жөн; соңғылары ... ... ... тыс ... ... ... емес жинақтаушы зейнетақы қорлары, әр түрлі ізгіліктік, соның ішінде халықаралық қорларға ұксас болғанымен өзінің мақсатты арналымы бойынша өте сан ... ... ... ... ... тыс ... және ... қаржыландыру қоры болып ажыратылады, бұл қорлар 1996 ... ... (оны ... ... бюджеттің құрамында болып келді: жер қойнауын қорғау және минералдық-республикалық қоры. Мұнда қаралған басқа да ... ... ... ... ішінде мемлекеттік бюджетке еңгізіліп, одан шығарылды. Бұл қаржы жүйесінің қалыптасу үдерісін, оның құрылымының оңтайлы нұсқасын іздестіруді бейнелеп көрсетеді.
Барлық бюджеттен тыс және ... ... ... ... субъектілердің қорлары (жарғылық капитал, резервтік капитал, амортизаңиялық валюта, жөндеу, қорлану, тұтыну және басқа ... үшін ... ... термині қолданылуы мүмкін, мұның өзі олардың максатты арналымын баса көрсетеді.
Ұйымдық жағынан қорлар арнаулы аппараттың немесе ... ... ... бұл ... ... ... ... басқару, оларды ұтымды, максатты пайдалануға бақылау жасау икемділігіне жәрдемдеседі. Бюджеттен тыс қорлардың ... ... ... ... ... қаражаттарды жедел басқарып, ұйымдастыруға мүмкіндік береді: әлемдік практикада қорлар дербес - биліктің өкілетті ... ... ... бұл ... басқарудың мемлекеттік орғандарына максатты қаржыландыру мэселелерін тез шешуге, дер кезінде жағдаяттың өзгерісіне дер кезінде құлақ асуға ... ... ... ... және ... ... ... іс -әрекеті негізінде өзара тығыз байланысты екі ... ... ... 1. ... құрылымдардың қарамағында қаржы ресурстарын жұмылдыру 2. Әр түрлі мемлекеттік қажеттіліктерге қаражаттарды пайдалануБірінші ... - ... ... ... ... ... екіншісі - шығындар көрінісін баяндайды.Мемлекеттік кірістер дегеніміз - бұл ... ... ... ... табылады және бұл қатынастардың нәтижесінде мемлекеттің жұмыс істеуінің материалдық ... ... үшін ... ... түсетін қаражаттардың жиынтығы құрылады. Кірістер- бұл қаржылармен тығыз байланыста жұмыс жасайтын күрделі экономикалық категория. Кірістер бұл өндіріс шығындарындарымен байланысты ... бір ... ... және коммерциялық, делдалдық және басқа да мақсатты қызметтің нәтижесі болып табылады. Мемлекеттік кірістер бұл ... және ... ... ... қаржы ресурстарын қалыптастырумен байланысты қаржылық қатынастырдың бір бөлігі болып табылады. Мемлекеттік кірістердің ... ... ... ... орны зор. ... кірістердің басым бөлігінің әр түрлі деңгейдегі бюджетте орталықтануы біртекті қаржы саясатын жүргізуге және халық шаруашылығының ... ... ... ... қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Орталықтандырылған мемлекеттік кірістерге мемлекеттік ... ... ... емес ... ... ... қорларының, халықты еңбекпен қамту қорларының және т.б. қорлардың) ... ... ... Жиынтық қоғамдық өнімді бөлістіру нәтижесінде мемлекеттің, жеке кәсіпорындардың, шаруашылық субъектлердің, ұйымдардың және халықтың бастапқы кірістері қалыптасады. Мемлекеттік кірістердің қалыптасуы ... ... ... ... жүзеге асырылады: мемлекет бюджеттегі орталықтандырылған қаржаттарды, шаруашылық субъектлерінің қаржыларын және ... таза ... ... ... және халықтың жеке табысы мен қоғамның басқада қаражаттарын шоғырландырады. Мемлекеттік кірістер ... ... ... ал ... ... жиынтық қоғамдық өнімнің барлық сомасын бөлістіру мен қайта ... ... ... ... Мемлекеттік шығындарды қаржыландыру мемлекеттің барлық қаржы ресурстарын бөлістіру арқылы жүзеге ... мен ... ... ... ... ... ... болғанымен, әр түрлі ұғымды білдіреді. Сонымен қатар мемлекеттік кірістер барлық мемлекеттік ұйымдар мен мекемелердің жиынтық табыстарының құрамына кіреді, ал ... ... ... құрамына тек таза кірістің бөлігі ғана кіреді. ... ... ... көздері 2 топтан тұрады: - ішкі- сыртқы Мемлекеттік кірістердің ішкі көздеріне мемлекет ішінде ... ... ... пен ... ... ... Сыртқы көздерге - ұлттық байлық, кейбір жағдайларда ... ... ... займ ... ... ... кіреді.2. Мемлекеттік кірістердің жіктелуі ( сыныпталуы)-Мемлекеттік кірістердің жіктелуі ... ... ... құрамын, мақсатты бағытылығын, қалыптасу қағидаларын яғни мемлекеттік кірістердің бүкіл жүйесін тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. ... ... ... - ... рәсімдеуге қарай мемлекеттік кірістер мыналардан тұрады: 1) Мемлекеттік кірістер мен ұйымдардың кірістері2) Жеке кәсіпкерлік сектордың салықтық түсімдері3) Қоғамдық ұйымдардың ... ... ... салықтық төлемдері5) Коперативтік және ұжымдық кәсіпорындардың салықтық түсімдерінен. Жасалу аясына (сферасына) байланысты мемлекеттік кірістер ... ... ... 1) ... ... ... қалыптасатын кірістер; 2) өндірістік емес аясында қалыптасатын кірістер. Қаржылық мазмұны бойынша ммлекеттік кірістер келесі түрлерге жіктеледі:1) Салықтық2) ... ... ... таза ... ... ақша ... ... өнімнің құнын білдіреді, яғни өткізу кезінде қосымша өнім таза табыстың нысанында болады. Қосымша өнімнің және тиісінше таза табыстың аса ... ... ... ... ... таза табысы болып табылады. Нарықтық қатынастар жағдайында мемлекеттік кірістерді жұмылдырудың ... ... ... ... ... ... және эмиссиялар жатады.Бұл әдістер арасындағы арасалмақ әлі күнге дейін әртүлі болып отыр және олар қаржылық саясаттың мазмұнымен, әлеуметтік ... ... және ... ... анықталады. Мемлекеттік кірістердің жүйесіндегі басты орынды салықтар алады. Олар ... және ... емес ... ... ... ... ресурстарын жұмылдыруды қамтамасыз етеді. Салықтардың фискалдық, экономикалық және әлеуметтік маңызы зор. Фискалдық маңызы бойынша екінші әдіс мемлекеттік ... ... ... ... Ол ... тапшылығын жабуға емес, соныменбірге әр түрлі күрделі шығындарды, әсіресе, экономиканың мемлекеттік секторындағы ... ... ... ... пайданылады.Қарыздар мемлекет қаржыларының әр түрлі буындарында, республикалық және жергілікті бюджеттерде, ... ... ... ... қолданыс тауып отыр. Қарыздар соынымен қатар мемлекеттің бюджетінің тапшылығын жабуда қолданылады. Сонымен қатар қаржылық нарықтың қалыптасуы, қарыздарды мемлекеттік кәсіпорындардың шығындарын жабу үшін ... ... ... ... ... қаржылық базасына салықтар пайдаланылады. Мемлекет кірістерін жұмылдырудың үшінші әдісіне эмиссия - қағаз ақша ... ғана ... ... ... ... ... жатады. Эмиссияны мемлекет салық және қарыз түсімдері мемлекеттің өсіп ... ... ... ... ете ... оның ... қаржы нарығында жаңа қарыздарды шығаруға қолайсыз жағдай туындағанда қолданады. Қағаз-ақша эмиссиясы да, несие эмиссиясы да егер олар ... ... ... ... болмай, бюджет тапшылығын жабу қажеттілігімен байланысты болса, экономикада инфляциялық процестепрдің ... ... ... ... да ... ... ... несие эмиссиясын қолданбастан бұрын, оны қарызбен алмастыруды жиі қолданады. ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқарудың әр түрлі деңгейіндегі бюджеттік қорларды қалыптастыруға мүмкіндік жасайды. Бюджеттен тыс қорлар ... мен ... емес ... негізінде қолданылады, ал эмиссия бұл жерде қолданылмайды.Орталықтандырылмаған ақша қорларын жасау барысында аударымдар, түрлі жарналар, ерікті түсімдержәне т.б. ... ... Үй ... қаржылары : жеке бюджеттің қалыптасу көздері
Капиталдың толық айналымы өндіріс үдерісінің едәуір бөлігін қамтып отырған рыноктық ... ... ... ... дербес буынына үй шаруашылығының қаржысын бөліп көрсету бір қатар факторларға байланысты болып отыр.
Үй шаруашылықтары экономикалық қызметтің маңызды субъектілерінің бірі ... ... ... ... жеке ... ... ғана емес, жалпы елдің бүкіл халқының әл-ауқаты тәуелді болады. Экономиканың аса ірі субъекті бола отырып коммерциялық кәсіпорындармен және мемлекетпен бірге үй ... ... ... үдерістерге қатынасады. XXI ғасырдың басында экономиканың жандана түсуі үй шаруашылықтарын белсенді тіршілік етуге жеткізді:
Үй шаруашылықтары ... ... ... ... ... ... тіршілік әрекетін қолдауға қажетті игіліктерді тұтыну туралы шешімдер қабылдайды. Ақыр аяғында барлық экономикалық ресурстар үй шаруашылықтарына жатады, бірақ бұл ресурстар ... ... өте ... ... Үй ... ... ... жұмыс күшін иеленіп, басқарады. Рыноктық экономикада жұмыс күші үй ... ... ... және ... ... рыногында ұсынылатын негізгі тауар болып табылады. Өзінің ресурстарын сатудан табыс ала отырып, үй шаруашылықтары әр түрлі тұтыну игіліктерін ... алу үшін ... ... бөлу ... ... қабылдайды. Үй шаруашылықтарының басты экономикалық мүддесі сатып алынатын игіліктердің пайдалылығын барынша көбейтуде болып келеді. Үй шаруашылықтарының тұтыну ... ... ... ... ... ... үй ... мен кәсіпорындардың (фирмалардың) арасында айырбас болып жатады. Үй шаруашылықтары ресурстарға иелік етеді және оларды ресурстар рыноктары арқылы фирмаларға береді. ... ... ... өнімдер өндіреді және тауарлар мен қызметтер рыноктарына жеткізеді. Үй шаруашылықтары мен басқа субъектілер арасындағы өзара іс-қимылдар нәтижесінде экономикада өндірістің ... ... ... ... ... ... қызметі нәтижесінде жасалынған үй шаруашылықтарының қаржылық ресурстары - бұл отбасы қарамағындағы ... ... Үй ... ... ... ... ... әркімнің күш салуына байланысты.
Үй шаруашылығының қаржылық ресурстары, әдеттегідей, нысаналы арналымы бар оқшауланған ақшалай қорлар ... ... Екі ... қор ... ... ол осы ұжымның - отбасының жеке қажеттіліктерін (тағам өнімдерін, өнеркәсіп өндірісінің тауарларын сатып алу, түрлі ақылы ... ... және ... ... арналған;
жинақақшалар (кейінге қалдырылған қажеттіліктердің) қоры, ол келешекте қымбат тұратын тауаларды сатып алу үшін ... ... ... ... ... ... ... ресурстардың қор нысаны үй шаруашылығының қажеттіліктерін тұтас алғанда шаруашылық ұжымының мүмкіндігімен үйлесуіне, сонымен бірге отбасындағы әркімнің қажеттіліктері қалай ... ... ... жағдай жасайды.
Үй шаруашылықтарының қаржылық ресурстарының құрамы мыналарды кіріктіреді:
1) меншікті ... яғни ... ... ... тапқан жалақысы, қосалқы шаруашылықтан алған табыс, коммерциялық ... ... ... ... ... кредит ұйымдарынан алған кредиттік нысандағы қаражаттар, дивиденттер, пайыздар;
3) қайта бөлу ретінде түскен қаражаттар - ... ... ... және ... тыс ... ... ... несиелер.
Үй шаруашылығының қаржысы республикалық, жергілікті бюджеттермен және бюджеттен тыс әлеуметтік қорлармен және меншіктің түрлі нысандары кәсіпорындарының орталықтандырылмаған қаржылармен, сондай-ақ қаржы ... ... ... ... ... ... үздіксіз біржақты, екі және үш жақты ақша ағындары пайда болады. Үй шаруашылығы мен мемлекет арасында ақша ... ... ... ... асырылады. Үй шаруашылықтарының мүшелері мемлекеттік сектор үшін жұмыс күшін береді, мемлекетке өз ... ... мен ... ... Осысы үшін отбасы еңбекақы мен табыс алады. Бұдан ... ... ... қазынаға және әлеуметтік бюджеттен тыс қорларға салықтар, алымдар, баждар және ... ... ... пайда болады. Сонымен бірге үй шаруашылықтары үкіметтен әр түрлі ақшалай трансферттер, сондай-ақ натуралдық нысанда қоғамдық игіліктер мен ... ... ... ақша ... ... емес сектормен - кәсіпорындармен, ұйымдармен, компаниялармен пайда болады. Олардан тауарлар, қызметтер ала отырып, үй шаруашылықтары ақшалай нысанда оларға алынған түрлі ... ... ... Заңи ... ... ... бұл ұжымның мүшелерінде тиісті меншік болған жағдайда үй шаруашылықтарын ... ... ... ... дивидендтермен, пайыздармен, жалгерлік ақымен қамтамасыз ете алады. Қаржылық ресурстардың толық айналымының ... үй ... ... ... және ... жеке ... қанағаттандыра алады.
Қазақстан халқының қаржылық ресурстарына жинақтаушы зейнетақы қорлары салымшыларының зейнетақы қорланымдары (олар 2009 жылдың ба- сында 1439,5 ... ... ... 9,5% құрады), халықтың екінші деңгей банктеріндегі салым ақшалары (1500 миллиард теңге немесе ІЖӨ-нің 9,9%), Әлеуметтік сақтандырудың ... ... ... ... - 137 миллиардқа жуық теңге жатады.
Қаржылық ресурстар үй шаруашылығының бюджетін ... ... ... ... ... үй шаруашылығының бюджеті - бұл үй шаруашылығының ... ... ... мен ... ... . Ол үй ... ... жиынтық табыстары мен олардың жеке қажеттіліктерін қамтамасыз ететін шығыстарын біріктіреді. Отбасы бюджетінің қаражаттары қажеттіліктердің ... ... ... ... ... ... ... әсіресе біздің елде, негізгі жұмыс орнында жұмыс күшін сатудан және еңбектік келісімшарт бойынша еңбекке ақы алудан басқа жеке ... ... ... ... және ... ... ... асыруға, өзінің жылжымайтын мүлігінің артықтары мен ұзақ уақыт пайдаланатын ... ... ... ... ... ... алуға және сатуға және т.б. мәжбүр етеді.
Бюджет шеңберінде мынадай оқшауланған ақшалай қорлар қалыптасады:
дара, отбасының жекелеген ... ... және әр ... ... ... ... ... көтеруге, оқуға, медициналық қызмет алуға және сол сияқтыларға пайдаланатын қорлар;
ортақ пайдаланатын ... ... ... және т.б.) ... ... арналған бірлескен қор;
қорланым мен қамтамасыз ету қорлары, болашақ күрделі шығыстарға (үй, пәтер, жер учаскесін, көлік ... ... ... сондай-ақ коммерциялық қызмет үшін (бастапқы капиталды қалыптастыруға) пайдаланылады.
Қорлану қорын жасаудағы қажеттілік тек көп қаражатты қажет ететін ұзақ пайдаланылатын тауарларды ... алу ... ... және ... ... қызмет үшін ғана емес, сонымен бірге қартайғанда лайықты өмір сүруді қамтамасыз ету үшін пайда болады.
Үй шаруашылығының тұрақты және ... ... ... ... - бұл адам ... сәйкес болашақта сақталынатын табыс. Тұрақты экономикалық қоғамда табыстың бұл ... ... ... ... ақы төлеуді жатқызады. Уақытша табыс деп болашақта жоғалатын табысты айтады, мысалы, акционерлік қоғамның тоқтатылуына ... ... ... ... табыс. Қазақстанда елдің жалпы экономикалық жағдайы тұрақсыздау болып тұрғанда үй ... ... ... ... қиын ... ... болып келеді.
Отбасы бюджетінің кірісін үй шаруашылықтарының тұтыну көлемі анықтайды. Мөлшері жылдан жылға қайталанатын тұрақты табыс олардың ... ... ... ... ... Бұл ... уақытша табыс елдің жалпы төлем қабілеті бар сұранымына айтарлықтай ықпал етуі мүмкін. Уақыттың жеке ... оның өсуі ... мен ... қосымша талаптарын жасап, рыноктағы жағдаятты күрделендіреді.
Мемлекет үй шаруашылығы бюджетінің көлеміне айтарлықтай ықпал жасайды, ... ... ... ол ... ... және ақшалай қаражаттардың жалпы толық айналымына біріктірілген. Бұл ықпал:
1) салық жүйесі арқылы үй шаруашылықтары салықтар, алымдар, баждар төлейді және басқа ... ... ... ... ... ... ... ақы төлеу арқылы;
3) берілетін түрлі қоғамдық игіліктер мен ... ... ... баға ... ... ... асырылады.
Үй шаруашылықтарының бюджеттері тұрпаттары бойынша - қалыптасу қағидаттарына, бюджет моделіне қарай ажыратылады. Модель отбасында, ... ... ... қандай қаржылық және жеке қатынастар қалыптасуына қарай айқындалады. Осы критерийлерге сәйкес отбасы ... үш ... ... ... ... ... ... және бөлектелген.Бірлескен бюджет кезінде отбасы мүшелерінің тапқан ... ... ... ... және ... ... бөлу мен ... мәселелері бірлесіп шешіледі.Бюджеттің бірлескен-бөлектелген тұрпатын шамамен тепе-тең табыстары бар ... ... ... ... пайдалану кезінде алдымен ортақ қажеттіліктерге (тамақ, коммуналдық төлемдер, басқа шығыстар) арналған сома ... ... ал ... сома ... ... ... ... не ортақ бюджетке әрбір мүшесінің үлесіне сәйкес ... жеке ... ... үлес оның өз ... ... ... ... мүшесінің жоғары табысы бар және өзін-өзі қамтамасыз ететін отбасылары үшін қабылданған.
14. Мемлекеттік шығыстар, қалыптасу қағидалары
Мемлекеттік шығыстар бұл ... өз ... ... ... ... ... ... айтамыз. Экономикалық категория ретінде мемлекеттік шығындар қоғамдық өндірісті дамыту, жетілдіру, қоғамның сан ... ... ... ... ... ішкі өнімнің бір бөлігін бөлумен және тұтынумен ... ... ... - бұл ... орталықтандырылған және орталықтандырылмаған кірістерін пайдаланумен байланысты қаржылық ... бір ... ... ... ... және ... емес қорлар, мемлекеттік кәсіпорындардың шығындар жүйесі арқылы жүзеге асырылатын тікелей шығындардан тұрады. Шығындар ұғымы ... ... ... ... өте ... ... қатар ұғымының екі мағынасы бар: 1) Ақша қаражаттарын олардың мақсатты бағытталуы юойынша пайдалану, яғни ақша ... ... ... ... ... Бұл ... ... құрамына түпкіліктітабыстардың есебінен жүзеге асырлатын өндірістік және ... емес ... ... мен ... және ... ... ... ал жалпы қоғамдық өнім үш қорға: орын толтыру қорына қорлану және тұтыну қорына бөлінеді. 2) Айырбас процесінде ... ... ... ... ... ... білу қажет, бұл шығыстар қаржы арқылы қалыптасады: жалпы мемлекеттік қорларды пайдаланған және кәсіпорындардың қорларын масатты бағытталу ... ... ... ақша ... ... ... ... субъектлердің түпкілікті табыстарын қалыптастырудың негізгі болып табылады. Бұл екі аспект ұғымының оның ұғымына түрленген кездегі қарама-қайшылық пен ... ... ... егер ... ... ... ... келешекте табысты немесе пайданы күтудегі шығындарды білдіреді. Мемлекет шығыстарының ... ... ... ... ... және ... көрсетуді өндіруге немесе олармен халықты қамтамасыз етуге бағытталады. Бағытталуы мен ... ... ... ... барлық түрлерінің жиынтығы мемлекеттік шығыстардың жиынтығын құрайды. Мемлекеттің шығыстарын ... ... ... сондай ақ оларды қаржыландыру мен қаражаттарды пайдаланудың қатаң тәртібін белгілеу арқылы жүзеге асырылады. Сондықтанда мемлекеттік ... ... ... ... бірі - ... болып табылады. Мемлекеттік шығыстарды қаржыландырудың мақсатты сипаты мемлекеттің қаражаттарын қатаң белгілі бір шараларға пайдалануды талап етеді. Мұның негізінде ... ... және ... жекелеген салаларын дамытуда үйлесімділіктерге жету, қаржылардың ең алдымен ... ... ... ... ... және дамушы салаларға бөлу және аса маңызды әлеуметтік мәселелерді шешу қамтамасыз ... ... ... ... қайтарусыз сипаты берілген ресурстарды тікелей өтеуді талап етпейді.
15.Мемлекеттік шығыстардың жіктелуі
Мемлекеттік шығындардың кейбір түрлері экономикалық мәні мен ... ... ... емес. Шығындарды қаржыландырудың көздеріндегі, нысандарындағы және әдістеріндегі айырмашылықтар осыған байланысты. Мемлекеттік шығындар экономикалық мазмұны бойынша келесі негізгі топтарға ... 1) ... ... ... ... және ... ... жататын шығыстар 2) Қызметтің өндірістік емес сферасын жататын шығыстар 3) Мемлекеттің резервтерді жасауға жұмсайтын шығыстары Шығыстардың бірінші тобы ... ... ... шартқа отырған және ұлттық табысты жасаумен байланысты Шығыстардың екінші тобы қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін ұлттық табысты тұтынумен байланысты. ... ... ... тобы ... ... құру мен ... ... шығындар.Төтенше жағдайлар кезінде, мысалы, дүлей апаттар кезінде өндірістік, сондай-ақ, өндірістік емес аялардың қажеттіліктерін қанағаттандыруға, ... ... ... және ... тауарлармен, азық-түлікпен жабдықтауды қамтамасыз етуге бағытталған. Мемлекеттік шығындар қаражатарды максималды түрде тиімді ... ... ... ... қанағаттандыруды қамтамасыз етеді. Мемлекеттік шығыстардың айрықша түрлеріне ... ... ... ... ... ... ... инвестиция бөлуге жұмсалатын шығындар жатады. Мемлекеттің әлеуметтік қызметін атқарумен байланысты шығындары ... ... ... ... ... ... ... табыстары мен материалдық және мәдени шараларға жұмсайтын шығындары артады. Мемлекеттік шығындарды қаржыландыру әр түрі ... - ... ... ... ... және несиемен қамтамасыз ету нысанында орын алады. Өзін-өзі қаржыландыру мемлекеттік кәсіпорындардың шығындарын жабуда өздерінің ... ... ... ... ... қаржыландыру жалпы мемлекеттік мәні бар шығындарды жабу үшін ... ... ... ету ... және ... шығындарды жабу мақсатында мемлекеттік кәсіпорындардың банктік ссудаларды алуда қолданылады. Сонымен қатар несиемен қамтамасыз ету ... ... ... несиені түріндегі ақшалай қаражаттарды пайдаланатын мемлекеттік басқару құрылымының әр түрлі деңгейінде пайдаланылады. Мемлекеттік шығындарды қаржыландырудың ... ... ... ... өзара байланыстық қатынас экономикалық қатынасқа қатынасушылардың арасындағы тепе-теңдік байланысты айқындайды. ... ... жиі ... келесідей нысандарын атап кетуге болады: 1) Дотация - мемлекеттік бюджеттен және бюджеттік емес қорлардан қайтарымсыз нысанда кәсіпорындар мен ... ... және ... ... жабу ... ... ақшалай қаражаттар. 2)Субвенция - халықты әлеуметтік ... және тағы ... ... ... ... бағдарламалар мен іс- шараларды қаржыландыруға жұсалынатын мемлекеттік ақшалай көмек. Қаржының мақсатсыз негізде жұмсалғаны анықталған жағдайда қаражаттар ... 3) ... - ... бюджетік емес қорлардан және арнайы қорлардан ақшалай және натуралды нысанда бөлінетін қайтарымсыз жәрдемақы.
16. Халықты әлеуметтік қорғауға арналған ... ... ... -- бұл ... ... ... ... бір деңгейін (қарттық, денсаулық жағдайына, асыраушысынан немесе жұмысынан айырылуына және ... да ... ... ... экономикалық белсенділік көрсете алмайтын) және тиісті ақы төленетін еңбекке қатысу арқылы өзін қамтамасыз ете алмайтын азаматтарға белгілі бір ... ... ... ... ету ... ... ... науқастарға уақытша еңбекке жарамсыз болып қалғанда әлеуметтік жәрдемақы тағайындалады. Әлеуметтік жәрдемақылар, сондай-ақ жүктілікке және бала тууға байланысты, ... ... бала ... ... әйелдерге (еркектерге) тағайындалады. Бұл жағдайда әлеуметтік жәрдемақы бала асырап алған күннен бастап баланың туғанына 56 күн ... ... ... кезеңге тағайындалады.
Бала дүниеге келгенде ең төменгі есептік көрсеткіштің 10 еселегі мөлшерінде бір рет жәрдемақы ... ... ... жәрдемақыны жұмыс берушінің қаржысы есебінен төлеу тәртібі заңда ... ... ... ... ... ... жағдайда және жасына байланысты мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар туралы" Заң қабылданған. Егер қызметкердің ... ... ... ... ... кәсіби ауруға байланысты болса, онда жұмыс беруші әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ол жұмысқа шыққанша не мүгедектігі анықталғанша орташа айлық жалақысының 100 пайызы ... ... ! ... ... ... жөніндегі міндеттерін орындамағаны не ойдағыдай орындамағаны үшін жұмыс беруші заңда белгіленген тәртіп бойынша жауап ... ... ... және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі заң негізінде өз қызметтерін атқарады. Негізгі ... 1) ... оның ... ... ... және ... ... 2) жұмыспен қамту; 3) әлеуметтік қамсыздандыру, оның ішінде зейнетақымен ... және ... ... ... 4) ... ... қорғау; 5) балалы отбасыларды ... ... 6) ... жекелеген санаттарына әлеуметтік көмек көрсету; 7) ... ... ... ... 8) өз ... ... ... ... ... ... саясатты іске асыру; 9) Қазақстан Республикасының заңнамасында Министрлікке жүктелген өзге де міндеттер саласындағы мемлекеттік саясатты ... және іске ... ... ... және ... басқаруды жүзеге асыру.
Денсаулық сақтау саласындағы уәкiлеттi органның құзыретi
Денсаулық сақтау саласындағы уәкiлеттi орган : 1) ... ... өмiр ... ... ... ... алу саласындағы бiртұтас мемлекеттiк саясатты жүргiзедi;
2) ауруға ... ... және ... ... айқындайды;
3) мүгедектердi оңалтудың жеке бағдарламаларына сәйкес мүгедектердi медициналық оңалтуды жүзеге асырады;
4) ... ... ... ... ... ... және ... даярлауды қамтамасыз етедi.
Бiлiм беру саласындағы уәкiлеттi органның құзыретi
Бiлiм беру саласындағы уәкiлеттi орган: 1) ... ... ... ... мүгедектердiң бiлiм алуын қамтамасыз етедi;
2) мемлекеттiк тапсырыс немесе грант бойынша оқып жүрген мүгедектерге Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес ... ... мен ... ... әзiрлейдi;
3) мүгедектердi оқытуды жүзеге асыратын арнаулы бiлiм беру ұйымдарының бiлiм беру қызметiн регламенттейтiн Қазақстан Республикасының нормативтiк құқықтық актiлерiн әзiрлейдi және ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтiк және кәсiптiк оңалту, бiлiм беру және олардың қоғам ... ... ... ... ... ... ... бағытталған өзге де шаралар арқылы қамтамасыз етiледi.
Мүгедектерге көрсетiлетiн әлеуметтiк көмек ... ... ... ... ... және ... ... заңнамасында көзделген өзге де төлемдердi қамтиды. ... ... ... мен ... ... әлеуметтiк көмектiң қосымша түрлерiн көрсетуге құқылы.
Мемлекеттiк медициналық-әлеуметтiк ... ... ... сот ... ... қабiлетсiз және қамқорлыққа мұқтаж деп танылған мүгедектерге (бұдан әрi - қамқорлықтағылар) ... ... ... мемлекеттiк орталықтан төленетiн зейнетақы төлемдерi мен мемлекеттiк әлеуметтiк жәрдемақылар ... ... әрi - ... ... әкiмшiлiгi) екiншi деңгейдегi банктерде ашатын олардың банк шоттарына есептеледi және медициналық-әлеуметтiк мекеменiң әкiмшiлiгi халықты әлеуметтiк қорғау саласындағы ... ... ... тәртiппен, қамқорлықтағылардың жеке мұқтаждарына қосымша тамақ, дәрi-дәрмек, киiм, ... iш киiм, ... ... ... жұмсақ және қатты мүкәммал, санитарлық гигиена және медициналық көмек құралдарын сатып алу үшiн пайдаланады.
17. Мемлекеттік бюджет ... ... ... буыны ретінде.
Жалпы қоғамдық өнімді құндық бөлудің айрықша ... ... ... ... ... және ... ... каржылық қатынастары құрады. Бұл қатынастарға олардың мемлекет бірден бір ... ... ... бөлгіштік үдерісте пайда болатыны және қоғамдық қажеттіліктерді канағаттандыруға арналған ақшалай қаражаттардың орталықтандырылған қорын қалыптастырумен және пайдаланумен байланысты екені жалпы тиісті (тән) ... ... ... ... бұл жиынтығы ұғымының экономикалық мазмұнын құрады. Бюджет мемлекеттің қажетті атрибуты және оның егемендігінің негізі. Бюджеттің көмегімен тиісті ... және ... ... ... ... ... ... бұл қорлар олардың жалпы маңызды міндеттерін орындауды қамтамасыз етеді, мемлекеттік билік пен жергілікті өзін-өзі басқару орғандарының функцияларын жүзеге ... ... ... ... ... ... қаржылық ресурстарының аса ірі бөлігі шоғырландырылады, бұл мемлекеттің қаржылық саясатын ойдағыдай жүзеге асыру үшін қажет. Экономикалық қатынастардың жиынтығы ретіндегі мемлекеттік ... ... ... ... ... бюджеттің болуы мүлдем адамдардың субъективті қалауының (еркінің) нәтижесі емес, ұлғаймалы ұдайы өндірістің мұқтаждарымен, мемлекеттің табиғатымен және функцияларымен шарттасылған объективті ... ... ... ... мемлекет қаржысының функцияларына сәйкес функцияларды - бөлу және бақылау функцияларын қаржылардын ... ... ... ... Бұл ... ... ... мәні мен маңызы бюджеттік қатынастардың қаралған өзіндік айрықшалығымен айқындалды. Сонымен бірге қаржының және ... ... ... ... ретінде мемлекеттік бюджет бөлгіштік функция шеңберінде: мемлекет қаржысының орналастыру (ресурстарды), қайта бөлу, тұрақтандыру қосалқы функцияларын орындауды ... ... ... бюджеітің сан қырлы маңызын ескере отырып, оны тек экономикалық категория және мемлекеттің ақшалай қаражаттарының орталықтандырылған қоры ретінде ғана ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық үдерістерді реттеу механизмінің жиынтық ұғым ретінде қарау керек. Мәселен, мемлекеттік бюджетте коғамдағы барлық экономикалық үдерістер бейнеленетіндіктен, ... ... ... ... ... - ... ... шығыстары, мемлекеттік кредит, мемлекеттің қарыздары және т.б. ... ... ... ... бюджет мемлереттің негізгі қаржы жоспары ретінде сипатталады. Онда бюджеттің экономикалық мазмұнын құрайтын қайта бөлгіштік үдерістер қарастырылады;негізгі ... ... ... мен ... ... ... мемлекеттің ақшалай қаражаттарының орталықтандырылған қорын қалыптастырудың көздері мен қорды пайдалану бағыттарын көрсетеді. Елдің негізгі ... ... ... ... ... жемісі болып табылады; онда қоғамның барлық мүшелерінің мүдделерін бейнелеп көрсететін мемлекеттің еркі білдірілген. Бюджет нақты кезеңге ... ... ... орталықтандырылған қаржылық ресурстардың шешуші бөлігінің козғалысын анықтайды. Елдің негізгі қаржы жоспарының көрсеткіштері Парламенттің жыл сайын қабылдайтын республикалық бюджет туралы ... ... ... орындауға жатады.
Мемлекеттік бюджет - ұлттық экономиканы басқарудың басты меха- низмдерінің бірі. ... тән ... ... оны бөлу мен ... ... ретінде пайдалану мемлекет жасайтын бюджеттік механизмде бейнеленеді. Экономиканы реттеу үшін бюджеттік механизмді пайдалану қоғамдық өндірісті дамытудың ... мен ... эсер ете ... ... қарамағына түсетін ақшаны оңтайландыру арқылы жүзеге асырылады. Шығындар мен салықтар арқылы бюджет эконо.микамен инвестицияларды реттеудің және ынталандырудың, өндіріс ... ... ... ... ... табылады. Жалпы экономикаға ықпал етудің құралы ретіндегі бюджеттің рөлі осында көрінеді. Ақырында, мемлекеттік бюджет орындалуы міндетті мемлекет заңдарының бірі ... ... ... мен шығыстарының экономикалық сипаттамалары, олардың құрамы мен құрылымы.
Бюджет түсімдері
1. Кірістер, бюджет кредиттерін өтеу сомалары, мемлекеттің қаржы активтерін ... ... ... ... бюджеттің түсімдері болып табылады. 2. Салықтық, салықтық емес түсімдер, ... ... ... ... ... ... түсімдер бюджет кірістері болып табылады. 3. ... ... ... ... нысаналы мақсатқа ие болмайды. Кірістердің жаңа түрлерін енгізу, қолданылып жүргендерінің күшін жою немесе оларды өзгерту осы Кодекске міндетті түрде өзгерістер ... ... ... ... ... ... 4. ... түсімдер Қазақстан Республикасының Салық және Кеден кодекстерінде белгіленген салық және бюджетке төленетін ... да ... ... ... ... 5. Салықтық емес ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Салық кодексінде, кеден одағының және (немесе) Қазақстан Республикасының кеден заңнамасында көзделгеннен басқа, осы Кодексте және ... ... ... да заңнамалық актілерінде белгіленген, бюджетке міндетті, қайтарымсыз төлемдер, байланысты гранттар, сондай-ақ трансферттерден ... ... ... ... ... ақша ... ... Бюджетке: 1) мемлекеттік мекемелерге ... ... ... ... 2) мемлекеттік материалдық резервтен тауарлар сатудан; 3) мемлекет ... жер ... жеке ... ... ... ... тұрақты немесе уақытша жер пайдалануға беруден не ... ... ... ... ... ... ... тәртіппен өзге де тәсілмен өткізуден; 4) ... ... ... емес ... сатудан түсетін ақша негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер болып табылады. 7. ... ... ... бір ... басқасына, Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан республикалық бюджетке түсетін трансферттер түсімдері болып табылады. 8. Бюджеттік ... өтеу ... ... ... кредиттер бойынша негізгі борышты қайтаруға, сондай-ақ заңды тұлғалардың төленген мемлекеттік кепілдіктер бойынша талаптарды қайтаруына байланысты ... ... ... ... ... 9. ... ... активтерін сатудан түсетін түсімдер заңды тұлғалардың, оның ішінде мемлекеттік меншіктегі халықаралық ұйымдардың, мүліктік кешен түріндегі мемлекеттік мекемелер мен ... ... ... ... ... ... сондай-ақ мемлекеттік кәсіпорындардың жедел басқаруындағы немесе шаруашылық жүргізуіндегі өзге де мемлекеттік мүлікті сатудан бюджетке түсетін түсімдер. 10. ... ... ... ... ... ... және ... қарыз шарттарын жасасуға байланысты бюджетке ақша түсімдері болып табылады.
Бюджет шығыстары 1. Шығындар, бюджет кредиттері, ... ... ... алу, ... өтеу бюджеттің шығыстары болып табылады. 2. Шығындар қайтарымсыз негізде ... ... ... ... ... 3. ... ... бюджеттен қайтарымды, жедел және ақылы негізде бөлінетін ақша болып табылады. 4. ... ... ... алу ... ... оның ішінде халықаралық ұйымдардың қатысу үлестерін және бағалы қағаздарын мемлекеттік меншікке сатып алуға бағытталған бюджет қаражаты болып ... 5. ... өтеу ... ... ... мемлекеттік сыртқы қарыздар туралы, сондай-ақ ішкі қарыздар бойынша халықаралық ... ... ... борышты өтеуге бағытталған бюджет қаражаты болып табылады.
Бюджет құрылымы
1. Бюджет ... ... ... тұрады: 1) кірістер: ... ... ... емес ... негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер; ... ... 2) ... 3) таза ... ... ... кредиттер; бюджеттік кредиттерді өтеу; 4) ... ... ... ... сальдо: қаржы активтерін сатып алу; мемлекеттің қаржы ... ... ... ... 5) ... ... (профициті); 6) ... ... ... ... ... ... ... қарыздарды өтеу; ... ... ... ... ... дефициті: пайда болу себептері және жабу көздері.
Әр бюджетте оның ... және ... ... ... яғни ... ... ... - бұл тепе-теңдік, бюджетті жасаған кезде ... ... ... ... ... мен ... ... жай-күйіне жету болып табылады. . Шығыстардың кірістерден асып түсуі мемлекеттік бюджеттің тапшылығын тудырады. Тапшылықтың едәуір әрі тұрақты болуы қаржының ... ... ... ... және ... ... ... қарыздар мемлекеттің қажеттіліктерін жаппайды, олар ақшаның қосымша ... ... ... бұл ... ... ақша айналысы заңының бұзылуына, ақшаның құнсыздануына, нақтылы ... және ... ... ... төмендеуіне апарып соғады.
Мемлекеттік бюджеттердің тұрақты тапшылығының негізінде көптеген себептер жатыр. Ол мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік қызметінің ұлғаюы және осы ... ... ... байланысты. Артық өндірудің циклдық дағдарыстары кезінде бюджетке түсетін салықтар ... Ал, ... ... әлеуметтік мұқтаждықтарға шығындарды көбейтуге тиіс (жұмыссыздарға көмек және т.б.), сонымен қатар экономиканың белгілі секторларын ... ... ... бар ... ... ... сақтауға жа қаражат керек. Бюджеттік тапшылық мемлекеттік тапшылықтардың терең сәйкессіздігінің салдары. Сонымен қатар олар ақша айналысының айтарлықтай берекетсіздігімен де ... ... ... ... қазіргі мемлекеттің экономика саласындағы ең күрделі проблемасына айналды. Бюджет тапшылығы экономиканың жай-күйін қамтып ... ал оның ... мына ... ... ... өндірістің жалпы құлдырауы;
қоғамдық өндіріс шығындарының өсуі; айналысқа тауар ... ... ... шектен тыс шығару; бюджеттің шығыстарында экономиканың даму ... ... ... ... ... ... ... әскери-өнеркәсіп кешенін ұстауға жұмсалатын әскери шығыстарды, басқару ... ... ... ... экономиканың ірі ауқымды айналымы; ұлттық шаруашылықтағы өнімсіз шығыстар мен ысыраптар;
Бюджет тапшылығын төмендетудің мынандай әдістері ... ... ... ... ... өту, ... кәсіпорындарға дотация беруді жою, Мемлекетті басқару шығынын азайту, Салық салу жүйесін өзгерту, Жергілікті бюджеттің ролін арттыру
Бюджет тапшылығын жабатын үш ... амал ... ... займ шығару;
* Салық салудың қатаңдығы;
* Ақша өндірісі немесе , яғни ақша басу.
Қазіргі ... ... ол ... ... ... ... ... банктің резервін құрады, оны Орталық Банк үйлестіреді және ... ... ... ... Бірақ Орталық Банк саясаты ақша резервінің өсу шамасына бағытталған, бұл ақша оған коммерциялық банктен түседі, осы салдар олардың ... ... ... ... қаржы жүйесінің қайшылықтары пайда болдаы
Тапшылықты қаржыландыру - оны жабу үшін қосымша ақша қаражаттарын ... ... ... ... Ақша ... шығару. Бұл жол теріс әлеуметтік - экономикалық салдарлары ... ... ... Өз кезегінде ақша эмиссиясы айналысқа ақша белгілерін тікелей шығаруда да, ... ... ... ... ... ... және ... коммерциялық банктерге өткізу арқылы да тұлғалануы мүмкін, коммерциялық банктер өзінің резервтерін көбейтеді және ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік қарыщдар. Бұл жағдайда қаржыландыруға бос ақша қаражаттары бар компаниялар, банктер және т.б. қатысады.
3. Шетелдік қарыздар. Оларды ... ... ... ... ... қаржы ұйымдары, үкіметтер, банктер береді.
4. Ұлттық байлықты пайдалану. Бұл орайда мемлекет басқа субъектілерге өзінің активтерін ... ... ... ... оның даму ... ... түсімдердің түсуін, бюджеттік бағдарламалардың (кіші бағдарламалардың) іске асырылуын қамтамасыз ету, бюджет тапшылығын қаржыландыру (профицитті пайдалану) жөніндегі іс-шаралар кешенін орындаубюджеттің ... ... ... 2. ... бюджеттің атқарылуын Қазақстан Республикасының Үкіметі қамтамасыз етеді. 3. ... ... ... ... атқарушы органдар қамтамасыз етеді. 4. Бюджетті атқару жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... саясатты қалыптастыруды және оның іске асырылуын жүзеге асырады, өз құзыреті шегінде республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылу мәселелері ... ... ... ... ... ... республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуы, бухгалтерлік және бюджеттік ... алу, ... және ... ... ... әдістемелік басшылықты жүзеге асырады. 5. Бюджеттің атқарылуы ағымдағы қаржы жылының 1 ... ... 31 ... ... 6. Бюджеттің атқарылуы ... ... ... ... ... ... бюджет туралы мәслихаттың шешімімен бекітілген тиісті қаржы жылына арналған бюджет қаражаты көлемінің шегінде жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... ... және (немесе) үшінші қаржы жылдарында көзделген бюджет қаражатын ағымдағы қаржы жылында пайдалануға жол ... 7. ... ... ... және бюджеттің атқарылуы жөніндегі бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің қызметін ... ... ... ... тиісті уәкілетті органға жүктеледі. 8. Бюджеттің атқарылу рәсімдерін және оларға кассалық ... ... ... ... ... ... ... түсімдер бойынша атқарылуы бюджетті атқару жөніндегі орталық және жергілікті уәкілетті органдардың Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... және ... есепке алынуын қамтамасыз ету жөніндегі іс-шаралар кешенін жүргізуі болып табылады. 2. Бюджеттің түсімдер бойынша ... 1) ... ... ... шотқа есепке жазуды; 2) түсімдерді республикалық, жергілікті бюджеттер мен Қазақстан ... ... қоры ... ... 3) бюджеттен артық ... ... ... ... қайтаруды не оларды берешекті өтеу есебіне есепке жатқызуды қамтиды.
21.Қаржылық бақылау, оның шарттары және жүзеге асыру алғышарттары
Мемлекет иен ... ... ... ... ... кұрамды бөлігі қаржылық бақылау болып табылады. Қаржылық бақылау - қаржы ... ... ... ... ... бөлу және ... пайдаланудың негізділігін тексеруге бағытталған айрықшалық қызмет және қаржыны басқарудың функциялық элементтерінің бірі. Ол басқарудың қаржылық жоспарлау, қаржыны оперативті басқару сияқты ... ... ... ... және бір ... ... ...
Қаржылық бақылаудың болуы экономикалық категория ретіндегі қаржыға бақылау функциясының тән болуымен объективті түрде шарттасылған. Бұл функция арқылы қаржы бөлудің ... ... ... ... ара ... ... қалыптастырудың көздері, пайдаланылуы туралы ескертіп отырады. Қаржының ... ... ... ... ... ... бөлу және ... үдерісіне қоғам, ең алдымен мемлекет тарапынан ықпал жасауға мүмкіндік береді. ... бұл ... тек ... ... ғана адамдардың қатысуымен, мынадай белгілі бір шарттардың кезінде: бақылаудың айрықша органдарын құрғанда; оларды білікті мамандармен толықтырғанда; бұл ... ... ... ... айналады.
Сөйтіп, бақылау функциясы қаржыны бақылаудың құралы ретінде пайдалану үшін объективті жағдай жасайды, ал оны саналы түрде қолдану қоғамдық ... ... ... ету ... ... ... Егер қаржы экономикалық базистің қатынастарын, яғни өндірістік қатынастардың бір ... ... ... ... ... (жоспарлау, есеп және талдаумен қатар) бірі ретіндегі қаржылық бақылау қондырмалық категория болып табылады. Практикада қаржының бақылау ... ... ... нысанында жүзеге асырылады, бірақ бұл ұғымдарды бірдей деуге болмайды. Бақылау функциясы - қаржының ішкі қасиеті, ал ... ... ... тән ... ... ... ... функциясын практикалық қолдану болып табылады.
Қаржылық бақылаудың алдында тұрған міндеттерге мыналар жатады:
* Шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... ... дұрыстығын тексеру ;
* Мемлекет , ұйымдар және халық алдында қаржылық міндеттіліктердің орындалуын тексеру ; қаржылық ресурстарды өсірудің, соның ішінде өзіндік ... ... және ... ... ... ... жөнінде ішкіөндірістік резервтерді анықтау;
* Кәсіпрындарда , ұйымдарда және мемлекеттік мекемелерде қаржылық операцияларды , есеп айырысуларды жасаудың және ақшалай ... ... ... ... материалдық құндылықтар мен ақшалай ресурстарды ұтымды жұмсауды жою және ескерту
Қаржылық ... ... :
* ... ... тексеру ( шығыстардың сұралған сомаларға сәйкестігі және мемлекет қаражаттарын пайдаланудың тиімділігі ) ;
* Қаржы жүйесінің барлық буындары бойынша ... ... ... ... уақыттылығы мен толымдылығын тексеру ;
* Есеп және есептеме ережелерінің сақталуын тексеру.
Қаржылық тәртіп- мемлекеттік, жергілікті өзін-өзі басқару субъектілерінің , ШЖС ... ... ... , бөлудің және пайдаланудың белгіленген ұйғарымдары мен тәртібін айқын сақтау. Қаржылық тәртіптің ... ... ... ... ғана емес, сонымен бірге мемлекеттік билік пен жергілікті өзінөзі басқару органдарына, олардың лауазымды ... да ... ... ... ... ... құпиялылық режимді қамтамасыз ету ескеріле отырып, тәуелсіздік, объективтілік, анықтық, ... ... ... ... ... түрде сақталып жүзеге асырылады.
Тәуелсіздік қағидаты- мемлекеттік қаржылық бақылау органдарының және олардың жұмыскерлерінің қызметті жүзеге асыру ... ... ... келтіретін кез-келген араласушылыққа жол бермеу.
Бақылаудың объективтілік қағидаты- бақылауды ҚР заңнаасына, мемлекеттік қаржылық ... ... ... ... жүргізу, мүдделер қақтығысын болдырмау.
Анықтық қағидаты- бақылау нәтижелерін бухгалтерлік, банктік құжаттармен , бақылау объектінің өзге құжаттармен растау.
Ашықтық қағидаты- бақылау ... ... ... ... ... ... ... ҚР президентіне, Үкіметіне, мәслихаттарға, жұртшылыққа есеп берушілігі.
Құзырлылық қағидаты- мемлекеттік қаржылық ... ... ... бақылауды жүзеге асыруы үшін қажетті кәсіби білімдер мен дағдылардың жиынтығы.
Жариялылық қағидаты - құпиялылық режимді, қызметтік, коммерциялық және ... ... өзге ... ... ... ... ... мемлекеттік қаржылық бақылау нәтижелерін жариялау.
Қаржылық бақылау жалпы қоғамдық өнімнің ақшалай қорлар бойынша және оның белгілі бір мақсаттарға сәйкес пайдаланылуын ... ... ... ... - бұл заңдылықты және атқарушы билік органдарының барлық деңгейінің және арнайы құрылған мекемелердің экономикалық субъектлердің қаржылық қызметіне бақылау ... ... ... ... ... ресурстарды қалыптастыру, бөлістіру және пайдалану бойынша кемшіліктер анықталады. Осыған сәйкес қаржылық бақылаудың ерекшелігіне - оның ақша ... ... ... ... ... сәйкес тексеру нысанына- кәсіпорындағы пайда, кірістер, рентабельділік, өзіндік құн, ... ... ... ... ... міндеттеріне келесілер жатады: - ақшалай қорлардың қалыптасуы, ... мен ... ... ... сақталуы; - мемлекет тарапынан өндіріс, айналыс және материалдық игіліктерді тұтыну үрдістеріне әсер ету мүмкіндіктерін қалыптастыру.
Қаржылық бақылау келесі міндеттерді атқарады:
1. ... ... ... ... ... ... дұрыс пайдаланылуын тексеру
3. Қаржылық операциялардың және ақшалай ... ... ... ... ... ...
4. Өндірістің ішкі резервтерінің - ... ... ... ... айналымдылығының жеделдігін, ақшалай және материалдық қаражаттарды тиімді ... ... ...
5. ... ... бұзылуын ескерту мен жою.
Қаржылық бақылаудың негізгі қағидаларына келесілер жатады: - реттілік, жаппай қамтушылық, әмбебаптығы; - алдын ала ескертушілік сипаты; - ... ... ... - ... ... ... ... - бақылау органдары қызметкерлерінің тәуелсіздігі.
Қаржылық бақылаудың жіктелуі
Қаржылық бақылаудың жіктелуі ... ... ... іс- ... жүргізудің уақытына, бақылауды жүргізудің тәсілдеріне негізделген. Осы ... ... ... ... үш бағыт бойынша: түрлері, нысандары оны жүзеге асырудың әдістері бойынша жүзеге асырылады.
Бақылауды жүзеге асыратын субъектілерге қарай бақылаулар ... ... ... ... мемлекеттік (мемлекеттік, ведомствалық, ішкі шаруашылықтық, парламенттік);
-қоғамдық (профсоюздік, партиялық және массалық қозғалыстар және т.б. ) ... ... ... ... ... ... оның ведомстволық және меншіктік нысанына байланыссыз жүргізілетін бақылау.Оны мемлекеттік билік пен ... ... ... ... Жалпы мемлекеттік бақылаудың келесідей түрлерін атап көрсетуге болады: салықтық, бюджеттік, валюталық және кедендік бақылау. Ведомстволық қаржылық бақылау жеке министрліктің, ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектлердің қаржы-шаруашылық қызметіне жүргізіледі. Оның негізгі міндетіне мыналар жатады: жоспарлы тапсырмалардың орындалуын, материалдық және қаржы ресурстарын тиімді, үнемді ... ... ... ... ... дұрыс жүргізілуін, бақылау - тексеріс жұмысының мән-жайын бақылау, заң бұзушылықтарды ... Ішкі ... ... ... мен ұйымдардың қызметтеріне экономикалық және қаржылық ұйымдарға жүргізіледі. Мұндай бақылаудың ... ... және ... ... ... ... ... қоғамдық ұйымдар жүзеге асыратын бақылау түрі. Бұл бақылаудың объектісі олардың алдында ... ... ... Тәуелсіз бақылау арнайы мамандандырылған органдар арқылы - аудиторлық ұйымдар мен фирмалар арқылы жүргізіледі.
Қаржылық бақылау жүргізілу уақытына сәйкес келесі ... ... - ала ... ... бақылау
Алдын - ала қаржылық бақылау қаржылық операциялар жүрзілер алдында жүзеге асырылады. Ол қаржылық ... мен ... және ... ... ... ... құру ... негізделген нақты бағалау жүргізуге мүмкіндік береді. Кейінгі ... ... ... ... соңындағы қаржылық және бухгалтерлік тексеріс пен талдау негізінде жүргізіледі. ... бұл түрі ... ... ... ... үшін және ... ... тиімді жүзеге асырылуын бағалау үшін қолданылады .
Қаржылық бақылау жүргізілу әдістері бойынша келесілерге бөлінеді:
1) Тексеру
2)Зерттеу
3) Экономикалық талдау
4)Тексеріс
5) ... ... ... - шаруашылық қызмет бойынша құжаттар бойынша барлық бөлімшелердің қызметін тексеру. ... - ... ... ... жеке тұстарын қамтиды. Осыған сәйкес орындалған жұмыстарды, материалдық шығындарды, отынды, энергияны есептеу жүргізіледі. ... ... ... ... бір түрі ... ... инвестициялық, банктік және т.б. қызметтер үшін лицензия алған бақылау органдар ... ... ... Ол ... ... ... ... қадағалайды. Экономикалық талдау бұл объектінің шаруашылық, қаржылық қызметіне баға беру; қызметтің түрлі нәтижелерін анықтау және осының ... ... ... ... ... мен ... ... Тексеріс (ревизия) қаржылық бақылаудың кең тараған түріне жатады. Кәсіпорынның шаруашылық қызметіне белгілі нақты және ... ... ... мен ... ... ... жүргізу.
Субъектінің шаруашылық қызметін қамтуына байланысты тексерістің келесідей түрлерін атап көрсетуге ...
1) ... ... ... ...
Толық тексеріс бақылау объектісінің шаруашылық қызметінің бүкіл қызметін тексеруді айтады. Іріктемелі тексеріске субъектінің қаржылық-шаруашылық ... бір ... ғана ... ... ... ... бір ... бірнеше кәсіпорындарда, мекемелерде, қаржы - шаруашылық қызметтің жеке мәселелеріне сәйкес жүргізіледі. Нақтылы тексеріс тек құжаттарды ғана емес сонымен ... ... ... ... ... ... да ... жүргізеді.
Қаржылық және шаруашылық операцияларды қамту деңгейіне байланысты тексерістің келесідей ... ... ... ...
1) ...
2)Іріктеулі
3) Кешенді
Жалпы тексеріс қарастырылып отырған ... ... бір ... ... ... тексеруді айтады. Іріктеулі тексеріс белгілі бір уақыт аралығында бастапқы құжаттардың белгілі бір таңдаулы бөлігін тексеруді айтады. Мысалы, бір кварталдағы бір айды ... ... ... ... ... объектісінің нақты кезеңдегі бір қызметін жаппай әдіспен, ал ... ... ... әдіспен тексеруді айтады. Тексерістің бұл түрі ірі шаруашылық операциялардың қызметін тексеруде және ірі құжат айналымы бар ... ... ... ... бақылаудың алдында тұрған міндеттерге мыналар жатады:
* Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қарамағындағы ақшалай ресурстарды пайдаланудың дұрыстығын тексеру ;
* ... , ... және ... ... ... ... ... тексеру ; қаржылық ресурстарды өсірудің, соның ішінде өзіндік құнды төмендету және өнім, қызметтер рентабельділігін арттыру жөнінде ішкіөндірістік ... ... ... , ... және ... ... қаржылық операцияларды , есеп айырысуларды жасаудың және ақшалай қаражаттарды сақтау ... ... ... ... мен ... ... ... жұмсауды жою және ескерту
Қаржылық бақылаудың функциялары :
* Қаражаттардың жұмсалуын тексеру ( шығыстардың ... ... ... және мемлекет қаражаттарын пайдаланудың тиімділігі ) ;
* Қаржы жүйесінің барлық буындары бойынша мемлекеттік ресурстарға қаражаттарды жұмылдырудың уақыттылығы мен ... ... ;
* Есеп және ... ережелерінің сақталуын тексеру.
22.Елбасы Назарбаев Н.А.жолдауын жүзеге асыру барысындағы қаржылық бақылау
Мемлекет иен муниципалдық құрылымдардың қаржылық қызметінің ажырағысыз кұрамды бөлігі қаржылық ... ... ... ... ... - ... ... барлық буындарының ресурстарын жасау, бөлу және оларды пайдаланудың негізділігін тексеруге бағытталған ... ... және ... ... ... элементтерінің бірі. Ол басқарудың қаржылық жоспарлау, қаржыны оперативті басқару сияқты басқа элементтерімен тығыз байланысты және бір мезгілде жүзеге асырылады. ... ... ... ... категория ретіндегі қаржыға бақылау функциясының тән болуымен объективті түрде шарттасылған. Бұл ... ... ... ... ... ... үйлесімдері, қорлардың ара салмағы, оларды қалыптастырудың көздері, пайдаланылуы туралы ескертіп отырады. Қаржының бақылау ... ... ... ... ... бөлу және ... үдерісіне қоғам, ең алдымен мемлекет тарапынан ықпал жасауға мүмкіндік береді. ... бұл ... тек ... ... ғана ... ... ... белгілі бір шарттардың кезінде: бақылаудың айрықша органдарын құрғанда; оларды білікті мамандармен толықтырғанда; бұл органдардың құқықтарын регламенттегенде шындыққа айналады.
Сөйтіп, бақылау ... ... ... ... ... ... үшін ... жағдай жасайды, ал оны саналы түрде қолдану қоғамдық өндірісте қаржының іс-әрекет ету барысында жүзеге асырылады. Егер ... ... ... ... яғни ... ... бір бөлігін білдірсе, қаржыны басқару элементтерінің (жоспарлау, есеп және талдаумен қатар) бірі ретіндегі қаржылық ... ... ... болып табылады. Практикада қаржының бақылау функциясы қаржылық бақылау нысанында жүзеге асырылады, ... бұл ... ... деуге болмайды. Бақылау функциясы - қаржының ішкі қасиеті, ал қаржылық бақылау қаржыға тән объективті мазмұн ретіндегі бақылау функциясын практикалық ... ... ... Стратегиясы
қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты
2050 жылға дейін кезең-кезеңмен мынадай міндеттерді шешу ... ... ... ... саясаты жаңғыртылуы тиіс.
Бюджет саясаты
* Біз бюджет саясатының жаңа принциптерімен қарулануға - өз ... ... ғана ... және ... ... ... ... тиіспіз. Ұзақ мерзімде олардың сақталуын қамтамасыз ете отырып, күнге резервтер жинау қажет.
* Бюджеттік-қаржылық процеске деген көзқарас жекелей салымдарға көзқарас ... ... да ... ... ... ... айтқанда, бірде-бір бюджеттік теңге ысырап болмауға тиіс.
* Мемлекет бюджеті ұзақ мерзімді перспектива тұрғысынан қарағанда өнімді, мәселен, экономиканы әртараптандыру және ... ... ... ... ... ... тиіс.
Инвестициялар үшін объектілерді олардың мақсаттылығы және қайтарымдылығы тұрғысынан қатаң іріктеу қажет. Ең заманауи объектілердің өзі оларды ұстап тұру үшін ... ... ... ... ... әкелмейтін болса және ел азаматтарының проблемаларын шешпейтін болса, бюджетке ... ... есте ... жөн.
Салық саясаты
* Өндіріс және жаңа технологиялар саласындағы салық салу объектілері үшін ... ... ... ... қажет. Қазір бұл жұмыс басталды. Оны жетілдіру мақсатын қоямын. Барлық қолданыстағы салық жеңілдіктеріне ревизия жүргізіп, ... ... ... ету ... Біз ... әкімшілігін ырықтандыру және кеден әкімшілігін жүйелендіру саясатын жалғастыруға тиіспіз. Салық есептілігін жеңілдетіп әрі мейлінше азайту қажет.
Біз нарық ... ... ... ... ... ... бәсекелестікке ынталандыруымыз қажет.
* Салықтық қадағалауды прагматикалық азайту шаруашылық ... ... ... ... азайтуға тиіс. Алдағы бес жылда бәріміз онлайн-электрондық есептілік режіміне көшуіміз керек.
* 2020 жылдан бастап біз салықтық несиелендіру практикасын енгізуіміз ... ... ... - ... ... ... ... Жаңа салық саясаты әлеуметтік бағыт алуға тиіс. Бұл үшін 2015 ... ... ... ... ... соның ішінде білім беруге, өзін, өз отбасын, қызметкерлерін медициналық сақтандыруға қаражат салатын азаматтар мен компанияларды салықтан босату ... ... ... кешенін әзірлеу қажет.
Осылайша, бизнес деңгейіндегі болашақ салық саясаты ішкі өсімді ынталандыруы және сыртқы нарықтарға отандық экспортты, ал ... ... ... ... жинақтарын және салымдарын ынталандыруға тиіс.
Ақша-кредит саясаты
* Әлемдік экономикадағы қолайсыз ахуалды ескере отырып, біз инфляциядан әрбір қазақстандықтың кірістерін қорғауды қамтамасыз ... және ... өсім үшін ... ... ... тұратын боламыз. Бұл жай ғана макроэкономикалық мәселе емес, бұл елдің әлеуметтік қауіпсіздігінің мәселесі. Және де бұл - 2013 ... ... ... ... Банк пен ... жұмысының басты мәселесі.
* Қазақстандық банктер өз кезегінде өзінің мақсатын орындауға және нақты экономика секторының кредиттік ресурстарға деген қажеттілігін ... ... ... Бұл ... қаржылық жүйеге бақылауды әлсіретуге болмайды, банктерді проблемалық кредиттерден тазарту және қорландыру мәселелерімен тығыз айналысу ... үшін ... Банк пен ... Президент Әкімшілігінің үйлестіруімен экономиканы қажетті ақша ресурстарымен ... ... ... түбегейлі ақша-кредит саясатының жаңа жүйесін әзірлеу қажет болады.
Мемлекеттік және сыртқы қарызды ... ... Біз ... ... ... ... ... бақылауда ұстауға тиіспіз.
* ІЖӨ-ге қатысты бюджет тапшылығын 2013 жылғы 2,1%-дан 2015 жылы ... ... ... ... ... аз ... ... қалуға тиіс. Бұл қағидатты міндет, өйткені, біз әлемдік тұрақсыздық жағдайында ... ... және ... ... тек ... ғана ... ете ... Экономиканың квазимемлекеттік секторы борышының деңгейін қатаң бақылау қажет.
Екіншіден, біздің инфрақұрылымды дамытуға деген қағидатты түрде жаңа көзқарасымыз болуға ... ... ... ... мүмкіндіктерін кеңейтуге тиіс.
Инфрақұрылымды екі бағытта дамыту: ұлттық ... ... ... ... ... ... ел ... өңірлерге қарай қадам жасау қажет.
* Өз пайдамызды мұқият есептей отырып, Қазақстанның шегінен тыс ... ... ... құру ... ... сыртқа шығуға назар тіктеудің маңызы зор. Біз қазіргі ... ... ... және ... ... - ... ... Америкада, мысалы, теңізге тікелей шыға алатын елдердің порттары, әлемнің тораптық транзиттік ... және тағы ... ... хабтар секілді қазіргі заманғы кәсіпорындар құруға тиіспіз. Осы ... ... ... ... қажет болады.
* Біз өз транзиттік әлеуетімізді дамытуға тиіспіз. Бүгінде нәтижесінде 2020 жылы Қазақстан арқылы транзиттік тасымалдау екіесеге ұлғаюы тиіс болатын ... ірі ... ... ... іске ... 2050 жылға қарай - бұл цифр он есе ұлғаюға тиіс.
* Осының бәрі басты мақсатқа - ... тек ... ... бен ... ... ұзақ ... ... болатын әлемдік нарықтарға қарай жылжытуға бағынуға тиіс.
* Инфрақұрылым ... ... ... ... ... бағынуға тиіс. Жаңа бизнестерді дамытуға және жұмыс орындарын ашуға бастайтын ... ғана ... ... ... ... ... немесе тұрғындарының тығыздылығы жеткілікті емес өңірлерді өмірлік ... және ... ... ... ... қамту үшін біз құруға тиіспіз. Бұл үшін ... ... ... инфрақұрылымын құруды қамтамасыз ету қажет.
* Үкіметке 2013 жылы Инфрақұрылымды дамыту ... ... ... ... ... ... ... активтерді басқару жүйесін жаңғырту.
Қазақстан - әлемдік ауқымда көлемі шағын экономика. Сондықтан оны өте тиімді басқару қажет. Ел ... ... ... ... істеуі тиіс, ал мемлекет оның өзегі болуға тиіс.
Корпоративтік ойдың қуаты барлық процестердің біртұтас алып қаралуында жатыр. Барлық деңгейдегі мемлекеттік ... ... ... үйренуге тиіс.
Қайталап айтамын: елдің бюджетін жай бөліп қана ... ойлы да ... ... ... ... ... - ... салымдарымыздан түсетін қайтарым деңгейі. Елдің өндірістік әлеуетін қаншалықты ... ... ... ... ... ... емес, солғұрлым тезірек әлеуетті ойыншыға айналады.
* Ұлттық қор жаңа ... ... ... ... ... ... ... қаражатын бірінші кезекте ұзақ мерзімдік стратегиялық жобаларға бағыттау керек. 2013 жылы ... ... ... ... жалғасуы тиіс, бірақ бұл қаражатты мейілінше тиімді де ... ... ... ... Үшінші индустриалдық революция нәтижесінде пайда болатын секторларды ескере отырып, ұлттық компаниялар арқылы болашақтың экономикасын дамытуды ынталандыруы тиіс. ... ... біз өз ... ... тиіс ең жаңа композиттік материалдарды тұтынуы керек.
* Мемлекет ақпараттық технологиялар ... ... ... дамытуды ынталандыруы тиіс. 2030 жылға қарай Қазақстан арқылы біз әлемдік ақпараттық ағындардың кем дегенде 2-3%-ын өткізуге тиіспіз. 2050 жылға ... бұл цифр кем ... екі ... ... ... ... жеке компаниялардың өз қаражатын зерттеулер мен инновацияларға ... ... ... Мына ... баса ... ... ... енгізудің маңызы зор, бірақ бұл басты нысана емес. Біздің жаңа технологиялар сұранысқа ие ... олар ... ... ... ғана ел ... пайда алатын болады. Олай болмаған күнде инновация - ақшаны босқа шығындау деген сөз.
* Жекелеген компаниялар мен салаларды іріктеп ... ... ... ... Біз ... ... ... атқаратын және өзінің тиімділігін дәлелдейтін салаларды ғана қолдауға тиіспіз.
Төртіншіден, табиғи ресурстарды басқарудың түбегейлі жаңа жүйесін енгізу ... ... ... ... ... ... ... және сыртқы экономикалық уағдаластықтарды қамтамасыз ету үшін Қазақстанның маңызды стратегиялық артықшылығы ретінде пайдалануға тиіспіз.
* Қазірдің өзінде шикізаттың жаңа ... ... ... ... ... ... ... шығуын барынша жеделдету қажет. Біздің негізгі импорттаушыларымыз шикізат сатып алуды елеулі ... ал баға күрт ... ... Ал ... ... ... кейіннен елге ықтимал жаһандық дағдарыс кезеңінен аман өтуге көмектесетін қаражатты нарықтардың тұрақсыздануы басталғанға ... өте тез ... ... ... ... революция шикізат тұтыну құрылымын өзгертеді. Мысалы, композиттер технологиясын және бетонның жаңа түрлерін енгізу темір кені мен ... ... ... - ... ... ... сұранысты елдің мүддесіне пайдалану үшін табиғи ресурстарды өндіру мен әлемдік ... ... ... ... тағы бір факторы.
* Көмірсутегі шикізатының нарығында ірі ойыншы болып қала отырып, біз энергияның баламалы түрлерін өндіруді ... күн мен ... ... ... технологияларды белсенді енгізуге тиіспіз. Бұл үшін бізде барлық мүмкіндіктер бар. 2050 ... ... елде ... баламалы және жаңғыртылатын түрлерін қоса алғандағы барлық энергия тұтынудың кем ... тең ... ... ... ... бақылау түрлері , формалары , әдістері
Қаржылық бақылау - қаржы жүйесінің барлық буындарының ресурстарын жасау, бөлу және оларды ... ... ... ... ... ... және ... басқарудың функциялық элементтерінің бірі. Ол басқарудың қаржылық жоспарлау, қаржыны оперативті басқару сияқты басқа элементтерімен тығыз байланысты және бір мезгілде ... ... ... ... болуы экономикалық категория ретіндегі қаржыға бақылау функциясының тән болуымен объективті түрде шарттасылған. Бұл функция арқылы қаржы бөлудің қалыптасып отырған ... ... ара ... ... ... ... ... туралы ескертіп отырады. Қаржының бақылау функциясы материалдық игіліктерді өндіру, айырбастау, бөлу және тұтыну үдерісіне қоғам, ең ... ... ... ... ... ... береді. Бірақ бұл мүмкіндік тек қоғамдық қатынастарда ғана адамдардың қатысуымен, мынадай белгілі бір ... ... ... ... ... құрғанда; оларды білікті мамандармен толықтырғанда; бұл органдардың құқықтарын регламенттегенде шындыққа айналады.
Қаржылық бақылаудың жіктелуі субъектлердегі айырмашылықтарға, бақылау іс- қимылдарын ... ... ... ... тәсілдеріне негізделген. Осы белгілеріне қарай, қаржылық бақылау үш ... ... ... ... оны жүзеге асырудың әдістері бойынша жүзеге асырылады.
Бақылауды жүзеге асыратын субъектілерге қарай бақылаулар келесі түрлерге бөлінеді:
-жалпы мемлекеттік (мемлекеттік, ведомствалық, ішкі ... ... ... ... және ... ... және т.б. )
-Аудиторлық
Жалпы мемлекеттік бақылау кез-келген объектіге қатысты оның ведомстволық және меншіктік нысанына байланыссыз жүргізілетін бақылау.Оны мемлекеттік билік пен ... ... ... ... Жалпы мемлекеттік бақылаудың келесідей түрлерін атап көрсетуге болады: салықтық, бюджеттік, валюталық және кедендік бақылау. Ведомстволық ... ... жеке ... ... ... ... олардың жүйесіне кіретін шаруашылық жүргізуші субъектлердің қаржы-шаруашылық қызметіне жүргізіледі. Оның негізгі міндетіне мыналар жатады: жоспарлы тапсырмалардың орындалуын, материалдық және ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есептің дұрыс жүргізілуін, бақылау - ... ... ... бақылау, заң бұзушылықтарды айқындау. Ішкі шаруашылық бақылау кәсіпорындар мен ... ... ... және ... ... жүргізіледі. Мұндай бақылаудың объектісіне шаруашылық және қаржылық қызмет жатады.
Қоғамдық бақылау түрлі ... ... ... ... ... ... Бұл ... объектісі олардың алдында тұрған міндеттерге байланысты. Тәуелсіз бақылау ... ... ... ... - аудиторлық ұйымдар мен фирмалар арқылы жүргізіледі.
Аудиторлық бақылау - тәуелсіз аудиторлық фирма мен шаруашылық жүргізуші субъектілер ... ... ... - ... ... ... қызметінің жай - күйін тексеру. Аудиттің экономикалық табиғаты бұл мемлекеттік емес шаруашылық органдар ... ... және ... ... бақылау, есеп санында қызметтің сан алуан түрлерінің өсуімен байланысты. Осыған сәйкес тәуелсіз фирмалар тексерісі арқылы ... ... алу ... ... ... үшін маңызды болып табылады.Аудиторлық тексеріске деген қажеттілік акционерлік капитал, банк аясы, сенім қорлары сонымен қатар өтімділік, несиелік, валюталық және тағы ... ... ... жиі орын ... шаруашылық субъектлердің аясында жиі туындайды. Аудиттік тексеріс ... ... ... ... 1) жоспарлау (екі тараптың іс-қимылын ішкі жүйеге келтірумен); 2) ... ... ... ... алу және оны ... 3) аудитор рәсімін жасау және бағдарламаны дайындау; 4) бақылау жүйелерін тексеру және оның тесттері; 5) аудит рәсімін жүргізу; 6) ... ... ... ... ... ... - ... куәландырылған, құқықтық маңызы бар арнайы құжатттың сапасына байланысты болады. Бұл ... - ... ... ... деп ... ... субъектінің құжаттарының, бухгалтерлік есебінің заң мен талапқа ... ... ... ... ... Аудиторларға тексеруге берілетін құжаттар мен мәліметтердің нақтылығына шаруашылық субъектісі ... ... ... ... ... ... келесі түрлерге бөлінеді:
1)Алдын - ала бақылау
2)Кейінгі бақылау
Алдын - ала қаржылық бақылау қаржылық операциялар жүргізілер алдында жүзеге ... Ол ... ... мен ... және барлық деңгейдегі бюджеттік жоспарларды құру үрдісіне негізделген нақты бағалау жүргізуге ... ... ... ... бақылау есептік кезең соңындағы қаржылық және бухгалтерлік тексеріс пен талдау негізінде жүргізіледі. Бақылаудың бұл түрі шаруашылық қызметтің ... ... үшін және ... ... тиімді жүзеге асырылуын бағалау үшін қолданылады .
Қаржылық бақылау жүргізілу әдістері бойынша келесілерге бөлінеді:
1) Тексеру
2)Зерттеу
3) Экономикалық талдау ...
5) ... ... ... - ... ... бойынша құжаттар бойынша барлық бөлімшелердің қызметін тексеру.
Зерттеу - кәсіпорынның қызметінің ... жеке ... ... ... ... орындалған жұмыстарды, материалдық шығындарды, отынды, энергияны есептеу жүргізіледі.
Қадағалау қаржылық қызметтің белгілі бір түрі үшін: сақтандырушылық, инвестициялық, банктік және т.б. ... үшін ... ... ... ... ... ... асырылады. Ол бекітілген нормативтердің жүзеге асырылуын қадағалайды.
Экономикалық талдау бұл объектінің шаруашылық, қаржылық қызметіне баға беру; ... ... ... ... және ... ... ... жағдайды жақсартудың жолдары мен факторларын анықтау.
Тексеріс (ревизия) қаржылық бақылаудың кең тараған түріне жатады. Кәсіпорынның шаруашылық қызметіне ... ... және ... ... ... мен ... арқылы бақылау жүргізу.
Субъектінің шаруашылық қызметін қамтуына байланысты тексерістің келесідей түрлерін атап көрсетуге болады:
1) Толық
2)Іріктемелі
3)Тақырыптық ... ... ... ... ... ... ... бүкіл қызметін тексеруді айтады. Іріктемелі тексеріске субъектінің қаржылық-шаруашылық қызметінің бір бөлігі ғана тексерілуі жатады. Тақырыптық ... бір ... ... кәсіпорындарда, мекемелерде, қаржы - шаруашылық қызметтің жеке мәселелеріне сәйкес жүргізіледі. Нақтылы тексеріс тек құжаттарды ғана емес сонымен қатар ... ... ... ... құндылықтарына да бақылау жүргізеді.
Қаржылық және шаруашылық операцияларды қамту деңгейіне байланысты тексерістің ... ... ... ... ...
1) Жалпылай
2)Іріктеулі
3) Кешенді
Жалпы тексеріс қарастырылып отырған кезеңде белгілі бір объектінің барлық операцияларын ... ... ... ... ... бір ... ... бастапқы құжаттардың белгілі бір таңдаулы бөлігін тексеруді айтады. Мысалы, бір кварталдағы бір айды тексеру. Кешенді тексеріс қаржылық ... ... ... кезеңдегі бір қызметін жаппай әдіспен, ал кейбір бөлігін іріктеулі әдіспен тексеруді айтады. Тексерістің бұл түрі ірі ... ... ... ... және ірі ... ... бар шаруашылықтар қызметінде қолданылады.
24. Қаржылық саясат, оның мемлекеттің экономикалық саясатындағы орны.
Қаржы саясаты - экономикалық саясаттың ... ... ... өз ... мен ... ... асыру үшін қаржыны ұйымдастырып, пайдалану шараларының жиынтығы; қаржы ресурстарын жұмылдыру, оларды бөлу нысандары мен ... ... ... мемлекеттік кіріс пен шығыс құрылымында көрініс табады. Қаржы саясаты ел экономикасын дамытудың басым бағыттарына қарай, сондай-ақ өнеркәсіптегі, энергетикадағы, құрылыстағы, ... ... ... да ... ауыл ... мемлекеттік сектордың дамуын айқындайтын жалпы ұлттық мүдделерді басшылыққа ала отырып қалыптастырылады. Қаржы саясаты ақша-несие ... ... ... ... ... ... ... бағыты және тиімділігі қоғамдық құрылыстың сипатымен, өндіріс-құрал- жабдығын меншіктену түрлерімен анықталады. Қазақстанда қаржы саясатын жүзеге асыру шаралары ҚР Конституциясында, ... ... ... ... заңы мен ... ... республиканың жыл сайынғы қаржы жылына арналған Республикалық бюджеті ... ... ... да заңнамада, ел Президентінің жарлықтары мен жолдауларында, республика Үкіметінің қаулыларында айқындалған.[1]
Қаржы саясаты - коғамның әлеуметтік-экономикалық дамуы бойынша мемлекеттің ... ... мен ... жүзеге асыруға бағытталған қаржы саласындағы ұйымдастырылған мақсатты іс-шараларының жиынтығы. Қаржы саясатын жасау үдерісінде мемлекеттің алдына қойған ... ... үшін ... ... ... ... ... қаржы саясаты экономика мен әлеуметтік салаға әсер етудің белсенді құралы болып табылады.
Қаржы саясаты экономикалық саясаттың құрамдас бөлігі ... ... ... ... ... және оларды экономикалық саясаттың даму бағытттары бойынша бөлудің міндеттерін шешеді,
Қаржы ... ... ... мен ... тактикасынан түрады.
Қаржы стратегиясы - экономикалық және әлеуметтік стратегияны білдіретін, болашаққа есептелген узақ мерзімді қаржылық саясат ... ... ... ... ... оның негізгі бағыттары болжамдалады, қаржыны қолдану және ұйымдастыру қағидалары белгіленеді, экономикалық ... ... ... және ... ... даму бағыттарындағы қаржы ресурстарының кажетті шоғырлануы туралы мәселелер шешіледі.
Қаржы тактикасы - ел дамуының белгілі бір ... ... ... және осы ... қаржы саясатының міндеттерін шешуге бағытталган қаржылық қатынастарды ұйымдастыру әдістерін дер кезінде өзгерту жолымен қамтамасыз ету. Қаржы тактикасы ... ... және ... ... ... ... ... болады.
Қаржы стратегиясы мен каржы тактикасы өзара байланысты. Стратегия тактикалық мақсатты шешуге жағдай жасайды, ... ... оның ... шешуші бөліктерін анықтайды және қаржылық қатынастарды ұйымдастыру нысаны мен әдістеріне сәйкестендіреді.
Қаржы ... ... ... туындайды себебі қоғам қаржы саясатын жасауда тәуелсіз емес, ол объективті нақтылық жағдайындағы өзінің мүмкіндіктерінең туындайды. Қаржы қатынастарының өзіне ғана тән даму ... ... ... ... ... ... және нақты қаржы катынастарына қызмет етсе, прогресивті болуы мумкін.
Ғылыми түжырым ... ... ... ... даму заңдылығына объективті сәйкес болуы керек, сондықтан шынайы ақпараттың маңызы зор.
Ондай ақпарат экономикадағы, әлеуметтік саладағы ... ... ... және ... ... ... ... мәліметке ие болуы керек. Ақпарат тиімді қаржы саясатын жүргізуге негіз болып табылады. Кері байланыс қағидасының сақталу қажеттігі қаржы ... ... ... ... ... Шешім жүргізілетін шараның нақты болжамы мен есебі негізінде қабылдануы ... ... ... мен ... ... қойылатын басты талап кешенділіктің сақталуы болып табылады. ... ... ... саясаттарын ескеру қажет. Үйлесімділік алмағаң жағдайда оң нәтижеге қол жетызу мүмкін емес.
Қаржылық саясаттың ... ... және ... Кез келген қоғамда мемлекет қаржыны өзінің функциялары мен ... ... ... ... белгілі бірмақсаттарға жету үшін пайдаланады. Қойылған мақсаттарды іске асыруда қаржылық саясат маңызды рөл ... Оны ... ... ... ... ... ... тұрған міндеттерді орындаудың шарттары қамтамасыз етіледі; ол экономикалық мүдделерге ықпал жасаудың белгілі бір құралы болып ... ... ... ... ... ресурстарды жұмылдыру, бөлу және пайдалану жөніндегі мемлекеттің және басқа экономикалық агенттердің іс-шаралары қаржылықсаясат деп аталады. Ол мемлекеттің ... ... ... ... ... табылады. Қаржыны басқарудың бүкіл жүйесі мемлекеттің қаржылық саясатына негізделеді.
Материалистік диалектика жүйесінде түрлі басқа саясат ... ... ... қондырмаға жатады, ал қаржылық саясатта білінетін және өндірістік қатынастардың, белгілі бір ... ... бір ... ... көрінетін қаржылық қатынастар базистік болып табылады.
Қаржылық саясат қоғамның әлеуметтік-экономикалық ... ... ... шешу үшін ... пайдалану жөніндегі мемлекеттің нысаналы қызметі, қаржыны басқарудың түпкілікті мақсаты, оның ... ... ... ... ... қаржылық саясаттың дұрыстығы, сөзсіз, елде қалыптасып отырған экономикалық жағдайды сыни бағалауға, экономикалық ... ... - ... мен ұсыныстарды әзірлеу кезінде экономикалық жағдайды объективті бағалауға байланысты болады. Оның үстіне бұл аса ... ... ... ... ... қаржы жүйесі арқылы, атап айтқанда, әлеуметтік қамсыздандыру жөніндегі бағдарламаларға, табыстардың орташа деңгейін қолдауға, ... ... ... ... мемлекеттің басым шығыстары арқылы ұлттық экономиканы реттеуде мемлекеттің жоғары рөлі ... ... ... ... ... ... алдына қойылған міндеттердің орындалуы үшін материалдық жағдайлар қамтамасыз етіледі. Тап сондықтан қаржылық саясат экономикамен әлеуметтік сфераға ықпал жасаудың белсенді тетігі ... ... ... қаржылық саясат қаржылық ресурстарды іздестірудің, шоғырландырудың және жинақтаудың және экономикалық саясатпен жасалынатын дамудың бағыттары бойынша оларды бөлудің ... ... ... ... ... ... абстракцияның аз дәрежесі болатын (салықтардың, бюджеттің және т.б.) жеке ... ... ... ... дербестіктің белгілі дәрежесімен саясаттың түрлерін: салықтық, бюджеттік, шаруашылық жүргізуші субъектілер, ... ... алу ... және ... сай ... салықтық, бюджеттік, шаруашылық жүргізуші субъектілердің, мемлекеттік кредиттік, қаржылық ... ... ... ... ... сақтық механизмдерін бөлуге болады.
Мемлекеттің каржылық саясаты қаржылық стратегия және қаржылық ... ... ... және олар қаржылық саясаттың құрамдас бөліктері болып табылады.
Қаржылық стратегия - экономикалық және әлеуметтік стратегиямен анықталып, перспективаға есептелген және ірі ауқымды ... ... ... ... ... ұзақ ... курсы. Ол макроэкономикалық үдерістер дамуының ұзақ кезеңіне бағытталған, ал оның шеңберіндегі күнделікті міндеттер басты стратегиялық мақсатқа ... ... ... ... ... ... Сөйтіп, қаржылық саясаттың мазмұны экономикалық жүйеде қаржыны пайдаланудың стратегиялық бағыттылығылық үнемі ... ... ... ... ... дамуының ірі тарихи кезеңдеріне үйлестіре отырып жасайды. Оны жасау үдерісінде қаржыны дамытудың ... ... ... оны ... ... қалыптасады, қаржылық қатынастарды ұйымдастырудың қағидаттары белгіленеді. Ұзақ мерзімді мақсаттарды таңдап алу және қаржылық саясаттамақсатты ... ... ... ... ... және әлеуметтік дамудың басты бағыттарында шоғырландыруды қажет етеді.
Қаржылық тактика қаржылық байланыстарды ұйымдастыруды дер кезінде өзгертіп отыру, қаржылық ресустарды қайта топтастыру ... ... ... нақтылы кезеңініңмәселелерін шешуге бағытталған. Ол назарды кезек ... ... ... пайда болған үйлесімсіздіктерді қаржылардағы және елдің, өңірдің, саланың экономикасындағыауытқушылықтарды жоюға шоғырландыра отырып, стратегиялық нұсқаманы ... ... ... ... ... ... қаржылық тактика орамдылығымен (икемділігімен) ерекшеленуі тиіс, ол экономикалық жағдайлардың, әлеуметтік факторлардың және басқалардың ширақтылығымен алдын ала анықталады.
Қаржылық саясаттың стратегиясы мен ... ... ... ... ... ... шешу үшін ... жағдайлар жасайды. Экономика мен әлеуметтік сала дамуының шешуші учаскелері мен басты проблемаларын анықтай отырып, ... ... ... ... байланыстарды ұйымдастырудың нысандары арқылы неғұрлым қысқа мерзімішінде ысырап пен шығындарды өте аз жұмсап, қаржылық стратегия белгіленген міндеттерді шешуге ... ... ... - ... ... субъектілердің қаржылық саясатын, қаржы рыногының, сақтандырудың саясатын қоса ... ... ... ... ... ... ... салық салу жэне экономикаға ықпал ету мақсатымен мемлекет шығыстарының кұрылымын реттеу саласындағы (фискалдық саясат) жэне бюджетті ... ... екі ... ... ... тұрады. Қаржылық саясаттан фискалдық саясат - яғни мемлекет- тің салықтық-бюджеттік саясаты ... ... ... ... және ... ... оны іске ... механизмінің кешенді ұғымы деп түсінілетін термині батыс теориялық тұжырымдамалары мен практикасынан алып пайдаланылған. Фискалдық саясатты ең маңыздысы ... ... ... ... ... ... қорларды толықтырумен байланысты. Фискалдық саясат салық төлемдерін алу, өндіру кезінде ... ... ... ... ... ... трансферттік ағындарының қозғалысы жөніндегі бөлу және қайта бөлу ... ... пен ... ... ... және ... ... қаржыны пайдалану жөніндегі басқа іс-қимылдарын қамтиды.
Фискалдық саясат дискредициялық саясат ретінде, яғни ұлттық өндірістің нақтылы көлемін, жұмыспен қамтылуды (жұмыстылықты) өзгерту, ... ... ... өсуді тездету мақсатымен мемлекеттің салықтарымен және шығыстарымен саналы айла-шарғы жасау ... ... ... циклдің сипатына қарай ынталандырушы немесе тежеуші фискалдық саясат жүргізілуі мүмкін. Дискредициялық емес ... ... ... ... ... ... ... қажет етеді. Бұлай деп экономикалық циклдің түрлі фазаларындағы - өрлеу немесе кұлдырау фазаларындағы ұлттық өнім көлеміне теңбе-тең түрде мемлекет ... және ... ... ... саясаттың бағыттары экономикалық үдерістерді реттеумен бай- ланысты болатын экономикалъщ саясатты да кіріктіреді. Сондай-ак бюджет тапшылығына ... ... ... ... (бұл ... ... 14 жэне 20 ... толығырақ баяндалған).
Қаржылық саясат экономикалық қатынастардан туындайды, өйткені қоғам қаржылық саясатты жасауда ерікті емес, ол өзінің ... ... ... ... ... ... ... дамуының өзінің айрықшалықты заңдары болады. Қаржының логикасы дамуға өзара кері ықпал жасай алады: экономиканы тездетеді немесе оған ... ... ... саясатының мазмұны экономикалық заңдардың іс-әрекетін ескере отырып және қоғамның даму міндеттеріне сәйкес қаржыны жоспарлы ұйымдастыру болып табылады. Қоғамдық дамудың ... ... ... ... ... тән ... болады, ол экономиканың жай-күйін, қоғамның материалдық және мәдени өмірінің толғағы жеткен қажеттіліктерін және ... ... ... ... ... ... шешеді.
Мемлекеттің қаржылық саясатының мазмұны айтарлықтай күрделі, өйткені ол шаралардың ... ... оны ... ... ... стадияларын қамтиды, олар:
* қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуының негізінде ұзақ және таяу ... ... ... ғылыми негізделген тұжырымдамасын жасау;
* экономикалық саясаттың тиісті мақсаттары мен міндеттерін негіздей отырып, қаржылық саясаттың стратегиялық және тактикалық ... ... ... мақсаттарға жету үшін белгіленген практикалық іс-қимылдарды қаржылық механизм ... ... ... құрудың түбегейлігіне қарай оны жаңғырта және түзете отырып) жүзеге асыру.
Осы негізгі үш буынның (бөліктің) бірлігі мемлекеттің ... ... ... ... Егер бұл ... ең болмағанда бірі жоқ болса, онда қаржылық саясат қазіргі жағдайларды қанағаттандыра алмайды.
Қазақстан жағдайларындагы қаржылық саясаттың мақсаты іс-шаралар әзірлеу жэне ... ... ... ... ... ... қайта құрудың, елдің экономикасын әлемдік шаруашылыққа ұтымды біріктіру жолымен сыртқы ... ... ... негізінде экономикалық өсуді қамтамасыз ету, әлеуметгік бағдарламаларды үздіксіз және ұлғаймалы қаржыландыру жөніндегі қаржылық механизм аркылы іске асыру болып ... Бұл ... ... ... пен ... ... үдерістерде инфляциядан, жұмыссыздықтан, табыстарынан айырылудан халықты әлеуметтік қорғауды қамтамасыз етуі тиіс.
Қазақстан Республикасында тиісті ... ... және оны ... ... механизмін жасау мен айтылған бағыттарды кіріктіретін рыноктық реформаларды тереңдету ... ... ... ... ... ... ... көмегімен шешілетін басты міндеттердің қатарына мыналарды жатқызуға болады:
* елдің дамуының әрбір нақты кезеңінің ерекшеліктері негізінде қаржылық ресурстардың неғұрлым мүмкін ... ... ... жағдайларын қамтамасыз ету;
* қаржылық ресурстарды қоғамдық өндірістің сфералары арасында, ұлттық шаруашылықтың секторлары арасында ұтымды бөлу және пайдалану, ресурстарды ... ... ... ... ... ... ... орындау үшін тиісті қаржылық механизмді жасап, оны үнемі жетілдіріп отыру.
Қаржылық саясатты жүргізгенде оның мына қағидаттарын жүзеге ... зор ... ... ... бар ... қаржылық ресурстарды негіздей отырып, бюджеттерді жасау, бекіту және атқару кезінде қоғамдық өндірістің барлық қатысушыларының әлеуметтік, ұлттық және кәсіби топтардың мүдделерін ... ... ... ... ... ... ету;
* қаржы жүйесінің барлық сфералары мен буындарында ... мен ... ... ... ... ... (бюджет жүйесінде кірістердің шығыстардан және салалық қаржыларда қаржылық резервтердің асып түсуі);
* мемлекет пен ... ... ... ... ... ... оңтайлы бөлу.[1]
Қаржылық саясаттың мемлекеттік экономикалық саясатындағы орны келесідей : ... ... ... ... ... заңдардың іс-әрекетін ескере отырып, қоғамның даму мәндеттерәне ... ... ... ... болып табылады . Қоғамдық дамудың әрбір кезеңінде қаржылық саясаттың өзіне тән белгілері болады, ол ... ... , ... ... және ... ... ... жеткен қажеттіліктерін және басқа факторларды ескере отырып, түрлі міндеттерді ... ... ... инновациялық даму аясындағы ерекшеліктері.
Қаржы саясаты - экономикалық саясаттың құрамдас ... ... өз ... мен ... жүзеге асыру үшін қаржыны ұйымдастырып, пайдалану шараларының жиынтығы; қаржы ресурстарын жұмылдыру, оларды бөлу нысандары мен әдістерінде, ... ... ... ... пен ... ... көрініс табады. Қаржы саясаты ел экономикасын дамытудың ... ... ... ... өнеркәсіптегі, энергетикадағы, құрылыстағы, құрылымды құрайтын басқа да салалардағы, ауыл ... ... ... ... ... ... ... мүдделерді басшылыққа ала отырып қалыптастырылады. Қаржы саясаты ақша-несие ... ... ... ... ... ... ... бағыты және тиімділігі қоғамдық құрылыстың сипатымен, өндіріс-құрал- жабдығын меншіктену ... ... ... қаржы саясатын жүзеге асыру шаралары ҚР Конституциясында, елдің Бюджет жүйесі туралы заңы мен Салық кодексінде, республиканың жыл сайынғы ... ... ... ... ... туралы заңдарында, басқа да заңнамада, ел Президентінің жарлықтары мен жолдауларында, республика Үкіметінің қаулыларында айқындалған.[[1]]
Қаржы саясаты - коғамның ... ... ... ... ... функциялары мен міндеттемелерін жүзеге асыруға бағытталған қаржы саласындағы ұйымдастырылған мақсатты іс-шараларының жиынтығы. Қаржы саясатын ... ... ... алдына қойған мақсатын орындау үшін материалдық жағдайлар қамтамасыз етіледі.
Осыған ... ... ... ... мен әлеуметтік салаға әсер етудің белсенді құралы болып табылады.
Қаржы ... ... ... құрамдас бөлігі болғандықтан, қаржы ресурстарын жиынтықтап, шоғырландырудың және оларды экономикалық саясаттың даму бағытттары бойынша бөлудің міндеттерін шешеді,
Қаржы саясатының альтернативті стратегияларын құру ... ... ... жасалуда. Бұл өте маңызды процесс болып табылады , себебі ұлттық экономика өсу ... ... ... оның ... ... ... және стратегиясын құру болып табылады. Бүгінгі күні ұлттық экономиканың өсімін қамтамасыз ететін ел экономикасын ... ... ... Өсу ... ерекше болып табылады, және де макроэкономикалық реттеумен ... ... ... Яғни қаржы саясатымен тікелей байланысы бар болып табылады.
Инновациялық даму сценарийін ... ету ... ... ... ... , ... қызметті мемлекеттік реттеудің дамуы мен экономиканың құрылымыдық ... ... ... ... түрді қатысуын талап етеді.
26.қаржылық механизмнің мазмұны мен құрылымы
Қаржылық саясат ... ... ... ... механизмі арқылы іске асырылады. Қаржылық механизм - экономикалық, және әлеуметтік даму үшін қолайлы жағдайлар жасау мақсатында қоғам қолданатын ... ... ... ... қаржылық ресурстарын қалыптастырып пайдалану әдістерінің жиынтығы. Ол қаржылық қатынастарды ұйымдастырудың түрлерін, нысандарын және әдістерін, оларды сан ... ... ... ... ... ... категория ретіндегі қаржының әр түрлі мақсатты ақшалай қорларын жасау мен пайдалану арқылы ... ... ... және ... ... қатысатындығы көпшілікке белгілі. Сондықтан бұл үдерісте қолданылатын механизм - бұл ақшалай ... мен ... ... және пайдаланумен байланысты болатын қаржылық қатынастар көрінісінің түрлері, нысандары және әдістері. Тап осы ұғымдар - қатынастарды іске асырудың ... ... және ... - экономикалық өмірде тетік, тиісті үдерістерді басқару ... ... ... ... мемлекет белгілеген қаржылық шараларды нақтылы, атаулы, нақты нәтижелерде - барлық деңгейлерде және қоғамдық-экономикалық сфераларда қоғамдық ... ... емес ... ... және ... барлық толып жатқан элементтері құнының құрамына кіретін қаржылық ресурстардың ... ... іске ... ... ... әр ... және ажырағысыз бөлігі қаржылық механизм болып табылатын экономикалық (шаруашылық) механизмнің нысандары мен әдістерінің тиісті әр алуандығын тудырады.
Сөйтіп, коғамдық формацияның ... ... ... бір өндірістік қатынастардың және тиісті категориялардың болуымен анықталатын өндіріс үдерісі шаруашылық механизммен іс-қимылда ... ... ... ... ... ... тұйық айналма заңдылық байқалады; шаруашылық механизмі өз ... ... ... және ... ... ұдайы өндірістің нақты нәтижелерін жаңғыртуға мүмкіндік туғызады. Бұл ... ... ... ... түрінде (ұдайы өндірістің қалыпты жағдайларында) өспелі қағидат бойынша іс-әрекет етеді.
Қаржы ... -- ... және ... даму үшін ... ... ... максатында қоғам қолданатын қаржы қатынастарын ұйымдастыру нысандарының, қаржы ресурстарын қалыптастыру, пайдалану әдістерінің жиынтығы. Ол қаржы қаты настарын ұйымдастырудың түрлерін, ... және ... ... сан ... анықтаудың амалдарын қамтиды.
Қоғамдық шаруашылықтың жеке белімдерінің ерекшеліктеріне қарай және ... ... ... мен ... бөлінуінің негізінде қаржы механизмі шаруашылық жургізуші субъектілердің қаржы механизмі, сондай-ақ мемлекет қаржысының ... ... ... Өз ... бұл сфералардың әрқайсысы жеке құрылымдық буындарды қамтиды. Мысалы, мемлекет каржысының ... ... ... мен ... тыс ресурстар механизмі болып бөлінеді. Аумақтық бөлініске сөйкес республиканың, биліктің жергілікті оргаңдарының қаржы ... деп ... ... ... ... ... ... механизмінің де өзіне тән ішкі құрылымы бар және ол айтарлықтай күрделі. Оған қаржы қатынастарының әр алуандылығына сәйкес келетін ... ... ... ... механизмі экономикалық жүйе шеңберінде қаржы қатынастарының ұйымдық нысандарының жиынтығын, орталықтандырылған және ... ақша ... ... ... ... ... ... және қаржы жүйесін баскарудың нысандарын, қаржы заңын қамтиды. Қаржылық өзара байланыстардың тап осындай көптігі оларды ... ... ... түрлерін, нысандарын және әдістерін қолдануды алдын ала анықтайды.
Қаржы механизмінің құрылымы қоғамдық шаруашылықтың жеке ... ... ... және қаржы қатынастарының сфералары мен буындары бөлінуінің негізінде қаржы механизмі шаруашылық жүргізуші субъектілердіц қаржы механизмі, сондай-ақ мемлекет қаржысының ... ... ... ... қаржысының механизмі бюджеттік механизм мен бюджеттен тыс ресурстар механизмі болып бөлінеді. Өз кезегінде бұл ... ... жеке ... ... ... Мыс: ... ... бюджеттік механизм, бюджеттен тыс қорлар механизмі, мемл.кредит механизмі б.б. Бюджеттік механизім республ.бюджеттің механизмі мен ... ... ... ... ... механимзмінің, ШЖС қаржылық мехнизмінің құрылымына : қаржы әдістері, қаржы тұтқалары , құқықтық, нормативтік, акқапарттық қамтамасыз ету кіреді. Аумақтық бөлініске ... ... , ... ... органдарының қаржылық механизмі деп бөлуге болады.
Қаржлық механизмінің құрылымында мынадай функциялық буындарды бөледі :
1)қаржылық ресурстарды жұмылдыру ;2)қаржыландыру ;3)реттеу;4)ынталандыру
Қарж.механизмді ұйымдық ... ... де ... ... Бұл үшін оның буындары ретінде анықталатын жүйнлі талдаудың қосалқы жүйесі, блогы, элементі сияқты ұғымдарын пайдаланған ... ... ... ... жүйесі (бөлігі) оның неғұрлым маңызды қорғаушы күші болып ... ... ... ... ... тұтқалары мен ынталандырмалары, ұйымдық құрылым және қаржы жүйесінің ... ... ... ... бұл жалпы мақсатты бағыттылық белгісі бойынша біріккен біркелкі өзара байлансты элементтердің жиынтығы.
Қарж.механизмнің элементі- бұл ... ... ... ол арқылы қоғамдық өндіріске қатысушылардың мүдделері айрықшалықты түрде білінеді.
27. ҚР инновациялық дамуындағы қаржылық саясаттың ерекшеліктері
Қаржы саясаты - коғамның ... ... ... ... ... ... мен ... жүзеге асыруға бағытталған қаржы саласындағы ұйымдастырылған мақсатты іс-шараларының жиынтығы. Қаржы саясатын жасау үдерісінде мемлекеттің алдына қойған мақсатын орындау үшін ... ... ... ... саясаты ел экономикасын дамытудың басым бағыттарына қарай, сондай-ақ өнеркәсіптегі, энергетикадағы, құрылыстағы, құрылымды құрайтын басқа да ... ауыл ... ... ... ... айқындайтын жалпы ұлттық мүдделерді басшылыққа ала отырып қалыптастырылады. Қаржы саясаты ақша-несие саясатымен тығыз байланысты. Қаржы ... ... ... бағыты және тиімділігі қоғамдық құрылыстың сипатымен, өндіріс-құрал- жабдығын меншіктену түрлерімен анықталады. Қазақстанда қаржы саясатын жүзеге асыру шаралары ҚР ... ... ... жүйесі туралы заңы мен Салық кодексінде, республиканың жыл сайынғы қаржы жылына арналған ... ... ... ... ... да ... ел Президентінің жарлықтары,жолдауларында,республика Үкіметінің қаулыларында айқындалған.
Мемлекетіміздің ... ... ... - бұл ... ... ... ... апаратын сара жол. Инновация дегеніміз - жаңалықтарды іске асыра отырып, жасалынып жатқан үдерістер мен ... ... ... ... ... үшін ... ... ету болып табылады. Осы жағдайға байланысты Қазақстан Республикасының жаңаруы жағдайындағы мемлекеттік құрылымның барлық саласында инновациялық зерттеулер жүргізу бүгінгі қоғамның ... ... ... бері ... ... ... ... жетіп, дамудың инновациялық жолына түсті. Қазіргі таңда Қазақстан дүниежүзіндегі ... ... келе ... ... бірі болып табылады. Бұл ретте Қазақстан өзінің тәуелсіздігін одан әрі нығайту мақсатында мемлекеттік құрылымның әр түрлі саласында өркениетті елдердің үлгілеріне сай ... ... ... жаңаруларды жүзеге асыру кезеңін басынан кешіріп отыр. Қазақстан Республикасы экономикасының ... ... ... ... үшін ... ... ие. ... басшысы да бұл бағытқа ерекше мән беріп отыр. Алғашқы жетістіктер де жоқ ... ... ... ... созылған құлдыраудан кейін, 2010 жылдан бастап алғаш рет инновациялық белсенді кәсіпорындар үлесінің өсуі байқалды, кәсіпорындардың технологиялық инновацияларға ... ... 2 ... астамға артып, 219 миллиард теңгеге жетті. Инновациялық белсенді кәсіпорындардың ең ... ... ... ... - 7,8 пайызға, Қарағанды облысында - 7 ... ... ... ... - 6,4 ... өсіп ... Ал ... облысы (0,7 пайыз) мен Алматы облыстарының (0,9 пайыз) ... ... ... ... ... ... ... жүйе жасалуда, даму институттары қайта құрылуда, акционерлік қоғамының негізінде АҚ құрылуда.
заң жобасында инновациялық қызметті ... ... ... ... ... ... жер ... пайдаланушылардың табыстарының 1 пайызын ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға міндетті аударуы туралы заң ... ... ... ірі ... инновациялық қызметке тартуға мүмкіндік береді.
Ғылыми-технологиялық даму және форсайт жүйесі салааралық жоспарының негізінде жүйелі болжау және технологиялық басымдықтарды жоспарлау ... ... заң ... ... ... ... нормативтік базаның негізінде инновацияларды қолдау тетіктерінің тұтас кешені іске қосылып отыр. Инновациялық гранттар берілуде. Ағымдағы жылы бұл мақсатқа ... 7,3 ... ... ... Ал ... ... саны 700-ге жуықтады, жалпы сомасы - 55 миллиардтан астам ... ... ... ... ... жобаларға негізделсе және нақты қаржы катынастарына қызмет етсе, прогресивті болуы мумкін.
Ғылыми түжырым бойынша:
* Қаржы саясаты өндірістің даму ... ... ... ... керек, сондықтан шынайы ақпараттың маңызы зор.Ондай ақпарат экономикадағы, әлеуметтік саладағы үдерістердің хал-аухалы туралы және ... ... ... ... ... ие ... ... Ақпарат тиімді қаржы саясатын жүргізуге негіз болып табылады. Кері байланыс қағидасының сақталу ... ... ... ... ... болып табылады.
* Шешім жүргізілетін шараның нақты болжамы мен есебі негізінде қабылдануы керек.
* Қаржы саясатын өндеу мен өткізу кезінде қойылатын басты ... ... ... ... ... ... ... еңбекақы саясаттарын ескеру қажет. Үйлесімділік алмағаң жағдайда оң нәтижеге қол жеткізу мүмкін емес.
28. Қаржылық тұтқалар - ... ... ... ... өзіндік формалары ж/е әдістері ретінде
Қаржы механизмінің құрылымы қоғамдық шаруашылықтың жеке бөлімдерінің ерекшеліктеріне қарай және қаржы қатынастарының ... мен ... ... негізінде қаржы механизмі шаруашылық жүргізуші субъектілердіц қаржы механизмі, ... ... ... ... ... бөлінеді. Мемлекет қаржысының механизмі бюджеттік механизм мен бюджеттен тыс ресурстар механизмі болып бөлінеді. ... ... ... ... ... жергілікті органдарының қаржы механизмі деп бөлуге болады
Қаржы механизмінің қосалқы жүйесі (бөлігі) оның неғұрлым маңызды қорғаушы күші ... ... ... ... жоспарлау, қаржы тұтқалары мен ынталандырмалары, ұйымдық құрылым және қаржы жүйесінің құқықтық режімі, қаржыны ұйымдастыру.
Қаржы тұтқаларына: табыс (пайда), ... ... ... санкциялары, баға, жалдау ақысы, дивидент, пайыздық мөлшерлеме, дисконт кіреді. Осылардың әр ... ... - ... ... ... ... алимент, қаламақы түрінде алынған кез-келген ақша сомасы. Белгіленген календарлық кезең ішіндегі ақшалай түсімдердін ағысы.
Амортизациялық ... - ... ... - жабдықтың тозығын толтыру үшін, яғни оны үдайы жаңғыргу үшін осы құралжабдық құнының бір ... ... -- ... мен ... қызмет бірлігі үшін төленетін немесе алынатын ақша (не өзге тауар мен қызмет) мөлшері. Тауар өндірісі мен ақша-тауар қатынасының ... ... ... ... Баға да ... ... ақы -- ... тәртібімен берілген мүлік үшін заттай, ақша не аралас нысандарында төленетін ақы.
Дивиденд ( лат. ... - ... ... ... акциясының құны мен мөлшеріне сәйкес акционерлік қоғам пайдасынан жыл сайын төленетін табыс. Акционерлік қоғам пайдасының жыл сайын түрлі ... ... ... ... толықтыруға, облигациялар бойынша пайыздарды және директорларға сыйақыны аударғаннан кейін акционерлер арасында үлестірілетін бөлігі.
Пайыздық мөлшерлеме - белгілі бір кезеңдегі, ... бір ... ... капиталына пайыздық төлемнің салыстырмалы шамасы, яғни несие немесе қарыз капиталын пайдалану үшін төленетін төлемақының пайыздық көрсеткіші. ... ... ... ... ... ақша ... ... үшін пайыз түрінде есептелетін жылдық төлемақылы көрсетеді Бір жылғы пайыздық ... ... ... ... ... ... ретінде есептеледі. Тиянақталған және өзгермелі Пайыздық мөлшерлеме түрлеріне бөлінеді.
Дисконт (ағылш. dіscount - шегерім) биржалық және ... ... ... ... ... шегерім; банк вексельді есептеу кезінде (банкінің вексель бойынша төлем төлеу мерзімі басталғанға дейін вексель иелерінен оны сатып алуы ... ... ... ... ... Осы сәттегі баға мен өтеу сәтіндегі баға немесе бағалы қағаздың атаулы құныарасындағы‚ форвардтық баға (белгілі бір мерзімде өтелетін форвардтық операциялар ... ... ... ... бағасы) мен валютаны дереу жеткізу кезіндегі баға арасындағы‚ түрлі ... ... ... бір ... ... ... ... ретінде айқындалады. Биржалық мәмілелерде - тауардың сапасы өзара шартта ... ... ... болса‚ оның бағасынан шегеру‚ валюталық мәмілелерде - ресми валюталық бағамнан төмендеу жағына ... ... ... мен ... да ... ... ... дейін шегеріммен сатып алу вексельдер дисконты деп аталады. Атаулы құн мен төленген сома арасындағы айырма есептік ... ... ... ... ... табылады.
Санкция, ықпалшара (лат. sanctіo - аса қатаң қаулы) -- құқық,тық ... бір ... ... және ... ... ... ... ережелерін, келісімді, шарттық немесе басқа да міндеттемелерді бұзушыларға қатысты мәжбүрлеу жолымен ықпал ету ...
29. ... ... несие
Өзінің шығындарын жабуға мемлекет шетелдік кредиттерді де тартады. Сыртқы экономикалық байланыстардың қарқындап өсуі ... ... ... тез ... ... соның негізінде сыртқы берешектердің шапшаң өсуіне себепкер болып отыр. Мемлекеттер өзіне қажет қаржылық ресурстарды жұмылдыру үшін ұлттық шекарадан тысқары жерлердегі бос ақша ... ... ... ... ... ... банктер, сондай-ақ әр түрлі елдердің мемлекеттік органдары кредиттік мәмілелердің қатысушылары болып отыр.
Сыртқы (халықаралық) ... - бұл ... ... ... ... ... ... заңи және жеке тұлғаларының басқа елдердің мемлекеттеріне, банктеріне және өзге де заңи және жеке ... ... ... ... ... ... байланысты халықаралық кредит сферасында мына валюта-кредит ұйымдары барған сайын ... орын алып ... ... ... қоры ... ... ... құру және даму банкі (ХКДБ) (Дүниежүзілік банк) және оның ... -
* ... ... ... ... Инвестициялар кепілдігінің көпжақты агенттігі,
* Халықаралық қаржы корпорациясы,
* Европа қайта құру және даму банкі,
* Азия даму ... ... даму ... және ...
Халықаралық валюта қоры валюта бағамдарын реттеу нормаларын белгілеу және ... ... ... ... ... ... ... шектеулерді жою, оларға төлем баланыстарын реттеу үшін қаражаттар беру арқылы халықаралық сауда мен валюталық ынтымақтастыққа жәрдемдеседі. Дүниежүзілік банк пен оның ... ... ... дамуын оларға техникалық көмек көрсету мен елдердің экономикалық әлеуетін іске асыруға қабілетті жобаларды қаржыландыру арқылы қолдап отырады.
Халықаралық мемлекеттік кредит - ... ... ... сферасында елдердің материалдық ресурстарының қозғалысы, мемлекет әлемдік қаржы рыногында борышкер немесе кредитор ... ... ... ... Бұл ... ... ... қарыздар нысанын қабылдайды және ішкі қарыздар секілді олар да қайтарымдылық, мерзімділік және ... ... ... ... ... ... есептелген пайыздармен бірге елдің мемлекеттік борышына қосылады. Мемлекеттік ... ... ... және ... ... беріледі. Кредит субъектілері мемлекеттік уәкілетті органдар арқылы елдер болып саналады.
Өзінің мәні ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету құралдарының бірі болып табылады, бірқатар жағдайда дамушы елдерге экономикалық көмек көрсетудің ... ... ... кредиттің қажеттігі экономикалық заңдардың бүкіл жиынтығымен айқындалады. Халықаралық кредиттің дамуы мына факторларға байланысты болады:
1) еңбектің халықаралық бөлінісінің тереңдеуі және экономикалық ... ... ... ... ... ... ... және жұмыс күшімен әр түрлі қамтамасыз етілуі;
4) жеке елдердің экономикалық дамуының біркелкі еместігін жеңіп шығудың қажеттігі;
5) дамушы ... ... ... ... қажеттігі;
6) дамушы елдердің дамыған елдермен сауда-экономикалық ынтымактастығы.
Халықаралық кредитке берілетін мемлекеттің кредиттік ресурстары:
1) қорланым ... ... ... ... ... ... несие қорларынан (ұлттық және халықаралық банктердің меншікті және тартылынды (тартылған) қаражаттары);
3) ... ... мен ... ... ... ... тұрады.
Халықаралық кредит акшалай нысандағы ұлттық валюталарда және еркін айырбасталымды валюталарда ... ... ... ... ... экономикалық қызметі үдерісінде мерзімділік, ақылық және қайтарымдылық жағдайында олардың тауар және ақшалай ресурстарды қайта бөлу ... ... ... ... ... экономиканың дамуын тездетуге, экономикалық дамудың деңгейлерін теңестіруге, сыртқы сауданың өсуіне, экономикалық интеграцияны тездетуге жәрдемдеседі.
Халықаралық кредиттің негізгі ... ... ... болып табылады. Бұл қарыздар кезінде қарыз алушыға қарыз берушінің ақшалай қаражаттардың ... ... (не осы ... ... ... ... ... беру орны болады, мерзім біткеннен кейін қарыз алушының кредиторға пайыздарымен (кейде ... ... ... ... ... ... қаражаттар сыртқы сауда мәмілелерін жүзеге асыру немесе экспорт пен импортқа жәрдемдесу - сыртқы сауданы несиелендіру үшін пайдаланылады. Сыртқы сауданы ... ... ... ... ... және өтеу ... тиісті бағдарламалары мен бюджеттерінде қарастырылады, мұның өзі ... ... ... ... әрі бөгетсіз орындауына мүмкіндік береді.
Халықаралық кредит нысандарында экономикалық дамуды қолдау мақсатымен шетел ... мен ... ... (ХҚДБ, ЕҚДБ, АДБ) беретін дамуға ресми көмек ерекшеленеді. Рыноктық шарттарда берілетін қарыздардан айырмашылығы ... беру ... ... емес ... ... яғни ... валюта-кредит ұйымдары өздерінің пайдасын барынша көбейтуге ұмтылмайды, керісінше, ... ... және ... ... ... ететін сфераларды қаржыландырады. Мысалы, Халықаралық валюта қорының кредиттері Қазақстанға макроэкономикалық тұрақтандырудың және құрылымдық реформалардың бағдарламаларына, теңгенің бағамын қолдауға беріледі, ... өзі ... ... ... ... елге түсу шарттарының бірі болып табылады.
Халықаралық экономикалық қатынастар практикасында сондай-ақ экспорттық немесе ... ... ... кредиттерді беру қарыз алушы-елге нақтылы тауарларды сатып алуға берілетін кредитолардың жеткізілімімен . Әдетте ... ... ... жағдайларда беріледі, мұның өзі өз еліндегі сұранымы жеткіліксіз тауарларды басқа елдердің рыноктарында қозғаудың қажеттігінен туады.
Экспорттық кредиттерді ... ... ... ... ... ... зардабы болады. Қосымша қаржыландырудың есебінен импорт өседі, ал бұл сауда балансының тапшылығын тудырады немесе көбейтуі мүмкін. ... ... ... ... ... ... өсуге ықпал жасайды, өйткені, біріншіден, тиісті қаражаттарды өндірістік сфераға ... ... ... еді және ... ... ... мезеттік қанағаттандырудың орнына табыс әкелер еді, екіншіден, импортталатын тауарлар неғұрлым сапалы және арзан тауарлар ... ... ... ығыстырады немесе оларды өндіруді жаншиды.
30. Зейнетақымен қамтамасыз ету ... және оның ... ... 1998 ... 1 ... бастап , мемлекеттік зейнетақыға шығу ережелері мен тәртіптерін және зейнетақы жинақ қоры ... ... ... ... ... Республикасының

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 145 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ағылшын және қазақ мақал-мәтелдерінің аударылу мәселелері23 бет
Балалардың жас мөлшері мен дербес ерекшеліктерін оқу – тәрбие процесінде ескерілуі30 бет
Еңбек іс-әрекеті және жас мамандардың кәсіби қызметке бейімделуі52 бет
Ипотекалық несие түсінігі30 бет
Сот сараптамасын тағайындау және жүргізуде арнайы білімдерді қолдану55 бет
Т. Әбдіковтің прозасын жанрлық, тақырыптық тұрғыдан кең көлемде қарастыру, қазақ прозасының түрлі жанрында жазылған шығармаларындағы көркемдік-идеялық ерекшеліктерді, қоғамдық-әлеуметтік көзқарастарды адам мәселесі тұрғысынан саралау, қаламгердің дара стильдік белгілерін көрсету131 бет
Қазақстан Республикасындағы зейнетақы жүйесі89 бет
Қазақстан Республикасының Президентінің жыл сайынғы Жолдауы (1997-2011 жыл)10 бет
Қарасан кезіндегі биопрепараттар жайлы7 бет
Қос сөздердің қазақ тіл біліміндегі зерттелу тарихы57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь