Қаңлылар жайында

Қазақ халқының құрамына енген ірі тайпалардың бірі қаңлылар. Олар Қытай жазба деректерінде кангюйлар деп аталса, ал парсы және үнді діни кітаптары «Авеста» мен «Махабхарата» кангха болып кездеседі. Түркі руналық жазушыларында Кангю-тарбанд деген кенттің (қаланың) аты бар.
Қаңлы тайпаларын Қытай жазба деректері бойынша, алғаш рет қазақ халқының тарихына таныс еткен ғалымдар көрнекті Қытай тілінің мамандары Н. Я. Бичурин мен Н. В. Кюнер. Жазба деректерді пайдалана отырып, қаңлылардың қысқаша болса да тарихына көңіл бөлген академик В. В. Бартольд. Ол қаңлы тайпаларын Сырдарьяның орталық ағасында өмір сүрген деп тұжырым айтады.
Біздің заманымыздаң бұрынғы III ғасырда қаңлы тайпалық бірлестігі құрылды. Олардың астанасы – Битянь қаласы. Олардың саны 600 мың, немесе 120 мың үй болған.
Қаңлы мемлекеттік бірлестігінің басында Уын әулетінен шыққан патшалар тұрды, олар «би» немесе “ ябғу” деген титулға ие болды. Бұдан басқа мемлекеттік аппаратқа патшаның орынбасарлары және үш кеңесші кірді. Сол кезде (б.з.б. II ғасырдың аяғы – I ғасырдың басы) қаңлы мемлекетіне бес иелік – Сусе, Фумо, Юйни, Цзи, Юйцзянь кірді. Қаңлылар Қытай, Рим, Кавказ және Орта Азия елдерімен сауда байланыс жасап тұрды. Олар үйсін, ғұн тайпаларымен соғысқан.
Қаңлылырдың қоғамдық құрылысы.
Қаңлы тайпасында билік мұрагерлік жолмен әкеден балаға беріліп отырған. Бар билік ақсақалдардың, ру басшылары мен әскери көсемдердің қолында болған.
        
        Қаңлылар. 
Қазақ халқының құрамына енген ірі тайпалардың бірі қаңлылар. Олар Қытай жазба деректерінде кангюйлар деп аталса, ал парсы және үнді діни ... мен ... ... ... Түркі руналық жазушыларында Кангю-тарбанд деген кенттің (қаланың) аты бар.
Қаңлы ... ... ... ... ... алғаш рет қазақ халқының тарихына таныс еткен ғалымдар көрнекті Қытай тілінің мамандары Н. Я. Бичурин мен Н. В. ... ... ... ... ... қаңлылардың қысқаша болса да тарихына көңіл бөлген академик В. В. Бартольд. Ол қаңлы ... ... ... ... өмір сүрген деп тұжырым айтады.
Біздің заманымыздаң бұрынғы III ғасырда қаңлы тайпалық бірлестігі құрылды. Олардың астанасы - Битянь ... ... саны 600 мың, ... 120 мың үй ... ... ... ... басында Уын әулетінен шыққан патшалар тұрды, олар немесе " ябғу" деген титулға ие болды. Бұдан басқа мемлекеттік ... ... ... және үш ... ... Сол ... ... II ғасырдың аяғы - I ғасырдың басы) қаңлы мемлекетіне бес иелік - ... ... ... Цзи, Юйцзянь кірді. Қаңлылар Қытай, Рим, Кавказ және Орта Азия ... ... ... ... ... Олар ... ғұн ... соғысқан.
Қаңлылырдың қоғамдық құрылысы.
Қаңлы тайпасында билік ... ... ... ... ... ... Бар билік ақсақалдардың, ру басшылары мен әскери көсемдердің қолында болған.
Шаруашылығы.
Қаңлылардың ... ... ... ... мал ... болды. Оларда тәлімі және көлдетіп суару егіншілік жақсы дамыды. Олар ... ... ... және ... ... де ...
Аң аулау мен балық аулаудың қосалқы маңызы ... ... тау ... ... киік ... ... мен қорымдарды қазған кезде балық аулау құралдары - шанышқылар, сүңгілер, қармақтар, жүкшелер ... ... ... және ... ... ... ... алма, алмұрт, өрік, тау жуасы, сарымсақ т.б. пайданылды.
Қаңлылар қоғамында әр түрлі кәсіптер,қол өнер, сауда және ақша айналысы ... ... ... ... ... үй мен қора - ... болды. Қоныстарда тұрғын үйлерде болсын, қора-қопсыларда болсын дән, астық сақтайтын ұра, еденді сылайтын балшыққа, шикі кірпішке қосылған сабан, толып ... ... ... бақша дақылдарын сақтайтын қыш кеспектер табылды. Жерді тас кетпендермен өңдеген, сүйектен ... ... ... да ...
Қаңлылардың діні.
Қаңлылар табиғат күштеріне, ата-баба аруағына сиынған. Әр жылдың ... ... ... ... жиналып, ата-бабаларына шектік беріп отырған. Олардың бір бөлігі будды дінін қабылдады. Көп құдайға табынушылық болды. Сонымен қатар қаңлылар ... ... ... ... ... отырған.
Қаңлы тайпалық бірлестігі б.з.б. I ғасырдың ортасында ыдырады. ... ... ... ... ерте ... бастап мемлекеттік дәрежесіне дейін көтерілген тайпа бірлестіктері болды деп айтуға болады. Қаңлы мемлекеті
Б.з.б. V-ІV ... ... ... ... ... ... Әмудария мен Сырдарияның жоғарғы орта ағысындағы жерлер қараған: Бұқара, Шахрисиябз, Кушаниз (Қатта-Қорған төңірегі), ... ... ... ... ... мемлекеті Үйсін мемлекетімен бірқатарда тарихи сахнаға шыққан. Үйсіндер Ферғана, ... Шу, ... ... Түркістан жерлеріне дейін созылып жатқан аймақта орналасқан.
М. Қашқари айтуы бойынша, Қаңлы (Қаңқа) - патшаның аты. Оның мемлекетіне ... ... ... ... ... атымен аталған. Соған қарағанда, жергілікті сақ тайпаларынан өрбіген ұрпақтар Әмудария мен Сырдария өңірлерін мекендеп, осы құлшылық ... ... ... жайылған мекендері де көп жерлерді алып жатса, тұрғындарының сандары да көп ... Олар ... орта ... бөлшектеніп, өздерінің ертеден келе жатқан аттарымен аталып кетсе де, ... ... ... ... ... қалған. Кейін түркі халықтары бөлшектеніп шыққанда, қаңлылар ... ... ... кірген: өзбек, қазақ, қырғыз, башқұрт, қарақалпақтар және т.б. Бірақ қаңлылардың басым ... ... ... ... кірген жерлерде көбірек сақталған. Б.з.б. 329 жылы әйгілі Ескендір Зұлқарынай Сырдария бойына жеткен. Қаңлы мемлекетінің негізгі этникалық құрамы сақ ... ... ... ... ... Қазіргі түрік халықтарының құрамына кірген қаңлыларда антропологиялық ... ... сары ... ... көк, жақ ... ... ... кездеседі. Өздерін басқарған патшаның атымен аталуы түріктерде ертеден қалыптасқан дәстүр, мысалы: Оспан түріктері және т.б.
Қаңлылар ұлы күш ... шет ... бас июге ... көнбеген. Олардың чиновниктері үйсіндердің елшілерінен кейін, Қытай ... ... ... әуелі өздеріне, одан кейін Шығыс көршілері Қытайға беретін болған. Қаңлы билеушілері өздерін тәуелсіз, тіпті батыл ұстаған, бұл жөнінде б.з.б. І ... ... ... деректерінде: . Б.з.б. 47-46 жылдары (Қытай - У.Ш.) Ферғана, Қытай соғысының барысында, қаңлылардың араласуымен ғана ... ... ... ... қалды және ферғаналықтарға тиімді бітім жасауға жәрдемдесті. Сондықтан да өздерінің тәуелсіздігін бекем ұстап, күшті құлшылық мемлекет болған және түріктердің ... ... ... ... Аттары аталған жер атамалары Әмудария мен Сырдарияның алқаптарында және Орталық Азияның көпшілік жеріне орналасқанын ... ... де ... ... ежелгі аттарымен аталады. Осы жерлерден археологтар қаңлылардың дәуіріне жататын Жанбас-қала, ... ... ... ... және т.б. ... ... Бұл қалалар құлдардың күшімен салынған үлкен бекіністер. Мысалы: Қойқырылған-қала дөңгеленіп салынған, оның жалпы диаметрі - 87,5 м, тоғыз мұнарасы бар. Оның ... ... ... - 8 м. Осы дәуірдің басқа да аттары аталған антикалық қалалары көлемдері жағынан Қойқырылған-қаладан кем емес. Олар жан-жақты зерттеліп, Хорезм ... ... ... ... ... Осы ... ... деректерге қарағанда, қаңлылардың мәдениеті құлшылық қоғамда дамыған. Оның дамыған кезеңдері б.з.б. V-ІV ғғ. тура келеді. Осы ... ... ... ... ... өз алдына мемлекет болып, жеке үстемдігін жалғастырды.
Б.з.б. ІІ-І ғасырларда Қаңлы құлшылық мемлекетінің экономикасы өрлеп, жақын және қашықтағы ... ... ... ... Оған ... ... ... көне және жаңадан тұрғызылған тұрақты мекендер мен қалалар болған. Оларда қолөнер кәсібі дамып, сауда орталықтарына айналған. Тұрғындардың негізгі ... ... ... ... ... ... ен ... үлкенді-кішілі су жүйелері салынған және олар жылма-жыл тазартылып, кеңейтіліп тұрған. Қаңлы мемлекетінің арнайы шығарылған ақшасы осы ... ... ... деректерінің бірі :
Бұл келтірілген деректерге қарағанда, Қаңлы мемлекетіне көп жерлер қараған. Оның ... және ... ... ... санына қарағанда, сол кездегі Қаңлы мемлекетінің замандасы йүзілерден анағұрлым көп ... ... ... ... жақындықтары әдет-ғұрыптарының жақын екендігін байқалтады. Қаңлы мемлекеті Ұлы Жібек жолындағы ірі ... және ... ... ... ... ... ... Қайдардың атты монографиясына ( баспасы, 2004 жыл) дейін ... ... шығу ... ... ... ... ғалым жоқ шығар. Олар түріктерге қатысты мәселелерге ... ... ... туралы тиіп-қашты пікір жазып қалдырған.
Ресей отары болмастан бұрын, қазақтар дербес ел кезінде, халқымыз өзінің шығу тарихын білуге ... ... ... ... тарихи шежірелерін жазған және кейінгі ұрпақтарға мұра етіп қалдырып отырған. Оның ... -- ... ... ... ... ... дүниелер. Мысалы, М.Х. Дулатидің , Қадырғали Жалайыридің жылнамалары, Ш. Уәлихановтың , М. ... А. ... Ә. ... ... ... ... ... 1911 жылы Шәкәрім Құдайбердіұлының Орынбордан басылып шықты. Осылай өз ... ... ... жазу - ерте ... ... ... ... қасиеттердің бірі. Ол шежірелер қазақ, халқының рухани байлығы.
Автор қаңлы атауына тоқталып,

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көне Түркі мәдениеті туралы8 бет
Тараз қаласының тарихы4 бет
Отырардың заттық мәдениеті70 бет
Түрік және монғол тайпаларының қалыптасуына байланысты зерттеушілердің ұстанымдары9 бет
Ежелгі қаңлылар33 бет
Ерте мемлекеттік құрылымдар13 бет
Сақ,үйсін,қаңлылардың діни сенімі8 бет
Сақ. Үйсін. Қаңлы17 бет
Сақтар жайлы11 бет
Қазақстан территориясындағы тайпалық одақтар14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь