ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ғасыр басындағы Америка Құрама Штаттарының Жапония мен Қореяға қатысты саясаты

Мазмұны

Кіріспе

І тарау ХІХ ғ. аяғы .ХХ ғ. басындағы АҚШ.тың Қытайдағы саясаты

1. ХІХ ғасыр аяғындағы АҚШ.тық Қиыр Шығыс аймағын отарлау саясаты.
2. АҚШ.тыңҚытайдағы экономикалық саясаты «Ашық есік доктринасы».
3. АҚШ.тың Ихэтуандар қөтерілісін басуға қатысуы.

ІІ тарау ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ғасыр басындағы Америка Құрама Штаттарының Жапония мен Қореяға қатысты саясаты

1. Жапонияға қатысты АҚШ саясаты
2. ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ғасырдың басында Құрама Штаттардың Коеяға байланысты саясаты.

Қорытынды.

Деректер мен әдебиеттер тізімі.
Кіріспе

ХІХ ғ. аяғына таман Америка Құрама Штаттары ірі импералистік державаға айналды. В.И.Лениннің айтуынша: «Құрама Штаттарына, ХІХ ғ. аяғы мен ХХ ғ. басында капитализмнің тез дамуына, оның жеткен жетістіктеріне теңдесемін бәсекелес табылмайтын еді». 1
Осындай жағдайда АҚШ белсенді отарлау саясатына қөшіп, өнеркәсіп тауарларын өткізіліп базар үшін, шикізат қөздері мен капитал енгізу, жұмсау аймағы үшін туған дүние жүзін бөлісу тартысына араласады. ХІХ ғ. Аяғы мен ХХ ғасырдың басында Америка экспансиясынның ошағы Қиыр Шығыс болды.
АҚШ-тың империализм дәуіріндегі отарлау саясатының экспансионистік сипатын түсіну үшін АҚШ-тың Қиыр Шығыстағы саясатын зерттеу маңызды. Қарастырып отырған тақырыбымыздың өзектілігіне, актуальдылығына келетін болсақ, Қазақстан үшін АҚШ-тың ХІХ ғ. аяғы мен ХХ ғ. басындағы Қиыр Шығыстағы саясаты тарихи, саяси, экономикалық тұрғыдан қарағанда маңыздылығы зор. Бұл Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін өзінің «егемендігін» сақтап қалу үшін тарихи «сабақ» ретінде қарастырыла алады. Себебі, ұлы державалардың (қазіргі кездегі) сыртқы саясаттары айналып келгенде, отарлау сасаты-экономикалық қалаушылық. Мысалы, Дж Соростың Қазақстанда жүргізіп жатқан қызметі, бізден тек қана экономикалық пайда табу емес, сонымен қатар қазақ жерінен интеллектуалдық ғылыми-техникалық білікті «милларды» сорып алу болып табылады. ХІХ ғ. алдындағы отарлау саясаты ХХ ғасырдың алдынғы жақа формаға «цивилизацияланған» отарлауға айналады.
1. Ленин В.И.Новые данные о законах развития капитализма и земледелии ІІ том собр. соч., Т 27, с 131
ХІХ ғ. аяғы мен ХХ ғ. басына дейінгі хронологиялық шекті тандау себебім: нақ осы кезенде империалистік державалар арасында Қиыр Шығыс аймағында экономикалық басымдылық үшін күрес шиеленісіп жатқан кезде, АҚШ осы аймақтағы өзінің саясатының әдістерін дамытып, мақсаттарын жүзеге асыруға кіріскен еді. Берілген дәуір американыдық империализмнің саясатының қалыптасуындағы маңызды кезең болып келеді.
Дипломдық жұмыстың методологиялық және теоретикалық негізгі ретінде империализм жөніндегі В.И.Лениннің еңбектері «Империализм капитализмнің жоғарғы сатысы ретінде», «Империализм бойынша дәптерлер» қолданылды. Бұл еңбектерде капитализмнің дамуы, оның империалистік сатыға қөшуі және дүние жүзін бөлісу үшін жүрген талас терең де, жан-жақты талданған жұмыс барысында тарихи технологиялық әдіс қолданылды.
Дипломдық жұмысымның негізгі дерегі-Э.Д. Гримм құрастырған «Қиыр Шығыстағы халықаралық қатнастар тарихына байланысты баяндамалар мен басқа да құжаттар жинағы», «Қиыр Шығыстағы капиталистік державалардың отарлау саясаты (1970-1914)» дген жинақтар. Бұл құжаттар жинақтарында АҚШ пен Қытай, Жапония, Коея арасындағы маңызды келісімдер мен шарттар, сонымен қатар зерттеліп отырған кезенде империалистік мемлекеттердің Қиыр Шығыс аймағына байланысты қарым-қатынастар ашатын құжаттар бар.
Кейбір құжаттар Е.Е.Юровская құрастырған «Жаңа тарих хрестоматиясынан (1870-1918 жж) және «Жаңа тарих практикумынан» алынған, сонымен бөлісу үшін күрес және Американдық «Ашық есік» доктринасы (1895-1900 жж) ашты монографиясына қосымша басылып шыққан құжаттар жинағынан алынды.
Ресейдің сыртқы саясатының архив мәліметтерін жариялайтын «Қызыл архив» (красный архив) журналында 1900-1901 жылдары Қытайда болған боксерлық қөтерілісті басып-жаншуда империалистік державалардың қатысуын баяндайтын құжаттар жарық қөрген, бұл құжаттар да дипломдық жұмысты жазу барысында қолданылды.
Экономикалық саясаттағы бірқатар статистикалық мәліметтер А.Е.Варгоның редакциясымен басылған «Әлемдегі экономикалық дағдарыс (1848-1936)» жинағынан алынды.
Порсмуттағы бейбіт конференциясының дайындығы мен барысы және оған АҚШ-тың қатысуы жөніндегі кең түрдегі мәліметтерді-«ІІ Вильгельмнің ІІ Николай арасындағы хат алмасуынан» алуға болады, сонысен қатар бұл хаттардан ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ғасырдың басында Қиыр Шығыстағы халықаралық қатынастың даму тарихын бақылауға болады.
Дипломдық жұмысты жазуда қөрнекті мемлекет қайраткерлері: Ресей финанс министрі С.Ю. Виттемен Жапон дипломаты Кукудзиро Иссидің мелуарлары қолданылды. С.Ю.Виттенің «Естеліктерінде» орыс –Жапон соғысындағы және Портсмут бейбіт конференциясындағы АҚШ-тың саясаты жөнінде құнды мәліметтер сақталған. К.Иссидің «Дипломатиылық талдау ауларында» ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ғ. басындағы Қиыр Шығыстағы Жапон экспансиясын Американ үкіметінің қолдау саясатын айқындайды.
Кеңес тарихшылары да АҚШ-тың Қиыр Шығыстағы саясатын зерттеу жұмысына үлес үлес қосты. Ак. СССР-дың кореспондент-мүшесі Е.М.Жуковтың редакциясымен басылған «Қиыр Шығыстағы халықаралық қатынастар (1840-1849)» атты ұжымдық жұмысында ХІХ ғ. аяғындағы Қытай мен Кореядағы АҚШ-тың экспансиолистік саясаты мен құрама штаттардың Қиыр Шығыстағы жапон агрессиясын қолдау саясаты, оның 1804-1805 жылдары орыс-жапон соғысын тұтандырудағы орны қөрсетілген. Жұмыста АҚШ-тың Қиыр Шығыстағы экономкалық басымдылық үшін басқа империалистік державалармен талас мәселелерін ашып қөрсетуге орын берілмеген.
Академик В.М.Хвостовтың редакциясымен жазылған «Дипломатия тарихының екінші томында Қиыр Шығыстағы халықаралық қатынастар мен осы аймақтағы АҚШ-тың саясаты жалпы қөрсетілген.
Кеңес тарихшыларының АҚШ экспансиясына арналған зерттеулердің ішінде қөрнекті орын алатын Л.И.Зубоктың «ХХ ғ. басындағы АҚШ-тың экспансиялық саясаты» атты монографиясы. Бұл монографияда АҚШ-тың Қытай, Корея, Жапонияға қатысты саясаты жүйелі ашып қөрсетілген. Айта кешетін жай, автор қарастырылып отырған кезенде американдық саясаттың Қиыр Шығыстағы әдісін айқындап беріп, АҚШ және осы аймақтағы бамқада империалистік мемлекеттер арасындағы күрестің шиеленіскенін қөрсетеді.
Сонымен қатар, жұмыс барысында А.Добровтың «Орыс-жапон соғысы кезіндегі АҚШ-тың Қиыр Шығыстың саясаты». атты монографиясы пайдаланылды. Бұл жерде ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ғ. басында АҚШ-тың Қытай, Корея, Жапонияға қатысты саясатының мақсаты, міндеті, әдістері мен тәсілдері сипатталған.
А.А.Фурсенконың «Қытайды бөлісу үшін тартыс және американдық» «ашық есік» доктринасы атты монографиясы мен «Қытайдың ашық есік доктринасы деген мақаласында 1894-1895 жылдары Жапон-Қытай соғысынан бастап 1901 жылы Ихэтуандардың антиимпериалистік қөтерілісін басып-жаншуға дейінгі кезеңдегі, Қытайға капитал енгізу, шикізат қөздері мен тауар өткізетін базарға айналдыру үшін тартыстағы Құрамы Штаттардың орны мен мәні толық ашылған, сонымен қатар, АҚШ-тың Қытайдағы саясатын жүзеге асыруда қолданылған тәсілдері қөрсетілген».
А.Л.Нарочниукийдің «Америка Құрама Штаттары мен 1894-1895 жылдардағы Қытай мен Кореядағы Жапон агрессиясы» және А.Гальпериннің «Жапон аппекциясы қарсаңындағы халықаралық қатынастардың Корея мәселесі» деген мақалаларында жапон-қытай және орыс-жапон соғыстары кезіндегі Корея мен Қытайға қарсы Жапонияның агрессиялық жоспарлары мен қызметтерін АҚШ үкіметінің қолдау саясаты ашық баяндалған.
Дипломдық жұмыста сонымен Р.М.Бородиндің , М.Галковичтің, С.Б.Гореликаның, А.А.Губердің, Н.Иноземцевтің, А.А.Мурадянның, П.П.Севастьянованың және В.И.Лениннің еңбектері пайдаланды.
Шетел тарихшыларынан Қытай тарихшысы Цинь Бэнь-Лидің «Қытайдағы американдық империализмнің экономикалық агрессиясының тарихы» атты еңбегін атапөту орынды, бұл еңбекте АҚШ-тың Қытайға экономика енуі жөнінде қысқа очеркі келтірілген.
Дипломдық жұмыстың мақсаты-ХІХ ғ. аяғы –ХХ ғ. басында АҚШ-тың Қиыр Шығыстағы саясатын және осы саясатты жүзеге асыру әдістері, сонымен қатар қолдану ерекшеліктерін зерттеу болып табылады. Қойылған мақсатқа байланысты төмендегідей мәселелерді шешіп ашу ажет.
Біріншіден ХІХ ғ. аяғы мен ХХ ғ. басында Қиыр Шығыс аймағында АҚШ-тың империалистік жоспарының мәнін анықтау және АҚШ-тың Қытай, Жапония, Кореядағы экономикалық, сонымен қатар саясибағытын айқындап ашу.
Екіншіден Қытайға американ капиталистік ені процесін және оның басқа империалистік державалармен Қытайдағы ықпал аймағы үшін тартысын қадағалау;
Үшіншіден АҚШ-тың Жапонияға байланысты ХІХ ғ. аяғындағы 1804-1805 жылдардағы орыс-жапон соғысының қарсаңында және соғыс кезіндегі саясатының мақсаты, мәні және әдістерін анықтау;
Төртіншіден, зерттеліп отырған кезендегі АҚШ-тың Кореяға қатысты саясатын қарастырып, Жапонияның Кореяны езу процесіндегі американдық империализмнің алатын орнын анықтау.
Әдебиеттер

1. Бородин Р.М. американская экспансия в Северо-восточном Китае /1895-1905/ Львов,1965
2. Гальперин А Корейский вопрос в международных отношениях накануне аннексии Корей Японии /1905-1910/ Вопросы истории №2,1951
3. Галкович М империалистические державы и Китай М.,1928.
4. 4 Горелик С.Б Политика США в Маньчжуре в 1898-1903 гг. и доктрина открытых дверей М., 1960
5. Губер А.А. международные отношение на дальнем Востоке (1894-1904) Ученые записки Тихоокеанского института Мөл., 1947,т1.
6. Доброб А Дальне-Восточная политика США в период Русско-японской войны М., 1952
7. Дементьев И.П. Идейная борьба США по вопросам экспансии На рубежное ХІХ-ХХ вв М,1973
8. Зубок Л.И. Экспонистическая политика США в начале ХХ вв. М., 1969
9. Иноземцев Н Внешняя политика США в эпоху империализма М., 1969
10. История дипломатии М-Л 1945,т2.
11. История США М., 1985,т2
12. Ленин В.И. Империализм как стадия капитализма Полн.собр.соч.,т27
13. Ленин В.И. Новые данные о законах развитие капитализма в земледелии ІІ Полн.собр.соч.,т27
14. Международные отношение на Дальнем Востоке Под.ред.Е.И. Жукова М., 1956
15. Международные отношение на дальнем Востоке Под ред А.Л..Нарочкицкого М., 1973
16. Мурядян А.А. экспансия США на Дальнем Востоке в ХІХ вв экономические и политические мотивы.ІІ Американскии экспонизм Новое время М., 1985
17. Нарочницкии А.Л Соединенные Штаты Америки и Японская агрессия в Корее и Китае в 1894-1895 гг.ІІ Известия АН США Серия история и философии М., 1950т.№3
18. Севостьяков П.П. Политика США на Дальнем Востоке в конце ХІХ и начале ХХ векаІІ Американский экспонсизм Новое время М., 1985
19. Фурсенко А.А. Борьба за раздел Китая и американская доктрина открытых дверей 1895-1900М-л.,1956
20. Фурсенко А.А. Доктрина открытых дверей в Китае ІІ Американский экспонизм Новое время М.,1985Уткин А.И. США Япония вчера, сегодня, завтра М., 1990
21. Цинь-Бень-Ли история экономических агрессии американского экспонсизма в Китае М.,1951
        
        Мазмұны
Кіріспе
І тарау ХІХ ғ. аяғы –ХХ ғ. басындағы АҚШ-тың Қытайдағы саясаты
1. ХІХ ... ... ... Қиыр ... аймағын отарлау саясаты.
2. АҚШ-тыңҚытайдағы экономикалық саясаты «Ашық есік доктринасы».
3. АҚШ-тың Ихэтуандар қөтерілісін басуға қатысуы.
ІІ тарау ХІХ ... аяғы мен ХХ ... ... ... Құрама
Штаттарының Жапония мен Қореяға қатысты ... ... ... АҚШ ... ХІХ ... аяғы мен ХХ ... басында Құрама Штаттардың Коеяға
байланысты саясаты.
Қорытынды.
Деректер мен әдебиеттер тізімі.
Кіріспе
ХІХ ғ. аяғына ... ... ... ... ірі ... айналды. В.И.Лениннің айтуынша: «Құрама Штаттарына, ХІХ ғ. аяғы
мен ХХ ғ. басында капитализмнің тез ... оның ... ... бәсекелес табылмайтын еді». (1(
Осындай жағдайда АҚШ ... ... ... қөшіп, өнеркәсіп
тауарларын өткізіліп базар үшін, шикізат қөздері мен капитал енгізу, ... үшін ... ... жүзін бөлісу тартысына араласады. ХІХ ғ. Аяғы мен
ХХ ғасырдың басында Америка экспансиясынның ... Қиыр ... ... империализм дәуіріндегі отарлау саясатының экспансионистік
сипатын түсіну үшін АҚШ-тың Қиыр ... ... ... ... ... ... өзектілігіне, актуальдылығына келетін
болсақ, Қазақстан үшін АҚШ-тың ХІХ ғ. аяғы мен ХХ ғ. ... ... ... тарихи, саяси, экономикалық тұрғыдан қарағанда
маңыздылығы зор. Бұл ... ... ... кейін өзінің
«егемендігін» сақтап қалу үшін ... ... ... ... ... ұлы державалардың (қазіргі кездегі) сыртқы саясаттары ... ... ... ... ... Дж ... жүргізіп жатқан қызметі, бізден тек қана экономикалық ... ... ... қатар қазақ жерінен интеллектуалдық ғылыми-техникалық
білікті «милларды» сорып алу болып табылады. ХІХ ғ. ... ... ХХ ... ... жақа ... ... ... Ленин В.И.Новые данные о законах развития капитализма и земледелии ІІ
том собр. соч., Т 27, с 131
ХІХ ғ. аяғы мен ХХ ғ. ... ... ... ... ... нақ осы кезенде империалистік ... ... Қиыр ... ... ... үшін ... ... жатқан кезде, АҚШ
осы аймақтағы ... ... ... ... мақсаттарын жүзеге
асыруға кіріскен еді. Берілген дәуір американыдық империализмнің саясатының
қалыптасуындағы маңызды кезең болып келеді.
Дипломдық ... ... және ... негізгі ретінде
империализм жөніндегі В.И.Лениннің еңбектері «Империализм капитализмнің
жоғарғы сатысы ретінде», «Империализм бойынша ... ... ... капитализмнің дамуы, оның империалистік сатыға қөшуі және дүние
жүзін бөлісу үшін жүрген ... ... де, ... ... жұмыс
барысында тарихи технологиялық әдіс қолданылды.
Дипломдық жұмысымның негізгі дерегі-Э.Д. Гримм ... ... ... қатнастар тарихына байланысты баяндамалар мен басқа
да құжаттар ... ... ... ... ... ... (1970-1914)» дген жинақтар. Бұл құжаттар жинақтарында АҚШ ... ... Коея ... ... келісімдер мен шарттар, ... ... ... ... ... ... Қиыр Шығыс
аймағына байланысты қарым-қатынастар ашатын құжаттар бар.
Кейбір құжаттар Е.Е.Юровская құрастырған «Жаңа тарих хрестоматиясынан
(1870-1918 жж) және ... ... ... алынған, сонымен бөлісу үшін
күрес және Американдық «Ашық есік» доктринасы ... жж) ... ... басылып шыққан құжаттар жинағынан алынды.
Ресейдің сыртқы саясатының архив мәліметтерін жариялайтын «Қызыл
архив» ... ... ... ... ... ... болған
боксерлық қөтерілісті басып-жаншуда империалистік ... ... ... ... ... бұл ... да дипломдық жұмысты жазу
барысында қолданылды.
Экономикалық саясаттағы бірқатар статистикалық ... ... ... ... ... ... ... жинағынан алынды.
Порсмуттағы бейбіт конференциясының дайындығы мен барысы және оған
АҚШ-тың қатысуы ... кең ... ... ... ІІ
Николай арасындағы хат алмасуынан» алуға болады, сонысен қатар ... ХІХ ... аяғы мен ХХ ... ... Қиыр Шығыстағы
халықаралық қатынастың даму тарихын бақылауға болады.
Дипломдық жұмысты жазуда қөрнекті ... ... ... ... С.Ю. ... ... дипломаты Кукудзиро Иссидің мелуарлары
қолданылды. ... ... орыс ... ... ... бейбіт конференциясындағы АҚШ-тың саясаты жөнінде құнды мәліметтер
сақталған. К.Иссидің «Дипломатиылық ... ... ХІХ ... аяғы мен
ХХ ғ. басындағы Қиыр Шығыстағы ... ... ... ... ... ... ... да АҚШ-тың Қиыр Шығыстағы саясатын зерттеу жұмысына
үлес үлес ... Ак. ... ... ... ... «Қиыр Шығыстағы халықаралық қатынастар (1840-1849)»
атты ұжымдық жұмысында ХІХ ғ. ... ... мен ... ... ... мен ... ... Қиыр Шығыстағы жапон
агрессиясын қолдау ... оның ... ... ... ... орны қөрсетілген. Жұмыста АҚШ-тың Қиыр Шығыстағы экономкалық
басымдылық үшін басқа империалистік ... ... ... ... орын ... В.М.Хвостовтың редакциясымен жазылған «Дипломатия тарихының
екінші томында Қиыр Шығыстағы халықаралық қатынастар мен осы аймақтағы ... ... ... қөрсетілген.
Кеңес тарихшыларының АҚШ экспансиясына арналған зерттеулердің ішінде
қөрнекті орын алатын ... «ХХ ғ. ... ... ... атты ... Бұл ... АҚШ-тың Қытай, Корея,
Жапонияға қатысты саясаты жүйелі ашып қөрсетілген. Айта кешетін жай, ... ... ... американдық саясаттың Қиыр Шығыстағы әдісін
айқындап беріп, АҚШ және осы ... ... ... ... ... шиеленіскенін қөрсетеді.
Сонымен қатар, жұмыс барысында ... ... ... ... Қиыр ... саясаты». атты монографиясы пайдаланылды.
Бұл жерде ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ғ. ... ... ... ... қатысты саясатының мақсаты, міндеті, ... мен ... ... бөлісу үшін тартыс және американдық» «ашық
есік» доктринасы атты монографиясы мен «Қытайдың ашық есік доктринасы ... ... ... ... ... ... 1901 ... антиимпериалистік қөтерілісін басып-жаншуға ... ... ... ... шикізат қөздері мен тауар өткізетін
базарға айналдыру үшін тартыстағы ... ... орны мен мәні ... ... ... ... ... саясатын жүзеге асыруда
қолданылған тәсілдері қөрсетілген».
А.Л.Нарочниукийдің «Америка Құрама Штаттары мен ... ... мен ... ... агрессиясы» және А.Гальпериннің «Жапон аппекциясы
қарсаңындағы халықаралық қатынастардың Корея мәселесі» деген мақалаларында
жапон-қытай және орыс-жапон ... ... ... мен ... ... ... жоспарлары мен қызметтерін АҚШ үкіметінің қолдау
саясаты ашық баяндалған.
Дипломдық жұмыста сонымен ... , ... ... ... ... және В.И.Лениннің еңбектері пайдаланды.
Шетел тарихшыларынан Қытай тарихшысы Цинь Бэнь-Лидің ... ... ... ... ... атты ... орынды, бұл еңбекте АҚШ-тың Қытайға экономика енуі жөнінде ... ... ... мақсаты-ХІХ ғ. аяғы –ХХ ғ. басында ... ... ... және осы ... ... асыру әдістері, сонымен қатар
қолдану ерекшеліктерін зерттеу болып табылады. Қойылған ... ... ... ... ашу ... ХІХ ғ. аяғы мен ХХ ғ. ... Қиыр Шығыс аймағында АҚШ-тың
империалистік жоспарының мәнін ... және ... ... ... экономикалық, сонымен қатар саясибағытын айқындап ашу.
Екіншіден Қытайға американ капиталистік ені процесін және оның басқа
империалистік державалармен ... ... ... үшін ... ... ... Жапонияға байланысты ХІХ ғ. аяғындағы 1804-1805
жылдардағы орыс-жапон соғысының қарсаңында және ... ... ... мәні және ... ... ... отырған кезендегі АҚШ-тың Кореяға қатысты
саясатын қарастырып, Жапонияның Кореяны езу ... ... ... ... анықтау.
І тарау
ХІХ ғ. аяғы мен ХХ ғ. басындағы АҚШ-тың ... ... ХІХ ғ. ... ... отарлау саясатындағы Қиыр Шығыс аймағы
ХІХ ғ. аяғында АҚШ отарлау ... ... ... оның
аймақтарының бірі Қиыр Шығыс болды. Бұл ... ... ... ... ... түсіндіруге болатын еді.
ХІХ ғ. соңғы үштен бір бөлігінде АҚШ ... даму ... ... және капиталдық шоғырлану барысы мұнда ерекше ... ... ... ... жүзілік капиталистік шаруашылық жүйесіндегі
үлес салмағы өсті.
Осындай жағдайлармен АҚШ ... ... ... ... ... назары ХІХ ғасырдың аяғында Американ
континентінің шегінен асты. Бұған ... ... әсер ... ХІХ
ғасырдың аяғында елдің ішкі жағдайының дамуы-Американ континентінде отарлау
саясатының аяқталуымен, ... ... ... отырып, Тнық мұхитқа қарай
жылжып «шекаралық» жойылуымен қөрініс тапты.
ХІХ ғ. ... ... ... ... ... соң,
өнеркәсіп өнімінің үнемі өсіп отыруына ... ішкі ... ... ... ... ... ете алмады; 1870 жылдан 1800 жылға
дейін мойын 8 есе өсті, қөмір кені-10 есе, ... ... –15 есе ... 138 млн. ... 2123 млн. ... 112 млн. тонна қатысында
қөрсеткіштері өсті; өндірілген өнімнің бағасы 3 есе ден аса ... (1( ... ... ... ... 9/10 бөлігі ... ішкі ... ... 1898 жылы осы өнімнің 1210 млн. доллап құнына ... 1/10 ... ... ... ... ... ... өтуіне байланысты Американның сыртқы саудасының ... ... ... ... ... түсті. Сөйтіп, 1880 жылы АҚШ экспорты 851,1
млн. доллардан 1808 жылы 1233,7 млн. ... ... өсті ... ... шығару экспортты 1800 жылы 500 млн. ... ... ... келе жатқан американ империализмі жаңа шикізат қөздері мен
өткізу рыногын қажет етті.
ХІХ ғ. аяғы мен ХХ ғ. ... АҚШ ... ... ... ... оның ... әсер етпей қоймады.
АҚШ-тың империалситік саясатын ... ... ... ... ... дамуындағы біздің жоғарғы ... ... деп ... өз ... ... Мак Килли бізге
енді капиталдың одан арғы ... ... ... ... ... ... қөздерін іздеу керекпіз (1(
Американ өнеркәсіп иелерінң ... ... ... былай деп
қөрсетті. «Американ фабрикалары американ халпына қажет өнімнен артық ... ... ... оның ... ... алатын мөлшерден қөп
өнім өседі. Тағдыр бізге саясатымызды болжап берді, дүние жүзілік сауда
біздің ... болу ... және біз ... ... ... ... ... күшті империалистік державаға ретінде шықты.
Осындай жағдайда Құрама ... жаңа ... ... рынок қажет
болды.
Бұл уақытта дүние жүзі Европалық капиталистік дерважалар ... ... еді. ... ... отар үшін ... ... ... ХІХ ғ. аяғы мен ХХ ғ. басында АҚШ-тың сыртқы саясаты ... ... ... ... ... ... ... ілінді, бұл аймақта іскер адамдарын экономикалық ... ... ... және тауар өткізетін ... ... ... ... ... қөзі ... Бұл, әрине, Қытайды
отарлау аймағы ретінде қызықтырды. ... ... бұл ел ... ... ... бөлінбеген еді, сондықтан да олармен күресу
арқылы ықпал ету ... ... үміт ... Жапонияны айтатын болсақ, АҚШ-тың ірі буржуазиясын ол Қытайға және
орыстардың Қиыр Шығысына енудегі одақтас ретінде ... және ... ... ... ... ретінде де қызықтырды. Соның
ішінде АҚШ монополистері Тайвань мен Кореядағы ... ... аса ... ... ... ол қөптиненталды Қытайға есік ашатын
еді.
Сөйлеп, ХІХ ғ. Қиыр Шығыс АҚШ-тың отарлау ... ... ғ. ... бастап Құрама Штаттар Қиыр Шығыста, әсіресе Қытайда
эспандисияны жүзеге асыру үшін қажет деп, Тынық Мұхит жағалауында ... ... ... Бұл ... ... аралын басып алу әрекетінен және
1894-1895 жылдары Жапон-Қытай соғысы кезінде Жапон ... ... ... ... алып 1900 жылы 7 қарашадағы осы жеңісті ... ... ... ... ... А. ... Соч., с ... келісім бойынша АҚШ осы аймақта экспансияны таратуға мүмкіндік беретін
Тынық Мұхиттағы майқызды ... ... қол ... ... Пян ... бұл жөнінде былай деп ... ... ... шын мәнінде Азияны жаулардың басы еді- менің қосымша тағы да ... ... ... ... ... АҚШ ... дамуына мүмкіндік туғызған 1858,
1868, 188, 1884 жылдары Қытай, 1854, 1857, 1858, 1864, 1866, 1878, ... ... ... 1882 жылы ... ... дипломатиялық және сауда
келісім шарттары болды. Бұл келісімдер қәсіпкерлерді заң ... ... осы ... ... ... ... септігін тигізді. Келісім-
шарттардың түгелдей дерлігі тең емес жағдайда еді.
ХІХ ғ. аяғына таман американ капиталының ... енуі өсе ... ... егер 1895 жылы АҚШ-тың Қытайдағы экспорты 7857 мың ... 1898 жылы ол 16258 ... ... ... Қытай арасындағы сауданың өсу
қарқыны бойынша АҚШ барлық елдерді басып озды, 1888 жылы қытай арасындағы
шетел ... 1896 жылы ... ... 8320402 долларға өсті және
оның 60 проценті АҚШ үлесіне тиді (1(. Бірақ Қытайдың сыртқы ... үлес ... ... ... мен ... ... ... еді. 1896 жылы АҚШ-тың үлес салмағы 67 процент, Европалық державалар
245 процент, Жапония-8,4 процентке тең болды ... ... ... оратлық сипат алды.
2. Геремик С.Б. Политика США в Маньчжурии в ... гг. и ... ... М., 1960, с ... ... А.А. ... за ... Китая и американская доктрина открытых
дверей. 1898-1900 гг. М.Л., 1965 ... ... А. Указ соч., с ... ... ... ... өнеркәсіп өнімінен тұрса, Қытай импортының
басты саласы шикізат болды. АҚШ ... ... ... ... ... ... әйнек, сандықтарын және т.б. тауарлар әкелді. Ал Қытайдан
АҚШ аршылмаған жібек, сурьма, руда және т.б. ... ... Цин ... АҚШ-тың Қытаймен саудасының отарлау
сипатына мән бере ... өз ... «АҚШ ... ... ... халқының тарихына қанды жалын тілімен жауылған»,-деп жазды
Қытаймен саудадағы ... ... ... Англия еді. Американ
экспортының алдыңғы қатарында мақта-маталары құнды, оның ½ -нен ... ... ... ... да АҚШ ... жол ... ... 1902 жылы
Англияның мақта-мата бұйымдары 55,3 процент құраса, АҚШ Қытайдағы мипорттық
бүкіл құнының 26,8 ... ... ... ... ... ... ... үлесі өсе түсіп, Англияның бағыты әлсіреді. 1887 ... ... ... ... тоқыма бұйымдары мен саудасы 120 проценттен аса
өскенде, ... бұл ... тек 14 ... ... ... АҚШ-пен
Англия арасындағы қатаң бәсекелес болат бұйымдары мен ... жол ... ... да ... ... –американ бақталастағы бұл салада
шиеленіскендігі соншалықты, тіптен замандастары оны «Ватеркоо саудасы» ... ... ... ... бақталастарын ығыстыра алды, өйткені
американ правда ашық ... ... ал ... ... ... 12 мың (1(
болды. Бұны, әрине, Қытаймен саудада АҚШ демпингті қолданысымен ... ... ... ... ... беріп қойып,
1. Фурсенко А.А. Указ. соч., с 79, 80, 81
Англия Орталық және Оңтүстік ... ... ... өзін ... ... Қытай саудасында үстемдікті сақтап қалу үшін барлық ... ... ... жәй, ... ... ... ауданы Маньчжурия
қызықтырған еді. Ол американ тауарларын өткізудің басты рыногы ... ... ... Нючжуан және Чидуда бүкіл Қытайдағы
Американ экспортының шамамен 2/3-і жұмсалды. АҚШ осы ... ... оны одан әрі ... ... Ашур ... өлкеге жылжудағы
плаударм ретінде пайдаланғысы келді. Бұл өлкенің ... ... ... қөзі ... Қытайдың солтүстігінде АҚШ ең алдымен Ресей тарапынан туған
қарсылыққа соқтығысты. Өйткені бұл аудан Ресейдің «Ықпал ... еді ... ... орыс ... зиян ... ... орыс саудасының
басты саласы (керосин, мата, ұн) сәйкес келді, 1896 жылы Ресей бекітілген
КВЖО ... ... ... пайдалану жөніндегі Қытайға
енгізілген шаруаларға салымдарын тмендеуге рұқсат алды, ал 1898 ... ... ... алу» ... ... ... Маньчуриядағы жағдайын одан
әрі бекітіп алды, бұл, әрине, американ ... мен ... зиян ... ... ... ... ... Қытайдағы күрделі бәсекелесі
Германия болды. Олардың бәсекелестігі әсіресе ауыр өнеркәсіп тауарларын
сатура ... ... ... ... ... ету ... етуге қызықты, бірақ Германия Америкаға түбелейлі қарсы тұра
алды.
1. Гримм ... ... ... документов по истории международных
отношений на Дольнем ... ... М., 1927, с 119-121 ... ... ... АҚШ Қытайдағы экономикалық саясатында капитал
енгізуде «ықпал ету аймақтарын» басып алу бірінші орынға ... ... ... ... АҚШ және ... империалистік державалар арасында Қытайдың
экономикалық дамуының маңызды тетігі-темір жол мен өнеркәсіп ... ... ... ... ... осы ... Қытайдағы теміржол құрылысының
келешегіне басты назар ... ... ... жол ... ... үшін арнайы «Американ Чайка дивелопмент компания» синдикаты құрылды.
Бұл компания мақсаты Солтүстік ... ... ... оны ... темір
жолымен біріктіру еді. Бұл темір жол конкуссиясының жобасы дайындалды. ... ... ... Ляоруж бұғазының кез-келген бір портынан басталып,
Нючжуан, Мух деп және ... ... ... ... созылады. Гириккен ары
Цицикар арқылы созылып немесе басқа тәсілмен орыс Транкесібір теміржолының
кез келген жеріне дейін ... ... ... Одан ... ... ... Оңтүстікке Корея шекарасына ... ... ... ... компаниясы» әрекетіне Ресей тарапынан түбгейлі қарсылық туады.
Нәтижесінде, американдықтар екінші сатыдағы Ханькоу ... (1( ... ... ... ... аралығында Қытайда американдықтар небәрі ұзындығы 480
км. құрайтын бір ғана темір жол құрды, ал Ұлыбритания болса-90 ... ... км): ... 2400 ... созылған 3 темір жол; Германия-2 темір
жол (1150 км); ... ... (670 км) ... ... ... ... ... ісі де мәз емес еді. 1900 ж.
1. Фурсенко А.А. Указ соч. Приложение с. 180, ... ... ... ... ... 24,7 млн. ... ... бүкіл шетел капитал енгізудің 5 процентін ғана ... Олар ... ... ... өнеркәсіп инвестициялары-17,5 млн. доллар,
қытай займы-2,2 млн. американ діни ... ... млн. ... ... үлесі «Стандарт Ойл» компаниясына түсті, бұл
компания мұнай тауарларын сақтауға арналған үлкен резервуар соқты және ... ... ... болды. Инвестицияның бір бөлігі тоқыма өнеркәсібіне
жұмсалды жұмсалды, американдықтарға ... ... ... ... ... Қиыр ... ... жағдайын тұрақтандыру мақсатымен
миссионерлік қызмет ұйымдастыруға қөп қөңіл бөлді. 1800 жылы тек ... ... ... ... ... ... астам қоғам құрылды.
Миссионердің саяси және ... ... Қиыр ... ... ... ... таратуда маңызды жұмыс атқарды. Қытайда
миисионердің қөмегімен ашылған оқу ... ... ... еді ... ... ... қытайларға «американ ... ... бас тұру ... ... сақсаты қытай шетел
қанаушыларына қарсылығын бәсендету болды. ... Қиыр ... ... идеологиялық авангарды ретінде таныстырылып,
американ сауда және ... ... ... ... ... ... түрлі, дипломатиылық; саяси және әскери акцияларына жәрдемдесті.
Америка үкіметі мен іскер адамдар ... ... ... ... олар оған ... және ... қолдау
қөрсетіп отырды.
1. Колониальная политика капиталистических держава 1870-1914 М., 1967, с 54
Американ тарихшысы ... ... ... бір ... ... ... орынды, қытайлар миссионердің қызметін «Батыс империализмнің құрама
бөлігі ретінде ... ... Қиыр ... ... үйлеспеді, бір жағынан,
қөптеген капиталистік ... ... ... ... ... мен ... ие болды. Екінші жағынан, басқа
капиталистік державалар: Англия, Ресей, Германия, Франция да Қиыр ... ... бұл ... ... ... ... Бұлар АҚШ-тың Қытайдағы
күшті бәсекелестері болды.
3. АҚШ-тың ... ... ... ... ... ... ... тауар өткізу рыногы ретінде
және шикізат қөі ретінде ... ... АҚШ ... қатты
қызықтырды. Қытаймен сауда ... - деп ... ... ... нағыз елеулі сауда факторы болып табылады. Америкаға осы
сауданы бақылау бағытын ... ете ... ... ... ... қарсы американдық мақта, бидай, темекі өндірушілерге,
сонымен қатар киім мен машина өндірушілерге қарсы ... ... ... 1899 жылы ... ... ... ... фабриканың бір тобы
бірнеше сенаторға хат жолдады. Олар Қытайда батыл саясат жүргізуді талап
ете отырып, былай деп ... ... ... ... қөпшілігі Қытай
саудасы үшін тауар өндіріп отыр. Егер осы сұраныс бір ... ... онда ... жабуға тура келеді» (1( , -деген.
1. Добров А. Указ соч, с ... ... ... ... ... ... арасында
Қытайдағы «ықпал ету аймағын» бөлесу, ... ... ... ... ... ... ... қарамастан, АҚШ-тың Қытай сыртқы
саудасындағы үлестік салмағы Англияға ... да ... ... ... Жапонияға жол беріп қойды. 1896 ж. АҚШ-тың Қытайдағы ... ... ... 6,7 млн. ... ... ... ... млн. доллар, Жапония-8,4 млн. доллар құрады
АҚШ-тың конуссия үшін ... ... ... ... ... ... ... Американ капиталының экспансиясын дамыту үшін
қолайлы жағдайлар ұйымдастыру американ дипломатиясының басты мақсаты болды.
Оны шешуде, ... ... ... экономикалық экспансиясының
маңызды қаруларының бірі болған «Ашық есік» доктринасы құрылды.
Бұдан бұрын АҚШ-та Қиыр ... ... ... ... Концепция бойынша Американың «тіршілік етуі ... ... ... ... осы ... ... ... деп
келтірілді. Бүкіл ХІХ ғ. бойы АҚШ-тың Қытайдағы саясатының негізгі қолайлы
жағдай туғызу принципі болды. Енді ... ... ... ... одан әрі ... ... ... ету аймағы» үшін
күреске шиеленістірудегі жаңа саясатқа ұласты. «Ашық есік» ... ... одан әрі өріс ... ... ... болды. Қытай
империясын ірі капиталистік державалардың жаңадан бөліске салуы ашық ... енді ... ... мен ... ... Бірақ, ең маңызды
фактор болып Ресейдің Қиыр Шығыстағы, әсіресе Қытайдың ... ... ... еді. Бұл ... Америка капиталистері де
қызыққан еді. Осының барлығына ... ... ... күннен-күнге күшейіп, қауіпті болып, үрейі нышан тудырды. «Біз
осы рынокты қолға алу керекпіз,-деп ... ... ... ... Фрайолай болмағанын күнде Қытайда төңкеріс басталады» (1(.
Осындай нақты жағдайда «Ашық есік» доктринасы қалыптасты.
Державаларға қажетті ... ... ... ... ... Оны АҚШ ... ... АҚШ –тың Қиыр Шығыстағы
саясаттың «авторы және кіндік ... деп ... ... орыс ... Рутковскийдің айтуынша Рокхил Ақ Үйдің «шексіз сеніміне» ие болды
және орың қатысуынсыз «Қытайға байланысты бірде ... ... ... ... ... ... білдірген
АҚШ-тың монополиялық ортасы болды. Олар 1898 ... ... ... бірі ... ... «Ашық есік» принциптерін жариялауды
қолдаған еді. Осыған ... айта ... ... ... ... американ-азиат ассоциациясымен тығыз байланысты еді. ... ... ... және ... ... және ... дивелопмент компанияның» жетекші тұлғасы ... ... ... ... 1889 жылы қазанда Рокхат өзі американ-азиаттық ассициясына
мүше болып үнеу жобасын ... ... оның ... ... ... даярлауда Рокхил сол уақытта Вашингтон ға келген қөп
жылдары Қытай теңіз таможнясының шиеленуіндегі болған А.Хилкидің ... ... ... ... державалардың бірікке
қызметтерінің келісім шарты ретінде дайындалып, талқылаумен қол қоюға
арналған еді.
1. ... А.А. ... соч, с ... қейіннен АҚШ үкіметі дипломатиялық жобаны ұсынуға бел буды.
Рокхилдің державаларға ұсынған үндеудің жобасын АҚШ
президенті қолдап, 1899 жылы 6 ... ... ... ... ... пен ... ... дипломатиялық өкілдері арқылы
осы үкіметтерге жобаны ұсынады. Осы «ашық есік» доктринасын кейде Хэй
доктринасы деп ете ... Бұл ... ... ... ... бірлесіп қызмет жасауға шақырады. Біраз уақыттан соң ... жоба ... ... мен Италия үкіметтеріне жолдады және олардың
мазмұны ұқсас болды.
Жобада былай делінді: «Біздің үкіметіміз Қытайға қызыққан ... ... ... ... ... ... жолды қолдауға шақырды»
(1(
Бұл жолдар төмендегідей:
1. Ол «Держава» Қытайдағы ықпал ету аймағына ие болған немесе
жалға ... ... ... мен ... ... ... ... өткен «ықпал ету аймағындағы» (Порта Франконы
есептемегенде) барлық порттарда ұлттық ... ... ... ... ... қытайлық баж салығы қолданылады. Осындай
жолмен ... баж ... ... үкіметі талап ету керек:
3. Осы «ықпал ету аймағында» ... ... ол ... ... ... баж салығын өз кемелерінен жоғары алмайды, ... ... да ... баж ... құны бірдей болуы керек (1(
Алғашқы қөзқарасқа бұл американ ұсынысы АҚШ-тың Қытайдағы
сауда дискриминациясына қарсы бағытталған болып қөрінеді.
1. Хрестоматия по новой истории ... М., 1959, с ... шын ... ... саудасындағы тең мүмкіндіктер
жағдайында өзінің экономикалық артықшылығына сүйеніп, АҚШ өз уақытында
Қытайдағы ... ... ... мүмкіндіктер алады.
«Құрама Штаттары Қытаймен сауданы монополиялануға тырысады»,- деп
герман дипломаты ... атап ... ... ... ... ... саясатын жүзеге асыру әдісіне айналатын еді. АҚШ-
тың осы құжатта қөрсетілген негізгі ... ... ... ... ... ... орнату болды.
Сонымен қатар «ашық есік» саясаты толығымен ... ... жоқ, 1899 жылы 22 ... ... ... жолдаған жобасында
АҚШ үкіметі: «басқа державаның қандай болса да провинцияға ықпалын немесе
империядағы ... ... да ... ... айтып, өзінің
баяндамасының мақсатын Қытайда ... ... ... ... ... ... ... Соның арқасында ... ... ... әкімшілік реформаларының пайдасын шешіп,
Қытайда императорлық үкіметті ... және ... ... ... (1(. Сонымен американ дипломатиясы АҚШ-тың Қытайдағы саясатының
маңызды мәселесіне қөшті. «Қытайдың территориялық және ... ... ... ... ... АҚШ ... мақсатарын қөздеді: Қытайдың
тұтастығын қолдай отырып, АҚШ өзін Қытайдың ... ... ... арқылы империалистік державалар саясатына қарсы наразылықты
тоқтатып, Қытайдағы антиимпериалистік ... ... ... тіл ... құрамына айналған Маньчжур династиясының
1. Колониальная политика с. 314
дамуына жол бермеуге тырысты.
Сонымен қатар жобада келтірілген державалардың Қытайдағы
«біріккен әрекеттері» жөніндегі ұсыныстарымен ... ... ... мен ... ... ... ... Қытайды бөлу
саясатын қарама қайшы ... ... ... АҚШ ... ... билігін нығайту жолымен жергілікті провинциялық ... ... ... ... ... тәртіп бойынша Пекин
үкіметінің келісімімен басқа тағы ... ... ... ... ... жергілікті өкіметтерінің де келісімі қажет етті.
Сонымен бірге әсіресе Қытайдың ... ... ... ... ... енуі ... құрылған еді.
Мыне, американ империализмнің «ашық есік» доктринасына орын
алған негізгі мақсаттары осындай еді.
Бірақ Хэй доктринасын мойындау мен капиталситік ... ... ... ... қол жету оңай ... жоқ. ... ... болмады, нәтижеге жетуде американ дипломатиясы біраз күш
жұмсауына тура ... Әрі ... ... ... әрі ... ... ... нақты салдармен анықталды. Тек қана ... ... ие ... ... ғана американ жобасымен тең және сөзсіз
келісті. Жапонияда «Ашық ... ... ... ... ... қондырғысымен сәйкес келгендігі соншалықты, АҚШ-тағы
Ресей дипломатиясының өкілі Касилидің сенімді мәліметтері бойынша, Жапония
үкіметі де ... ... ... тап ... сұраныспен сөз
сөйлеуден бас тартпас еді» (1(.
1. Фурсенко А.А. Указ. соч., с 159
Англия екі жақты ... ... онда «Ұлы ... ... ... ... ... жолға алған Вейхайвей территориясына
және Ұлыбританияның Қытайдағы ... ... ... ... ... ... тап ... келісімді басқа да державалар қолдаса «Американ демаршына
байланысты қолайлы позициясына Франция мен Германия алды. Франция ... ... әлі де ... ... ... ... қысы
келмеді. Ал Германия «ашық есік» доктринасы арқылы ашылған «ықпал аймағына»
енуді үкіметтенді.
Ымыраға келмеген тек Ресей болды, өйткені орыс ... ... ... ... ... ... ... болды. Осы жерде
АҚШ-тың ықпалының орнауы патша үкіметінің жоспарына қарама қайшы және ... ... ... АҚШ пен ... үкіметінің американ ұсынысының
қабылдау жөніндегі келіссөздері үш айға созылды. АҚШ тың ... ... ... ... ... оның ... Қиыр Шығыста
бірде-бір мәселе шешілмейтін еді. Ол ... ... ... ... КСРО ... ... мен ... тасылатын тарифімен қатар
оның соңғы пунктерінде жүк ... мен ... ... КВЖД ... ... Осы занды жолмен жеткізу Қиыр Шығыстағы біздің экономилық
мүдделеріміздің ... ... ... ешқандай пайда
қөрмейміз,-деп жазды. Нәтижесінде Ресей АҚШ жобасына берген территориясына
байланысты ... ... ... ... ... ... ... ашық порт құруымен білдірді. Егерде болашақта ... ... ... ... баж ... басқа да шетел тауарларына қойылған
тарифпен бірдей есептелінеді.
Қазіргі ашық порттар немесе болашақта шетелдік саудаға арналып
Қытай ... ... ... және ... ... алған территориялар
тыс жатқан жерлердегі баж салығы жөніндегі мәселені Қытай ... ... ... ... бұндай шешімге келу ... ... ... ... жағдайда ғана негізделді (1(
Сонымен, ХІХ ғ. мен ХХ ғ. шегінде АҚШ-тың Қиыр Шығыстағы
экспансиясының басты аймағы Қытай болды. «Ашық ... ... ... АҚШ ... ... ... Қытайда нығаюын қөздеген еді.
Алайда сәтсіздіктерінің бірі осы ... ... ... ... ... есік аша ... болды, өйткені Ресей бұған
қатысты ешқандай міндеттеме алмады. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... сенім жоқ еді.
3. АҚШ-тың «Ихэтуандар» қөтерілісін басуға ... және ... да ... ... Қытайдағы
экономикалық отарлау саясатына қарсы және осы елдердің ішкі істеріне
араласуына қарсы Пекинде ұлт-азаттық қозғалыс өршіді. ... ... ... қоғамының басқа руымен антипериалистік қөтеріліс туды. Бұл
«Жирек сайтандарға» яғни қытайлардың айтуы бойынша отаршылдарға ... ... ... ... ... қытай халқы американ мисионерлерінің
қызметіне өшпенділікпен қарады.
Әсіресе европалықтарға ешпенділік себебі (2( қөтерілісшілер
миссионерлер мен саудагерлердің ... ... ... ... ... жойып, адамдарын өлтірді. Боксерлік прокламациялар Пекин
қөшелерінде жаратылды.
1. Красный архив. 1926, т. 14, с., 11, ... ... Р.М. ... соч., с 43
Листовкаларда «Аспан тәңірі .. 8000000 аспан ... ... үшін ... ... 1900 жылы 12 маусымдағы ... ... ... ... ... бастап, бірнеше ірі шайқастарда ... Енді ... ... мен ... ... әскерлерге
өзінің жеңімпаз қимылдарын жалғастыру үшін императорлық комиссиялар
жіберілді ... ... ... ... ... Пекиндегі
елшілік кварталын қоршауға алды. Ихэтуандар қөшерілісі Қытайдағы шетел
үстемдігіне қауіп ... ... ... ... қөзі ... АҚШ ... ... орыс сенімді өкілі Де Ваннаның хабарлауынша ... ... ... ... Американ халқы бұрғылау ... ... ... ... ... да ... ... Қытай жөніндегі
халықтар мен мақала ... ... ... Ресми баспа өкіметтен
жазалаушы экспенция ұйымдастырып Қытайға ... ... ... ... ... ... үрелі соқты: «Американ Чайка дивелопмент
компания» мемлекет хатшысы Хэйге хат жолдап: өздерінің өмірі мен ... ірі ақша ... ... ... ... қалу ... күш қолдану
саясатын талап етті.
Қоршауда қалған миссиландырды қорғау және босатуды сылтауратып ,
импреиалистік ... ... ... даярлауды бастады. Оны даярлау
барысында державалар арасында ... ... үшін ... ... кешті.
Кім Пекиндегі елшілік кварталын азат ... сол ... ... және ... ие болатындығы және ықпалға ие болатындығы анық
болды.
Осындай шиеленіскен жағдайда АҚШ ... ... ... және ... күштің әлсіздігіне қарамастан, интервенцияға
қатысу шешімін қабылдайды. Қөтерілісті басу ... ... ... ... ... ... түсіне отырып, АҚШ ... ... ... ... бірі ... алға ... 1800 жылы маусым
айында Солтүстік Қытай жағалауында американ клейсері «Нью Арк» қөрінді.
Пекинге ... ... ... ... түсті, Пекинге аттанған
империалистік державалардың біріккен әскерінің құрамына генерал Чеффидің
қол басшылығымен 2100 ... ... мен ... ... ... ... Иесидің айтуынша «құтқарушы корпустың құрамына 2000
американ солдаты мен 6 ... ... ... ... ... ... ... саны
шамамен 5 мың адам болды (1(
АҚШ сонымен қатар Қытай теңіз жағалауында әскери-теңіз эскадрасын ... Цинь ... ... ... ... ... Олар ... Бекинге еркін кіруіне мүмкіндік беру жөнінде талдады.
АҚШ ... ... әр ... ... ... отырып
интервенцияны ұйымдастыруда ерекше ынта беру арқылы өзінің беделік қөтеруге
тырысты. Де ... ... ... ... әрқашанда бірінші орында
қөруге ынталанды.
Сонымен қатар АҚШ капиталистік державалар мен Қытай арасындағы деллал
ретінде ... ... ... ... ішкі істеріне
араласпайтындығын қөрсетіп, бар ынтасымен Цинь ... ... ... ... ... АҚШ ... орыс ... кассинимен әңгімесінде
Хэй солдаттарды Қытайға аттандыра ... ... ... тек ... Американ миссиясын қорғау мақсатын қойды. Және де қытай үкіметіне
қатысты мәжбүрлікке ... ... (2( 1900 жылы 3 ... ... ... ... және әкімшілік тұтастығын сақтауды
талап етіп ондағы мақсаты Қытайды бөлісуді тоқтатып, «ашық есік» принциптік
жүзеге ... ... АҚШ ... ... ... ету аймағын» бөлісуде бірінші
орында өзіне қамтамассыз етуге ... ... соң, ... айтуынша АҚШ басқада державалармен
бірігіп, Қытайдан 45 млн. ... ... мен ... ... ... ... толтыруды талап етті. (1(
Қытайдың тағдырын шешкен Бекиндегі ... ... ... ... болды. Мемлекеттік хатшы Лэйдің сөзі бойынша
американ дипломатиясының басты ... ... ... ... ... алу еді. ... ойды ... үкіметіне жақын Хэйдің және досы
Генри Адам. Ол өз ... ... ... мен бөлістің біреуін таңдау
жолы тұрды, АҚШ ең оңай сенімді және ... жол деп ... ... ... ... АҚШ ... бағытта қарқынды әрекет бастады. Ең
алдымен, Қытайды бөлісуде табысқа жету үшін ... ... ... ... еді. 1900 жылы 21 ... АҚШ ... ... түрде Ресейдің
Пекиннен әскерді эвакуациялау жепіндегі ұсынысын қабылдамайды. Ол тіпті
Англия, Франциямен тепе-тендік ... үшін ... ға ... ... ... еді. ... Пекиндегі конференциясындағы өкіметті мүшелері конгер
мен Пеккин бұл мәселені неғұрлым ұзақ уақытта соза ... ... ... ... ... ... тырысты.
Бірақ АҚШ-тың дипломатиялық қимылдары Қытайды бөлісуге дәмеленген
басқа да империалистік ... ... ... ... ... қарсылығына қақтығысты. Олар да өз тарапынан Қытайдағы өзінің
ықпал ету ... ... ... АҚШ ... нығаюына жол бермеуге
ұмтылды. АҚШ контрибуцияны төлейтін зиялды. Қытайдың мойнына салу ... ... ... ... ... мен ... ... қарсы
шықты. Алғашқы сәтсіздіктерінен кейін АҚШ қытай территориясында жерді
күшпен ... ... ... Бірақ мұндай әрекеттері Жапония ықпалының
астындағы самса шығанағына сатысты сәтсіздікпен ... ... ... ... байланысты Англиямен келісе алмады; Чтили провинциясында
да сәтсіздікке тірелді, өйткені бұл жерді басып ... ... мен ... ... ... ... ... Маньчжурия болды. Онда АҚШ
Ресейдің нығаюына барынша қарсы тұрды. Осы мақсатпен Пекхил Жапонияның және
Пекиндегі бірқатар ... ... ... ... ... ... ... таратып, орыс-жапон дауын арандатты.
1901 ж. 7 қыркүйекте Қытай мен шетел державаларына арасында ... қол ... Ол ... ... 450 млн. нан ... ... ... қойды
Антиимпериалистік Ихэтуань қөтерілісін басу барысында АҚШ Қытайдағы
өзінің ... жете ... ... ... және ... ықпал ету аймағына ие болуда табысқа жетпеді. Өзінің басты мақсаты-
Саньчжуриядан Ресейді қуып ... ... ... ... мен Англияны
пайдаланып, Қиыр Шығыста империалистік қарама-қайшылық тудырады.
ІІ тарау
ХІХ ғ. аяғы мен ХХ ғ. ... ... ... ... Жапония мен
Кореяға қатысты саясаты.
1. Жапонияға қатысты АҚШ-тың саясаты. ХІХ аяғы мен ХХ ғ. ... ... АҚШ ... ... ғана ... ... жоқ. Американ
империализмнің қөзі Жапонияға да түсті.
Біріншіден, американ монополистері Жапонияны өзінің тауарларын ... ... ... ... мен ... енудегі Қиыр Шығыстағы одақтасты ретінде
пайдалануға тырысты.
ХІХ ғ. 90-жылдарында АҚШ ... ... ... қөп ... 1868 ж. ... революциясынан кейін ... ... ... ... мен ... мемлекетке айналып,
әскер мен флотты қайта құрды. Милитаристік-империалистік ... ... ... ең ... Қытайды басып алуға кірісті.
Американ ... Қиыр ... ... ... ... ... яғни жапон минитаристерінің наразылық ... ... жол ... келді.
Қиыр Шығыста жапон агрессиясын қолдай отырып, АҚШ үкіметі алысты
болжайтын мақсаты болды.
1. Жапонияның ... ... ... нықайту.
2. Қиыр Шығыстық аймақта шиеленісіп кележатқан империалистік державалар
арасындағы ... ара ... ... үшін ... ... ... келді. Жапон капиталының біршама әлсіздігі арқылы және ең
қолайлы жағдай принципінің негізіне ... ... АҚШ ... ... мен Кореяға еніп, сонымен қатар Қытайдағы американ капиталының
позициясын кеңейтіп, нығайтуға ... ... ... ... ... ... саясаты 1894-1895 жж.
жапон-қытай соғысында қөрініс тапты. Жапония мен Қытай ... ... ... АҚШ ... Жапонияны қолдауы шешуші роль атқарды. АҚШ
президенті ... ... 1894 ж. ... ... АҚШ-ты Жапониямен
тығыз байланысты болуға шақырды. (1(
Жапон агрессиясын қолдау мақсатымен бұған дейінгі 1858 ж. ... ... ... ... 1894 ж. ... ... ... үкіметі
Жапониямен келісім шартқа қол қояды (2( Симоносекидағы Жапония мен ... ... ... де, яғни әскери қимылдар аяқталған соң да
АҚШ ... ... ... қолдау саясатын ұстанды. Жапон-қытай
келіссөздерінде АҚШ-тың ресми емес түрдегі хатшысы фосфет ... Ол ... ... ... делегациясының ақылшысы және әксперті ретінде қойысты.
Фостердің қөмегімен АҚШ үкіметі келіссөздер барысына ... ... ... ... ... ... шешім деп қабылдауға тырысты. «Симе
кеск» бейбіт келісім шартының бір тарауында ... ... ... ... енгізу және өнеркәсіп қәсіпорындарын құруға мүмкіндік
берді (1(. Бұл ... ... ... АҚШ дипломатиясының қысымымен
енгізілді және Қытаймен ... ... үшін ... ... ... ... еді.
Жапон –қытай келіссөздері кезінде АҚШ-тың позициясын Жапония үкіметін
қанағаттандырғаны соншалықты,
1. Нарочницкий А.Б. США и Японская агрессия в Корее и ... в ... ... ... АН СССР ... ист. и фил. 1950, №3 с ... премьер-министрі қөпшілігінің алдында Фостердің қызметіне ... ... ... ... ... ... АҚШ ... жеке хат жолдап, соғыс
уақытында қолданғаны үшін және бейбіт келісім ... ... ... ... ... үшін ... ... ХІХ ғ. соңғы кезеңінде Жапония мен АҚШ қарым-қатынасы
ынтымақтастықпен сипатталды. ... ... АҚШ ... арқасында
оларлдың Қытайдағы басып алған аудандарына қөзі түсті.
ХХ ғ. басында Американ Қиыр ... ... ... мақсатын-Қиыр
Шығыста өсіп келе жатқан Ресей ықпалын басу үшін, Жапония мен Ресей қарым-
қатынасын шиеленістіру болды. ... ... ... да ... ... күш ... теңестіру үшін Жапонияны пайдаланғысы келді.
АҚШ үкіметі жапон милитаризмінің арқасында Қиыр Шығыста ... ... тең ... мен ашық есік ... ... Жапонияның
ізімен алғаш Маньчжурияда, кейіннен бүкіл ... ... ... позиция бекіту еді. Ресеймен соғыс ошағын тұтандыра отырып, ... Қиыр ... өз ... ... ... иеліктерін
жапон агрессиясының назарын аударуға тырысты.
Сөйтіп, ХХ ғ. ... АҚШ ... ... ... ... ... ... Ресей мен Жапония арасын шиеленістіріп, біреудің
арқасында Ресейді әлсіретіп, Қиыр Шығыстағы өз ... ... ... ж. ... ... Ресейге қарсы бағытталған ... ... ... ризалықпен қарсы алынды. Ұлыбритания мен
Жапония арасында келісімге келген хабар бұл жердегі қолайлы әсер ... ... орыс ... Кассики. Ресейдің финанс микистрі С.Ю.Виттенің
айтуынша: «Бізге қарсы Қытай, Жапония, Америка, Англия ... ... ... ... .. біздің Маньчжурияны босатуымызды талап ете
бастады. АҚШ ... ... ғана ... ... ... мен Жапония
арасында әскери занжал тудыратынын біле отырып, АҚШ мемлекет хатшысы Хэй
1903 ж. 12 ... ... ... ... ... ... біздің
тарапымыздан аз ғана шараны түсініп, егер біз мақұлдасақ олар Ресейге шап
беруге дайын» , -деп ... 1804 ж. 12 ... ... бола ... ... саясаты Жапонияны қолдайды -деп жапон үкіметіне хабарлады.
Орыс-жапон ... ... ... ... АҚШ тың ... мынадай
міндеттер тұрды:
1. Рсеймен күреске өзінің толық бейтарап толығын сақтай отырып,
бар мүмкіндігіне Жапонияға қөмектесц.
2. Жапонияның кореяны ... ... ... ... ... соң ... ... жол бермеу.
Сөйтіп, президент Рузвельттің ... ... ... ... ... ... ... соғыс екі жақтың да әлсіреуіне
дейін созыла бергені, біз үшін тиімді» . Тап осы ойын ... ... ... ... Жюсеран бөліскен: «Егер соғыс нәтижесінде орыстар
мен жапондықтар неғұрлым бірбіріне тоқтасып, әлсіреп тұрғаны бізді ... ... ... қимылдар аяқталған соң Жапония мен Ресей арасындағы
бейбіт келіссөздеріне делдап болу арқылы Қиыр Шығыстағы Американ ... ... ... қол ... Бродский Р.М. Указ. соч., с 131
5. Осы міндеттерге қол жеткізу үшін 1804-1805 жж. орыс –жапон
соғыстары ... ... ... ... және экономикалық
сипаттағы шаралардың ... ... 1804 ж. ... айындағы американ
(«Американское обозрение») журналында журналист Вольф Чербрандтың мақаласы
басылып шықты. Автор ... ... ... ... тура ... ... соғысы аяқталған соң Американың Қиыр Шығыстағы
иеліктерін экономиканың дамуына мән ... ... ... ... ... да. Бұл үшін ... Американ тапиталы мен ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп өнімдерін
өткізудің аймағы кеңейеді.
Американ саудасы үшін Қытай да өзінің мағынасын жоғалтпайды. ... ... ... өзі ... ... солтүстік Қытай
провинцияларында американ саудасының ... ... ... ... ... кейін Жапония, әрине, әлсіреп шығады. Бұл да АҚШ үшін
тиімді. ... ... ... Жапония бізден Қытайдағы сауда үстемдегіне
таласуға шамасы келиейді. Сөйтіп, ұзақ ... бойы ... ... ... болмайды…
Сөйтіп, Қиыр Шығыстағы соғыс қалай аяқталмаса да, АҚШ-тың сауда
мүмкіндіктері тек қана жеңеді.
Құрама ... ... ... ... ... ... ... оған барынша қолдау қөрсетті. Ресейге қарсы Жапонияның ... басы АҚШ ... ... ... ... ... Ресей елшісі Кассани Ресейдің сыртқы істер ... ... ... ... АҚШ ... қарсы алып
отырды. Соғыс қимылдарының басталғанына екі күн ... ... ... ... деп жазды: «Соғыс орыстар үшін бастылды. Бірақ, шынымды
айтсам, мен жапон жеңіске ризамын, өйткені Жапония біздің ... ... ... ... АҚШ ... ... айта ... Жапонияның өнім ретінде оның мүддесін қорғайтындығын ... ... ... ең ... ... ... ... мен Франция
үкіметі, егер Жапонияға қарсы құрғандығын естісе, Жапония ... ... ... ... бар ... жұмсайтындығын айтты. Кейіннен Рузвельт
басымнан-ақ Жапонияны ... ... ... ... ... қажет барлық шара қолдайтынын мойындайды. (1(
Орыс-жапон соғыстары жылдарында американ ... мен ... күші ... ... қөрсету мен барынша ... ... ... Қиыр ... ... әскери барлаушылары, сонымен ... ... ... орыс ... орналасуы мен жаңадан тансану
мәліметтерін жинап, жопандықтарға құнды деректер беріп ... ... ... ... ... тығыз болды. Жапондықтар Сібір мен
Маньчжурияда болып ... ... ... сол жерден өтетін американдықтар
арқылы мәліметтер алып отырды,-деп соғыс ... орыс ... ... ... ... ... Жапонияға қарапайым сауда
қатынас қағаз ретінде жіберілді.
Америакн жапон басшылығының ... ... орыс қа ... хунхуздардың диверсиялық отрядының құрамына кірді. Осындай
отрядтардың басшыларының бірі ... ... ... Хрестоматия по новой истории. 1870-1918 М., 1953, с 393
2. ... А. ... соч., с 140, ... ... кезіндегі Қытайдағы американ дипломатиясының қимыл
әрекеті ерекше ... ... ... ... американ консулдары
Маньчжурияға, яғни ... ... ... ... ... ... мүмкіндік
алатын еді. Олар жапон басшылығына орыс әскерінің қимылдары жөніндегі құнды
мәлімет ... ... ... ... Ресей үкіметінің талабымен,
қарсылығымен американ үкіметі Маньчжуриядағы ... ... ... ... АҚШ үкіметі әскери қимылдардың ... ... ... ... да ... ... маньчтуриядағы
жапон әскеріне қарсы шабуыл әрекетіне бөгет жасауға тырысты. Бұл үшін
американ дипломатиясы мен ... ... ... Қытай үкіметін
әскерді Маньчжурия шекарасына шоғырландыруға мәжбүр етті. ... ... ... орыс ... ... аудартып, жапондықтармен жүріп жатқан
әскери шептен барынша орыс әскерінің санын азайту еді.
Американ дипломатиясы ... ... ... ... ... ... Жапоняиның табыстарын қөре отырып, орыс ... ... ... ... ... ... ... хатшысы
Хэй өздері жариялаған Қытайдың бейтараптығымен ... ... суын ашық деп ... ... ... ... орыс елшісі Лессор,-американ
үкіметі өзінің өкілдері арқылы, бізге қарсы Қытайдың ісіне аралысты: «АҚШ-
тың әрекетінің ... күші ... ... ... күші ... ... Вашингтоннан Кассини хабарлады. Дипломатиялық қолдаудан ... ... те ... ... ... қаражаттарға байланысты
жапонияның финанс жағдайы нашарлап кетті. Осындай қиынқыстау кезде Жапон
экономикасы ең ... АҚШ тан ... ... ... ... 1804 ж. ... Я.Шифф ұйымдастырған «ұлттық және коммерциялық банк фирмаларының
құрамындағы американ синдикаты АҚШ-тағы жапон заемдарын ... ... ... ... ... ... ... 25 млн. доллар қөлемінде подписка
ашты. Заем ... үшін ... ... ... ... ... Жапон
өкілі, Жапон банкінің вице президенті және болашақтағы премьер министрі
Ганахаси, -американ ... ... ... Бұл заемның шын
мәніндегі мағынасы, деп білдірді АҚШ тағы ... ... ... ең ... ... ... тапқандығы.
1804 ж. қараша айында Жапония үшін 60 млн. доллар қөлеміндегі екінші
ағылшын-американ ... ... АҚШ та ... ... ... ... ... американ үкіметінің өзі істері. «Американ
үкіметінің ... ... ... капиталының жапон финанс
операциясына енгізілуіне ... ... жоқ, ... ... ... ... ... ие бола алатын еді. Үшінші заем 1905 ж. наурызда
шығарылып, 150 млн. доллар құрады, ал маусымда ... заем ... ... 30 млн. фунт ... ... ... ... заем дарының 44
процентін таратты. Бүкіл әскери қаражаттың қөлемі 1508470 мың ... ... ... 306974,8 мың бере ... бүкіл соғыс қаражатының
20 процентін жапты. ... ... ... финанс жоспарлары
сәтсіздікке ұшырайтын еді және ... өзі де ... еді» (1( деп ... ... ... ... ... қару-жараққа, оқ-дәріге, шикізатқа,
жабдықтарға және азық-түлікке деген сұраныс туды.
1. Добров А. Указ. соч., с 146-151
Ал ... ... және ... ресурстардың шектелген
мүмкіндіктерімен АҚШ сыртқы саудасы.
Құрама Штаттары ... ... пен ... ... ете ... Жапон сыртқы саудасында бірінші орын алды. 1804 ж.
Жапонияның АҚШ-пен барлық сауда қөлемі 159; 366 млн. иек болды, ал 1805 ... 286 млн. ... ... ... ... ... АҚШ 2-орында болды.
Жапониядағы американ экспортының негізгі салалары қару-жарақ, ... ... ... локомовтер және теміржол вагондары, электр
тауарлары, бу ... дәу ... , кеме ... ... ... ... да темір және болат заттары, мақта, бидай-қысқаша ... ... ... ... ... барлығы болды. Жапониядағы американ
экспортында маңызды орынды азық-түлік алды. АҚШ толығымен ... ... ... алды, елге беретін ұнның 90 процентін АҚШ қамтамассыз етті.
Тез қарқынмен ... еш ... ... есті: егер 1803 ж.
1485 доллар құраса, 1905 ж 1. 323 млн. доллар ... ... І. ... орыс ... ІІ. Николайға жазған
хатында Қаңылтыр консервілерінің қөп бөлігі Жапониядағы әскер мен флотқа
арналып шығарылады, (1( деп атап ... ... ... ... ең
алдымен майдандағы жапон әскеріне жіберіліп отырды.
Құны бойынша Жпониядағы американ импортында бірінші орынды ... 1805 ж. 17, 583 млн. ... ... американ мақтасы енгізілген
еді, ал 1804 ж. бұл қөрсеткіш 4,541 мың ... Оқ ... және ... талаптарына байланысты Жапонияда мыс пен қорғасынға сұраныс етті,
соғыс ... оның ... ... АҚШ болды.
1. Переписка Вильгельша ІІ с Николаем ІІ, Москва, 1923, с 155
1805 ж. ... ... ... ... ... және ... ¾ -і
АҚШ тан келді.
АҚШ сонымен қатар Жапонияны сұйық жанармаймен қамтамассыз етуде
шешуші орын ... ... ... Жапонияда жұмсалған бүкіл мұнайдың,
керосиннің, жанармайдың 60 процентін АҚШ ... АҚШ ... ... ... электротехникалық өнеркәсіп өнімдерімен темір және болат
жартылай фабрикаттарымен қамтамассыз.
АҚШ ... ... ... және әскери жабдық заттарымен
қамтамассыз етті. Бұл контрабанда болып саналды, оның қөлемдерін АҚШ-тан
Кассини ... еді (1(. ... ... ... топтары Ресеймен
соғыста Жапониялық жеңіске жетуіне бар күшін салды.
Құрама ... ... ... ... ... алды. Жапонияға жан-
жақты қөмек қөрсете отырып, американ мақсаттары болды:
Біріншіден, ... ... ... ... ... рыногының өз қолына алғысы келді.
Екіншіден, Қиыр Шығыстағы АҚШ-тың басты бәсекелесі Ресейді Жапониямен
шиеленістіру арқылы әлсірету.
Үшіншіден, соғыста ... ... ... ... ... Қиыр ... ... саясатының жол бастаушысы ретінде пайдаланғысы
келді.
АҚШ үкіметінің Жапонияны қолдауы американ президенті Т.Рузвельттің
Порсмутта ... ... ... және ... келіссөздер
қарсаңындағы делдалдық әрекетімен көрінді.
1. Добров А. Указ. соч., с ... ... ... ... жж. АҚШ ... ... Шығыста американ империализмнің жоспарының жүзеге ... ... ... АҚШ ... ... милитаристік ел ретінде сақтап қалып,
Қиыр Шығыста Ресеймен ... ... ... ... ... және
Қытайға американ экспансиясын енгізуде тіл алғыш ... ... ... ... мен ... ... ... қайшылықты ашық қалдырып, бұл
екеуінің Қиыр Шығыста жақындасуына жол бермеу. Өйткені бұл осы аймақта АҚШ
позициясы үшін ... ... ... де ... Орыс-жапон қарама-
қайшылығын АҚШ үкіметі өз пайдасына шешуге тырысты.
Осыдан келіп, АҚШ ... ... ... ... конференциясы
қарсаңында мақсаттылық саясат жүргізді. АҚШ тарапынан едәуір қөмек
болғанына ... ... ... Жапонияның ресурстары сарқылды.
«Американың кез келген мемлекет қайраткері Жапонияның соғысты ... ... ... ... ... ... ... жағдайда
басып алған жерлерін сақтап қала алады, ал соғысты жалғастырса ештеңесіз
қалатыны анық», (1(-деді Т.Пузвельт.
АҚШ үкіметінің Жапония мен ... ... ... болу ... ... ... ... Жапония өзі тікелей бітімге шақыра алмады,
өйткені Ресей бұл әрекетін әлсіздік деп ... ... ... келіссөзінде
Жапония позициясын төмендетер еді. Ал, ... ... АҚШ ... ... ... ... ... шиеленістерін Тераучидің Жапониядағы
американ елшісі Грискаммен әңгімесінде соғысты тоқтату қажеттігі жөніндегі
ойын білдірді. Ол шын ... ... ... ... уақыт
жеткендігін айтуды мекен сұрады, -деді Гриском. ... 1805 ... ... ... істер министрі канурамен келіссөз бастауға дайын
екендігін растады. 31 мамырда ... ... ... АҚШ ... ... ... ... жатқан елдер келіссөздер бастауды ұсынуды өз
атымнан ... ... бұл ... ... Лоджға былай деп жазды:
«Бейбіт келіссөздердегі менің алғашқы сөзімде Жапонияның ... ... ... маған 31 мамырда Жапонияның сыртқы істер министрі,
Тахакир арқылы жіберген ... ... ... ... ... ... еді, бірақ
қалыптасқан тиімді жағдайды пайдаланып, ... ... ... нақты кепілдік алғысы келді. Жауап бермесе бұрын қызмет қөрсеткені
үшін Жапонияға Маньчжурияда ашық есік ... ... ... ... шара ... ... қолдай отырып, Рузвельт орыс дипломаттарына, бейбіт
келіссөздеріне жапондықтарды ... ... ... деп атап ... АҚШ-тағы
жаңа орыс елшісі Розек: Ол «Рузвельт» мені ... ... ... ... ұзақ ... бойы ... мені ... келді.
Рузвель Германия кайзері ІІ Вильгельммен келіссөздерін жүргізіп, ол
арқылы ІІ Николайға ықпал еткісі келді. Президенттің ... досы ... ... «Кайзердің Петербургте императордың құлағына ерекше
мүмкіндіктер мен ықпалы болды.
Вильгельмнің ІІ Николайға жазған хаттарының ... ... ... ... ... Америкаға құрмет тұтады.. Егер кімде кім жапондықтарға
ықпал ете алса, олардың талап қоюда саналы шешім қабылдауға шақыратын адам-
президент Рузвельт ... 1805 ж. 8 ... ... ... мен ... ... ... бастауға шақыру жобасын ұсынады. ... ... ... былай деп жазды: «Маусымның ... ... ... ... ... менЖапонияны келісімге шақырып,
өзінің қызметін ұсынды»
Сөйтіп, АҚШ Жапонияның күші ... ... ол ... өріс ... кезінде, осы екі елдің арасында делдал болып,
өзінің мақсатын қөзден Жапонияға қөмек қөрсетті.
Төртсмуттағы бейбіт ... ... ... Жапонияны қолдау
саясатын жалғастырды. Рузвельт ... ... ... және ... ... ... ... финанс агенті
барон Конеко арқылы танысып отырды, ... ... ... тығыз
байланыста болды. Конференцияның өзінде АҚШ мемлекеттік ... ... ... ол ... ... ... тарыстырып
отырды.
Келіссөздер кезінде Рузвельт прояпондық позицияны ұстап, оның
талаптарының толық ... ... қол ... ... ... ... ... танысып, өзінің келісім білдірді.
Портсмуттанды орыс өкілетті ... ... ... деп ... ... ... барлық уақытта Жапонияны қолдауға тырысты. Оның
қөңілі Жапония жағында ... ... ... ... ... ... бәрінен бұрын жапондықтарға тиімді болды, (1( деп қөрсетті.
Сонымен қатар жапон дипломаты ... ... ... деп ... олардың сүйікті Жапониясының сүддесін қорғауға бар мүмкіндікті
қолдайды .
Ресей тарапынан жеңілдіктеріне қол ... ... әрі ... орыс делегациясына жалған хабар беріп отырды. ... ... ... Рузвельт енді өзінің талаптарын Петербургке тікелей
мәртебелі императорғ, американдық елші Мейер арқылы жіберіп отырды.
Әсіресе ... ... ... ... табандылық қөрсетті.
Орыс өкілдері С.Ю.Витте мен Розенді бұл жерді жапондықтарға беруге қажет
екендігіне ... ... Бұл ... ... ... есеп ... Сахалинді Жапонияға бекіту арқылы капиталына бағындырғысы келді. Бұл
жердің бай табиғи ресурстары мен ... ... ... ... ... АҚШ үшін де ... ... Қытайдағы АҚШ-тың
негізгі бәсекесі-Ресей Қиыр Шығыстағы маңызды позицияларын ... шарт ... ... Қытайда ашық сік пен тең мүмкіндіктер принциптік
мойындайды. АҚШ-тың экспансионистік саясатын ... ... ... былай деп жазды: «Жапония кемерден асып, Ресейді шығарып тастады.
Бұл АҚШ үшін бір юань төгісіз, бір центқа да ... ... ... ... Европа да тоқтатылды. Қытайды бөлісу кейінге қалды,бірақ
болашақта да бұл мәселе қөтерілмейтін еді. ... ... және ... нәтижелер Құрама Штаттарға тиімді болды» .
2. ХІХ ғ. аяғы мен ХХ ғ. басында Құрама Штаттардың ... ... ... ХІХ ғ. ... –ақ АҚШ ... ... депутаты Пратт конгреске революция енгізді. Онда ... үшін ... ... ... ... және ... ... қабылдауды
талап етті. Революцияда бұл қадам тек дауды талап етті. Революцияда ... тек қана бір ... ... ғана ... ... қатар Қиыр Шығыстағы
«АҚШ-тың ортақ мүдделері үшін де ... ... ... қөңіл бөлінді» .
ХІХ ғ. аяғында АҚШ Кореяға қатысты саясатын жолдандыра түсті. Кореяға
тең құқысыз келісізді ... ... ... іске ... соң, ... ... Кореяға шыққысы келді. Жапон ... ... ... ... ... ... ... ету аймағында
өзіне тиімді экономикалық пайда қөргісі келді. Жапония мен Корея арасында
бірінші тең ... ... қол ... соң, АҚШ Кореядан дипломатиялық
және сауда қатынастарын орнататын және ... ... ... талап етті. Осындай мақсатпен ХІХ ғ. 70-жылдарында АҚШ Кореяға
коммадор ... ... Ол ... бірнеше жыл бойы дипломатиялық
және сауда қатынастарын орнатуға қатысты келісім ... ... ... ... Американ-Корея келісімі 1782 ж. бекітілді. Келісім
бойынша жапондықтарға ашып деп есептелінетін 3 Корея ... ... да ... ... ... баж ... 10 ... Сонымен қатар, келісімде мынадай тарау орын алды: «Егер де қандай
да бір үшінші мемлекет ... екі ... ... ... ... ... білдірсе, сонда келісімдегі рым-қатынасын реттеуге тырысты.
Келісімдегі осы бөлімге сүйенен отырып, Корея бірнеше күресте ... ... АҚШ ... ... орындауға асықпады. АҚШ сонымен қатар Кореяның
Қытайға Вассалды тәуелдігін мойындаудан үзілді-кесілді бас тартты. Кореяның
Қытайға ... ... ... ... ... ... еді. Бұл ... жоспарына сәйкес келмеді. Сонымен ... АҚШ ... ... ... ... сол арқылы Амеиканың осы ... және ... ... ... еді. ... ... ... харқын және табиғи байлығын қалауға мүмкіндік
алатын еді(1(
80-90 жылдардың аяғында АҚШ ... ... ... ... ... ... АҚШ ... Корея жағалауларында параход
шаруашылығына, інжу табуға, ағаш кесуге, ... ... және кеме ... ... ... беретін бірқатар шарттар қабылдауға ... ... ... ... ... ... компания ұйымдастыруды және 25 ... ... ... ... ... да ... табу концессияны қол жеткізді (2( ХІХ ғ.
аяғында американдықтар бірқатар ... мен ... кен ... ... пайдалануды әрекеттерін дамытты.
Әсіресе американ қәсіпкерлерін Кореяда темір жол құрылысы қызықтырды.
1894 ж. американ капиталисті ... Морз ... ... ... ... ... елде темір жол құрылысын жүргізуге қол жеткізді. 1896 ж. олар
Сеул –Инчхон темір жол құрылысын ... ... ... ... ... электр жүйесі мен канализация құрылысына ... ... ... ... ... ... кеие ... ұйымдастырды.
Кореядағы АҚШ өкілдері мен миссиокерлері антихитайлық насихат жүргізілді.
Өйткені АҚШ үкіметінің пікірінше Қытайдың ... ... ... ... ... ... ... өзіне бағындыру үшін қажет болатын әскери күшінің
жоқтығысынан, АҚШ Жапонияны ... ... ... оның ... ... ... пайдаланғысы келді.
1. Гримм Э.Д. Сборник с. 94
2. ... А.Л. США и ... ... в ... и ... в ... гг.
изд. АН СССР
1894 ж. ортасында АҚШ-тың құпия ... ... ... ... ... және ... ... бірқатар арандатудың
нәтижесінде Жапонияның Қытайға қарсы ... ... алу ... ... Қытай
мен Корея үкіметі осындай ауыр кезенде 1882 ж. келісімге ... ... ... ... рет ... ... Алайда АҚШ үкіметі бұл өтінішін қабыл алмады.
АҚШ-тың мемлекетін департаменті. 1894 ж. 23 маусымдағы ... ... ... ... алмайтын, тек қана достық қарым-қатынас жолымен
және қандай да болмасын ... ... ... бірігіп қызмет
жүргізбейтіндігін айтты. Сөйтіп, АҚШ ... ... ... қарамстан, Жапон агрессиясына қолдау қөрсетті. Американ
тарихшысы ... осы ... ... ... ... ... Американ
үкіметі қарсылық білдіртеді,-деп жазды (1(
Кореяда экономикалық экспансиясын кеңейтуге тырысып, АҚШ барған сайын
Жапонияның ... ... деп ... ... АҚШ үкіметі жапон
имприалистерінің отарлау монополиясының мүддесіне пайдалануға ... жж. ... ... ... кезіндегі АҚШ-тың бейтараптығы
Жапония үшін өте тиімді болды. АҚШ антикорейлік саясатшы ХХ ғ. ... 1900 ж. ... ... ... ... ... ... Токиода Корея өнімі американ ... ... ... ... ... ... Бірақ АҚШ бұл ... ... ... ... ... Жапон агрессиясын Американ үкіметінің
қолдауы ... ... ... ... ... ... пікірінше,
Маньжуриядағы орыс ықпалына қалу үшін, Жапония Кореяны
1. Губер А.А. Указ. соч., с 6
Кассани Ламздорфқа ... ... осы ... ... ... соғысы кезінде Рузвельт Корея тәуелсіздігін жою жөнінде айқан
сөйледі. 1805 ж. 6 ... ... ... ... ... «Бейбіт шартқа
қол жеткен соң, Жапония Кореяға проекторат орнатуға міндетші ... ... ... уақытта АҚШ үкіметі құпия түрде Жапонияның Кореяны басып алу
мәселесінде Европалық мемлекеттердің ең ... ... мен ... табу шараларын қарастырып жатты. АҚШ-тағы шараларын қарастырып
жатты. ... ... Қиыр ... ... ... жағдайға өзінің
қөзқарасын баяндай отырып, Корея Жапонияға ... АҚШ ... тек қана ... АҚШ –тың жалғыз ғана талабы американ
концессиясын мойындауына құрметпен қараса, -делінді 1905 ж. 23 ... ... ... ... ... өз ... президенттің
пікірін былай деп телеграфтады: «Жапонияға Порт-Артурды сақтап қалуға
мүмкіндік беріп, ... ... ... жол ... ... Кореяға қатысты бағыты анықталды: Кореяда Жапонияның
әрекеттеріне толық еркіндік беріледі, кейін Кореяда Жапон ... ... ... ... ... ... Кореяда саяси , әскери және ... ... ... отырып Кореяда жапонияның ... ... ... ... ... ... бейбіт конференция
қарсаңында Кореяның тағдыры шешілген еді
Сонда да АҚШ тың көмегіне үміттеніп Корея 1905 ж ... ... ... , американ профессоры Х.Б. Хальтершші жібереді. О, ан
Рузвельт пен АҚШ тың ... ... ... ... Бұл үндеуде Корея АҚШ тан 1882 ж ... ... ... ... ... мемлекет хатшысы да әдейі
Халбертпен ... соза ... ж 23 ... Вашингтондағы Жапон
елшісі Тахахира американ үкіметіне 1905 ж 17 ... ... ... ... бұл келісімде Жапон үкіметі Токиодағы
сыртқы істер министрі ... ... ... ... және ... ... бақылап ,оларды басқарып отырады- делінді. Бұл ... ... ... ... ... тың мемлекеттік департаменті бұған жауап ... ... ... ... ... ... және ... миссиясы арқылы немесе Токиодағы американ миссиясы арқылы ... ... ... ... ... нұсқауды телеграф
арқылы жіберілді.Империалистік Кореядағы державалардың ... ... ... ... ... ... тек АҚШ екендігін атап өту
керек, бұл ... олар ... ... осындай қимылдарына жол ашты.
Корея императоры Кореяның тәуелсіздігін ... үшін ... тағы бір ... ... тапсырмасын бойынша 1905 ж 11
желтоқсанда Франциядағы бұрынғы Корей елшісі Мин Юнг Чан АҚШ ... ... ... ... ... 1905 ж 17 ... жапон
Корея келісіміне жапондықтардың ... ... ... ... ... Кореяны қоргауын сұрайтындығын
айтты.Пуш өзінің жауабында жапон-корей арасындағы 1904 ж 23 ... ... ... келісімдері арқылы Жапония Кореяның сыртқы қатнастарына
толық ... ... ... ... АҚШ тың 1882 ж ... араласуына богет болады –1 деп аяқтады Пут
Сөйтіп Американ үкіметі барынша ... ... ... ... бұл ... АҚШ тың осы ... ... сәйкес келді.
Қортынды
ХІХ ғ соңына таман АҚЩ тың ... ... ... ... ... ... ... араласуына мүмкіндік берді
Құрама штаттар дүниені бөлісу жартысына араласып кетті.
ХІХ ғ аяғы мен ХХ ғ басында АҚШ ... ... бірі ... ... ғ ... ... ... Қиыр шығыс ... ... тың ... ... ... дамып келе жатқан
американ өнекәсібіне тауарларын ... ... жабу және ... ... табу ... АҚШ Қиыр шығыстағы аймақтарды өз мақсатын жүзеге асыруға ғана
кіріскен кезде,бұл аймақтарды империалистік державалардың ... ... ету ... үшін АҚШ ... ... ... әсіресе
Қытайда шиленісті
Қиыр шығыстағы отарлау саясатын жүзеге асыруда АҚШ түрлі әдістерді
қолданды.Әдістерді таңдау ... ... осы ... ... ... ... ... капиталының Қиыр
шығысқа енуі мен оның бағытын нығауту үшін Құрама ... ең ... ... ... ... АҚШ ... ... жүргізу арқылы
американ монополиясын байытып ... ... ... ... пен Қытай
арасындаы сауда жанданды,соғыс барысында АҚШ жапонияға ... ... пен азық ... тауарларымен қамтамасыз етті АҚШ тың қиыр ... ... ... ... түрі ... ... болды. Құрама
штаттар концессия үшін күреске -я–ни экономикалық дамудың маңызды тетігін
басып алуға ... мен ... ... мен біріге отырып
американ монополистері әсіресе Солтустік ... мен ... ... ... ... ... бөлді; АҚШ капиталын экспортқа шығарып ... ... ... жж 4Жапон заемына қатысты.
АҚШ-тың қытайға экономикалық енуі ... ... ... ж ... ... мен ... ... ашық есік
доктринасын немесе Хэй доктринасын ... ... ... ... саяси мақсаттары болды және экономикалық және саяси мақсаттары болды
және АҚШ тың Қытайдағы ... ... ... болп табылды.
Қиыр шығысқа енуінің тағы бір ... ... ... ... ... Қиыр ... айма,ындағы елдердің өміріне
ықпал етіп отырды.
Американ ... да АҚШ тың Қиыр ... ... ... ... ... ... арасындағы
дипломатиялық келісімдерді АҚШ үкіметінің ХІХ ғ аяын да ... ... ... жж орыс ... ... ... жапон агрессиясын
қолдауынан сонымен қатар ... ... ... конференциясының
қарсаңындағы және барысындағы делдалдық қызметтерін келтіруге болады.
АҚШ тың Қиыр ... ... ... ... әдістерінде пайдалана
Филиппыны аралдарын басып алу 1900-1901 жж қытайдағы ихэтуандардың
антиимпериалистік ... ... ... атап ... ... ... каптиалистік елдерді экономикалық дамуынан басып
озып, бірақ әскери аймақша жол беріп ,АҚШ ... ... ... АҚШ экспанисясын ҚиырШығыста жүзеге асырудағы экономикалық
саяси дипломатиялық әскери әдістері бірін-бірі толықтырып ,Қиыр ... ... ... жету ... ... ж ... АҚШ Қиыр Шығыстың саясатында елеулі нәтижелерге қол
жеткіздіЕң алдымен аймақ елдерінде ... ... ... ... ... ие болды.Алайда Американ империалистерінің ашық
есік доктринасына сүйенен ... ... ... қол ... ... ... державалардың мықты
әрекеттері және олар ... Қиыр ... ... ету ... үшін ... ... ... халғының қарсылығы Құрама штаттарына өзінің ... ... ... орыс ... ... ... АҚШ тың Қиыр
Шығыстағы басты бәсекелесі Ресей өзінің осы аймақтағы ... ... ... ... ... ... Қиыр ... тұрақсыз
тепетеңдік орнатуға қолы жетті.
Деректер мен әдебиеттер тізімі
Деректер
1. Гримм Э.Д. ... ... и ... ... по ... отношении на Дальнем Востоке1842-1925 гг М., 1927
2. Красный Архив 1926.,т14
3. Колониальная политика капиталистических держав (1870-1914) М.,1961
4. ... ... ... ... под.ред. А.Е.Варга М.,1937
І1 с Николаем ІІ М.,1925
5. Фурсенко А.А. Борьба рауден Китая и ... ... ... ... ... ... Хрестоматия по новой истории (1870-1918 ) М., 1953.
7. Хрестоматия по по ... ... ... М., ... Е.Е.
практикум по новой истории 1870-1917 М., 1967
8. Винете С.Ю. Воспоминание М., 1960,т2
9. ... К ... ... ... Бородин Р.М. американская экспансия в Северо-восточном Китае ... ... А ... ... в международных отношениях накануне
аннексии Корей Японии /1905-1910/ Вопросы истории №2,1951
3. Галкович М империалистические ... и ... ... 4 ... С.Б ... США в ... в 1898-1903 гг. и доктрина
открытых дверей М., 1960
5. Губер А.А. международные отношение на ... ... ... ... ... ... Мөл., 1947,т1.
6. Доброб А Дальне-Восточная политика США в период Русско-японской войны
М., 1952
7. Дементьев И.П. Идейная ... США по ... ... На ... ... вв М,1973
8. Зубок Л.И. Экспонистическая политика США в начале ХХ вв. М., ... ... Н ... политика США в эпоху империализма М., 1969
10. ... ... М-Л ... История США М., 1985,т2
12. Ленин В.И. Империализм как стадия капитализма Полн.собр.соч.,т27
13. Ленин В.И. ... ... о ... ... ... в ... ІІ
Полн.собр.соч.,т27
14. Международные отношение на Дальнем Востоке Под.ред.Е.И. ... ... ... отношение на дальнем Востоке Под ред А.Л..Нарочкицкого
М., 1973
16. Мурядян А.А. экспансия США на Дальнем ... в ХІХ вв ... ... ... ... ... ... время М., 1985
17. Нарочницкии А.Л Соединенные Штаты Америки и Японская агрессия в ... ... в ... ... ... АН США Серия история и философии М.,
1950т.№3
18. Севостьяков П.П. Политика США на Дальнем ... в ... ХІХ и ... ... ... экспонсизм Новое время М., 1985
19. Фурсенко А.А. Борьба за раздел Китая и ... ... ... ... ... А.А. ... открытых дверей в Китае ІІ ... ... ... М.,1985Уткин А.И. США Япония вчера, сегодня, завтра
М., ... ... ... ... ... американского экспонсизма
в Китае М.,1951

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 50 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XVIII ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы Қазақстанды еуропа және орыс ғалымдарының зерттеуі37 бет
Дамыған мемлекеттер ұғымы. Америка құрама штаттары және оның әлемдiк экономикалық қатынастардағы ролi мен ықпалы24 бет
"екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі жапонияның жағдайы"5 бет
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
1.ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері. 2.Қазақ зиялылары ұлт қамы жолында. 3.Әдеби бағыттардың ерекшеліктері мен ортақ бірлігін ажырату32 бет
19 - 20 ғ. басындағы Қазақстан мәдениеті8 бет
19-20 басындағы қарақалпақтардың отбасылық некелік қарым-қатынастарына байланысты әдет-ғұрыптары мен салт дәстүрлері жүйесі44 бет
1945-1980 ж.ж. Жапонияның экономикалық дамуы23 бет
XIX ғасырдың соңы XX ғасырдың басындағы Латын және Солтүстік Америкадағы халықаралық қатынас12 бет
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы Қиыр Шығыстығы халықаралық жағдай7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь