Жабайы Сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінен биологиялық белсенді кешен алу жолдары

НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР
АНЫҚТАМАЛАР
БЕЛГІЛЕУЛЕР ЖӘНЕ ҚЫСҚАРТУЛАР
КІРІCПЕ
1 НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.1 Жабайы сельдерей (Apium graveolens) өсімдігі туралы қысқаша түсінік
1.2 А дәрумені
1.2.1 Биологиялық қызметі мен маңызы
1.3 E дәруменінің қасиеті мен маңызы
1.4 РР дәрумені, құрылымы және қасиеті
1.5 Амин қышқылдары
1.4.1 Амин қышқылдардың физико.химиялық қасиеттері
Табиғи полифенолдар туралы жалпы түсінік
Флавоноидты қосылыстарды анықтау әдістері
Флавоноидтарды идентификациялау
Қағазды хроматография
Флавоноидтардың аммиак, алюминий хлориді және барий
Хлоридімен реакциясы
Сілтілік ыдырату
Қышқылдық гидролиз

Сатылы қышқылдық гидролиз
Флавоноидтардың антиоксиданттық белсенділігі
1.6 Минералды элементтердің биологиялық маңызы
2 ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ
Қағазды хроматография үшін еріткіштер жүйесі
Қағазды хроматография үшін айқындағыштар
Биологиялық белсенді заттарды сандық анықтау
Өсімдік шикізатының ылғалдылығын анықтау
Күлділікті анықтау
Шикізаттағы экстрактивті заттардың құрамын анықтау
Амин қышқылдарды фотометриялық әдіс арқылы анықтау
Кверцетин бойынша флавоноидтардың сандық мөлшерін
анықтау
Шикізат құрамынан тері илегіш заттарды перманганатты
әдіспен Анықтау
Сапониндерді сандық анықтау
Кумариндерді сандық анықтау
Органикалық қышқылдарды анықтау
Полисахаридтердің құрамын анықтау

3 ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ АНЫҚТАУ
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
ҚОСЫМША А
ҚОСЫМША Б
ҚОСЫМША В
ҚОСЫМША Г
ҚОСЫМША Д
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Бұл жұмыста Тәжікстанда жиналған жабайы Сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінің шикізатына фитохимиялық сараптау жүргізіліп, химиялық құрамы зерттелінді және биологиялық белсенді кешені алынды.
Қарастырылған мәселенің қазіргі кездегі жағдайын анықтау. Қазақстан Республикасының № 302 14.04.2010 жылы қабылданған қаулысында 2014 жылға дейін отандық дәрілік препараттардың 40-50% дейін жеткізу керек екенін қарастырған болатын, сол себепті қазіргі таңда өсімдік шикізатын фитохимиялық сараптау, фармацевтикада жаңа жоғары эффективті биологиялық белсенді кешен және жаңа препараттарды тудыру негізгі мәселе болып отыр. Осы дипломдық жұмыс қойылған талаптарға сай жүргізіліп жатыр.
Жұмыстың өзектілігі. Бүгінгі күнде фармпрепараттардың 10%-ғана Қазақстан Республикасында дайындалуда, ал қалған 90% шетелден келетін фармпрепараттар, сондықтан кейбір препараттардың құны айтарлықтай қымбат, сонымен қатар адам ағзасына әсер ету белсенділігі кейде шамалы және көбі синтездеп жасалынғандықтан бактерияларды ағзадан түбегейлі шығаруы қиындайды және адам ағзасынан шығу мәселесін тудырады. Бұл халық денсаулығы және мемлекеттің экономикасы үшін тиімсіз болып табылады.
Кейінгі жылдары өндірістердің көбеюінен және ауаның бұзылуына байланысты халық арасында әртүрлі аурулар таралып кетті, сондықтан оларды емдеу үшін дәрілік өсімдіктерге аса назар аудара бастады.
Қазақстанда фармацевтика өндірісі жаңа даму үстінде, сондықтан жабайы және мәдени өсетін дәрілік препараттар құрамындағы ауыр металдармен басқада заттардың болуына байланысты олардың белсенділігі кейде шамалы болады және жабайы түрлері күннен-күнге сиреп барады. Сондықтан дәрілік препараттарды алу үшін басқа да өсімдіктерді іздестіру кезек күттірмес мәселе болып табылады.
Дүние жүзілік фармацевтика өндірісі дамып, жаңа жоғары эффективті синтетикалық дәрілік препараттарды шығарғанмен, олардың кейбір ағзаға кері әсері бар екені анықталғандықтан, соңғы уақытта бұрыннан ата-бабаларымыз пайдаланып келген дәрілік өсімдіктерге фитохимиялық сараптау жүргізіп, белсенділігін анықтап, жаңа биологиялық белсенді кешен алып, халықтық медицинада және фармацевтикалық өндірісте дамыту маңызды әрі өзекті мәселе болып табылады.
Органикалық химияның көптеген бөлімдері мен өндірістің әртүрлі бағыттарының пайда болуы өсімдіктерден бөлінген заттарды зерттеумен тікелей байланысты.
Қазақстанда соңғы жылдары фармацевтика өндірісінің дамуына байланысты көптеген дәрілік өсімдіктер зерттелуде және олардың құрамындағы макро- және микроэлементтері, жаңа заттар, белсенділіктері анықталынып жатыр.
Зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеттері: Жабайы Сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінен биологиялық белсенді кешен алу жолын жасау.
Дипломдық жұмыстың мақсатына жету үшін алға қойған міндеттер:
3. Жабайы Сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінің жер үсті бөлігінің құрамына сандық және сапалық сараптама жасау;
4. Зерттеуге алынған жабайы Сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінің сараптама нәтижесіне сүйене отырып, биологиялық белсенді заттарды алудың принципиалды сызба нұсқасының блок-жүйесіне беру.
Зерттеу нысандары: 2010 жылы Тәжікстаннан жиналған жабайы
Сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінің жер үсті бөлігі.
Зерттеу пәні. Өсімдіктерді өңдеу технологиясы және табиғи қосылыстар химиясы негізінде өсімдіктердің химиялық құрамын зерттеу заңдылықтары.
Жұмыстың ғылыми жаңалығы: 2010 жылы Тәжікстаннан жиналған жабайы Сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінің жер үсті бөлігіне фитохимиялық зерттеулер жүргізіліп, биологиялық белсенді заттарға сапалық және сандық сараптау жасалып, өсімдіктердегі амин қышқылдары, май қышқылдары, флавоноидтар, кумариндер, органикалық қышқылдар, полисахаридтер, дәрумендер, макро- және микроэлементтер құрамы анықталды.
        
        ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫСТЫ ОРЫНДАУДАҒЫ МІНДЕТТЕР
Жұмыстың мақсаты: Жабайы Сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінен биологиялық белсенді кешен алу ... ... ... 2010 жылы ... ... ... (Apium ... өсімдігінің жер үсті бөлігі.
Негізгі міндеттер:
* Жабайы Сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінің жер үсті бөлігінің ... ... ... ... ... алынған жабайы Сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінің сараптама нәтижесіне сүйене отырып, биологиялық белсенді ... ... ... ЖӘНЕ ... БӨЛІМ
1.1
Жабайы сельдерей (Apium graveolens) өсімдігі туралы қысқаша түсінік
1.2
А ... ... мен ... ... ... мен ... дәрумені, құрылымы және қасиеті
1.5
Амин қышқылдары
1.4.1
Амин қышқылдардың физико-химиялық қасиеттері
Табиғи полифенолдар туралы жалпы түсінік
Флавоноидты қосылыстарды анықтау әдістері
Флавоноидтарды ... ... ... алюминий хлориді және барий
Хлоридімен реакциясы ... ... ... ... ... ... ... элементтердің биологиялық маңызы
2
ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ
Қағазды хроматография үшін еріткіштер жүйесі
Қағазды хроматография үшін ... ... ... ... анықтау
Өсімдік шикізатының ылғалдылығын анықтау
Күлділікті анықтау
Шикізаттағы экстрактивті заттардың құрамын анықтау
Амин қышқылдарды фотометриялық әдіс арқылы анықтау
Кверцетин бойынша ... ... ... ... ... құрамынан тері илегіш заттарды перманганатты
әдіспен Анықтау
Сапониндерді сандық анықтау
Кумариндерді сандық анықтау
Органикалық қышқылдарды анықтау
Полисахаридтердің құрамын анықтау
3
ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... В
ҚОСЫМША Г
ҚОСЫМША Д
НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР
Зерттеліп отырған жұмыста ... ... ... ... ... Сырье лекарственное растительное. Правила приемки и методы отбора проб.
ГОСТ 24027.0-80 Сырье лекарственное растительное. Методы определения подлинности, ... ... ... ... и ... ... 24027.2-80 Сырье лекарственное растительное. Методы определения влажности, содержания золы, экстрактивных, дубильных веществ, эфирного масла. Лекарственные растения - Анализ.
ГОСТ 2237-75 ... ... ... ... ... ... Часть 1. /Сборник/-М. - Изд-во стандартов., 1994, 159с.
ГОСТ 2237-75 ... ... ... ... плоды, сырье. Чисть 2. /Сборник/-М. - Изд-во стандартов., 1994, 191с.
ГОСТ 42-3-84 Сырье лекарственное растительное, порядок установления сроков ... ... ... - ... ... ... Сырье лекарственное растительное, нормы естественной убыли при ... и ... ... ... ... при ... порядок разработки, согласования и утверждения.
ГОСТ 64-031-87 ... ... ... ... ... процессы производства готовых лекарственных средств, производства лекарственных ... ... ... ... по ... ... издательскому делу. Отчет по научно-исследовательской работе. Структура и правила оформления.
ГОСТ 6.38-90 Унифицированные системы документации. ... ... ... ... к ... документов.
ГОСТ 7.1-84 Система стандартов по информации, библиотечному и издательскому делу. Реферат и аннотация. ... ... 7.12-93 ... ... по ... ... и ... делу. Библиографическая запись. Сокращение слов на русском языке. Общие требования и ... 8.417-81 ... ... ... ... ... ... физических величин.
ГОСТ 6709-72 Вода дистиллированная.
ГОСТ 4204-77 Реактивы. Кислота серная. Технические условия.
ГОСТ 17299-78 ... ... ... ... 1770-74 Посуда мерная лабораторная стеклянная. Цилиндры,
мензурки, колбы, пробирки. Общие технические ... ... ... ... ... ...
Шикізат - үш шикізат бар: минералды, жануарлар және өсімдік.
Өсімдік шикізаты - ... ... және ... ... ... ... ... - тірі ағзаға белгілі әсері бар қосылыстарды айтады.
Дәрілік өсімдік шикізаты - дәрілік фитопрепараттар ... ... ... өнімдер немесе жартылай фабрикаттар өндіру мақсатымен медициналық қолданысқа рұқсат етілген дәрілік ... ... ... ... ... ... ... заттар.
Дәрілік өсімдік шикізатының сапалылығы - техникалық талаптарға шикізат сапасының сәйкестілігі, оларға мыналар ... ... ... (құрамында әсер еткіш заттардың, ылғалдың, күлдің, экстрактивті заттардың бар болуы), бөтен қоспалардың саны мен ... - ... ... ... ... ... ... еріткіш.
Айқындағыштар - қосылыс құрамындағы арнайы топтарды анықтайтын реагенттер.
Хроматография - органикалық ... екі фаза ... ... ... ... ... алу және идентификациялау.
Жұқа қабатты хроматография - дара заттың немесе қоспаның жазық жұқа қабатты сорбент бетінде жылжымалы ... ... - ... сұйытылған қышқылдық немесе сілтілік ортада ыдырауы.
Гликозидтер - агликон мен көмірсу ... ... ... ... Олар 3 ... бөлінеді: О-гликозидтер, С-гликозидтер және ацилдеуші О-гликозидтер.
Флавоноидтар - ... ... ... ... ... белсенді қосылыс.
Май қышқылдары - жоғарғы қаныққан және қанықпаған карбон қышқылдары, жануарлар мен өсімдік ағзасында бос күйінде ... және ... ... ... ... және пластикалық қасиет атқарады.
Амин қышқылдар - әртүрлі ақуыздардың молекулаларын түзететін мономерлі заттар.
Дәрумендер - ... ... ... бар ... ... ... ... - хроматография кезінде бір затпен салыстырмалы екінші заттың көтерілу ... ... ... ... - ... ... белсенділігі бар зат немесе заттар кешені.
БЕЛГІЛЕУЛЕР ЖӘНЕ ҚЫСҚАРТУЛАР
БАЗ
* Биологиялық белсенді заттар
ҚХ
* Қағазды хроматография
ЖҚХ
* Жұқа қабатты хроматография
ЖЭСХ
* Жоғары ... ... ...
* Ультра күлгін спектр
ҚР МФ
* Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Фармакопеясы
ББС
* ... ... ... ... ... ... ашудасы
КІРІCПЕ
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Бұл жұмыста Тәжікстанда жиналған жабайы Сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінің шикізатына фитохимиялық сараптау жүргізіліп, ... ... ... және ... ... ... ... мәселенің қазіргі кездегі жағдайын анықтау. Қазақстан Республикасының № 302 14.04.2010 жылы қабылданған ... 2014 ... ... ... ... ... 40-50% ... жеткізу керек екенін қарастырған болатын, сол себепті ... ... ... ... фитохимиялық сараптау, фармацевтикада жаңа жоғары эффективті биологиялық белсенді кешен және жаңа препараттарды тудыру негізгі мәселе болып ... Осы ... ... қойылған талаптарға сай жүргізіліп жатыр.
Жұмыстың өзектілігі. Бүгінгі күнде фармпрепараттардың 10%-ғана Қазақстан Республикасында ... ал ... 90% ... ... фармпрепараттар, сондықтан кейбір препараттардың құны айтарлықтай қымбат, сонымен қатар адам ағзасына әсер ету белсенділігі кейде шамалы және көбі синтездеп ... ... ... ... ... ... және адам ағзасынан шығу мәселесін тудырады. Бұл халық денсаулығы және мемлекеттің экономикасы үшін ... ... ... ... ... көбеюінен және ауаның бұзылуына байланысты халық арасында әртүрлі аурулар таралып кетті, сондықтан оларды емдеу үшін дәрілік өсімдіктерге аса назар аудара ... ... ... жаңа даму ... сондықтан жабайы және мәдени өсетін дәрілік препараттар құрамындағы ауыр ... ... ... болуына байланысты олардың белсенділігі кейде шамалы болады және жабайы түрлері күннен-күнге сиреп барады. Сондықтан дәрілік препараттарды алу үшін ... да ... ... ... ... мәселе болып табылады.
Дүние жүзілік фармацевтика өндірісі дамып, жаңа жоғары эффективті синтетикалық дәрілік препараттарды ... ... ... ... кері ... бар ... ... соңғы уақытта бұрыннан ата-бабаларымыз пайдаланып келген дәрілік өсімдіктерге фитохимиялық сараптау жүргізіп, белсенділігін анықтап, жаңа ... ... ... ... ... медицинада және фармацевтикалық өндірісте дамыту маңызды әрі өзекті мәселе болып табылады. ... ... ... ... мен ... әртүрлі бағыттарының пайда болуы өсімдіктерден бөлінген заттарды зерттеумен тікелей байланысты.
Қазақстанда соңғы ... ... ... дамуына байланысты көптеген дәрілік өсімдіктер зерттелуде және олардың құрамындағы ... және ... жаңа ... ... ... жатыр.
Зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеттері: Жабайы Сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінен биологиялық белсенді ... алу ... ... ... ... жету үшін алға қойған міндеттер:
* Жабайы Сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінің жер үсті бөлігінің құрамына сандық және сапалық ... ... ... ... ... ... (Apium ... өсімдігінің сараптама нәтижесіне сүйене отырып, биологиялық белсенді заттарды алудың принципиалды ... ... ... беру.
Зерттеу нысандары: 2010 жылы Тәжікстаннан жиналған жабайы
Сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінің жер үсті ... ... ... өңдеу технологиясы және табиғи қосылыстар химиясы негізінде өсімдіктердің химиялық құрамын ... ... ... жаңалығы: 2010 жылы Тәжікстаннан жиналған жабайы Сельдерей (Apium ... ... жер үсті ... ... зерттеулер жүргізіліп, биологиялық белсенді заттарға сапалық және сандық ... ... ... амин ... май қышқылдары, флавоноидтар, кумариндер, органикалық қышқылдар, полисахаридтер, дәрумендер, макро- және микроэлементтер құрамы анықталды.
Жұмыстың апробациясы: Дипломдық жұмыстың материалы 2011 жыл 18-21 ... ... ... ... ... Қазақ Ұлттық Университеті химия факультетінде өткен Азаматтық ... ... ... ... ... ... 20 ... арналған атты студенттер мен жас ғалымдардың Халықаралық конференциясында баяндама тезисі жазылды.
Алматы қаласы әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық ... ... ... 2012 ... сәуір айының 23-25 жұлдыздарында өткен Қазақстан Республикасының Мемлекеттік рәміздерінің қабылданғанына 20 жыл толуына орай атты ... мен жас ... ... ... ... ... ... жұмыстың құрылымы:
1 НЕГІЗГІ БӨЛІМ
+ Apium graveolens өсімдігі туралы қышқаша ... ... - ... ... ... ... және ... жапырақтары бар екі жылдық өсімдік. Гүлдері ұсақ, ақ түсті күрделі қауырсынға жиналған. Жемісі - екі дәнді, тұқымы өте ұсақ ... ... 2000 ... ... тұқымымен дамиды. Оның тұқымын ең алдымен арнайы жәшікке егіп, содан 80-90 күннен кейін оны тұрақты орынға егеді. Сельдерейдің табиғатта 3 түрі ... ... ... ... түрі - нәзік әрі ароматты иісті, ал жапырықты түрі - өте керемет хош ... ... ... ... ... - ... теңізі, Швеция, Алжир, Египет, Эфиопия, Солтүстік Кавказ, Ежелгі Грекия, Индия.
* Тамырлы сельдерей Apium graveolens var. Rapaceum
* Жапырықты сельдерей Apium ... var. ... ... ... Apium ... var. ... орта ... Бұл өсімдік жарық сүйгіш, суыққа да төзімді, жас өскіндері көктемгі суыққа шыдамды оңай төтеп береді.
Гүлдеуі. Жас өсімдіктер ... ... ... екі ... соң, яғни маусым-қыркүйек айлары аралығынла гүлдейді.
1-сурет. Жабайы ... (Apium ... ... А ... жалпы сипаттамасы
Химиялық құрылымы және қасиеті. А дәруменін 1937 жылы Каррер синтездеп алды және оның құрылымын анықтады. А дәрумені ... - ... ... ... бар, полиқанықпаған бастапқы спирт. Оның құрылымдық формуласы төмендегідей.
β-иондық сақина ... ( А ... ... ... көміртегінің 20 атомы бар,
β-иондық сақина изопреннің екі ... ... ... қос байланыс біреу, бұл қосылыс А1 витамині ... ... ... ... ... қызғылт сары түсті пигменттер - каротиноидтар бары белгілі, ондай пигменттер адамда және ... ... ... ... ... одан құтқаруға қабілетті. Каротиноидтар көміртегінің 40 атомынан құралған және А дәруменінің негізін құраушы ... ... ... ... ... және ... ... α, β және γ- каротиндер белгілі. Бұлар жемшөппен бірге жануарлар ағзасына барғаннан кейін, каротиназа ферментінің көмегімен бауырда ... ... да, А1 ... ... ... ... ... белсендісі β-каротин, бұл каротиннің бір молекуласы ретинолдың екі молекуласын түзеді.
β-каротин
Ал α- және γ-каротиндері біреуден ғана А дәруменін ... ... ... де ... ... т.б.) ... айырылу арқылы А дәруменін түзеді.
Бос ретинол - аздап сары түске боялған кристалл, ... ... 63-640, ... және ... эфир, хлороформ, ацетон сияқты органикалық еріткіштерде ериді, ... суда ... Ол SbCl3 ... ... әрекеттеседі, бұл кезде көк түсті өнім түзіледі, бұл реакция ретинолдың мөлшерін ... үшін ... ... ... ... ... ... қышқылдармен реакцияласып, күрделі эфир түзеді, ретинолдың біріншілік спирттік тобы тотыққан кезде ... ... ... ... ... ... ... және маңызы.
Адамның және жануарлардың ағзасында А дәрумені бірнеше қызмет атқарады:
* Тері ... ... ... және ас ... ... ... ... түзілуін реттейді;
* Өсіп келе жатқан ағзадағы жасушалардың өсуіне және олардың жіктеліп бөлінуіне қатысады;
* А дәруменінің альдегид ... ... ... ... ... тор қабатында жүретін химиялық процестерді реттейді. Қорғаныш ... ... мен ... ... ... қатысады.
Ретинолдың көздің көруіне байланысты химиялық процестеріне қатысуы жақсы зерттелген. Көру ... А ... ... түрі - ... ... ... атқарады. Ретиналь опсин ақуызымен байланысады да родоспин (мм. 38000) ... ... ... көздің тор қабатындағы көру қарашығы. Жарықтың әсерінен родопсин екі бөлікке - опсинге және ретинальға жіктеледі, ал ... ... ... ... ... ... ... жарықта караңғыдаопсин + ... ... ... ... ... болады: ретиналь мен ретинол екі түрлі формада - ... ... және ... бола ... ... ... шифф ... арқылы қосылысады, ол арада өзінің альдегид тобымен опсиндегі лизин қалдығының ε-амин тобымен байланысады.
ОПСИН ... ... Шифф ... ... цис-ретиналь изомерленіп, транс-ретинальға айналады да, опсиннен бөлініп шығады. Бұдан кейін ... ... ... қайтадан 11-цис-ретинальға айналады, ал 11-цис-ретиналь опсинмен байланысады да, қайтадан родопсин түзіледі.
Медицинада табиғи А дәрумені немесе синтетикалық жолмен алынған ацетат ... ... ... қолданылады. Мынадай ауруларда А дәрумені емдік қасиет көрсетеді: А-авитаминоз, гиповитаминоз, жұқпалы
тұмау науқастарында, тері, көз ауруларында, ... ... және ішек ... ... ауруында.
Авитаминоз. 1. Ағзада А дәрумені жетіспеген кезде эпители ұлпаларының қалыпты түзілуі бұзылады, бұл А-авитаминоздың бір ... ... ... кезінде теріде сызат пайда болып, ол қабыршақтана бастайды, осының садарынан микроағзалар және зиянды заттар ұлпаға оңай ене алады.
2. Лизоцим ауру ... ... ... ... ... болып есептеледі. Ретинолдың жетіспеуі салдарынан лизоцим болмайды, ол көздің шырышты қабатын ауруға ұшыратады,оның эпителийі құрғайды, мұндай сырқатты ксерофтальмия деп ... ... ... ... көздің шын айнасы қатты зақымданады, соның салдарынан соқыр болып қалады.
3. А-авитаминоз сырқатының алғашқы белгісі тауықкөз болып ... Бұл ... ... жас ... ... ... және ... процесін тыйылтады, осының салдарынан мал басын өз төлі есебінен көбейту процесі ... E ... ... мен ... ... 1922 жылы ... және алфавиттық классификация
бойынша бесінші орынды алған, сондықтан дәрумен "E" деп аталған. E ... ... ... ... ... ... ... ұрпақтары түсіп қалған. Мұндай белгісіз нұсқаулардан кейін осы дәрумен жайында мағлұматтар жинауға кіріскен.
Зерттеулер Е - ... ... деп ... ол грек ... ... toс (ұрпақтың пайда болуы), phero (бала туу) және ол спирттер үшін химиялық белгісі, өйткені ол химиялық құрылысы бойынша ... ... ... ... қан ... ұйып ... жол бермейді және оның жақсы сіңірілуіне мүмкіндік жасайды, сонымен қатар климактериялық мерзімде ағуды азайтып, тосқауыл ... Е ... ... ... ... ... үшін және ... тез жазылуына әсері үшін қолданады. Бұдан басқа токоферол ... ... ... ... қан ... үшін Е дәруменін өте маңызды торшалардың тыныс алуын жақсартады.
1415415163195
Бос ОН - тобы Е ... ... ... Е ... тобына токоферолдан басқа α, β, γ және 8 токоферолдардың қаңқасы токоферолға сәйкес келеді, олардың айырмашылығы кейбір тізбектегі соңғы екі ... бар ... - ... ... ... ... ... мөлдір, ақшыл сары, тұтқыр май болып табылады. Ауада баяу қышқылданатын, УФ ... ... ... кем ... 8 түрлі кескіндерде болады және барлығы бірдей белсенділікке ие, бірақ (d-альфа токоферол ) кездесетін ... түр, ол ... ... белсенділігімен теңестірілетін стандарт болып қала береді, олардың белсенділік әсерін альфа токоферол эквивалентінен білеміз.
Е ... ... ... ... ... бұзатын бос радикалдардан және зат алмасудың тотығын бітпеген өнімдерінен қорғайды бұл шеміршек ұлпасының мезгілсіз қатаюына профилактика үшін үлкен мағынасына ие. ... жай ... ... өзі ... ... ... ... омыртқа остеохондрозының дамытуында іске қосқыш нүктесі болып табылады. Бос ... ... ... ... және ісіп ... процестерін қолдайды. Сол себепті Е дәруменін қабылдау жан - жақты емдейді және әр түрлі ... буын ... ... ... ... ... ... ең көп кездесетіні - бұл өсімдік майы, күнбағыс, мақта майы, шафран, жүгері, маргарин, күнбағыстың тұқымдары, бидай, ... ... ... ... бауыр, сүт, сұлы жармасы, соя.
Токоферол өзінің антиоксидантты күшінің әсерінен жасуша мембраналарына еніп бос радикалдарды жояды. ... ... ... ... ... мембраналарды қоршаған лизосомадан қорғайды. Бұл лизосомалар кішкентай көлемді потенциялды бос радикалдарға күшті ... зат, ол ... ... ... және ... ... қарсы әрекет жасау үшін дайындайды. Токоферолдың ең басты қызметі бос радикалдарды біздің ағзамызға зиян ... ... ... алу. Зерттеу нәтижесінде токоферолдар ең маңызды функциясы атеросклероздан, жүрек ауруларынан, катарактының түзілуінен және біздің ұлпалардың қызметінің ... ... ... биологиялық қасиеті. Е дәрумені бұлшық ет дистрофиясында, дерматомиозидтерде, етек кір келуі бұзылғанда, еркектердің жыныс бездерінің жұмысы ... ... Одан ... кейбір дерматиттерде, пеориазда, тері жегінде, шеткері жақтан қан тамырлары ... Е ... ... әсер ... негізгі қоректі антиоксидті зат болып табылады.
- жасушаның тотығуы әсерінен картаю процесін ... ... ... ... қан ... ... күшейтеді.
- жарақаттардың, сынықтардың пайда болуын қамтамасыз етеді.
Е дәруменінің эффектілігін басқа қоректі антиоксиданты заттар қатысуымен жоғарлайды. С дәрумені көбеюінің әсерінен ... ... ... ... жақсартады.
Е дәруменінің косметикалық қасиеті
- Е дәрумені жастық дәрумені болып табылады,
- терінің құрғап кетуіне жол ... шаш пен ... ... ... ... ... қан айналымды жақсартады,
- ұлпаларды қалпына келтіреді,
- қан ұюын болдырмайды және тез ... ... ... ... орны ... ... Е дәрумені антиоксидант ретінде жасушаның бұзылуын болдырмайды,
- липидтердің тотығуын төмендетеді және бос радикадардың пайда болуын баяулатады,
- дәруменінің ... ... ... және оттегінің бұзылуынан қорғайды,
- пигменттердің пайда болуын болдырмайды,
- ... ... ... ... ... ... ... Ақуыздың синтезделуінде негізгі орынға ие,
- Терінің қартаю процесіне кедергі болады.
Авитаминоз. ... ... ... ... ... ... шалдығады, бұлшық еттері әлсізденіп, қоректенуі бұзылады, бауыр нервозына ұшырайды. Ағзадағы мұндай ... ... ... липопротендтік компоненттердің зақымдануымен байланысты.
Е-витаминоз кезінде жануарлардың еркегінің сперматозоидтары нашар қозғалады, олардың жіпше құйыршығы жойылып кетеді, сөйтіп ұрықтандыру қабілетінен айырылады. Ал ... ... ... ... ... ... қабілетін сақтайды, бірақ іште пайда болған жаңа ұрпақ туу мезгіліне жете алмайды, өзінен-өзі жойылып, ағзаға сіңіп кетеді ... ... ... ... ... РР ... құрылымы және қасиеті
Никотинді тотықтыру арқылы 1937 жылы никотин қышқыла алынған болатын. Бұдан кейін Функ (1911-1912 жж.) күріш дәнінің қауызынан және ... ... ... Бірақ оның биологиялық маңызы жүз жыл өткеннен кейін ғана, ... мен Вули ... ... никотин қышқылын азық-түлікке қажетті зат ретінде анықтаған кезде белгілі болды. Бұдан бұрынғырақ О.Варбург пен Х.Эйлер (1936 ж.) никотинамидтің НАД және НАДФ ... ... ... ... ... ... ішіндегі құрылымы ең қарапайым қосылыс, ол карбоксил тобы бар пиридин сақинасынан құралады, мұндағы карбоксил тобы үшінші ... ... ... ... ... ... және ферменттің құрылымына кіретін никотин қышқылының өзі ... оның ... - ... ... да кейде никотин қышқылын провитамин ретінде қарастырады.
Никотин қышқылы - түссіз кристалды зат, балқу температурасы 131-1320С суда жақсы ... ... және ... іс ... ...
РР дәруменінің биологиялық қызметі оның НАД және НАДФ коферменттердің құрамына кіруімен байланысты. Бұл коферменттер тиісті ... ... ... ... - ... дегидрогеназаларын түзеді. Ол күрделі ферменттер сутегін, электрондар мен протондарды бөліп шығару жолымен ... ... ... ... ... қатысатын реакциялардың саны қырықтан асты.
Авитаминоз. РР-авитаминозына тән белгі пеллагра (итальянның pella agra-терінің жарылып түрпіленуі - ... ... ... РР ... ... өзі ... pellagra ... екі сөздің бас әріптерінен алынған, ол деген ... ... ... пеллагра сырқаты кезінде терінің ашық жерлері қабынады, ауыз ... ... ... ... ... ... ас ... жүйесі бұзылады. Сол сияқты жүйке жүйесі зақымданады, адам есінен айрылады. Пеллагра сырқаты көбінесе тұрмысы нашар, негізгі азық-түлігі ... ... мен ... майы ... ... ... ... аудандары, Италия, Оңтүстік Африка) байқалады. Мынадай жағдай анықталған: егер азық-түлік өнімдеріндегі ақуызда триптофан амин қышқылы көп болса, онда ... және ... ... РР ... синтезделеді. Жүгері ақуызында триптофан өте аз болады.
РР дәрумені күшті пеллаграға қарсы зат және де никотин қышқылы асқазан-ішек ... ... ... бауыр ауруында, аяқ-қол, бүйрек, бас миының тамырлары түйіліп қалғанда,көпке дейін жазылмайтын жараларда, ... ... ... С ... ... сипаттамасы
Құрқұлақ адамның ауыр дерті ретінде осыдан 300 жыл бұрын белгілі болады. Адамға жеміс, көкөністер беріп, ол ауруды ... ... да ... ... еді. Ал таза С ... 1930 жылы ғана ... ... 1933 жылы ол синтездік жолмен шығарылды.
Химиялық құрылымы мен қасиеттері. Аскорбин қышқылы өсімдіктерде галактозадан синтезделіп жасалады. Сол ... ... ... ... және ... ... деп аталатын жануарлардан басқа) глюкозадан синтезделеді.
С дәруменінің ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Тотығу-тотықсыздану реакцияларында сутегі атомдарының доноры болады және тотығу кезінде дегидроаскорбин ... (ДАҚ) ... бұл ... ...
L-Аскорбин қышқылы L-Дегидроаскорбин қышқылы (ДАҚ)
Бұл реакция қайтымды ... ... ... ... ... бар, ... ол да С дәрумені деп аталады.
Аскорбин қышқылы - ақ түсті кристалды зат, суда жақсы ериді, этил ... ... ... ... де, ... ... ... ерімейді. Балқу температурасы 190-1930C. Оның судағы ерітіндісінің қышқыл дәмі болады, 0,1Н ерітіндісінің рН көрсеткіші 2,2 шамасына тең.
L-Аскорбин қышқылының қышқылдық қасиеті оның ... ... екі ... ... ... ол екеуінің диссоциациялық қабілеті бар. Мұнда көміртегінің үшінші атомындағы гидроксильдік топ екінші ... ... ... ... ... ... Демек, аскорбин қышқылында қос негізді карбон қышқылының қасиеттері бар екені анықталды.
Аскорбин қышқылының молекуласында көміртегінің ... екі ... бар және ол ... ... ... белсенді, L- және D-стереоизомерлер құрайды. Табиғи өнімдердің құрамында L-аскорбин ... ғана ... ... ... ... ... ... қышқылының түзілмейтін себебі - олардың жасушаларында гулонолактоноксидаза жоқ. Бұл ... ... ... ... ... ... жануарлардың ДНҚ молекуласында бұл ферменттің геніне орын табылмаған.
o С дәруменінің биологиялық қызметі мен маңызы
Аскорбин қышқылының ... ... ... ... ... ... шығарып және қлсып алып, оңай тотығады және тотықсызданады.
* ... ... ... ... мен ... ... гидроксильдену реакциясына С дәрумені қатысады;
* гексокиназа, фосфоглюкомутаза, амилаза, аргиназа сияқты ферменттер әсерінің белсенділігін арттырады;
* фенилаланин, ... ... ... ... ... ... ... ферритин ақуызынан темірдің бөлініп шығуын тездетеді, ол жағдай қан азаю ... ... ... аса маңызды. Әдетте қан азаю ауруына, құрқұлақ дертіне ұшыраған адамдар плазмасындағы темір мөлшері ... 30% ... ... ... ... жақсы антитотықтырғыш, сөйтіп ол клеткаларды тотықтырғыштардың бүлдіру әсерінен қорғайды, оңдай бүлдіру әсеріне молекулалық оттегі қатысады.
Аскорбин қышқылы ... өте кең ... ... ... ... ... ... науқастарында, қан аққанда, жұқпалы ауруларда, бауыр, жүрек дерттерінде, Аддисон ауруында, сүйек сынғанда, дистрофияда тағы ... ... ... және ... ... осы дәруменнің әсері күшті, практикада оның емдік нәтижесі бар. С дәрумені ұнтақ, таблетка, драже түрінде және ампулада шығарылады. ... көп ... ... ... С ... ...
Авитаминоз. С - авитаминозының өзіне тән белгісі - ... ... ... ... ... Мұндай аурумен тек адам, маймылдар және теңіз шошқалары ауырады. Мұның себебі, бұл аталғандардың ... ... ... ... ... ... ... бірін катализдейтін фермент болмайды.
С дәрумені ұзақ уақыт ... ... ... ... ... ... ... нүктеленіп қан құйылады, ондай қан құйылу бұлшық еттерде және ішкі қуыстарында байқалады. Құрқұлақтың белгісі - тістің қызыл иегі ... ... одан әрі тіс ... ... Жыныс бездерінің, бауырдың, бүйректің қызметі бұзылады.
Осындай өзгерістер негізгі амин қышқылдарының алмасуының, коллаген мен эластин ... ... ... Аскорбин қышқылы жоқ кезде синтезделген коллаген жеткілікті гидроксильденбейді, сондықтан балқу температурасы төмен болады. Мұнда коллаген ақуыз талшықтарының құрылымын ... етіп ... ... ... ... тері ... және қан тамырлары морт сынғыш келеді. Міне осылар
С-авитаминоздың өзіне тән белгілері.
Қыстың соңына таман және ерте ... ... ... ... байқалады. Мұндай жағдайда адам ағзасының әртүрлі жұқпалы ауруларға төзімділігі ... тез ... ... басы ... асқа ... ... Амин қышқылдары
Амин қышқылдар дегеніміз - әр түрлі ақуыздардың молекулаларын түзететін ... жеке ... ... 80-нен астам амин қышқылдары белгілі болып отыр. Бұлардың ішінде 20-сы ақуыз құрамында кездеседі.
Амин қышқылдардың молекуласында карбоксилдік (-COOH) және ... (-NH2) ... бар. Амин ... ... ... топ α-, β-, γ- жағдайында да және басқа жағдайда да болады. Табиғи ... тек, ... ... ғана ... Ол ... карбоксильдік топтан кейін бірінші көміртегі атомы NH2-тобымен байланысады. α-амин қышқылының жалпы формуласын мынадай түрде көрсетуге болады:
α β α γ β ... ... ... ... топтарды көрсетеді.
Амин қышқылдарының физико-химиялық және биологиялық қасиеттерінің ерекшелігі бүйірлік топтардың құрылымына тәуелді. Химиялық құрамына және бүйірдегі топтардың құрылымына ... амин ... ... ... және ... (гидрофобты) деп жіктеледі немесе оларды бейтарап, қышқылдық және негіздік амин қышқылдар деп бөлінеді. ... ... ... ... және ... амин ... деп ажыратылады.
Амин қышқылдары адам ағзасына тағамдармен дайын түрінде түседі ... ... ... ... Кең ... амин ... ... атауы
(қысқартылған атауы)
R
Балқу температурасы, 0С
1
2
3
Алифатты амин қышқылдар
Глицин (Гли)
-H
293
Аланин (Ала)
-CH3
297
Валин (Вал)
-CH(CH3)2
315
Лейцин (Лей)
-CH2-CH(CH3)2
337
Изолейцин (Илей)
284
Окси амин қышқылдар
Серин (Сер)
-CH2OH
228
Треонин ... ... амин ... ... ... ... ... (Глу)
-CH2CH2COOH
249
Глутамин (Глуи)
-CH2CH2CONH2
185
Екі негізді амин қышқылдар
Лизин (Лиз)
224
Аргинин (Арг)
238
Гистидин (Гис)
277
Ароматты амин қышқылдар
Фенилаланин (Фен)
-CH2C6H5
275
Тирозин (Тир)
344
Триптофан (Три)
282
Күкірт ... амин ... ... ... ... ... (Про)
222
Оксипролин (Опро)
270
Амин қышқылдары - түссіз кристалды зат, суда ериді.
Глициннен өзге амин қышқылдарының бәрінің құрамында ... ... ... бар. ... ... атомы әр түрлі төрт химиялық топпен байланысады. Мұндай кезде амин ... екі ... ... ... ... ... ол екеуі L- және D- пішіні деп аталады. Оларды басқаша стереоизомерлер немесе эвантиомерлер деп те атайды. Осы стереоизомерлердің ... ... ... ... сол ... ... ... - оң жаққа қарай бұрады.
1.6.1 Амин ... ... ... ... және амин ... ... ... барлық амин қышқылдарында тән қасиет. Амин қышқылдарының амфотерлік ерекшелігі болғандықтан, олар негіздермен де, ... де ... тұз ... ... ... нәтижесінде күрделі эфирлер түзеді және декарбоксильдену, дезаминдену құбылыстарына ұшырайды. Амин қышқылдарын табу және олардың сандық мөлщерін ... үшін ... ... екі реакция бар.
* Нингидриннің қатысуымен болатын реакция.
Бұл реакцияның маңызы өте зор, себебі α-амин ... ... ... ... ... және ұқсастығын білу үшін пайдаланылады. Нингидин - күшті тотықтырғыш, соның әсерінен амин қышқылы декарбоксильдену және дезаминдену ... ... амин ... тотықсызданған нингидрин
Тотықсызданған нингидрин тотықсызданбаған нингидриннің бір ... және ... ... түсе алады. Бұл кезде көкшіл-күлгін түсті зат пайда болады. Осы зат ... реңі ... ... ... 570 нм толқын ұзындығында амин қышқылының сандық мөлшерін ... ... ... тобы бар бұл жағдайда 440 нм сіңіру максимумы бар, сары түсті зат түзеді.
* 1-фтор-2,4-динитробензол қатысуымен болатын реакция.
Бос күйіндегі және ақуыз ... амин ... ... үшін осы ... ... ... қышқылдары сілтілік ортада фтор-нитробензолмен өзара әрекеттеседі.
Оның нәтижесінде сары ... ... амин ... түзіледі және фторлы сутек қышқылы бөлініп шығады.
1.6.2 Амин қышқылдарының қышқылдық-негіздік қасиеттері
Амин қышқылдарында химиялық қасиеттері бір-біріне қайшы екі функционалдық топ бар, олар сулы ... рН ... ... ... та, ... те ... көрсете алады.
И.Н. Бренстенд теориясына сәйкес, осы заманғы түсінік бойынша, ... ... (H+) бере ... ... ... деп ... протон қосып алатын негіздер деп аталады.
Амин қышқылдары қышқыл ретінде диссоциацияланған кезде протон бөліп шығарады да ... ... ... ... ... ... ... амин ... ... қосып алады да, катион түзеді:
амин қышқылы катион
Қышқылдық та, негіздік те екі қасиеті болатын қосылыстар амфотерлер (грекше amphi-екі жақты) деп ... ... ... ... ... ... деп атайды.
Амин қышқылдарының диссоциациялану ерекшелігі ортаның рН мөлшеріне ... ... ... ... ... тобы иондалады, амин қышқылы қышқылдық қасиет көрсетеді. Ал қышқыл ортада - керісінше, амин қышқылдары негіздік қасиеттер көрсетеді, амин тобы ... ... топ іс ... ... Бір карбоксил тобы және бір амин тобы бар амин ... ... су ... ... екі топ та ... Бір амин қышқылының карбоксил тобынан протон бөлініп сол амин қышқылының амин тобына қосылады және қосқабат ион - ... ... ... қышқылы цвиттер-ион
Көптеген табиғи амин қышқылдар оптикалық пәрменді келеді, ... ... ... ... ... атомы болады. Ең бастысы амин қышқылдары бір-бірімен әрекетескенде суды бөліп шығарып пептид түзеді, яғни амин қышқылдардың қалдықтарынан ... ауыр ... ... ... ... - ақуыздар түзеді. Жануарлардың және өсімдіктердің ағзасында ақуыздар әр түрлі міндет атқарады. Ақуыздар таяныш ... ... ет және ... ... ... ... ... тері) негізін құрайды, заталмасу процестерінде және жасушалардың көбеюінде шешуші рөлін атқарады. Көптеген гармондар, пигменттер, антибиотиктер, токсиндер ақуызды денелер ... ...
+ ... ... ... жағынан ең көп табиғи полифенолдар топтарының бірі - флавоноидтар.
Флавоноидтар дегеніміз - бензо-ϒ пиронның ... ... ... ... белсенді қосылыс. Ол 15 көміртек атомынан тұрады, яғни С6 - C3 - C6 . ... ... ... - ... құрайды. Фенолды қосылыстар өсімдік жəне жануарлар əлемінде кең таралған. Фенолды қосылыстардың таралуының кеңдігі олардың химиялық құрылымының əр түрлілігінде. Флавоноидтар түссіз жəне сары ... ... суда жəне ... ... еруі, орынбасушы радикалдарды орналасуына жəне санына байланысты. Құрылысы екі ароматикалық
А жəне В сақинадан ... яғни ... ... немесе басқа орынбасарлардан. Флавоноидтар өсімдік дүниесінде өте кең таралған, ... ... ... ... ... тұқымдас гүлдерде өте көп кездеседі. Олар долананың әр түрлі түрлерінде, қара ... ... ... ... ... ... кездеседі.
Көбіне флавоноидтар тропикалық және альпілік өсімдіктерде көптеп кездеседі. Оларды аласа өсімдіктерден де ... ... ... ... ... қатар жәндіктердің құрамында болады.
Флавоноидтар өсімдіктердің әр түрлі бөлігінде орналасады, соның ішінде жемісінде, жапырағында, ... ... ал жер асты ... аз ... ... Жас ... ... флавоноидтарға бай.
Флавоноидтар түссіз жəне сары кристалды заттар, суда жəне органикалық еріткіштерде еруі, орынбасушы радикалдардың ... жəне ... ... Бос агликондар ағаш ұлпаларында болады, онда олар ферментативті гидролиз нəтижесінде ... ... ... - ... ... ... ... ), сары (флавон, флавонолдар, халкондар және т.б.), сонымен қатар қызыл және көк түске (антоциандар) боялатын кристалды қосылыстар. Ол оптикалық активті, ... ... бар, ... мен ... гидролизіне түсе алатын қасиетке ие.
Үш немесе одан да көп гликозид қалдықтарынан ... ... ... суда ... бірақ полярлы органикалық еріткіштерде ерімейді. Жарықтың және сілтінің әсерінен оңай тотығады және изомерленіп бұзылады және 2000C ... ... ... да бұл қосылыстар айдалады, ал әрі қарай ... ... ... ... ... әр ... флавоноидты қосылыстар - сақиналарының тотығу дәрежесімен ерекшеленетін және спиртте, сулы спиртте, ацетонда, сулы - ... ... ... әр ... ... мен гликозидтер болуы мүмкін.
1.7.1 Флавоноидтардың классификациясы
Флаваноидтарды нөмірлеу молекуладағы гетероатомнан (оттегі) басталады, одан кейін А сақинасына жалғасады. В ... ... ... ... ... молекуламен байланысқан көміртегі атомынан басталады. Флавоноидтардың құрамында көптеген əртүрлі бояушы пигменттер бар (флавондар, флавонолдар, антроциандар жəне т.б.). Олар табиғатта өте жиі ... ... Бұл ... ... жоғарғы жəне төменгі бөліктерінде əр түрлі мөлшерде кездесіп отырады.
-381083186
R= H флавон R= H ... R= H ... ... R=OH ... R=OH ... ... ... ... өте көп ... ... ... С сақинаның тотығу дəрежесіне байланысты оларды былай ажыратады: Флавондар, флавонолдар, флаванондар, флаванонолдар, антоцианидиндер, халкондар, аурондар. ... С2 жəне С3 ... ... қос ... ... жəне ... тобы С4 - көміртек атомында орналасқан.
R= H флавон R= H ... R= H ... ... R=OH ... R=OH флаванол
Изофлавондар - флавондардан айырмашылығы В сақинасы С3 - ... ... ... ... ... С-3 көміртегінде гидроксил тобы бар.
Аурон ... ... ... С2 және С3 ... ... қос байланыс болады және карбонил тобы С4 көміртек атомында орналасқан.
Флавон R1=R2=H ... R2=H ... ... ... С-3 ... ... гидроксил тобы орналасқан. Табиғатта кең таралған.
Флавонол (3-оксифлавон)
Табиғатта флавонолдардың ... ... ... өте көп ... ... ... төменде келтірілген:
R1=R2=R3=R4=H Кемпферол немесе 3,5,7,4′-тетраоксифлавон
(5,7,4′-триоксифлавон-3-ол )
R1= OH, R2=R3=R4 = H ... ... ... 4′ - ... ... OH, R3=R4 = H Мирицетин немесе 3,5,7, 3′ 4′ 5′ - ... ... R3 = OH ... ... R4 =ОH ... ОСН3, ... Изорамнетин
Флаванон. Табиғатта 319-дан астам әртүрлі флаванондар табылған. Олар А және В ... ... ... ... (гликозидтенген) байланысқан түрлері көптеп кездеседі.
Флаванон
Көп тараған флаванондар
R1=R2= ОH ... ... 5,7, ...
R1= ОСН3, R2=ОН ... (немесе 5-метокси-7- окси-флаванон)
R2=R3= R4 = OH Бутин (7, 3′, 4′ - ... = ОH ... (7,4′ - ... ... рет 1933 жылы ... ... солодканың түбірінен флавоноидты қосылысты бөлген. Ол зат - ликвиритин.
Ликвиритин
(Ликвиритиннің 4′-О-β-D-глюкопиранозиді немесе 4′-О-β-D-глюкопиранозид-7-окси флаванон)
Флавоноидтарды ... бөлу ... ... топ бойынша жүргізіледі: пропан бөлігінің тотығу дəрежесі бойынша, гетероциклдік шамасы бойынша, фенилдік орынбасардың жағдайы бойынша жəне т.б. ... тобы ... ал ... күйі ... деп ... ... өте көп зерттелген флавондар мен флавонолдар. Көпшілік флавоноидты қосылыстар əртүрлі гликозидтер түрінде кездеседі, олар
мынадай үш топқа бөлінеді: О-гликозидтер, С- ... жəне ... ... қанттары жартылай гидроксил агликондарды оттегіатомы арқылы байланысқан. О-гликозидінің қанты шамасына жəне орналасу орнына байланысты моногликозидтерге, биозидтерге, дигликозидтерге жəне аралас ... ... ... ... моногликозидтер өте жай байланыстарға жатады, биозидтер бірдей қанттармен байланысады, қанттар байланыстың тізбегімен жəне ... ... ... ... жəне ... ... ... бөлінуі мүмкін. Гликозидтерге қанттар əртүрлі жағдайларда орналасқан: біріншісінде бір қантпен, ал ... екі ... ... ... ... жəне ... ... тез шалынады. Өте қатаң өңдеудің өзінде де С-гликозидтер ешбір гидролизденбейді. Херхаммер мен ... ... ... ... деп атады, өйткені мұндай заттарда қант флавон сақинасымен тікелей байланысқан. Мұнымен қоса ... ... ... гидроксилді топты молекуласында көршілес болады. Биосинтез О-гликозид сатысы ... өту ... ... ... айтылған. С-гликозидтер жəне гликофлавоноидтарды С-моногликозидтерге, С-гликозидтерге бөлуге болады. С-гликозидтер О-гликозидтермен бірге кездеседі жəне олардың бірнеше ... ... ... ... гидролиздің тұрақтылығы;
2) Қышқылдық гидролизге кəдімгі жағдайда орнақтылығы;
3) ... ... ... С-гликозидтердің бөлшектенуден кейінгі жəне бөлшектенуге дейінгі бос фенолдық окситоптың сандарының тұрақтылығы;
5) Изомерлердің өзара бір-біріне ауысуының қышқылдық гидролиздегі ... ... ... ... ... ... енеді. Оларды əртүрлі топтағы ацилдеуші гликозидтердің ацилдік орынбасушы орнына байланысты, гликозидтер депсидтенген түріне жəне күрделі эфирлі байланысты ... ... Егер ... ... ... аз ... ... онда екінші топ антоциандарда көптеп кездеседі. Комплексті гликозидтерден бөлінген қышқылдар: бензой қышқылы, n-оксибензой қышқылы, протокатех қышқылы, кофейн қышқылы, феррул қышқылы, ... ... ... ... жəне ... да қышқылдарға этерификацияланған.
1.7.2 Флавоноидтарды анықтау әдістері және сапалық сараптау
Сапалық реакциялардың ... ... ... ... ... ... бір-бірінен айыруға болады. Флавондар - сары түс, ... - ... ... - ... ... - ашық ... түс ... тотықсыздануы:
Синоид реакциясының флавоноидқа тигізетін негізгі жəне ерекше əсері
болады. Бұл əсер ... ... ... ... ... ... ... зерттелетін заттың тотықсыздануына негізделген: Магнийді мырышпен алмастырғанда бояуды тек ... ...
1. ... (ҚХ және ЖҚХ-да пайда болған дақтардың түстерін қарау) "ашық ... ашық ... сары түс, ... көк түс".
2. ... айқындау (барлық флавоноидтар қанық сары түс береді).
3. 1% -ті алюминий хлоридімен комплек түзеді.
УК-жарықтағы көрініс
Сапалық ... бұл ... ... тән ... ғана ... ал бұл ... гликозидті қосылыс екенін қағазды хроматографияда жату орнына байланысты білдік. ... ... ... ... ... ... көптеген қосылыстардың табиғи бояуы оңай білінуі флавоноидты қосылыстарды қағазда оңай тануға ... ... Бұл ... ... және оны ... ... басқа тәсілдермен салыстырғанда, оңайлығында және басқа заттардың микрошамалы заттармен жұмыс істеу мүмкіндігінде. Пайдаланылатын заттың хроматограммасы Rf шамасымен анықталады. Бұл шама ... ... ... ... ... ... ... жолының қатынасына тең. Флавоноид құрылысын Rf шамасының өзгеруі ... ... ... Әр ... ... ... спирттегі еріткіштердің сулы жүйесіндегі байқалған заңдылықтары мынадай:
* Спиртті жүйеде флавоноидтарда гликозидтерінің мәні оған сәйкес болатын агликондар мәнінен ... Сулы ... ... яғни ... ... ... агликондарына қарағанда жоғары.
* Молекуладағы гликозидтің қант компонентінің өсу саны ... ... ... Rf мәнін кемітеді, ал сулы жүйеде өсіреді.
* Гидроксил топтарының өсу саны спирттік және сулы ... Rf ... ... ... ... ... ... алмасуы спирттік жүйеде Rf мәнін өсіреді, ал сулы жүйеде Rf мәнін кемітеді.
Колонкалы хроматография. Колонкалы хроматография арқылы әртүрлі адсорбенттерді ... ... ... ... және ... ... ... яғни ББЗ бөлеміз. Бөлінген, яғни жинап алған фракциялардың құрамын ҚХ немесе ЖҚХ-ның көмегімен ... Егер таза зат ... оның ... және құрылысын әрі қарай зерттейміз. Ол үшін ... ... ... ... келесідей реакция жүреді.
* Металл ионымен флавоноидтардың А және Б сақиналары комплексті қосылыстар түзеді. А сақинасындағы комплекс С5 - ОН, ... С=0 топ және С3 - ОН ... ... ... Тұз ... ... А комплексті жойылады да, С-сақинасындағы комплекс сақталады.
Өсімдіктердің құрамында флавонолдар сульфат түрінде және гликозид ... ... ... тобы әрбір гидроксилде болуы мүмкін
3-О-сульфокверцетин немесе
3-О-сульфо-5,7,-тетраокси флавон
Гликозидтер екі топқа ... ... және ...
* ... ... 3 - О - α - L - ... тек қана 3-ОН емес ... ... ... ... да ...
Кверцетиннің 7-О-β-D-глюкопиранозиді немесе 3,5,3′,4′-тетраокси-флавонның 7-О-β-D-глюкопиранозиді
104394093980
Изорамнетиннің - 3-О-- D-глюкопиранозил (61)- -L-арабопиранозиді
79629058420
5,4'-дигидрокси-3'-метоксифлавонның ... -(61)-- ... ... ...
Кверцетиннің 8-С-β-D-глюкопиранозиді
1.7.3 Флаваноидтарды анықтаудағы химиялық әдістер
а) Қышқылдық гидролиз (10 мг затты 5 мл 2% НСL сулы немесе спирттегі ... ... ... кері ... ... 2 сағат бойы сулы моншада қыздырады. Одан кейін ерітіндіні суытып, реакциялық қосыпаны ... ... ... ... ... ... ... экстракциялап бөліп алады, ал сулы бөлікте қанттар қалады. Қандай қанттардың бар екенін анықтау үшін сулы бөлікті бір жүйелі қағазды ... "БСС ... ... ... одан ... ... о-толуидин және мочевина айқындағыштарымен өңдейді).
Сулы бөлік ҚХ немесе ЖҚХ ...
ә) ... ... гидролиз (10 мг затты 5 мл 0,1% HCL сулы ... ... ... ерітіп, колбаны кері тоңазытқышқа жалғап, сулы моншада 3-4 сағат қыздырады. Әрбір 5 ... ... ... ... ... бір жүйелі ҚХ-ға тамызады. Реакция аяқталғаннан кейін ҚХ-ны белгілі ... ... ... ... ... Бұл ... кезінде рамнозидтер мен арабинозидтер тез гидролизге ұшырайды. Және де гидролиз нәтижесі кезінде қанттың яғни көмірсудың агликонға қай ... ... ... ... ... біле ... 3-О-гликозидтер 7-О-гликозидтерге қарағанда) тез гидролизденеді.
3-О-гликозид ... ... ... ... ... ... ғана гидролизденеді: ол үшін Килиан гидролизі қолданылады. Бұл әдістің айырмашылығы затқа (концентрлі тұз қышқылы мен ... ... ... ... ... ... түріндегі қанттар пиранозаларға қарағанда тез гидролизденеді.)
б) Ферментативті гидролиз (Бұл гидролиз спецификалық ферменттерді қолдану ... ... ... ... ... α-амилаза, рамнодиастазамен жүргізіледі. Нәтижесінде қанттардың конфигурациясын және гликозидтің құрамында бірнеше қант болса сол қанттардың арасындағы байланысты ... ... ... ... (Бұл гидролиз кезінде 5% КОН ерітіндісі қолданылады, реакция 30-60 ... бойы ... ... ... ... ... ... көрініп тұрғандай -пирон сақинасы ашылады.)
Жұмсақ жағдайда ... және ... ... ... ... ... және фенол қышқылына ыдырайды
г) Алкилдеу және ацилдеу (алкилдеу үшін мына реагенттер қолданылады: диазометанның ... ... ... ... ... ... ... ал ацилдеу үшін сірке ангидриді күкірт қышқылының қатысында жүреді. Гидролиз нәтижесінде біз агликонның құрамында қанша ... тобы бар ... ...
1.7.4 Флавоноидтардың биологиялық белсенділігі
Флавоноидтар жеміс-жидектерде, көкөністерде, өсімдіктің дәнінде, сабағында, тамырында кездеседі. Олар ... гүл ... ... ... сабағында, тамырында, жапырағында, тұқымы мен жемісінде гликозидтер және агликондар түрінде жиналады.
Химиялық зерттеулер жүргізілгенде флавоноидтарда ... ... бар ... ... Ең ... ... - ... қарсы, сонымен қатар, липидтердің, ақуыздардың, нуклеин қышқылдары және т.б. ... ... ... ... ... ... ... синдромының дамуын тоқтатады. Пероксидация синдромы барлық аурулар, соның ішінде жүрек және ми ... ... әсер ... Жара ... қант диабеті, қабыну, инфекциялы вирусты аурулар, ісікті процестер және т.б. ауруларының патогенез факторы ретінде әмбебап ... ие және ... ... алмасу процестеріне оң әсер береді.
Жаңа флавоноидтардың идентификациясы - экстрогонозидтер мен ... ... және ... ... ... қарсы қасиет көрсете алады, сол себепті тархунды медицина ғылымында қолдануға ұсынылды. Олардың ең негізгі қасиеттері - қабынуға, язваға ... ... тез ... ... ... түсіруге әсері. Кверцетиннің бактерияларға, ал флавоноидтар мен ... ... кері ... ... ... Алмұрттағы полифенолдар PR-8 атты тұмау ауруындағы вирусқа қарсы белсенді қасиет көрсетеді, сондай-ақ ... мен ... ... да осындай қасиетке ие. Шайдың құрамында болатын антоциандар мен катехиндер микробтарға қарсы қасиет көрсетеді. ... ... яғни ... ... ... бар ... ... алмасуын, оның мөлшерінің азаймауын және синтезді тұрақтануын реттеуге септігін ... ... қан ... ... арналған полиспонин және цетамифен препараттарына қарағанда халкондар, флавондар, флаванондар, флавонолдар, изофлавондар қандағы холестериннің ... ... ... ... қан ... ... тигізуі мүмкін, мысалы, тиынтақ өсімдігіндегі флавоноидтар саны эритроцитқа ... ... ... ... ... ... ... қанның құрамындағы элементтердің жағдайына әсерін тигізетіні байқалған, осы заттар қан жасушаларының агрегациялануына және седиментациялануына бөгет жасайды, сонымен ... ... ... ... ... қанның құрамын реттейді.
Итмұрын жемісіндегі лейкоантоциандары аскорбин қышқылының тотығуына және дигидроаскорбин қышқылының бұзылуына бөгет бола алады. С, В1,В2, РР дәрумендерінің ... көп ... ... ... ауруына шалдыққан адамдарға емдік қасиет көрсете алмайтыны белгілі болғандықтан, дәрігерлер ауыратын адамға тәулігіне 150 мг биофлавоноидты қабылдауына ... ... ... ... ... ... ем болып, тез жазылып кетеді. Р дәруменінің қасиетін көрсететін флавоноидтардың 150 түрі белгілі. Олар катехин, ... ... ... және ... ... жатады. Флавоноидты препараттарды тек ауырғанда ғана емес, сонымен ... ... ... ... буын ... ... үшін алдын ала емдеу ретінде қолдануға болады. Осындай препараттар өсетін қатерлі ауруларды тоқтату үшін тежегіш және ... ... зат ... де ... Ал катехиндер мен антоциандар мұндай үрдіске инертті, оның себебі гормональды жүйеге әртүрлі ... ... ... Ең ... кезекте флавоноидтардың биологиялық қасиеті қан жүретін қабырғалардағы әрекеті бойынша анықталған.
С2 - C3 қос байланысында болатын көптеген флавоноидтар, соның ... ... мен ... ... ... ... ... лютеонин) аскорбин қышқылын аскорбат радикалын түзе отырып тотықтырады, бірақ та соған қоса ... ... ... ... қабілетті. Флавоноидтар қанның құрамындағы липопротеиндермен қатынасында мочевина қышқылымен әрекеттесіп, мочевина қышқылының радикалдарын тотықсыздандыруынан және α - токоферол ... ... ... ... Е және С ... ... тек қана ... тығыздықты липопротеинін тотығуын тежеп қана қоймай, сонымен қатар эндотелиальды клетканың токсиндікәрекетінен ... ... және ... ... көп жағдайда еріткіштігіне, ортадағы тотықсыздандырғыштар мен тотықтырғыштардың қатынасына, металдардың ауыспалы валенттілігіне, pH ортаға және басқа да ... ... ... Тыныс алу үрдістерінен басқа көптеген тотығу ̶ тотықсыздану реакцияларына қатысады. Оның себебі, орто - ... ... ... ... ... оңай ... алады, содан соң орто - ... ... Ол ... кезегінде сутек доноры болуы мүмкін және метаболиттерге антитотығу функциясын атқарады.
Флавоноидтардың биологиялық белсенділігін білу адам өміріне қажетті емдік қасиеттерді ... ... ... зор. Әр өсімдіктің құрылысы мен құрамына сәйкес флавоноидтарды әр түрлі жағдайларда қолданады, мысалы: қабынуға ... ... - ішек ... ... қан ... және т.б.
+ ... май қышқылдары
Май қышқылдары - карбон қышқылдары, жануарлар мен өсімдік ағзасында бос ... ... және ... құрамына кіргенде энергетикалық және пластикалық қасиет атқарады. Май қышқылдары фосфолипидтердің құрамында биологиялық мембраналардың қалпына келуіне көмектеседі. Қанықпаған май қышқылдары адам және ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар май қышқылдары қан плазмасы жарақаттанғанда қосымша диагностикалық тест болып табылады.
Май қышқылдары ... ... ... ... ... ... қаныққан және қанықпаған болып бөлінеді. Тізбектегі көміртек атомының санына байланысты төменгі (С1−С3), ортанғы(С4−С8) және жоғары ... ... ... ... май ... - ... өткір иісті; ортанғы май қышқылдары - жағымсыз иісі бар май; ... май ... - ... ... зат. Май ... ... және эфирде жақсы ериді. Құмырсқа, ирил және пропин қышқылдарынан басқасы суда жақсы араласады, май қышқылы адам және жануар ағзасында ... ... ... ... жұп болып келеді.
Май қышқылдарының синтезі ішек қарында, май ұлпаларында, бас сүйекте және сүт бездерінде жүреді. Бауыр жасушасының цитоплазмасында екі ... ... ... ... ұзын ... май қышқылдары ішек қарында тізбек үзіліп синтезделген пальмитин қышқылы бауырға бағытталады.
Май қышқылдарының биосинтезі жануарлар ұлпасында байланыс механизіммен жүреді, сонымен қатар май ... ... ... ... кері ... ... Май ... бауыр жасушасының цитоплазмасында цитраттар (лимон қышқылы) жиналады. Май қышқылдарының синтезінде ең бастысы жасушада никотинамиддинуклеотидфосфаттың (НАДФ-Ң) қалпына келуі. Сонымен ... адам ... және ... ... поли ... май ... ... қабілеті жоқ. Ондай линол-, линолен және арахидон қышқылдары жатады, бұл қышқылдар ауыстырылмайды деген атқа ие, немесе эсенумальді май қышқылы, кей ... ... ... ... F витамині деп атайды.
1.8.1 Май қышқылдары
Гидролиздеген кезде май ... және май ... ... Май ... дегеніміз - карбон қышқылдары. Оның құрамында көміртегі атомдарының ұзын тізбегі бар. Бұл қышқылдарға жалпы қабылданған тривиалды немесе ... ... ... ... молекула құрамында көміртегінің төрт атомы (C4) бар қышқыл май қышқылы деп аталса, сол қышқыл жүйелі номенклатурада ... ... деп ... Молекула құрамында көміртегінің 18 атомы бар (C18) қаныққан қышқыл тиісті стеарин қышқылы немесе октадекан қышқылы деп ... Ал ... ... C18 бар және бір қос ... ... ... олеин қышқыл деп аталады.
Майлардың құрамында әр түрлі май қышқылдары кіреді. Мысалы, табиғи майлардың ішіндегі ең күрделісі деп ... сүт ... 497 май ... бар ... ... қышқылы негізгі бес топқа бөлінеді.
* Қаныққан май қышқылдарының молекула ... ... 4-24 ... ... және олар түзу ... ... ... майларда көміртегі атомдары жұп болады. Май қышқылдары құрамындағы көміртегін нөмірлеу карбоксил тобы тұрған атомнан ... ... ... атомдары грек алфавиті әріптерімен де белгіленеді, мұндай жағдайда карбоксил топқа ең ... ... ... ... ... ... 5 4 3 2 ...
ε δ γ β α
* ... бір, екі, үш және одан да көп қос ... бар ... май ... Мұндағы қос байланыстың орны Δ белгісімен көрсетіледі де, оның ... ... ... қойылады. Мысалы, Δ9 деген белгі мынаны білдіреді, карбоксилдік топтан есептегенде 9 көміртегі ... ... қос ... ... яғни қос ... ... 9 және 10 көміртегі атомдарының арасында орналасады. Қышқыл молекуласындағы қос ... ... бір ... тобы (-CH2) ... ... Сол сияқты С18:0 белгісі май қышқылдарының молекуласы қос байланыссыз екенін және оның құрамы 18 көміртегі ... ... ... C18:2 ... ... ... екі қос ... бар екенін және оның 18 көміртегі атомынан құралғанын білдіреді.
Мұнда да қос байланысты қосылыстар үшін цис-изомерия және ... тән, олар Δ ... ... ... Мысалы, цис- Δ9 немесе транс - Δ9 Табиғи майларда әрқашанда цис-конфигурациялы қанықпаған қышқылдар кездеседі. ... ... екі ... одан да көп қос ... бар қанықпаған май қышқылдары полиқанықпаған қышқылдар деп аталады.
Қос байланыстағы цис-конфигурация ... ... май ... ... атом ... ... иілтеді. Осының молекуласында бір цис-қос байланысы бар олеин қышқылында көруге болады, оның молекуласында бір иіліс бар. Ал ... ... екі ... ... ... екі ... байқалады. Қанықпаған молекулаларда қаныққан қышқылдармен салыстырғанда зор қаттылық болады. Қаныққан май қышқылдарында дара байланыс төңірегінде жеңіл айналуға мүмкіншілік ... және ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... май ... молекуласында қос байланыс омега көміртек атомы үшінші көміртек атомынан кейін орналасса, онда ... ... ... ... деп ... ... май ... формулалары:
Линол қышқылы (ω-6) ... ... ... ... қышқылы (ω-3) ... ... ... ... ... ... май ... Мұндай май қышқылдары табиғи майларда шамалы ғана мөлшерде ... ... ... мал ... ... Олар тармақталған көміртегі атомдарының тізбегі бар амин ... ... ... ... ... ... майда сирек кездеседі, әдетте олардың құрамында көміртегі атомдарының ұзын ... бар. ... ... ... CH3(CH2)21-CHOHCOOH.
5. Циклды май қышқылдары, олар кейбір өсімдіктер майларында ... - ... ... ... ... май қышқылдары
Тривиалды атауы
(С атомдарының және қос байланыстың ... ... май ... ... ... қышқылы
CH3-(CH2)2-COOH
2-кестенің жалғасы
Капрон қышқылы (C6:0)
Гексан қышқылы
CH3-(CH2)4-COOH
Каприл қышқылы (C8:0)
Октан қышқылы
CH3-(CH2)6-COOH
Каприн қышқылы (C10:0)
Декан қышқылы
CH3-(CH2)8-COOH
Лаурин қышқылы (C12:0)
Додекан қышқылы
CH3-(CH2)10-COOH
Миристин қышқылы (C14:0)
Тетрадекан қышқылы
CH3-(CH2)12-COOH
Пальмитин қышқылы (C16:0)
Гексадекан қышқылы
CH3-(CH2)14-COOH
Стеарин ... ... ... қышқылы (C20:0)
Эйкозан қышқылы
CH3-(CH2)18-COOH
Беген қышқылы (C22:0)
Докозан қышқылы
CH3-(CH2)20-COOH
Лигноцерин қышқылы (C24:0)
Тетракозан қышқылы
CH3-(CH2)22-COOH
Қанықпаған май ... ... ... ... ... ... Δ[9]-октадекан қышқылы
CH3-(CH2)7-CH=CH-(CH2)7-COOH
Вакцен қышқылы (C18:1)
Транс-Δ11-октадекан қышқылы
CH3-(CH2)5-CH=CH-(CH2)9-COOH
Линол қышқылы (C18:2)
Цис-цис-Δ9,12-октадекадиен қышқылы
CH3-(CH2)4-CH=CH-(CH2)6-COOH
Линолен қышқылы (C18:3)
Тұтас цис-Δ9,12,15-октадекатриен ... ... ... цис-Δ5,8,11,14- эйкозатетраен қышқылы
CH3-(CH2)4-(CH=CHCH2)4-(CH2)6-COOH
Клупанодан қышқылы (C22:5)
Тұтас цис-Δ7,10,13,16,19-докозапентаен
CH3-CH2-(CH=CHCH2)5-(CH2)4-COOH
1.8.2 Май ... ... ... қышқылдарының қасиеттері оның құрамындағы көміртегі атомдары тізбегінің ұзындығына және қанықпау дәрежесіне байланысты. Мысалы, миристин қышқылының (C14:0) ... ... 54,4 0С. Ал С ... ... ұзарған сайын қышқылдың балқу температурасы да артады, осыған орай, пальмитин қышқылының балқу температурасы 62,9 0С, ... ... 69,9 ... ... қос ... ... артуына байланысты балқу температурасы төмендейді. Мысалы, олеин қышқылының (C18:1) балқу температурасы +13,4 0C. Ал полиқанықпаған ... ... ... бұдан да төмен.
Қаныққан май қышқылдары C4:0-C8:0 үй температурасында сұйық зат. ... ... олар ... ... Қанықпаған май қышқылдары әдетте сұйық күйде болады.
Төменгі сатыдағы май ... ... ... ... ... ... иісі шығып, суыған кезде кристалданып, сумен әр түрлі қатынаста араласады. Жоғарғы қышқылдар ... ... және суда ... ... май ... іс жүзінде суда ерімейді, олар сілтілердің су ерітіндісінде ериді де, сабынға айналады.
3-кесте. Негізгі май қышқылдарының молекулалық массасы және ... ... ... ... ... ... май қышқылдары
Пальмитоолеин
C16:1 (цис)
254,4
+0,5
Олеин
C18:1 (цис)
282,5
+13,4
Элаидин
C18:1 (транс)
396,6
+31,0
Полиқанықпаған май қышқылдары
Линол
C18:2
280,5
-5,0
Линолен
C18:3
278,4
-11,0
Арахидон
C20:4
304,5
-48,5
Клупанодон
C22:5
334,5
-78,0
1.8.3 ... май ... май ... ... екі қос ... бар: лино (C17H31COOH) екі қос байланысы бар, линолен (C17H29COOH), үш қос байланысқа ие ... ... ... төрт ... ие ... ... қанықпаған май қышқылдарының биологиялық қасиеті адам ағзасына ең қажетті зат болып табылады, кейбір зерттеулерде оларды витаминдер деп қарастырады, ... F ... ... май ... физиологиялық мағынасы мен биологиялық ролі көп түрге ие. Полиқанықпаған май қышқылдарының ең ... ... ... фосфолипидтер, липопротеидтер тәрізді мағынаға ие. Поли- қанықпаған май қышқылдары - ... ... ... ... ... ... май қышқылдарының биологиялық ролі биологиялық мембрана сияқты құрлысты функционалді қасиет көрсетеді. Метахондрия липидінің 30% 20 және 22 ... ... ... төрттен алтыға дейінгі қос байланысы бар май қышқылдары құрайды.
Поли- қанақпаған май ... ... ... ... ... көп ... ... май қышқылдарының синтезі жүреді, қаңқалы липидтер жетіспегенде тамақтан бөлінетін поли қанақпаған май қышқылдары көмектеседі. Линолен қышқылының ағзадағы ... ролі ... ... биосинтезіне кедергі болады. Осы синтезден бөлінетін аралық өнім дигома- гамма- линол ... ... май ... ... кедергі болады. Арахидон және дигомо- гамма- линол қышқылын липидтердің құрамына 20 есе енеді, линол ... ... ... өмірге қажетті тромбоксан, простоцикл, линоперик және әсіресе простагландин процестерін реттеуге қатысып, кейбір ... ... ... ... ... биологиялық белсенділікке ие болады.
Май қышқылдары майда келесі қатынастағыдай кездеседі: 10% ... май ... 30% ... май ... және 60 % ... қышқыл(олеин).
1.9 Минералды элементтердің биологиялық маңызы
Натрий мен калий. Екеуі су ... ... ... ... ... ... ... көмектеседі, ал калий оның бөлініп шығуына себепкер. Натрий ... ... ... ... ... үшін қажет. Кальций иондары көмірсулардың аэробты тотығуына қатысатын бірқатар ферменттер мен әр ... ... ... ... ... ... Бірақ қанттардың анаэробты ыдырауының жылдамдығын тежейді.
Азықта натрий жетіспеген жағдайда ұлпалар суын жоғалтады. Сусыздық салдарынан ... ... ... ... ... ... ... төмендейді. Ағзада натрий артып кетсе, оның иондарының гидрататтануы салдарынан ... ... ... ... ... ... ... аз. Сондықтан адам, мал рационына әдетте хлорлы натрий қосып отырған жөн. Ол жағдай жас төлдің жақсы өсуіне әсер ... ... ... сүті ... қойдың жүнділігі артады.
Өсімдік тектес қоректе калий тұздары көп. Сондықтан қалыпты жағдайда калий тапшылығы дерліктей ... ... ... мен ... ет ... арқылы қозудың берілуінде Na+ және Ka+ иондары үлкен қызмет атқарады. Ал жүрек бұлщық еттері жұмысының ... Ka+ ... ... зор. Ұзақ ... ... ... ... ағза миокард инфаркті дертіне ұшырауы мүмкін. Сол сияқты калий иондары қан плазмасындағы және басқада ... ... ... ... ... деңгейде ұстайды.
Темір. Темір аса бағалы биоэлементке жатады. Ол ... ... ... ... ... ... ... темірдің 70 пайызы эротроцит құрамында болады. Эритроциттегі темірдің концентрациясы 20 ммоль∕л мөлшерінде, ал ... ... ... ... ... Адам мен мал ... ... негізінде қор ретіндегі ақуыз - ферритиннің құрамына кіреді, ол ақуыз қоңыр қызыл түске ... ... ... ... ақуыз трансферрин ауыстырып, жеткізіп отырады. Жілік майында хромопротейіндердің гемін синтездеуі үшін темір пайдаланылады. Гемде ... екі ... ал ... үш ... ... тасымалдайды, үш валентті темір ионын екі валентті темір ионына айналдыру үшін тотықсыздандырғыш ретінде аскорбин ... ... ... ... ... ... - гемоглобин мен миоглобин, ферменттер каталаза, пероксидаза, цитохромдардың ауыстырылмайтын аса маңызды бөлігіне темір жатады. ... ... ... мыс ... ... қан ... ... бұзылады да, қан аздық ауруы пайда болады. Құрамында темір бар ақуыздар оттегін, ... ... ... жеткізеді және көптеген тотығу - тотықсыздану реакцияларын катализдейді.
Магний. Биологиялық белсенді элементтердің біреуі. Ағзадағы магнийдің 60% шамасындайы сүйек құрамында, оның қан ... ... 0,85 ... ∕л, ... 1 моль Mg2+ ... бос ... оның ... басқа бөлігі ақуызбен және басқа органикалық қосылыстармен ... ... ... ... ... маңызы үлкен. Кальций тұзы - қанның, жасушалар мен ұлпалар сұйықтығының ... ... ... Олар ... ... ... ... Жасушалардың өсуімен әрекет үдерісінде маңызды рөл атқарады. Алмасу процесіне мәнді әсерін тигізіп, тағамдық заттардың толық қорытуына септігін тигізеді. ... ... ... ... сыртқы қолайсыз жағдайларға, әсіресе инфекцияларға қарсы тұру тұрақтылығын ... ... ... ... ... ... еттерінің қызметі мен кейбір ферменттердің белсенділігі төмендейді. Кальций тұзы қанның ұюында маңызды рөл атқарады.
Фосфор. ... ... ... ... ... Ол ... ... тіндерінің, әсіресе бұлшық еттер мен мидың құрамына кіреді. Зат алмасудың барлық түрлеріне ... ... ... ... ... ... жұмысына қажет.
Мыс. Ағзада өте аз кездеседі. Бірақ оның маңызы ... зор, оның аса ... ... бірі - қан ... ... Бұл ... мысты басқа элементтердің ешқайссы ауыстыра алмайды. Мыс темірдің жілік ... ... ... Гемоглобин синтезін және эритроцит түзілуін тездетеді, осыған орай ағзада мыс жетіспесе адам қан аздық ауруына шалдығады, бұл ауруға әсіресе ... ... ... ... ... ... ... улы әсер етеді. Мыс бауыр мен миға жиналса да тірі жан ауруға ... ... өте аз ... ... Жас ... оның ... ... шамасындай, осыған қарамай мыс жануарлар мен өсімдіктердің өсіп ... үшін өте ... - ... ... ... ... активатор. Мысалы, мукополисахаридтер синтезіне қатысушы трансферазалардың жұмысын белсендіреді.
Мырыш. Ағзада ферменттердің белсенділігін жоғарылатады. Ферменттер құрамындағы Zn2+ ионын Mn2+, Co2+ иондары ... ... ... иондары ауыстыра алады. Сондықтан мырыштың жетіспеуі салдарынан жас ағзаның өсуі нашарлайды және жыныс мүшелері жақсы жетілмейді.
Кобальт. Мыс пен ... ... , ... та қан ... үшін ... және ... барысында белсенді әсер етеді.
Молибден. Молибден тіршілік үшін ... ... ауыр ... біреуіне жатады. Молибден ағзасындағы үш ферменттің - альдегидоксидаз, ксантиноксидаза және бауырдың сульфитоксидаза ... ... ... ... ... ... ферменті спирттің альдегидке айналуын катализдейді, ксантиноксидаза ферменті ... ... зәр ... ... ал сульфитоксидаза ферменті органикалық қосылыстардағы сульфитті тотықтырып, сульфатқа айналдырады. Күкірт сульфат түрінде ағзадан шығарылады.
Никель. Никельдің биологиялық ... 1924 жылы ... ... ... және ... ... дұрыс өсіп жетілуі үшін қажет. Қан аздықтың әр түрлі жағдайларында ұлпаларда никельдің мөлшері азайып ... ... ... ЖӘНЕ ... ... Биологиялық белсенді заттарды алу және бөлу
Зерттеліп отырған нысан: Жабайы сельдерей (Apium graveolens) ... 2010 жылы ... ... ... ... ... ... Фармакопияның ХІ басылымы, ГОСТ 24027. 1-80; 2407. 1-80; 2237-75 бойынша ... ... ... ... және ... ...
Жабайы сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінің ББЗ сандық мөлшері (1-кестеде) көрсетілген.
1-кестедегі мәліметтерді салыстыра ... ... ... ... ... заттар мөлшері әр түрлі болды.
1-кесте. Жабайы сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінің ... ... ... ... ... ... ББЗ мөлшері, %
Жабайы сельдерей (Apium graveolens) өсімдігі
1
Ылғалдылығы ... ... ... заттар
34,44
3
Күлділігі
22,52
4
Флавоноидтар
1,00
5
Кумариндер
0,46
6
Органикалық қышқылдар
1,00
7
Полисахаридтер
2,36
8
Амин қышқылдар
0,25
1-сурет. Жабайы сельдерей өсімдігіндегі биологиялық белсенді заттар ... ... және ... ... көрсеткіші
2-кесте. Жабайы сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінің макро- және микро- элементтер мөлшері көрсетілген.

Шикізаттың құрамындағы макро- және ... ... ... (Apium ... ...
8103,80
2
Калий
5449,74
3
Кальций
1554,66
4
Магний
440,34
5
Темір
126,63
6
Мырыш
13,00
7
Марганец
11,98
8
Мыс
1,94
9
Никель
1,04
10
Кобальт
0,0001
11
Қорғасын
0,0567
2-сурет. Жабайы сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінің макро- және ... ... және ... ... ... ... ... (Apium graveolens) өсімдігінің құрамында көп мөлшерде натрий, калий, кальций бар екені белгілі болды. Алғашқы екеуі су ... ... ... ... ... ... тұруына көмектессе, ал калий оның бөлініп шығуына себепкер. Кальций алмасу процесіне мәнді әсерін тигізіп, тағамдық ... ... ... ... тигізеді.
б) Амин қышқылдарын сараптау
53340517525Жабайы сельдерей (Apium graveolens) өсімдіктерінен қондырғысы арқылы амин қышқылының 20 түрі ... ... ... ... (Apium ... ... ... амин қышқылдарының сандық мөлшері
3-кесте. Жабайы сельдерей (Apium graveolens) өсімдігіндегі амин қышқылдарының ... ... амин ... %
Жабайы сельдерей (Apium graveolens)
1
Аланин
9,90
2
Глицин
3,05
3
Валин
2,45
4
Лейцин
5,15
5
Изолейцин
2,52
6
Треонин
2,04
7
Серин
6,69
8
Пролин
7,86
9
Метионин
0,90
10
Аспарагин
10,18
11
Цистин
0,48
12
Оксипролин
0.23
13
Фенилаланин ... ... ... ... ...
5,39
19
Лизин
2,17
20
Триптофан
1,37
4-сурет. қондырғысы
5-сурет. Жабайы сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінің құрамындағы амин қышқылдарының сандық мөлшерінің диаграммасы
... ... ... 20 амин қышқылының ішінде жабайы сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінің құрамында пайыздық көрсеткіші жағынан ең көбі: глютамат, аспарагин және аланин.
Глютамат - ... ... ... бос ... ... Өсімдікте, көптеген жануарлардың ағзасында улы аммиакты зарарсыздандырады. Азоттық алмасуда маңызды рөл атқарады. Кейбір ауруларды емдеуде, тамаққа ... ... ... - ми және ... ... үшін ең маңызды энергия. Ағзада глюкозаның синтезделуі үшін шикізат ретінде ... ... Бос ... ми тканьдерінде кездеседі.
Аспарагин - қант диабеті ауруына арнайы арналған биологиялық ... ... ... кіреді. Адамның тәбетін ашқызатын ерекше қасиетке ие. Газдалған сусындардың құрамында тұрақсыз, кішкене уақыт өткеннен кейін ол улы ... ...
в) Май ... ... Жабайы сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінің құрамындағы май қышқылдарының сандық мөлшері
148590-50165
7-сурет. Жабайы сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінің құрамындағы май ... ... ... ... сандық көрсеткіштері
4-кесте. 100гр жабайы Сельдерей (Apium graveolens) өсімдігіндегі дәрумендердің сандық мөлшері
Дәрумендердің атауы
Анықталған мөлшері
1
2
β - ... ... ... ... дәрумендер адам және жануарлар ағзасында бірқалыпты тіршілік үшін өте қажет төменгі молекулалы органикалық заттар.
8-сурет. Жабайы Сельдерей (Apium graveolens) өсімдігіндегі ... ... ... ... ... ... және ... қышқылдарын анықтау
Өсімдік шикізатынан фенолдарды анықтау үшін шикізат пен эстрагент 1:10 қатынасында, яғни этилацетатпен экстрагерлейді және 20 минут бойы ... ... ... 10-15 ... сулы моншада қыздырады. Содан соң фильтрлейді және ... ... ... ... ... ... экстрактыны бензол-сірке қышқылы-су (40-12,5-29) жүйесінде біржүйелі қағазды хроматография әдісімен сараптау жүргізілді. Хроматограмманы тартқыш шкафта ... ... ... ... соң 1% ЖАК ерітіндісін тамызып, ауада кептіргеннен кейін 1% ванилин ерітіндісімен көреді.
9-сурет. Жабайы Сельдерей (Apium graveolens) өсімдік экстрактысының ... ... ... ... Жабайы Сельдерей (Apium graveolens) өсімдік экстрактысының сапалық құрамы
№о №
Атаулары
Rf
УК-жарықта
ЖАК
Ванилин
1
Пирогаллол
0,275
қоңыр
ашық жасыл
коңыр
2
Гидрохинон
*
*
*
*
3
Экстракт
0,275
сары
қанық ... ... ... табиғи фенол, соның ішінде пирогаллол бар екені Rf бойынша анықталды.
Пирогаллол
Пирогаллол - түссіз кристалды зат. ... тері және шаш бояу үшін ... ... ... ... ... ... экстрактысын бензол-сірке қышқылы-су (6:7:3) еріткіштер жүйесінде анықталған үлгілермен біржүйелі қағазды хроматография әдісімен құрамында фенол қышқылдарына ... ... ... ... ... диазотталған n-нитроанилинмен, содан соң 15% Na2CO3 ерітіндісімен көреді.
10-сурет. Жабайы Сельдерей (Apium graveolens) өсімдік экстрактысының
УК-жарықта қағазды ... ... ... ... (Apium ... өсімдік экстрактысының сапалық құрамы.
№о №
Қышқылдар
Rf
УК-жарықта
ДзПHА
15%Na2CO3
1
n-кумарин
0,505
көк
сарғыш
көк
2
Ванилин
0,815
*
оранж
қанық күлгін
3
Экстракт
0,895
сары
қызғылт-қоңыр
ашық күлгін
4
Сирен
0,627
*
светло-оранж
көк
5
Ферул
0,904
сары
Қызғылт-қоңыр
ашық күлгін
6
n-окси бензой
0,449
сұрғыш
сары
қызғылт
е) Биологиялық белсенді ... бөлу
1) ... ... 1 ... ... сельдерей (Apium graveolens) өсімдігін 30%, 50%, 70% сулы ... ... ... ... ... белгілі уақытқа дейін қалдырылды. Экстрактыларды фильтрлейді.
Алынған әр тұндырындыға екі ... ... ... ... ... ... нәтижесінде хроматография көрсеткендей 30% сулы спирт тұндырындысына биологиялық белсенді заттар көбірек өтетіні анықталды.
30% сулы ... ... алу үшін ... пен ... ... ... ... алу және экстракцияның оңтайлы уақыты қандай деген сұрақ туындады. ... ... ... үшін, шикізат пен еріткіш арасындағы әртүрлі қатынастары алынып, ... ...
1. ... пен ... 1:4 ... алып, 12 сағатқа қойдық. Бұл қатынаста еріткіш ... көп ... және ... оңтайлы емес, 24 сағатта еріткішке биологиялық белсенді зат өтіп ... жоқ. ... бұл ... пен ... ... ... табылады.
2. Шикізат пен еріткішті 1:6 қатынаста алып, 48 сағатқа қойдық. Бұл қатынаста да еріткіш аздау болып, еріткіш шикізат құрамына ... ... ... пен еріткішті 1:8 қатынаста алып, 24 сағатқа қойдық. Бұл қатынаста еріткіш құрамына биологиялық белсенді ... көп өтті және ... та ... ... ... ... көрсетілді.
4. Шикізат пен еріткішті 1:10 қатынаста алып, 24 сағатқа қойдық. Бұл қатынаста еріткіш көп жұмсалды, бұл экономикалық жақтан тиімсіз болады. ... пен ... 1:8 ... 70% сулы ... 24 ... ... Сулы ... тұндырындысын сүзіп, екі жүйелі қағазды хроматография әдісімен, бутанол:сірке қышқылы:су (40:12,5:29) және ... ... ... ... тұндырынды құрамынан флавоноид агликондары, фенол қышқылдары және флавоноидты гликозидтер табылды.
ҚХ нәтижесінен ... ... ... және ... сірке қышқылы жүйелерінде жабайы cельдерей (Apium graveolens) өсімдігінің сапалық құрамынан 70%-спиртті тұндырындысында биологиялық белсенді заттар ерекше айқындалғандықтан болашақта осы ... ... ... ... ... ...
11-кесте. Жабайы Сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінінің
70% сулы-сприт экстрактысының қағазды хроматография көрінісі
ж) Өсімдік шикізатынан қайнатынды алу.
Жабайы ... (Apium ... ... ... алу. ... алу үшін шикізат пен еріткішті 1:20 қатынаста алып, яғни 5г шикізатқа 100мл су құйып, 10мин, 20мин, 30мин және 40 ... ... бойы су ... ... ... соң қайнатындылардың рН мәнін анықталынды.
Бір- және екі жүйелі қағазды хроматография ... әр ... ... ... ... ... ... рН мәні біртіндеп артқаны байқалды.
Жабайы сельдерей (Apium ... ... ... уақытқа байланысты рН мәндерінің сараптама нәтижелері төменде берілген.
7-кесте. ... ... (Apium ... өсімдік қайнатындысының уақытқа байланысты рН мәндері
Уақыт, τ
10мин
20мин
30мин
40мин
Жабайы сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінің рН мәні
4,32
4,37
4,83
5,7
Шикізат
1:5 немесе 1:1 су-метанол; ... ... ... ... ... ... ...
бутанол
хлороформ,
дихлорметан
этилацетат
бензол
* ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ
3.1 Қағазды хроматография үшін пайдаланған еріткіштер жүйесі:
1. Бутанол:сірке қышқылы::су (БСС) (40:12,5;29)
2. 6%-тік сірке қышқылы
3. Бутанол:сірке қышқылы:су (6:7:3) + 0,01г ... ... (5:3:2)
5. ... ... ... су ... ... сірке қышқылы: су (6:7:3)
2.1.1 Қағазды хроматография үшін айқындағыштар:
1. Алюминий хлориді
1%-ті алюминий хлоридінің этанолдағы ... ... ... үшін ... ... ... (ДЗПНА)
0.3%-ды п-нитроанилин ерітіндісін 8%-ды тұз қышқылында дайындап, 5%-ды натрий нитритінің бірнеше тамшысын ... ... ... ... ... тек пайдалану кезінде даярлайды. Хромотограммаға дайындалған ерітіндіні бүркеді де, бөлме температурасында кептіріп, содан кейін 20%-ды сода ерітіндісімен өңдейді.
3. о-толуидин айқындағышы
96%-дық 10 мл ... 0.4 г ... ... және 0.5 мл ... ... Хроматограмманы айқындағышпен өңдеп, кептіріп, 5 минут 105ºС температурада қыздырады.
4. ... ... ... ... ... амин ... анықтайды.
5. Ванилинді реактив
Тұз қышқылындағы 1%-дық ванилин ерітіндісі, флавоноидтарды анықтайды.
6.Аммиак буы
Флавон, флавонолдарды анықтайды.
жұқа ... ... үшін ... ... ... 8: 2
2. ... ЭАс ˗ 8:2
3. гексан: ацетон ˗ 8:2
4. гексан : этанол ˗ 9:1
жұқа қабатты хроматография үшін ... SeSO4 ... ... белсенді заттарды сандық анықтау
3.2.1 Өсімдік шикізатының ылғалдылығын анықтау
Шикізаттың ылғалдылығы деп - ... ... ... ... ... ... гигроскопиялық ылғалдылық пен ұшқыш заттар әсерінен болатын массаның жоғалуын айтады.
1г ұнтақталған шикізатты ... ... ... ... ... ... ... бюкске салып, 100-105ºС температурада кептіру шкафында, салмағы тұрақты болғанша бірнеше қайтара кептіреді. ... ... ... ... ... А - ... салмағы, г;
В - кептірілгеннен кейінгі шөп салмағы.
2.2.2 Күлділікті анықтау
Шамамен 1г ... 3-5г ... ... шикізатын алдын-ала қыздырылып, нақты массаға келтірілген фарфор, кварц немесе платинадан жасалған тигель түбіне біркелкі етіп жайып салады. Содан кейін ... зат ... және ... ... ... абайлап қыздырады. Қалған күл бөлшектерін күйдіруге де мүмкіндігінше төмен температурада өткізу керек. Күл ... ... ... ... қарқынын күшейтеді. Күл бөлшектерінің толық жанғаннан кейінгі қалдықты күйдіреді. Қажет болса бірнеше рет қайталайды. Күйдіруді, тұрақты массаға жеткенге ... 500ºС ... ... ... және оның ... ... ... болдырмайтындай етіп жүргізеді. Күйдіруді аяқтағаннан кейін тигельді эксикаторда суытып өлшейді.
Шикізатты күйдіргеннен кейін, тигельдегі күлге 15мл 10%-дық тұз қышқылын ... ... ... ... ... 10мин сулы ... ... Әйнекті жуа отырып, тигельге 5 мл ыстық су ... ... ... ... ... ... ыстық сумен фильтрлейді. Фильтр мен күл қалдығын жуатын суда ... кері ... ... дейін ыстық сумен жуады да, тигельге ауыстырып жандырады, күйдіреді және өлшейді. Күлдің шығымын келесі ... ... ... М2 - ... ... г;
М1 - үлгінің массасы, г;
W - ... ... ... ... ... % ... ... экстрактивті заттардың құрамын анықтау
0.2г ұнтақталған шикізатты сыйымдылығы 50мл конустык колбаға салып, ... 30мл 80% ... ... аузын тығынмен жабады және (0.01г қателікпен) өлшейді де, 1 сағат бөлме ... ... ... ... колбаны кері мұздатқышқа жалғап, 2 сағат бойы сулы моншада жай ... ... ... колбаның аузын басында қолданған тығынмен жауып, өлшейді де, жоғалған массаны басында қолданған ерітіндімен толтырады. Колбадағы затты ... ... ... ... ... арқылы 50 мл колбаға құяды. Фильтраттың 15 мл алдын - ала құрғатылған фарфор чашкаға түтікпен құяды және сулы ... ... ... ... ... ... ... тұрақты салмаққа дейін кептіреді. ... ... ... ... мына формуламен есептейді:
(3)
мұндағы: М1 - шикізаттың салмағы, г;
М2 - құрғақ заттың салмағы, г;
W - ... ... ... ... ... %. ... Амин ... фотометриялық әдіс арқылы анықтау
Калибрлі график тұрғызу. Стандарт ретінде белгілі төрт амин қышқылының жасанды қоспасы қолданылады (фенилаланин, аспарагин, ... ... Бұл ... күлгін түсі нингидрин реактиві қосылған зерттелетін объектінің ... сулы ... ... ... ... Төрт амин ... қоспасын (әрқайсысы 50 мг-нан) көлемі 100 мл өлшеуіш колбада сумен ерітеді. Әрбір тәжірибе үшін 10мл ... ... ... 10 мл ... ... ... ... 80-85ºС су моншасында 15 минут қыздырады және суытады.
Калибрлеуші графикті тұрғызу үшін ... ... 0.1; 0.2; 0.3; 0.8-ге ... мл стандартты үлгідегі боялған ерітінділерді құйып, 50мл-ге ... ... ... ... ерітінділердің оптикалық тығыздығын өлшейді.
Нингидрин реактиві: 4г нингидрин, 150мл диоксан, 50мл ацетат буфері (рН=5.0) және 76 мг қалайы хлориді.
Шикізаттағы амин ... ... ...... (дәл ... алып 100мл суда ... 10 мл нингидрин реактивін қосып, реакцияны жоғарыда келтірілген әдіс бойынша жүргізеді. Осыдан кейін реакциялық қоспадан 2 мл ерітіндіні ... 50 ... ... ... ... Алынған ерітіндінің тығыздығын ФЭК-те 540нм толқын ұзындығында өлшейді. Стандартты ерітінді ретінде нингидрин реактивімен суды пайдаланады. Содан кейін калибрлі ... ... амин ... ... ... ... құрғақ шикізаттағы амин қышқылының пайыздық құрамын мына формула бойынша есептейді:
(4)
Ацетат буфері рН 5,0 0,2М натрий ... ... 7 ... 3 бөлік сірке қышқылының ерітіндісін қосып араластырады.
0,2М натрий ацетаты: 2,72 г натрий ацетатын 100 мл суда ... ... ... ерітіндісі: 58,8 мл сірке қышқылы 1л-ге дейін сумен жеткізеді.
3.2.5 Кверцетин бойынша флавоноидтардың сандық мөлшерін анықтау
1г ұнтақталған шикізатты сыйымдылығы 150 мл ... ... ... 1%-дық НСI бар 30 мл 90%-ды сулы спирт құяды. ... кері ... ... су ... 30 мин ... ... ... сыйымдылығы 100 мл колбаға фильтр қағазы арқылы фильтрлейді. Экстракцияны сол ерітіндімен екі рет қайталайды да, колбадағы ерітіндіні белгіге ... 90% ... ... [30] (А ... ... 25 мл колбаға А ерітіндісінің 2 мл алып, оған алюминий ... ... ... ... ... 1 мл ... ... көлемін белгіге дейін спиртпен жеткіземіз. 20 мин кейін ... ... ... ... 10 мм ... 430 нм ... ... спектрофотометрде өлшейді.
Салыстырмалы ерітінді ретінде сыйымдылығы 25 мл колбада 95%-дық ... ... 2 мл А ... ... ... ... флавоноидтардың мөлшері кверцетин бойынша мына формула арқылы есептейді:
(5)
мұндағы: D - ерітіндінің ... ... - ... ... - ... ... кезіндегі жоғалған масса,%.
764,6 - 430нм-де алюминий хлоридінің қатысында кверцетин комплексінің жұтылу көрсеткіші.
3.2.6 Шикізат құрамынан тері илегіш заттарды ... ... ... ... 2г-ын ... 125мл конустық колбаға салады. Оған 65мл қайнаған ыстық су құяды да, кері ... ... сулы ... 30 мин бойы ... отырып қайнатады.
Сұйықтықты бөлме температурасында суытады және сыйымдылығы 200-250мл конустық колбаға шикізаттың бөлшектері колбаға түсіп кетпейтіндей етіп ... ... ... одан ... арқылы 62мл ерітіндіні басқа колбаға алып, оның үстіне 125мл су, 6.25мл индигоқышқыл құяды және калий перманганаты ерітіндісімен (0.02 моль/л) ... түс ... ... ... ... қатар бақылау тәжірибесін жүргізеді, 1мл калий перманганаты ерітіндісіне ... ... 0.004157 тері ... ... тиісті келеді.
Шикізат құрамындағы илік заттардың пайыздық мөлшерін мына формула бойынша есептейді:
(6)
мұндағы: V1 - титрлеуге кеткен калий перманганаты ерітіндісінің (0.02 ... ... ... - ... ... ... кеткен калий перманганатының (0.02моль/л) көлемі, мл.
M - ... ... ... - ... ... ... жоғалған масса, %.
3.2.7 Сапониндерді сандық анықтау
1г жуық ұнтақталған шикізатты ... 150 мл ... ... ... да, 20 мл 3 % азот ... ... ... құйып, араластыра отырып бір сағат қояды. Ерітіндіні сыйымдылығы 100 мл колбаға фильтрлейді. Колбадағы қалған ұнтақты 10 мл ацетонмен ... тағы да сол ... ... ... ... шикізатқа тағы да 20 мл ацетон құйып, сол ... ... ... ... барлық бөліндіні кері тоңазытқышқа жалғап, сулы моншада 5 мин қыздырады .
Ацетонмен бөлуді сұйықтықтың цилиндрдегі көлемі 100 мл ... ... ... ... алып ... 200 мл стаканға құяды да, цилиндрдің ішін 40 мл этил спиртімен шайқап, стаканға құяды. Одан ары ақырын ... ... ... ... ... ... түзілгенше қосады (PH=8,3-8,6 ылғалды фенолфталеин қағазы күлгін түске боялғанда келеді). Тұнбаны ерітіндісімен қоса Бюхнер воронкасына орналасқан фильтр қағазына ауыстырып, фильтрлейді. ... ... 50мл ... 3-4 рет жуады. Содан кейін фильтр қағазын тұнбасымен бірге алдында пайдаланған ... ... 50 мл ... ерітеді. Алынған ерітіндіні сыйымдылығы 250мл колбаға ауыстырады да, фильтрді бірнеше рет сумен жуып, оны ... ... (А) ... және ... 500мл ... ... ... дейін сумен жеткізеді (В). Ерітіндінің оптикалық тығыздығын спектрофотометрде 258 нм толқын ұзындығында өлшейді. Есептеуді мына формула ... ... D - В ... оптикалық тығыздығы.
M - шикізаттың салмағы, г.
V - В ... ... ... А ... көлемі, мл.
822 - глицеризинді қышқылдың молекулалық массасы.
1100 - жұтылудың молярлы көрсеткіші.
3.2.8 Кумариндерді сандық анықтау
2г дәл ... ... ... көлемі 100мл колбаға салады. Үстіне 50мл хлороформды құйып, кері тоңазытқышқа жалғап, араластыра отырып, 2 сағат су ... ... ... ... фильтр арқылы фильтрлейді. Фильтраттың 20 мл бөлу воронкасына құйып, 1 г NaCL-ды қосады да, 5 минут араластырады, кейін ... ... ... су ... ... ... ... 10мл 96 %-ды этил спиртінде ерітіп, көлемі 25 мл ... ... ... да, 96%-дық этил спиртімен толтырады. Қалындығы 10 мм ... ... 272 нм ... ... ... тығыздығын өлшейді.
Салыстырмалы ерітінді ретінде 96 %-ды этил спиртін пайдаланады. ... ... ... мөлшерін шикізаттың абсолютті құрғақ СО ретінде есептейді;
(8)
мұндағы: 734 - ... 272 нм ... ... СО ... ... ...
M - шикізат салмағы, г,
W - ... ... ... жоғалуы, %.
3.2.9 Органикалық қышқылдарды сандық анықтау
5г шикізатты колбаға салып үстіне 40мл су құяды. Қоспаны кері ... 2 ... ... ... ... 25мл ... филтірлеп алып көлемін белгіге дейін сумен жеткізеді. Осы ... ... алып (10мл) 500мл ... ... үстіне 200-300 мл су құяды, 1мл 1% фенолфталейіннің спирттік ерітіндісін, 2мл 0,1% ... көгі ... ... 0,1 н NaOH ... ... ... дейін титірлейді.
Құрамындағы бос органикалық қышқылдардың (Х) алма қышқылына есептегендегі абсолютті құрғақ шикізаттағы проценттік құрамын мына формуламен анықтайды: ... 0,0067г алма ... 1мл NaOH ... ... ... кеткен NaOH көлемі, мл;
M-шикізаттың массасы, г;
W- шикізаттың ылғалдылығы, %;
3.2.10 полисахаридтердің құрамын анықтау
Ұсақталған ... 5г (дәл ... ... 100мл ... ... үстіне 50мл таза су құйып араластыра отырып кері тоңазытқышпен сулы моншада 1 сағат көлемінде қайнатады, суытады. Сумен экстракциялауды сол ... 30мин екі рет ... ... сулы ... ... үш ... ... арқылы сыймдылығы 250мл колбаға фильтрлейді. Фильтрді таза сумен жуа отырып ерітіндінің көлемін белгіге дейін жеткізеді.
Алынған ерітіндіні 12,5мл центрифужді ... ... ... 37,5мл 95% этил ... ... араластырып сулы моншада 60 0С температурада 5мин көлемінде қыздырады. 30мин. кейін осы қоспаны айналу жилігі 5000 ... 30мин ... ... ... ... ... массаға келтірілген шыны фильтр ПОР 16 арқылы вакуумның астында фиьтрлейді. Содан ... ... 15мл 95% этил ... жуа ... сол фильтрға аударады. Фильтрді тұнбасымен 100-105 0С температурада тұрақты массаға дейін кептіреді.
Полисахаридтердің проценттік құрамын (Х) ... ... ... мына ... ... m1 - ... бар ... массасы, г ;
m2 - фильтрааттың массасы, г ;
m - ... ... г ;
W- ... ... %;

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 62 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
6-7-жасар балалардың таным белсенділігін дамыту динамикасы, ерекшеліктері8 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Іле-Алатауы кейбір мүктерінен биологиялық белсенді заттарды алудың сызба-нұсқасын жасау және анализдеу56 бет
Іріңді жара қоздырғыштары қатысында сорбенттің эфференттік белсенділігін зерттеу33 бет
Іскерлік белсенділікті салықтық ретеу114 бет
Іскерлік белсенділікті салықтық реттеу140 бет
Абзимдер – каталитикалық белсенді антиденелер6 бет
Алкалоидтардың тиомочевина туындыларының синтезі мен биологиялық белсенділігін зерттеу9 бет
Алматы қаласының сейсмо-белсенділігін зерттеу17 бет
Алматы қаласының сейсмо-белсенділігін зерттеу жайлы61 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь