Аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуында жергілікті бюджеттің әсерін талдау (Қызылорда облысы Қармақшы ауданы әкімдігінің экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі мысалында)

Қармақшы ауданы – Қызылорда облысының орталық бөлігінде орналасқан әкімшілік-аумақтық бөлініс. 1928 жылы құрылған. Аудан орталығы – Жосалы кенті. Басты өнеркәсібі – ауылшаруашылығы.
Тұрғыны 50,6 мың адам, аудандағы 28 елді мекен 2 кенттік және 10 ауылдық әкімшілік округке біріктірілген.
Қармақшы ауданында бюджетті жоспарлау мен көздерге орналастыру аудан әкімшілігі жанындағы «экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі» мемлекеттік мекемесіне тиесілі болса, бөлінген қаражаттардың атқарылуын қадағалау осы әкімшілік жанындағы «қаржы бөлімі» ММ-не тиесілі.
Қармақшы ауданының соңғы үш жылдардағы бюджет шығындары төмендегі кестеде көрсетілген (1-кесте):
Қармақшы ауданы өзінің бюджеттік шығындарын 13 функционалдық топ бойынша жүзеге асыратынын жоғарыдағы көрсетілген кестеден байқауға болады. Кестеде ауданның соңғы үш жылдардағы әрбір функционалдық топ бойынша қанша көлемде ақша қаражаттарының бөлінгені нақты көрсетілген. Жыл сайын жалпы шығындар көлемінің ұлғайып жатқанына назар аударайық. Мысалы, 2012 жылы жалпы шығындардың көлемі 5494556 мың теңге болды. Ал 1 жылдан соң шығындардың мөлшері 5889394мың теңгеге дейін жетті. 2012 жылмен салыстырғанда бұл көрсеткіш 394838 мың теңгеге көп. 2014 жылы шығындардың көлемі 7794819мың теңгеге жетті. Әрине, шығын өскен сайын ауданның жалпы кірістері де көбею үстінде екендігі анық.
        
        * АЙМАҚТЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУЫНДА ЖЕРГІЛІКТІ БЮДЖЕТТІҢ ӘСЕРІН ТАЛДАУ
(ҚЫЗЫЛОРДА ОБЛЫСЫ ҚАРМАҚШЫ АУДАНЫ ӘКІМДІГІНІҢ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ БЮДЖЕТТІК ЖОСПАРЛАУ ... ... ҚР ... ... ... динамикасын талдау
Қармақшы ауданы - Қызылорда ... ... ... ... ... ... 1928 жылы құрылған. Аудан орталығы - Жосалы кенті. ... ... - ... 50,6 мың ... ... 28 елді ... 2 ... және 10 ауылдық әкімшілік округке біріктірілген.
Қармақшы ауданында бюджетті жоспарлау мен көздерге орналастыру аудан әкімшілігі жанындағы мемлекеттік мекемесіне ... ... ... ... атқарылуын қадағалау осы әкімшілік жанындағы ММ-не тиесілі.
Қармақшы ауданының соңғы үш жылдардағы бюджет шығындары ... ... ... ... ... 1. ... ... 2012-2014 жж. бюджет шығындары, мың теңге
Жылдар
2012
2013
+/-
2014
+/-
1
2
3
4
5
6
Барлық шығын көлемі
5494556
5889394
6.7%
7794819
24.44%
Жалпы сипаттағы мемлекеттік қызметтер
308331
436650
29.39%
389212
-12.19%
Қорғаныс
1851
1760
-4.92%
2430
27.57%
Білім беру
3003527
3197759
6.07%
4188084
23.65%
Денсаулық сақтау
176
176
176
Әлеуметтік көмек және ... ... ... ... ... ... спорт, туризм және ақпараттық кеңістік
517075
364915
-29.43%
414139
11.95%
Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, қоршаған ортаны және жануарлар дүниесін ... жер ... ... қала ... және құрылыс қызметі
26547
26156
-1.47%
38251
31.62%
Көлік және коммуникация
332901
560762
40.63%
361803
-35.48%
Басқалар
26965
69250
61.06%
86097
19.57%
1-кестенің жалғасы
1
2
3
4
5
6
Борышқа қызмет көрсету
10
22
54.54%
34
35.29%
Трансферттер
36978
39942
7.42%
22929
-42.59%
Алынған көзі. ... ... ... ... ... ... мәслихаттың №310 шешімі [13], жылдарға арналған аудандық ... ... ... ... №61 шешімі[14] және жылдарға арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №140 шешімі [15]
Қармақшы ауданы өзінің бюджеттік ... 13 ... топ ... жүзеге асыратынын жоғарыдағы көрсетілген кестеден байқауға болады. Кестеде ... ... үш ... ... ... топ бойынша қанша көлемде ақша қаражаттарының бөлінгені нақты көрсетілген. Жыл сайын жалпы шығындар көлемінің ұлғайып жатқанына назар аударайық. Мысалы, 2012 жылы ... ... ... 5494556 мың ... ... Ал 1 жылдан соң шығындардың мөлшері 5889394мың теңгеге дейін жетті. 2012 жылмен салыстырғанда бұл көрсеткіш 394838 мың ... көп. 2014 жылы ... ... ... ... ... Әрине, шығын өскен сайын ауданның жалпы кірістері де көбею үстінде екендігі анық.
Жалпы шығын мөлшеріндегі функционалдық топтың үлесін анықтау үшін ... ... ... бұл диаграмма тек 2014 жыл бойынша ғана көрсеткіштерді қамтиды (2-сурет):
Сурет 2. 2013 ... ... ... ... ... ... ... 1-кесте негізінде автор құрастырған
Жоғарыдағы келтірілген диаграммада 2014 жылы бюджеттен әр ... ... ... ... ... көрсетілген. Аудан бойынша ең көп көңіл бөлінетін сала - білім беру саласы. Аталған салаға 4188084 мың ... ... ... ... 53,73% ... ... Екінші орында - тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығына кеткен ақша қаражаттары тұр. Оған ... ... ... ... ... ... ... көмек және әлеуметтік қамсыздандыру енген. Бұл салаға аудан жергілікті бюджеттен 472287мың теңге көлемінде қаражат бөлген.
Кесте 2. Қармақшы ауданының ... жж. ... ... мың ... кіріс көлемі
5375636
5834224
7.86%
7857856
25.75%
Салықтық түсімдер
858594
849464
-1,06%
806551
-5,05%
Салықтық емес түсімдер
6450
77170
91,64%
23196
-69,94%
Негізгі капиталды сатудан түскен түсім
2995
22309
86,57%
13476
-39,59%
Трансферттер
4503597
4885281
7,81%
7014663
30,35%
Алынған көзі. ... ... ... ... ... аудандық мәслихаттың №310 шешімі [13], жылдарға ... ... ... ... ... ... №61 шешімі[14] және жылдарға арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №140 шешімі [15]
Қармақшы ауданының бюджетінің кірістер санаты төрт негізгі ... ... ... жергілікті бюджеттің негізгі сыныбы. 2012 жылы салықтық түсімдер ... 858594 мың ... ... 2013 жылы 849464 мың ... ... ... Бұл көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда 7,86%-ға артық. 2014 жылы бұл сынып бойынша қаражат сомасы 806551 мың теңгені көрсеткен, бұл 2013 ... ... ... кем.
Салықтық емес түсімдер бойынша 2012 жылы 6450 мың теңге көлемінде болса, 2013 жылы 77170 мың теңгені құраған және соңғы ... сома 2012 ... ... ... 2014 жылы бұл ... ... кеміген, яғни, 23196 мың теңгені құраған. Бұл 2013 жылғы ... ... ... ... ... ... капиталды сатудан түскен түсім аз мөлшерді құрайды. 2012 жылы 2995 мың ... ... 2013 жылы 22309 мың ... ... өсім 86,57%. 2014 жылы кему ... байқалады, яғни, 13476 мың теңгені құраған көрсеткіш өткен жылғыдан 39,59%-ға аз.
Кірістер санатының ауқымды сыныбы трансферттер ... 2012 жылы ... 4503597 мың ... ... ... 2013 ... көрсеткіш бұл соманың 7,81%-ға артқанын көрсетеді, сома 4885281 мың теңге. 2014 жылы бұл сома одан әрі ... 7014663 мың ... ... ... ... ... 2012 жылы 5375636 мың ... құраған. 2013 жылы бұл көрсеткіш 5834224 мың теңге сомасын көрсеткен. Бұл көрсеткіш 2012 жылға қарағанда 5,76%-ға артық. 2014 жылы кірістер 7857856 мың ... тең ... Бұл ... ... ... ... кіріс мөлшеріндегі сыныптың үлес салмағын анықтау үшін төмендегі диаграмманы пайдаланайық, бұл диаграмма тек 2014 жыл ... ғана ... ... ... 3. ... ... 2014 жылғы бюджетінің кірістер үлесі.
Ескерту: 2-кесте негізінде автор құрастырған.
Диаграммада Қармақшы ауданының 2014 жылғы бюджет ... ... ... ... ... ... ... ішіндегі қаражат көлемі жөнінен алдыңғы орында - трансферттер болып саналады. Трансферттердің сомасы 7014663 мың ... ... Бұл ... кірістердің 89,25%-ы. Одан кейінгі орындағы салықтық түсімдер 806551 мың теңге сомасымен 2014 ... ... ... ... ... емес ... бойынша бюджетке 23196 мың теңге келіп түсіп, кірістің 0,3% бөлшегі тиесілі. Ең аз ... ... ... ... ... ... 13476 мың ... сомасын көрсеткен қаржы кірістің 0,17%-ын құрайды.
Кіріс сыныбының ішіндегі маңызы жоғары сыныбы салықтық түсімдер болып табылады. Қармақшы ауданы ... ... ... ... ... 3. ... ауданының 2012-2014 жж. салықтық түсімдері, мың теңге
Жылдар
2012
2013
+/-
2014
+/-
1
2
3
4
5
6
Табыс салығы
327646
278930
-14,87%
270035
-3,19%
Әлеуметтік салық
186013
199034
6,54%
191040
-4,02%
Меншікке салынатын салық
319773
340113
5,98%
314224
-7,61%
3-кестенің жалғасы
1
2
3
4
5
6
Мүлік ... ... ... да салықтар
37013
47517
22,11%
129964
63,44%
Алынған көзі. жылдарға арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №310 шешімі [13], жылдарға арналған аудандық бюджет ... ... ... №61 шешімі[14] және жылдарға арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №140 шешімі [15]
Салықтық түсімдер ішіндегі табыс ... ... 2012 жылы ... 327646 мың теңгені құраса, 2013 жылы 278930 мың теңге көлемінде болған. Бұл ... ... ... салыстырғанда 14,87%-ға кем. 2014 жылы бұл ішкі сынып ... ... ... 270035 мың ... ... бұл 2013 жылға қарағанда 3,19%-ға кем.
Әлеуметтік салық бойынша 2012 жылы 186013 мың теңге көлемінде болса, 2013 жылы 199034 мың ... ... және ... ... сома 2012 жылдан 6,54%-ға артық. 2014 жылы бұл көрсеткіш кеміген, яғни, 191040 мың теңгені құраған. Бұл 2013 жылғы сомадан 4,02%-ға ... ... ... ... ... ... де ауқымды. 2012 жылы 319773 мың теңгені ... 2013 жылы 340113 мың ... ... өсім 5,98%. 2014 жылы кему ... ... яғни, 314224 мың теңгені құраған көрсеткіш өткен жылғыдан 7,61%-ға аз.
Салықтық түсімдер сыныбының маңызды ішкі сыныбының бірі мүлік салығы саналады. 2012 жылы ... ... 253136 мың ... ... ... 2013 ... ... бұл соманың 0,78%-ға азайғандығын көрсетеді, сома 251172 мың теңге. 2014 жылы бұл сома одан әрі ... 225450 мың ... ... ... ... ... ... 2012 жылы көлемі 4210 мың теңгені құраса, 2013 жылы 4888 мың теңге көлемінде болған. Бұл ... ... ... ... ... артық. 2014 жылы бұл ішкі сынып бойынша қаражат ... 4980 мың ... ... бұл 2013 ... ... ... өскен.
Көлік салығы бойынша 2012 жылы 62191 мың теңге көлемінде болса, 2013 жылы 83800 мың ... ... және ... ... сома 2012 жылдан 25,79%-ға артық. 2014 жылы бұл көрсеткіш кеміген, ... 83551 мың ... ... Бұл 2013 ... ... ... ... бойынша түскен түсім де көп емес. 2012 жылы 6641 мың теңгені құраса, 2013 жылы 6788 мың теңгені көрсеткен, өсім 2,17%. 2014 жылы кему ... ... ... 5670 мың ... ... көрсеткіш өткен жылғыдан 16,47%-ға аз.
Басқа да салықтар ретінде бірыңғай жер салығы, ойын бизнесіне салық, мемлекеттік баж, табиғи және ... да ... ... үшін ... ... және ... ... жүргізгені үшін алынатын алымдар жатқызылды. 2012 жылы 37013 мың теңгені құраған. 2013 жылы бұл ... 47517 мың ... ... ... Бұл көрсеткіш 2012 жылға қарағанда 22,11%-ға артық. 2014 жылы басқа да салықтар 129964 мың теңгеге тең болған. Бұл өткен ... ... ... ... ... ішіндегі ішкі сыныптың үлес салмағын анықтау үшін төмендегі диаграмманы пайдаланайық, бұл диаграмма тек 2014 жыл ... ғана ... ... ... 4. ... ... 2014 жылғы бюджетінің кірістер санатының салықтық түсімдер сыныбының үлес салмағы.
Ескерту: 3-кесте негізінде автор құрастырған.
Қармақшы аудандық экономика және бюджеттік жоспарлау ... 2014 жылы ... ... 806551 мың ... көлемінде салықтық түсімдер түсірген. Салықтық түсімдер ішінде ең көлемдісі меншікке ... ... ... ... ол ... ... ... 38,96%-ын құраған. Онан кейінгі орында табыс салығы, 270035 мың ... ... бұл ... ... ... ... 225450 мың теңге сомасымен мүлік салығы, оның салықтық ... ... ... ... ... тағы бір ... салықтық емес түсімдер. Салықтық емес түсімдер жайлы төмендегі кесте айқын көрсетілген:
Кесте 4. Қармақшы ауданы бюджетінің ... емес ... ... жж. ... мың теңге
Жылдар
2012
2013
+/-
2014
+/-
Мемлекеттік меншіктен түсетін кірістер
341
3132
89,11%
2218
-29,18%
Мемлекет меншігіндегі мүлікті жалға беруден түсетін кірістер
331
1738
80,96%
2184
20,42%
Мемлекеттік бюджеттен берілген несиелер бойынша сыйақылар
10
1374
99,27%
34
-97,53%
Мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын, ҚР ҰБ ... ... және ... мемлекеттік мекемелер салатын айыппұлдар, өсімпұлдар, санкциялар, өндіріп алулар
-
664
-
1685
60,59%
Өзге де салықтық емес түсімдер
6109
73374
91,67%
19293
-73,71%
Алынған көзі. жылдарға арналған ... ... ... ... мәслихаттың №310 шешімі [13], жылдарға арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №61 шешімі[14] және ... ... ... ... ... ... мәслихаттың №140 шешімі [15]
Қармақшы ауданы бюджетінің салықтық емес түсімдері ішіндегі мемлекеттік меншіктен түсетін кірістер 2012 жылы 341 мың ... ... бұл сома 2013 жылы ... ... 3132 мың ... ... және ... артқан. 2014 жылы мемлекеттік меншіктен түскен кірістер 2218 мың теңгені түзеген, бұл сома 2013 жылға қарағанда 29,18%-ға ... ... ... ... ... ... ... 2012 жылы 331 мың теңгені құраса, 2013 жылы 1738 мың ... ... және 2012 ... ... 80,96% ... 2014 жылы осы ішкі сынып бойынша түсім сомасы 2184 мың теңгені құрады, бұл 2013 ... ... ... ұлғайған.
Мемлекеттік бюджеттен берілген несиелер бойынша сыйақылар түсімі 2012 жылы 10 мың ... ... 2013 жылы бұл сома 1374 мың ... дейін және 99,27%-ға өскен. 2014 жылы 97,53%-ға азайып, 34 мың теңгені құраған.
Мемлекеттік бюджеттен ... ҚР ҰБ ... ... және ... мемлекеттік мекемелер салатын айыппұлдар, өсімпұлдар, санкциялар, өндіріп алулар ішкі сыныбы 2012 жылы қарастырылмаған. Ретінше, 2013 жылы бұл ішкі ... ... 664 мың ... ... 2014 жылы 1685 мың ... және ... ... жылы өзге де салықтық емес түсімдер сомасы 6109 мың ... ... 2013 жылы 73374 мың ... және 2012 жылмен салыстырғанда 91,67%-ға артқан. 2014 жылы бұл ішкі сынып сомасы 19293 теңге ... Бұл 2013 ... ... ... емес түсімдер ішіндегі ішкі сыныптың үлес салмағын анықтау үшін төмендегі диаграмманы пайдаланайық, бұл диаграмма тек 2014 жыл бойынша ғана ... ... ... 5. Қармақшы ауданының 2014 жылғы бюджетінің кірістер санатының салықтық емес түсімдер сыныбының үлес салмағы.
Ескерту: ... ... ... құрастырған.
Қармақшы аудандық экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі 2014 жылы жалпы көлемі 23196 мың теңге көлемінде салықтық емес түсімдер түсірген. Салықтық емес ... ... ... ... ... ... ... салықтық емес түсімдердің 9,56%-ын, мемлекет меншігіндегі мүлікті жалға беруден түсетін кірістер 9,41%-ын, мемлекеттік бюджеттен берілген несиелер бойынша ... ... ... мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын, ҚР ҰБ бюджетінен ұсталатын және қаржыландырылатын ... ... ... ... өсімпұлдар, санкциялар, өндіріп алулар ішкі сыныбы 7,26%-ын, өзге де салықтық емес түсімдер 83,17%-ын құраған.
+ Аймақта білім беру ... ... ... ... ... ... ... бюджеттік жіктелу бойынша арнайы функционалдық топқа сәйкес қалыптасады. Бұл функционалдық топ құрамында мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту, бастауыш және орта ... ... ... орта ... ... ... білім беру, жоғары білім беруге мемлекеттік тапсырыс және білім беру аумағында басқа да қызметтер көрсетілген. Осы ... ... беру ... ... мен ... бойынша бюджет құралдарымен қаржыландыру іске асырылады.
Қаржыландыру көздері болып республикалық және ... ... мен ... тыс ... табылады. Білім беру мекемелердің іс-әрекетін қаржыландыратын бір немесе ... ... ... ... ... беру мекемесі Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі ережелеріне сәйкес ... емес ұйым деп ... Ал ... ... беру ... ... ретінде мемлекет атынан орталық және жергілікті қаржыландырудың мемлекеттік ... ... ... ... беру саласын бюджеттік қаржыландырудың қажеттілігі ең алдымен білім беру ... ... ... ... ... мен ... әлеуметтік-экономикалық дамуындағы олардың рөлімен серттеседі. Ал бюджеттен бөлінетін құралдар көлемі тәжірибенің талаптарына сәйкес анықталуы мүмкін емес. Себебі, мемлекеттік ... ... өз алды ... ... ... ... ... тапсырыс және натуралды немесе ақшалай түрдегі әлеуметті нормативтер тағайындауды талап етеді. Мысалы, заңнамаларда ... беру ... үшін ... тапсырыс бойынша оқитындар контингентінің саны, мемлекеттік білім беру стандарты, бюджеттік қаржыландыру ... ... ... болуы тиіс екені анықталған.
Білім беру саласын басқару стратегиясының негізгі бөлігі - ол қаржылық ... ету. Бұл ... ... ... ... ... шешу ... пайда болады, олар - дамудың басымды бағыттарын таңдау, қаржыландырудың жаңа көздерін анықтау және пайдалану, қолда бар ресурстарды тиімді ... ... және ... ... жарату, бюджет құралдарын билеу жөніндегі өкілеттікті дәйекті үлестіру. Республикалық деңгей бойынша ... ... ... ету ... ... беру ... ... бағыттарын таңдау мақсаты ең алдымен білім берудің әр түрлі деңгейлері бойынша шығындардың арақатынасын ... ... [4, ...
Білім беру саласында міндетті мемлекеттік кепілдіктер болып табылады:
* Мемлекеттік оқу орындарында тегін орта білімді ... ... ... оқу ... ... ... тегін жоғары білімді алу;
* Қазақстан Республикасының заңдарымен белгіленген тәртіпте жеке меншік оқу орындарында ақылы білімді алу.
Білім беру - бұл ... ... жеке басы мен жеке ... дамытуды қамтамасыз етіп қана қоймай, сонымен бірге елдің әлемдік аренадағы бәсекеге қабілеттілігіне де әсер ететін сала. Қазақстан Республикасы Білім және ... ... ... ... қабілеттілікті және тұрақты әлеуметтік-экономикалық өсуді қамтамасыз ететін білім беру мен ғылым саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру мен іске асырудан ... осы ... ... ... ... білім беруге жыл сайынғы бюджеттік қаржы бөлуді қамтамасыз ... ... беру ... ... білім берудің әрбір үлгісі және түрі бойынша бір білім алушыға, тәрбиеленушіге сай есебімен айқындалатын қаржыландыру нормативтерінің негізінде республикалық және жергілікті ... ... ... ... ... беру ... ... нормативтерінің мөлшері инфляцияның қарқынына сәйкес тұрақты түрде ... және оны жыл ... ... ... ... ... (облыстық маңызы бар қала) бюджетiнiң білім беру бағыты бойынша шығыстары төмендегідей ішкі функцияларды ... ... ... ... тәрбие және оқыту;
* кешкі (ауысымдық) оқу нысанын және интернат үлгісіндегі ұйымдар арқылы ұсынылатын жалпы орта білім беруді қоса ... ... ... орта және ... орта ... беру;
* аудандық (қалалық) ауқымда мектеп олимпиадаларын және мектептен тыс ... ... ... ... ... ... орта және ... орта білімнің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына оқулықтар мен ... ... ... алу және жеткізу;
* балалар үшін қосымша бiлiм беру;
* бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білімнің жалпы білім ... оқу ... іске ... ... ... беру ... ... жүйесінің түзеу мекемелеріндегі білім беру ұйымдарын қоспағанда) материалдық-техникалық қамтамасыз ету;
* жетiм балаларды, ... ... ... ... ... ... ету, оларды міндетті түрде жұмысқа орналастыру және тұрғын үймен қамтамасыз ... ... ... ... ... беру ... ... мен тәрбиеленушілеріне медициналық қызмет ету;
* оқушылар мен тәрбиеленушілердің жекелеген санаттарын ақысыз және жеңілдікпен ... ... ... балаларды мектепке дейін тегін алып баруды және кері алып келуді ұйымдастыру;
11. мектепке дейінгі тәрбие ұйымдарының қызметін қамтамасыз ету;
12. ... ... ... беру ... ... ... іске ... жөніндегі қызметтер;
13. ведомствалық бағыныстағы мемлекеттік мекемелерінің және ұйымдарының күрделі шығыстары;
14. ... беру ... салу және ... ... ... беру ... міндеттерін жүзеге асыру білім берудің мемлекеттік саясат қағидаларына тәуелді. Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңы бойынша мына ... ... ... алынады:
1) Қазақстан Республикасының барлық азаматтарының білім алу құқықтарының теңдігі;
2) әрбір азаматтың интеллектуалдық дамуы, психикалық, физиологиялық және жеке ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... қол жеткізуі;
3) білім берудің зайырлы сипаты;
4) жеке адамның білімділігін ынталандыру және дарындылығын дамыту;
5) ... беру ... ... ... ... ... беру ... үздіксіздігі, оқу мен тәрбиенің бірлігі;
6) білім беру ұйымдарының меншік нысандары ... оқу мен ... ... ... беру бағыттары бойынша алуан түрлі болуы;
7) білім ... ... ... ... және ... беру ... академиялық бостандықтары мен өкілеттілігін кеңейту;
8) білім берудің ізгілікті және дамытушы сипаты;
9) білімнің, ғылымның және өндірістің интеграциялануы;
10) оқушыларды кәсіптік ... ... беру ... ақпараттандыру[16].
Қаржымен қамтамасыз ету - саланы басқару стратегиясының құрамдас бөлігі. Бұл мәселені қарастыру барысында бірнеше міндеттердің шешімін табу қажеттілігі ... ... ... ... ... қаржыландырудың жаңа дереккөздерін айқындау және пайдалану; бар қорларды тиімді пайдаланудың ... және ... ... ... ... ... жұмсау бойынша өкілеттіктерді негізді бөлу. Республикалық деңгейде қаржы қорларымен қамтамасыз етуді қажет ететін білім беру ... ... ... ... іріктеу міндеті, ең алдымен білімнің түрлі деңгейлеріне жұмсалатын қаражаттардың арақатынасын анықтаумен байланысты.
Білім беру ... ... ... - бюджеттердің, табыстың басқа дереккөздерінің, сондай-ақ бюджеттік және бюджеттен тыс үдерістер мен ... ... ... ... ... азаматтарының білім алуының мемлекеттік кепіл негізі болып табылады. Мемлекет білімнің ағымдағы бюджеттік бағдарламалары бойынша басымдылығын ескере отырып, білім беру ... ... ... ... ... етеді.
Білім беру саласындағы мемлекеттік ұйымдардың қаржыландырылуы республикалық және жергілікті бюджет ... ... ... бойынша білімнің мемлекеттік жалпыға бірдей міндетті стандарттарында және Қазақстан Республикасының заңдарымен анықталған нормалар ... ... ... ... ... арқылы жүргізіледі [2, 377-378б].
Қармақшы ауданында мектепке дейінгі тәрбиелеу мен ... ... ... ... Мектепке дейінгі білім беру қызметіне халықтың қолжетімділігі ... ... ... ... дейінгі дайындық сыныптары арқылы қамтамасыз етіледі.
Мектепке дейінгі біліммен қамту, мектепке дейінгі сапалы білім беруді қамтамасыз ету ... ... ... ... бағыттарының бірі. Ауданда балалардың құқығы мектепке дейінгі тәрбие және білім беруді қамтамасыз етеді: төрт балабақша, 32 ... ... 42 ... дейінгі дайындық сыныбы, онда 274 тәрбиеленуші. 2013 жылы мектепке дейінгі дайындықпен 1 жастан 6 ... ... ... ... ... 95 % ... ... 25 мектепке дейінгі балалар мекемелері, 20 шағын орталықтар жұмыс жасайды. Бүгінде бұл ... 1-3 жас ... ... ... 3-6 жастағы балалардың 94,6%-ын қамтып отыр.
Бастауыш, негiзгi орта және жалпы орта бiлiмнiң бiлiм ... оқу ... iске ... бiлiм беру ... оқуға қабылдаудың үлгi қағидалары Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шiлдедегi Заңына сәйкес ... және ... ... мен ... ... қарамастан, бастауыш, негiзгi орта, жалпы орта бiлiмнiң жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламаларын iске асыратын бiлiм беру ... ... ... ... білім - білім беру жүйесінің алғашқы сатысында меңгертілетін дағдылар мен ұғымдардың жиынтық атауы. Бастауыш ... беру ... ... әріп ... жаза ... дұрыс, жатық оқуға, өз ойын ауызша, жазбаша жеткізе білуге, мазмұндауға үйренеді. Бастауыш білім беру балаларды орта мектептің негізгі сатысына (5-9 ... ... ... ... ... ... Бастауыш білім беру кезеңінде оқушы алғашқы ғылыми мәліметтерді ұғуға ... ... ... ... ... қабілеті мен танымы қалыптасады. Ана тілінің, математиканың, табиғаттану пәндерінің ғылыми негізін білуге, оны ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ, бастауыш білім беру арқылы патриоттық, адамгершілік, дене, еңбек тәрбиесін бала бойына сіңіру көзделген [17].
Ауданда 22 жалпы орта ... ... ... пен 1 ... ... ... ... Онда 8 743 оқушы білім алады. 2014 жылы ... ... ... ... ... ... тест ... 76,82 баллдық көрсеткішті жинақтап, облыста 1-ші орынды иеленді.
Білім беру мекемелерінде 1 368 мұғалім жұмыс жасайды. Олардың 77 ... ... 507 ... ... 417 екінші санатты мұғалімдер.
Дәл осындай шығындарды жергілікті бюджет тарапынан, соның ішінде Қызылорда облысы Қармақшы аудандық ... ... және ... ... ... мысалында қарастырып көрейік.
жылдарға арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №310 шешімі, жылдарға арналған аудандық ... ... ... ... №61 ... және жылдарға арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №140 шешімі негізінде жасалған Қармақшы ауданының білім беру ... ... ... төмендегі кестеде көрсетілген (5-кесте):
Кесте 5. Қармақшы ауданының ... беру ... ... шығындары, мың теңге
Жылдар
2012
2013
+/-
2014
+/-
Барлық шығын көлемі
5494556
5889394
6,7%
7794819
24,44%
Білім беру
3003527
3197759
6,07%
4188084
23,65%
Тиісті жылдағы шығындармен арақатынасы
54,66%
54,3%
53,73%
Алынған көзі. жылдарға арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық ... №310 ... [13], ... арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №61 шешімі[14] және ... ... ... ... ... ... мәслихаттың №140 шешімі [15]
Жылдан жылға Қармақшы ауданы білім беру саласына қаржы ресурстарын көбейтіп жатқанын жоғарыдағы ... ... ... ... 2012 жылы ... ... беру саласына жергілікті бюджеттен 3003527 мың теңге көлемінде ақша қаражаттарын бөлді. Бұл барлық шығындар ... 54,66% ... ... 2013 жылы ... беру ... 3197759 мың теңге қаражат берілді. Алдыңғы жылмен салыстырғанда бұл көрсеткіш 194232 мың ... көп. ... ... ... ... тең. Өткен жылы білім беру саласына аудан ... 4188084 мың ... ... Бұл сома 2013 ... ... 990325 мың теңгеге басым және ағымдағы жылдың бүкіл шығындарының 53,73% ... ... ... ... беру ... ... ... 2012-2014 жылдар аралығындағы өзгерісінің динамикасы төмендегі суретте көрсетілген (6-сурет):
Сурет 6. Білім беру шығындары өзгерісінің динамикасы
Ескерту. ... ... ... құрастырған
Диаграмма бойынша талдау: 2012 жылы ауданда білім беру ... 3003527 мың ... ... қаражат бөлінді. 2013 жылы бұл 3197759 мың теңгеге дейін, яғни 2012 ... ... ... өсті. 2014 жылы білім беру саласына одан да көп ақша каражаты, нақтырақ ... 4188084 мың ... ... ... Бұл 2013 ... ... көрсеткіштен 24.44%-ға артық. Жыл сайын жергілікті бюджеттің білім беру ... ақша ... ... ... ... ... ... болады.
Қармақшы ауданының мектепке дейінгі тәрбие және оқыту шығындары төмендегі ... ... ... 6. Ауданның мектепке дейінгі тәрбие және оқыту шығындары, мың теңге
Жылдар
2012
2013
+/-
2014
+/-
Білім беру
3003527
3197759
6,07%
4188084
23,7%
Мектепке дейінгі тәрбие және оқыту
439067
454495
3,39%
341107
33,2%
Тиісті жылдағы білім беру ... ... ... ... жылдарға арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №310 шешімі, жылдарға арналған ... ... ... ... ... №61 ... және жылдарға арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №140 шешімі ... ... ... ... 2012 жылы ... ... тәрбие және оқыту шығындарына 439067 мың теңге ақша ұсынылды. Бұл барлық білім беру саласына деген шығындардың ... ... ... жылы ... дейінгі тәрбие және оқыту үшін аудан бюджетінен 454495 мың теңге көлемінде қаражат берілді. ... ... ... бұл ... 15428 мың теңгеге артқанын байқауға болады, білім беру саласына кеткен шығындарына арақатынасы 14,21%-ға тең. 2014 жылы ... ... ... және ... ... 341107 мың ... ақша ... 2013 жылмен салыстырғанда бұл көрсеткіш 113388 мың теңгеге айтарлықтай кеміген. 2014 ... ... ... беру ... ... ... шығындардың 8,14%-ын мектепке дейінгі тәрбие және оқыту шығындары құрды.
Қармақшы ауданының мектепке дейінгі тәрбие және оқыту шығындарының 2012-2014 жылдар ... ... ... ... суретте көрсетілген (7-сурет):
Сурет 7. Мектепке дейінгі тәрбие және оқыту шығындары өзгерісінің
динамикасы
Ескерту. 6-кесте негізінде ... ... жылы ... ... ... ... тәрбие және оқыту шығындары 439067 мың теңгеге тең болды. 2013 жылы бұл ... ... ... ... нәтижесінде 454495 мың теңге болды. 2014 жылы аудан мектепке ... ... және ... ... бюджеттен 341107 мың теңге көлемінде қаражат бөлді, 2013 жылмен салыстырғанда бұл ақша сомасы 24,95%-ға кем.
Қармақшы ... ... ... орта және ... орта ... беру ... бөлген бюджет шығыстары келесі кестеде көрсетілген (7-кесте):
Кесте 7. Қармақшы ауданының бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім беру ... ... ... ... мың ... ... ... орта және жалпы орта білім беру
2273697
2361228
3,71%
2746411
14,02%
Тиісті жылдағы білім беру шығындарымен арақатынасы
75,7%
73,84%
65,56%
Алынған көзі. ... ... ... ... ... аудандық мәслихаттың №310 шешімі, жылдарға арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №61 шешімі және жылдарға арналған аудандық ... ... ... ... №140 ... [13]
Жоғарыдағы кестеде көріп отырғанымыздай, ауданның соңғы 3 жылдағы бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім беру салаларын жергілікті бюджеттен қаржымен ... ету ... ... 2012 жылы ... ... орта және ... орта ... беру саласына 2273697 мың теңге көлемінде ақша бөлінді. Бұл барлық білім беру саласына ... ... 75,7% ... ... 2013 жылы ... негізгі орта және жалпы орта білім беруге жергілікті ... 2361228 мың ... ... 2012 ... салыстырғанда бұл сома 87531 мың теңгеге көп және ... ... ... ... беру ... ... ақша қаражаттарының 73,84%-ын құрайды. 2014 жылы бастауыш, негізгі орта және ... орта ... беру ... аудан 2746411 мың теңге көлемінде қаражат бөлді. Бұл білім беру саласына кеткен ақша қаражаттарына арақатынасы 65,56%-ға тең болса, 2013 жылғы ... ... 385183 мың ... ... ... ... негізгі орта және жалпы орта білім беру салаларына бөлген бюджет шығындарының 2012-2014 жылдар аралығындағы өзгерісінің динамикасы ... ... ... ... 8. Бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім беру салаларына бөлген бюджет шығыстары өзгерісінің динамикасы
Ескерту. 7-кесте негізінде ... ... жылы ... ... ... ... орта және ... орта білім беру салаларына 2273697мың теңге көлемінде, 2013 жылы 3,71%-ға көбірек, яғни 2361228 мың теңге көлемінде қаражат бөлді. ... жылы ... ... ... 2746411 мың ... ақша ... бұл 2013 жылмен салыстырғанда 14,02%-ға артық. Білім беру салаларының ... ... ... ... ... орта және ... орта білім беру саласына бөлген қаражаттары басым.
+ Жергілікті деңгейдегі әлеуметтік ... ... ... ... мен ... ... ... әдебиетте 90 жылдардың басында пайда болды. Бастапқыда бұл ... ... ... кейбір санаттарына атаулы әлеуметтік көмек көрсету деп танылды. ұғымы көбінесе саясаттық мақсатқа ... ... ... ... нақты әлеуметтік-экономикалық шешімдеріне сай келмеді. Шет ел сөзінің аударымы әлеуметтік ... ... ... ... деп ... ... М. Г. Назаров[18] әлеуметтік топтарға ең төменгі ... ... ... ... экономикалық, құқықтық, әлеуметтік кепілдіктердің заң жүзінде бекітілген тәртібі, әдістері, нысандары деген ... ... В. Д. Роик [19] деп атап ... ... ... П. Б.[20] ... әлеуметтік қорғауға қоғамдық дамудың нақтылы жағдайларына сәйкес азаматтардың қалыпты ... ... ... ... қамтамасыз етуге арналған басымдықтардың және оларды мемлекеттік және басқадай ... ... ... ... ... ... жатады. Әлеуметтік қорғау қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуының ахуалына, ішкі ... ... ... ... ... байлыққа және оларды бөлудің сипатына, жүйені іске асыру механизмдерінің жұмыс тиімділігіне байланысты.
Әлеуметтік қорғаудың ... ... ... ақша ... ... және ... ... қайта бөлгіштік қатынастарда айқындалып, бұл қорлардан халыққа әр ... ... ... ...
Халықтың әлеуметтік қауіпсіздігіне кепілдік беру мемлекеттік бюджеттің қаражаттарын қолдануды, ... ... ... ... және ... ... қаржымен қамтамасыз ету жағдайын жақсартуды қажет етеді. Халықты әлеуметтік ... ... ... ... ие және ... әлеуметтік төлемақылар, әлеуметтік жеңілдік беру сияқты қаржылық институтты кіріктіреді. Бұл қаржылық институттардың да өзіне тән құрылымдары бар. ... ... ... ... ... ету осы қаржылық институттардың қызмет етуі арқылы жүргізіледі.
Халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз етуді ақша ағындарының екі жақты қозғалысы ... ... ... ... ... екі ... қозғалысының арқасында халықтың кейбір әлжуаз топтары әр түрлі нысанда әлеуметтік көмек ала ... ... ... ... ... тиімділігі бірінші кезекте қаржы ағындарының талаптылығына, үздіксіздігіне, ... және ... ... ... ... ... Қаржылық механизм объективтік және субъективтік сипатқа ие.
Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің қаржылық ресурстарын басқарудың қаржылық механизмін әр түрлі элементтердің ... ... ... салық мөлшерлемесі, жан басына шаққандағы қаржылық нормативтер, жан басына шаққандағы табыс, ең төменгі күнкөріс деңгейі, ең төменгі жалақы, бюджеттік несиелер және т.б. [20, ... ... ... Республикасы азаматтардың еркін дамуы мен лайықты өмір ... ... ... міндетті әлеуметтік құқықтық демократиялық мемлекет болып табылады.
Қазақстанның экономикалық реформалары әлеуметтік ... ... ... ... жүйесін жасауға бағытталған болатын. Экономика дамуының әлеуметтік бағыттылығын айқындайтын көрсеткіштердің бірі ретінде елдің қаржы қорларының орталықтандырылуы мен қайта бөлінуін атап ... ... ... ... ... ... қолдану арқылы мемлекет анық көмекке мұқтаждығы бар азаматтарға жәрдемақы беру арқылы атаулы әлеуметтік көмек беруде.
Әлеуметтік бағыттағы ... ... ... ... ... ... сай ... әлеуметтік салалар институттары қызмет етеді. Олардың барлық жиынтығы тұрғындарға әлеуметтік қызмет көрсету жүйесін айқындайды. Бұл институттар өз ... ... ... ... ... және толық емес отбасыларына түрлі әлеуметтік қызметтер көрсетеді. Олардың қызметі тиісті заңды және нормативтік актілер ережелеріне негізделеді.
Тұрғындарды әлеуметтік ... ... сан ... ... ... ерекше көңіл бөлінуде. 2005 жылдан бастап мемлекет, жұмыс беруші мен жұмыскердің арасында әлеуметтік ... ... ... тең бөліну жүйесінің нормативтік базасы қызметін атқаратын және ... ... ... бір ... ... ... әлеуметтік сақтандырудың құқықтық, экономикалық және ұйымдастырушылық негіздерін бекітетін ҚР Заңы әрекет етеді.
Қазақстан Республикасының азаматтары мүгедектікке байланысты, ... ... және ... қатысты мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы, сондай-ақ мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмегін алуға құқықтары бар. Жергілікті бюджеттерден жасалатын төлемдер арқылы жүзеге асырылатын мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... бюджет қаражаттары негізінде бөлінеді.
Әлеуметтік көмек пен әлеуметтік қамтамасыз ету республикалық маңызы бар қалалар, Астана мен аудандық бюджеттер қаражаттары ... ... Бұл ... ... көмекті, үйде отырып қалған мұқтаж адамдарға арналған әлеуметтік көмекті, тұрғылықты мекен-жайы жоқ адамдарға берілетін әлеуметтік ... ... ... ... мен ... қалған балаларға көрсетілетін әлеуметтік қамтамасыз ету қаражаттарына, қарт адамдар мен мүгедектер, мүгедек балалар, тұрғындарды жұмыспен қамтамасыз ету мен жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік көмек көрсетуге жұмсалатын төлемдер болып табылады. Облыстық бюджет есебінен тек ... ... ... ... ... ... қарттар мен мүгедектер, мүгедек-балаларға арналған төлемдер ғана жасалады.
Жәрдемақы алуға құқығы бар жеке тұлға өзінің мекен-жайы бойынша ... ... ... ... жәрдемақы тағайындалғаны жөнінде қажетті құжаттары тіркелген өтінішін өткізеді, ал ол ... ... ... ... ... ... ... бекітіледі.
Жасына байланысты жәрдемақылар жәрдемақы сұраған күнінен бастап тағайындалады. ... ... ... ... ... сол ... алуға құқығы пайда болған күннен бастап тағайындалады, ... ... ... қажетті барлық құжаттарымен келген күннен бастап 12 айдан аспайтын мерзім ішінде жүзеге асуы тиіс. Асыраушысынан айырылуға байланысты ... ... ... ... ... ... ... еңбекке жарамсыз мүшелері құқылы. Мүгедектікке байланысты жәрдемақылар мүгедектік анықталған күннен бастап ... ол ... ... ... ... 3 айдан аспайтын мерзім ішінде жүзеге асуы тиіс. Мүгедектікке байланысты жәрдемақылар мүгедектікке душар болған ... ... ... ... ... өтініш күніне еңбек етуіне немесе тоқтатылуына тәуелсіз беріледі. Олар ... ... ... ... ... ... ... 387-390б].
Аудан (облыстық мағызы бар қала) бюджетінің шығыстарының құрамына әлеуметтік көмек және ... ... ... ... және ол бойынша келесілер жүзеге асырылады:
* тұрғын үй көмегі;
* үйде ... және ... ... балаларды материалдық қамтамасыз ету;
* он сегіз жасқа дейінгі балаларға тағайындалатын және ... ай ... ... ...
* жеке ... ... сәйкес мүгедектерді міндетті гигиеналық құралдармен қамтамасыз ету, жүріп-тұруы қиын бірінші топтағы мүгедектер үшін жеке көмекші, құлағы естімейтін мүгедектер үшін - ... ... ... ұсыну;
* мұқтаж азаматтарға үйде әлеуметтік көмек көрсету;
* белгілі бір тұрғылықты жері жоқ адамдарды әлеуметтік бейімдеу;
* халықтың жұмыспен қамтылуын қамтамасыз ету;
* ... ... ... ... ... ... органдардың шешімдері бойынша мұқтаж азаматтардың жекелеген санаттарына әлеуметтік көмек;
* жергілікті деңгейде жұмыспен қамтуды ... ету және ... үшін ... ... іске ... ... мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер;
* еңбекпен қамту бағдарламасы [9].
* Тұрғын үй ... ... ... ... қамтамасыз етудегі жұмыстардың бірі тұрғын үй көмегін тағайындау болып табылады. ... үй ... ... бюджеттен тиісті елді мекенде тұрақты тұрғылықты орны бар аз қамтамасыз етілген отбасыларға, оның ішінде, жекешелендірілген тұрғын үй-жайларда тұратын ... ... ... ... (пәтерлерді) жалдаушылар болып табылатын отбасыларына кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеуге және күрделі жөндеуге қаражат жинақтауға арналған ... ... ... үйдің меншік иелері немесе жалдаушылары болып табылатын отбасыларына коммуналдық қызметтерді тұтынуға беріледі.
Бұл жерде кондоминиум дегеніміз - ... ... ... ... ... онда ... мүліктің жекелеген бөліктері жеке және заңды тұлғалардың бөлек меншігінде болады, ал жылжымайтын мүліктің бөлек меншіктегі емес ... ... ... жер ... ... ортақ үлестік меншікте болады және жылжымайтын мүліктің бөлек меншігінде бөлігінің ... ... ... мен жалдаушының арасында келісімшартжасалуы қажет. Осы құжат негізінде жалдаушы тағайындалған тұрғын үй көмегін ала алады. Тұрғын үй ... ... ... ... ... және ... бағдарламалар бөлімімен әзірленеді[21].
* Үйде тәрбиеленетін және оқитын мүгедек балаларды материалдық ... ету және жеке ... ... ... ... міндетті гигиеналық құралдармен қамтамасыз ету, жүріп-тұруы қиын бірінші топтағы мүгедектер үшін жеке ... ... ... ... үшін - ... ... мамандарын ұсыну.
Мүгедек-бала - бұл тіршілік әрекетінің шектелуіне және оны ... ... ... әкелетін аурумен, жарақаттармен, олардың қалдық көріністерімен, ақаулармен негізделген, организмнің тұрақты бұзылуымен денсаулығы нашарлаған 18 жасқа дейінгі ... ... ... ... ... бір ... әлеуметтік көмек ретінде ақша қаражаттары бөлінеді. Үйде тәрбиеленіп, оқытылатын мүгедек-балаларды материалдық қамтамасыз ету - 18 ... ... ... ... ... сондай-ақ, қамқорлыққа алынған балаларға ата-анасының біреуіне немесе оны ... ... ... кірісіне тәуелсіз беріледі. Мемлекеттік қызмет көрсету тегін көрсетіледі. Мемлекеттік қызмет алу үшін еркін түрдегі жазбаша өтініш ... ... бар ... ... ... жеке ... және есту ... мүгедектерге қолмен көрсететін тіл маманының қызметтерін ұсыну үшін мүгедектерге құжаттарды ресімдеу - ... ... ... ... ... құқықтарын іске асыруға бағытталған мемлекеттік қызмет. Мемлекеттік қызмет ... ... ... ... Мемлекеттік қызмет Қазақстан Республикасының 2005 жылғы 13 сәуірдегі "Қазақстан Республикасында мүгедектерді әлеуметтік қорғау туралы" Заңы, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 ... 20 ... №754 ... ... ... мәселелері туралы" қаулысымен бекітілген Жеке оңалту бағдарламасына сәйкес жүріп-тұруы қиын бірінші топтағы мүгедектер үшін жеке көмекшінің және естімейтіндігі бойынша ... үшін ... отыз ... ... тілі ... ... ... көрсету ережесінің, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 20 шілдедегі №745 "Жеке және заңды ... ... ... қызметтердің тізілімін бекіту туралы" қаулысы және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 7 ... №394 ... ... ... ... әлеуметтік қорғау саласындағы мемлекеттік қызметтердің стандарттарын бекіту туралы" ... ... ... ... Он ... ... дейінгі балаларға тағайындалатын және төленетін ай сайынғы ... ... ... ... ... бар отбасыларға берiлетiн мемлекеттiк жәрдемақы - ... жан ... ... ... ... ... себетінің құнынан төмен болған жағдайда он сегіз ... ... ... ... және ... ай сайынғы мемлекеттік жәрдемақы. 18 жасқа дейінгі мемлекеттік балалар жәрдемақысы Қазақстан Республикасының 2005 жылғы 28 ... № 63 ... ... туған, асырап алған, сондай-ақ қорғаншылыққа алған 18 жасқа дейінгі балалары бар отбасыларға тағайындалады. ... ... ... ... орта ... жан басына шаққандағы табысы ескеріле отырып ағымдағы тоқсанға тағайындалады және ... ... ... ... ай ... төленеді. Әкесі мен анасы не болмаса асырап алушылары бірінші, екінші ... ... ... ... сексен жастан асқан адамдардың, үш жасқа дейінгі баланың күтімімен айналысатын жағдайларды қоспағанда, баланың еңбекке жарамды ата-анасы немесе асырап ... ... ... ... оқу ... оқымайтын, әскерде қызметін өткермейтін және жұмыспен қамту органдарында жұмыссыз ретінде тіркелмеген кезеңге балаларға арналған жәрдемақы тағайындалмайды. Балаларға арналған ... ... ... ... ... тұрғылықты жері бойынша балаларға арналған жәрдемақы тағайындау және төлеу жөніндегі уәкілетті органға ... ... ... ... ... ... және барлық отбасы мүшелерінің ЖСН болған кезде өтінішті ұсынады[23, 33-34б].
4. Мұқтаж азаматтарға үйде әлеуметтік көмек және ... ... ... ... ... ... ... жекелеген санаттарына әлеуметтік көмек көрсету.
Біржолғы әлеуметтік көмек аудандық соғыс және еңбек ардагерлері кеңесінің, аудандық мүгедектер қоғамының, ... ... ... негізінде әлеуметтік көмекті көрсету жөніндегі аудандық комиссиямен тағайындалады.
2013 жылдың басынан Қармақшы ауданы мәслихатының шешімі негізінде ... 534 ... ... ... 14 236,0 мың ... ... ... Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек. Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек ҚР-ның 2001 ... 17 ... №246 ... ... аз қамтамасыз етілген азаматтарға тағайындалады.
Жан басына шаққанда ... ... ... ... ... ҚР ... ... босқын статусына ие адамдардың, шетелдіктердің және ҚР-да тұрақты тұратын азаматтығы жоқ адамдардың атаулы әлеуметтік көмек алуға құқығы бар. Бір ... ... ... ... көмектің мөлшерін жан басына шаққанда айлық орташа табыс пен отбасының әрбір мүшесіне ... ... ... ... ... ... есептейді. Жан басына шаққандағы орташа табыс атаулы әлеуметтік көмек тағайындауға өтініш жасаған тоқсанның алдындағы тоқсанда алынған жиынтық табысты ... ... ... және үш айға бөлу ... есептеп шығарылады. Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек алу құқығында ... ... ... ... ... ... құрамындағы барлық адамдардың тұрғын үй көмегі мен атаулы әлеуметтік көмектен басқа белгіленген уақыт кезеңінде ... және ... ... ... ... ... ... түрі енгізіледі. Атаулы әлеуметтік көмек алуға құқығы бар отбасының әрбір мүшесіне тағайындалады. атаулы әлеуметтік көмек өтініш берген күннен ... ... ... ... ... ... Атаулы әлеуметтік көмек жұмыссыздарға, жұмыссыз ретінде жұмыспен қамту мекемесіне тіркелмеген кезде тағайындалмайды. Бұл жағдай ... және ... ... бір айдан асқан уақыт кезеңінде болатын адамдарға, күндізгі оқыту бөлімінде оқитын ... ... ... ... мен магистранттарға, сондай-ақ І және ІІ топтағы мүгедектерді және сексен жастан асқан адамдарды, жеті ... ... ... ... айналысатын азаматтарға қатысты емес [24].
* Халықтың жұмыспен қамтылуын қамтамасыз ету.Жұмыссыздық - бұл жұмыс істегісі келетін ... ... ... өндірісте жұмыспен қамтылмауы. Жұмыспен қамтылмау өндірістің тиімділігін арттыруы, сонымен бірге жұмысшы күшінің бір бөлігін ... ... ... ... ... оның құрылымына, сапасына жаңа талаптар қоятын ғылыми - техникалық прогресстің ... ... ... ... экономикада жұмыссыздық дағдарыстар кезінде көбейеді.
Жұмыссыздық нарықтық экономикада типтілік ... ... ... күшіне сұраным, оны сатып алуға жұмсалатын капитал көлеміне тәуелді. Сондықтан капитал көлемінің азаюы, ... ... ... ... төмендетеді. Мұндай жағдай, нарықтық экономикадағы қорлану заңының іс-әрекетінің нәтижесі, яғни объективтік заңдылық. Осы заңның нәтижесінде қосымша жұмыс ... ... ... жай ... және ... ... құрылымының өсуінің әсерімен өндірістегі жұмысшылар қысқарады - нәтижесінде ... ... ... ... ... - кiрiс әкелетiн еңбек қызметiмен айналыспайтын, жұмыс iздеп жүрген және еңбек етуге әзiр, еңбекке жарамды ... жеке ... ... ... жұмыспен қамту туралы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына ... ... ... ... ... ... Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы №149 Заңнан және өзге де ... ... ... ... Қазақстан Республикасының халықты жұмыспен қамту туралы заңнамасы Қазақстан Республикасының азаматтарына, шетелдiктерге және азаматтығы жоқ адамдарға қолданылады [25].
Ал енді жергілікті бюджеттің ... ... ... ... ... Қармақшы аудандық әкімдігінің экономика және бюджеттік жоспарлау ... ... ... ... (8-кесте):
Кесте 8. Қармақшы ауданыныңәлеуметтік қамтамасыз етудегі бюджет шығыстары, мың теңге
Жылдар
2012
2013
+/-
2014
+/-
1
2
3
4
5
6
Барлық шығын көлемі
5494556
5889394
6,7%
7794819
24,44%
8-кестенің жалғасы
1
2
3
4
5
6
Әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыру
507441
457402
-9,86%
472287
3,15%
Тиісті жылдағы шығындармен ... ... ... ... арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №310 шешімі, жылдарға арналған ... ... ... ... мәслихаттың №61 шешімі және жылдарға арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №140 шешімі [13]
Жоғарыдағы кестеде көрсетілгендей 2012 жылы ... ... және ... ... ... 507441 мың ... құрады. Бұл көрсеткіш тиісті жылдағы барлық шығындар көлемінің 9,24%-ына тең. Келесі жылы әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыруға бөлінген қаражаттар саны 457402 мың ... тең ... Бұл ... 2013 жылы 2012 жылға қарағанда әлеуметтік қамтамасыз етуге арналған бюджет ... 50039 мың ... ... ... қиын ... 2013 жылы ... көмек және әлеуметтік қамсыздандыру шығындарының жалпы шығындарға арақатынасы 7,77%-ға тең. Өткен ... яғни 2014 жылы ... ... және ... ... жергілікті бюджеттен 472287 мың теңге көлемінде ақша қаражаттары бөлінді.
Қармақшы ауданының әлеуметтік қамтамасыз етудегі бюджет шығыстарының 2012-2014 жылдар аралығындағы өзгерісінің динамикасы ... ... ... (9-сурет):
38481059690
Сурет 9. Әлеуметтік қамтамасыз етудегі бюджет шығыстары өзгерісінің динамикасы
Ескерту. 8-кесте негізінде автор құрастырған
Аудандық бюджеттің атқарылуы туралы ... ... ... Қармақшы ауданының тұрғын үй көмегіне арналған бюджет шығыстары төмендегі кестеде көрсетілген (9-кесте):
Кесте 9. ... ... ... үй ... ... ... шығыстары, мың теңге
Жылдар
2012
2013
+/-
2014
+/-
Әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыру (ӘКжӘҚ)
507441
457402
-9.86%
472287
3.15%
Тұрғын үй көмегі
144012
132593
-8.61%
123600
-6.78%
Тиісті жылдағы ӘКжӘҚ шығындарымен арақатынасы
28.38%
28.98%
26.17%
Алынған көзі. ... ... ... ... туралы>> аудандық мәслихаттың №310 шешімі, жылдарға арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №61 ... және ... ... аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №140 шешімі [13]
2012 жылы тұрғын үй көмегі шығыстарының жалпы сомасы 144012 мың теңгені құрды, ал ... ... және ... ... ... ... ... арақатынасы 28.38%-ға тең. 2013 жылы жергілікті бюджеттен тұрғын үй көмегіне 132593 мың теңге көлемінде ақша қаражаттары ... Бұл ... ... ... 11419 мың теңгеге кеміген, ал әлеуметтік көмек және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... тұрғын үй көмегі 2014 жылы 123600 мың теңге көлемінде төленді, бұл алдыңғы жылдан 8993 мың ... аз. ... ... және ... ... ... бюджет шығыстарына арақатынасы - 26,17%.
Қармақшы ауданының тұрғын үй көмегіне арналған ... ... ... ... ... өзгерісінің динамикасы төмендегі суретте берілген (10-сурет):
Сурет 10. Тұрғын үй көмегіне арналған бюджет шығыстары өзгерісінің динамикасы
Ескерту. 9-кесте ... ... ... аудандық экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі 2012 жылы тұрғын үй көмегіне бюджеттен 144012 мың теңге көлемінде, 2013 жылы 132593 мың ... яғни ... кем ... ақша аударды. 2014 жылы тұрғын үй көмегіне 123600 мың теңге бөлінді, бұл ақша сомасы 2013 жылмен салыстырғанда 6,78%-ға кем. ... ... ... үй ... арналған шығыстардың жыл сайын кеміп келе жатқандығын ... ... ... ... бұл жыл ... ... үйге ... тұлғалардың азаюымен түсіндіріледі.
Қармақшы ауданының мүгедек балаларды материалдық қамтамасыз ету шығындары ... ... ... ... 10. ... ... балаларды материалдық қамтамасыз ету, мың теңге
Жылдар
2012
2013
+/-
2014
+/-
Әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыру
507441
457402
-9,86%
472287
3,15%
Үйден тәрбиеленіп оқытылатын мүгедек балаларды материалдық ... ... ... ... ... ... ... жылдарға арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №310 шешімі, ... ... ... ... ... аудандық мәслихаттың №61 шешімі және жылдарға арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №140 шешімі [13]
Соңғы 3 ... ... ... ... ... және бюджеттік жоспарлау бөліміүйде тәрбиеленетін және оқитын мүгедек балаларды материалдық қамтамасыз етуге 10610 мың теңге жұмсады. 2012 жылы үйде ... және ... ... ... ... ... етуге 3925 мың теңге көлемінде бюджеттен ақша бөлінді. Бұл ... ... және ... қамсыздандыруға деген жалпы шығындардың 0,77%-ына тең. 2013 жылы үйден тәрбиеленіп оқытылатын мүгедек балаларды материалдық ... ету үшін ... ... 3284 мың ... яғни 2012 ... 641 мың ... азырақ ақша берілді, ал әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыру шығындарымен арақатынасы 0,71% болды. 2014 жылы үйден тәрбиеленіп ... ... ... ... қамтамасыз ету шығындары 3401 мың теңгені құрады. ... ... ... ... ... 0,72% ... ... құрды.
Қармақшы ауданының мүгедек балаларды материалдық қамтамасыз ету шығыстарының 2012-2014 жылдар аралығындағы өзгерісінің динамикасы төмендегі суретте берілген ... ... 11. ... ... ... ... ету ... динамикасы
Ескерту. 10-кесте негізінде автор құрастырған
2014 жылдың басында Қармақшы ауданының деректер базасында 962 мүгедек тіркелген деген ақпарат бар, оның ... 81 ... 365 ... оңалтудың жеке бағдарламасы бар.
Қармақшы ауданының мүгедектерді оңалту жеке бағдарламасы бойынша бюджет шығыстары төмендегі кестеде көрсетілген (11-кесте):
Кесте 11.Мүгедектерді оңалту жеке ... ... ... мың ... ... және әлеуметтік қамсыздандыру
507441
457402
-9,86%
472287
3,15%
Мүгедектерді оңалту жеке бағдарламасына сәйкес, мұқтаж мүгедектерді міндетті гигиеналық құралдарымен қамтамасыз етуге және ымдау тілі мамандарының, жеке ... ... ... жылдағы ӘКжӘҚ шығындарымен арақатынасы
6,04%
7,56%
9,85%
Алынған көзі. жылдарға арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №310 шешімі, жылдарға арналған аудандық бюджет ... ... ... №61 ... және ... ... аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №140 шешімі [13]
Жоғарыдағы қызмет ... ... ... 2012 жылы ... ... ... ақша қаражаттарын бөлді. Бұл сома әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыру шығындарының 6,04%-ын құрады. 2013 жылы аталған ... ... ... 34565 мың теңге көлемінде бюджеттен ақша бөлінді, яғни алдыңғы жылдан 3915 мың ... ... ... ... көмек және әлеуметтік қамсыздандыру шығындарымен арақатынасы 7,56%-ға тең. ... жылы ... ... жеке ... ... мұқтаж мүгедектерді міндетті гигиеналық құралдарымен қамтамасыз етуге және ымдау тілі мамандарының, жеке ... ... ... бөлінген қаражаттар көлемі 46543 мың теңге болды, 9,85% - 2014 жылғы аталмыш әлеуметтік көмек түрінің жалпы ... ... және ... ... шығындарындағы үлесі.
Қармақшы ауданының мүгедектерді оңалту жеке бағдарламасы бойынша бюджет шығыстарының 2012-2014 жылдар аралығындағы өзгерісінің динамикасы төмендегі суретте ... ... ... 12. Мүгедектерді оңалту жеке бағдарламасы бойынша шығыстар өзгерісінің динамикасы
Ескерту. 11-кесте негізінде автор құрастырған
Аудан 2012 жылы мүгедектерді оңалту жеке бағдарламасына ... ... 30650 мың ... ... ... ... 2013 жылы бұл сома ... өсіп, 34565 мың теңгеге тең болды. 2014 жылы аталған салаға 46543 мың теңге ... ... ... 2013 ... қарағанда бұл көрсеткіш 25,73%-ға артқан.
Қармақшы ауданының 18 жасқа дейінгі балаларға ... ... ... бойынша шығындары төмендегі кестеде көрсетілген (9-кесте):
Кесте 12. Аудандағы18 жасқа дейінгі балаларға төленетін мемлекеттік ... мың ... ... және ... ... жасқа дейінгі балаларға мемлекеттік жәрдемақылар
86037
87636
1,82%
86405
1,46%
Тиісті жылдағы ӘКжӘҚ шығындарымен арақатынасы
16,95%
19,16%
18,29%
12-кестенің жалғасы
Алынған көзі. жылдарға арналған аудандық бюджет туралы>> ... ... №310 ... ... ... ... ... туралы>> аудандық мәслихаттың №61 шешімі және жылдарға арналған аудандық бюджет туралы>> ... ... №140 ... ... ... ... және әлеуметтік қамсыздандырудағы бюджет шығыстарының біраз бөлігін осы он сегіз жасқа дейінгі балаларға тағайындалатын және төленетін ай сайынғы ... ... ... ақша қаражаттары құрайды. 2012 жылы 18 жасқа дейінгі балаларға мемлекеттік жәрдемақылар көлемі 86037 мың теңге болды. Ол ... ... ... ... ... 2013 жылы 18 ... ... балаларға мемлекеттік жәрдемақылар 87636 мың теңгеге артса, ал 2014 жылы 86405 мың ... ... 2013 жылы 18 ... ... балаларға мемлекеттік жәрдемақылардың әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыру шығындарымен ... 19,16% ... 2014 жылы - ... ауданының 18 жасқа дейінгі балаларға төленетін мемлекеттік жәрдемақы бойынша шығыстарының 2012-2014 ... ... ... ... ... ... ... (13-сурет):
Сурет 13. 18 жасқа дейінгі балаларға төленетін мемлекеттік жәрдемақы өзгерісінің ... ... ... ... ... ... ... ауданы әкімдігінің экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімінен аударылатын 18 жасқа дейінгі балаларға төленетін мемлекеттік ... ... ... салауатты ұрпақ тәрбиелеп, экономикалық белсенді халық санын арттыруы үшін ... ... 2012 жылы ... ... ... 18 ... ... балаларға төленетін мемлекеттік жәрдемақы бағдарламасына 86037 мың теңге көлемінде қаражат жұмсалған болса, 2013 жылы бұл сома 87636 мың ... және ... ... 2014 ... ... ... осы бағытта 86405 мың теңге қаражат аударылған, бұл 2013 жылға қарағанда 1231 мың теңгеге және 1,4%-ға кем.
Қармақшы ауданы бойынша 2014 ж. 01.01 айға ... 18 ... ... 1262 ... бар 686 отбасыларға мемлекеттік жәрдемақысы 86405 мың теңге төленді.
Қармақшы ауданының мұқтаж азаматтарына үйде ... ... ... ... бюджет шығыстары төмендегі кестеде көрсетілген (13-кесте):
Кесте 13. Ауданның мұқтаж азаматтарына үйде ... ... ... ... ... ... мың ... көмек және әлеуметтік қамсыздандыру
507441
457402
-9,86%
472287
3,15%
Мұқтаж азаматтарға үйде әлеуметтік көмек көрсету
31381
39048
19,63%
34430
-11,83%
Тиісті жылдағы ӘКжӘҚ ... ... ... ... ... ... ... азаматтардың жекелеген топтарына әлеуметтік көмек
47237
51291
7,90%
69663
26,37%
Тиісті жылдағы ӘКжӘҚ шығындарымен арақатынасы
9,31%
11,21%
14,75%
Алынған көзі. ... ... ... ... ... аудандық мәслихаттың №310 шешімі, жылдарға арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №61 шешімі және ... ... ... бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №140 шешімі [13]
Кестеде көріп ... ... ... үйде ... ... көрсету мөлшері 2012 жылы 31381 мың теңге болды. Бұл жалпы әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыру шығындарының 6,18% ... ... Ал ... ... ... ... ... мұқтаж азаматтардың жекелеген топтарына әлеуметтік көмек мөлшері 47237 мың теңге. ... ... және ... ... ... арақатынасы 9,31%. 2013 жылы мұқтаж азаматтарға үйде әлеуметтік көмек көрсету 39048 мың теңге болса, мұқтаж ... ... ... ... ... 51291 мың ... көлемінде болды. Сәйкесінше әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыруға бөлінген ақща қаражаттарымен қатынас мөлшері 8,54% және 11,21%. 2014 жылы ... ... үйде ... ... ... көлемі алдыңғы жылмен салыстырғанда 4610\8 мың теңгеге азайды, яғни ол 34430 мың теңгеге тең болды. Ал мұқтаж азаматтардың ... ... ... көмек керісінше алдыңғы жылмен салыстырғанда біршама ұлғайды, нақтырақ айтқанда оның ... 69663 мың ... ...
Қармақшы ауданының мұқтаж азаматтарына үйде әлеуметтік көмек көрсетуге кеткен ... ... ... ... ... ... ... төмендегі суретте берілген (14-сурет):
Сурет 14. Мұқтаж азаматтарына үйде әлеуметтік көмек көрсетуге кеткен бюджет шығыстары өзгерісінің динамикасы
Ескерту. 13-кесте негізінде ... ... ... ... үйде ... ... ... мен жергілікті өкілетті органдардың шешімі бойынша мұқтаж азаматтардың жекелеген топтарына әлеуметтік көмекке жергілікті бюджеттен соңғы үш ... ... ақша ... ... негізделе отыра график түрінде жасалған. Графиктердің жоғары-төмен ауытқуы ауданда әлеуметтік ... ... ... ... түсіндіріледі.
Қармақшы ауданының мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмекке бөлген бюджет шығыстары келесі кестеде көрсетілген ... 14. ... ... мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмекке бөлген бюджет шығыстары, мың теңге
Жылдар
2012
2013
+/-
2014
+/-
Әлеуметтік ... және ... ... ... ... ... жылдағы ӘКжӘҚ шығындарымен арақатынасы
3,30%
2,26%
1,48%
Алынған көзі. жылдарға арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №310 шешімі, жылдарға арналған аудандық ... ... ... ... №61 ... және ... ... аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №140 шешімі [13]
Кестеде Қармақшы ауданының жергілікті бюджеттен мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмекке соңғы 3 ... ... ақша ... ... ... отырғанымыздай, 2012 жылы мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмекке 16751 мың теңге көлемінде қаражат бөлінген. Бұл ... ... ... және ... ... ... ... құрайды. Келесі жылы жергілікті бюджет мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмекке 10324 мың ... ... 2012 ... ... бұл жылы ... ... әлеуметтік көмек6427 мың теңгеге кем. Жалпы әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыру шығындарына арақатынасы 2,26%. 2014 жылы ... ... ... ... ... ... саны қысқарғандықтан, жергілікті бюджеттен де ақша қаражаттары соғұрлым азырақ ... яғни ... жылы ... ... әлеуметтік көмекке 6989 мың теңге бөлінді. Бұл 2013 жылмен салыстырғанда 3335 мың теңгеге аз. Сәйкесінше барлық ... ... және ... ... шығындарына арақатынасы да бұл жылы азырақ көрсеткішті көрсетті, нақтырақ айтқанда 1,48%. ... ... ... ... ... ... бөлген бюджет шығыстарының 2012-2014 жылдар аралығындағы өзгерісінің динамикасы төмендегі суретте берілген (15-сурет):
Сурет 15. Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмекке бөлген ... ... ... ... 14-кесте негізінде автор құрастырған
Қармақшы ауданында 2012 жылы кедейшілік ... ... ... 180 адам ... бұл ... 2013 жылы 172 адамды құрады. 2014 ж. 1 ... ... ... ... ... шегінен төмен жағдай бар жеткіліксіз қамтамасыз етілген азаматтардың (отбасы) жалпы саны 141 ... ... 37 ... саналады. Аз қамтылған азаматтардың арасында өткізілген талдау нәтижесі бойынша 13 отбасында ешкім жұмыс істемейді; 8 ... ... ... ... жоқ, ол: ... жоқ отбасы толық емес, шешелері 7 жасқа келмеген балаларды бағады. Есепті мерзімде жеткіліксіз қамтамасыз етілген азаматтардан 21 адам жұмысқа ... ... ... әлеуметтік жұмыс орнына 14 адам. 2014 жылы мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек 41 ... 189 аз ... ... 6989 мың ... төленген. 2013 жылмен салыстырғанда мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек алушылар саны кеміді. Әлеуметтік көмек алушылар санының кемуі ... ... ... ... ... ... халықтың жұмыспен қамтылуын қамтамасыз етуге кеткен бюджет шығыстары төмендегі кестеде көрсетілген (15-кесте):
Кесте 15. ... ... ... ... ... ... ... бюджет шығыстары, мың теңге
Жылдар
2012
2013
+/-
2014
+/-
Әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыру
507441
457402
-9,86%
472287
3,15%
Еңбекпен қамту бағдарламасы
78662
38200
-51,43%
20216
47,08%
Тиісті жылдағы ӘКжӘҚ шығындарымен арақатынасы
15,50%
8,35%
4,28%
Жұмыспен қамту орталықтарының қызметін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық мәслихаттың №310 шешімі, жылдарға арналған аудандық бюджет туралы>> аудандық ... №61 ... және ... ... ... ... туралы>> аудандық мәслихаттың №140 шешімі [13]
Жоғарыдағы кестеде Қармақшы ауданының еңбекпен қамту бағдарламасы мен жұмыспен ... ... ... ... етуге аудан бюджетінен соңғы 3 жылға бөлінген ақша қаражаттары туралы сандық мәлімет көрсетілген. 2012 жылы ... ... ... 78662 мың ... ... ... бөлінсе, жұмыспен қамту орталықтарының қызметін қамтамасыз етуге 13964 мың теңге бөлінді. Еңбекпен қамту бағдарламасы жалпы ... ... және ... ... ... 15,50% үлесін қамтыса, жұмыспен қамту орталықтарының қызметін қамтамасыз етуге 2,75% үлесі ... 2013 жылы ... ... 38200 мың ... ... ... ал жұмыспен қамту орталықтарының қызметін қамтамасыз ету бюджеттік бағдарламасы бойынша ... осы ... ... ... Өткен жылы еңбекпен қамту бағдарламасына 20216 мың теңге ақша жұмсалды.
Қармақшы ауданының халықтың жұмыспен қамтылуын қамтамасыз етуге кеткен ... ... ... жылдар аралығындағы өзгерісінің динамикасы төмендегі суретте берілген (16-сурет):
Сурет 16. Халықтың жұмыспен қамтылуын қамтамасыз етуге кеткен ... ... ... динамикасы
Ескерту. 16-кесте негізінде автор құрастырған
2013 жылы экономикалық белсенді халыққа есептегенде аудан бойынша ... ... ... 6,2 %-ды ... 2014 жылы ... бойынша жалпы жұмыссыздық деңгейі 5,6 %-ды құрап, 0,6 %-ға төмендеп отыр. Өткен жыл көлемінде тұрақты 874 жаңа жұмыс орындары ... ... ... ... жыл көлемінде 11 рет бос жұмыс орындарының жәрмеңкесі өткізіліп, жәрмеңке барысында барлығы 120 жұмыссыз азаматтар, оның ішінде 5 мүгедек ... ... ... ... ... Бағдарлама аясында 10 айлық кәсіби даярлау курстарына 90 азамат жолданып, қазіргі таңда оқу барысында.
Жергілікті бюджеттердің ауқымы ... ... ... ... аз ... даусыз, дегенмен жергілікті бюджеттердің елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына ықпалы орасан зор. Осы жергілікті бюджеттердің көмегімен еліміздің ауылды жерлері қаржыландырылу үстінде, атап ... ... ... ... ... қорғаныс, білім беру, әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыру, тұрғын үй коммуналдық шаруашылық және т.б. ... ... ... рөлі тек қана ... ... ... ... ғана көрінбейді, оған қоса олардың халықтан ақша қаражаттарын міндетті ... ... алу ... ... ... мен ... арасындағы арақатынасты реттеп отырады.
Мен жергілікті бюджеттердің мән-мағынасын тереңірек ұғыну мақсатында Қызылорда облысындағы Қармақшы ауданы әкімдігінің экономика және ... ... ... ... ... ... аудардым. Оның ішінде ауданның жалпы қаржыландыру динамикасына, білім беру саласын қаржыландыру ерекшеліктеріне, әлеуметтік қамтамасыз етуге арналған ... ... ... мен бағалау жүргіздім. Талдау ауданның 2012-2014 жылдарға арналған бюджеттің атқарылуы туралы есептемесі негізінде жасалынды. Жұмыста аудан шығыстарының ... ... ... ... ... кестелерге түсірілген және оларға бағалау жүргізілген. Аймақтың әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... мен ... ... ... сақтап отыруды әрбір аудандық экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі алдына ... ... етіп ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Салауатты өмір салтын қалыптастыру9 бет
Тараз қаласы әкімдігінің қаржы бөлімі32 бет
"Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні."30 бет
"ОҚО Мақтарал ауданы Тоған ЖШС жер алқабын суғару жүйесін жетілдіру."99 бет
"Өндірістік цех ауданын есептеу"14 бет
60-жылдардың екінші жартысында қазақстан дамуында болған өзгерістер36 бет
Cu, Pb, Ni, Cr ауыр металдарының күріш алқаптарындағы топырақтардағы сандық және сапалық құбылымдары (Қызылорда облысы, Шиелі ауданының мысалында)30 бет
Statistic analytic system (SAS) бағдарламалық өнімін қолдана отырып әр бақылау бекетіндегі уақыттың әр түрлі кезеңіндегі (тәулік, ай, жыл), қала кескініндегі (ауданында) атмосфералық ауаны ластайтын заттардың орта шоғырын есептеу бойынша бағдарламалық қамтама өңдеу43 бет
«АХҚЗ» АҚ өндірістік қалдықтарының және шығарындыларының аймақтың қоршаған орта компоненттеріне тигізетін антропогендік әсері53 бет
«Ақмола облысы Шортанды ауданының жер учаскесінің кадастрлық құнын анықтау»41 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь