Кәсіпорын кірістері есебінің қазіргі заманғы жағдайы: қалыптасуы, бөліп таратылуы және қолданылуы

КІРІСПЕ 3

1 КӘСІПОРЫН ҚЫЗМЕТІНІҢ СИПАТТАМАСЫ ЖӘНЕ КІРІСТЕР ЕСЕБІН КӘСІПОРЫНДАСТЫРУ
1.1 Кәсіпорын кірісі және қалыптасуы, қолданылуы 6
1.2 «Редут Защита» ЖШС қызметінің сипаттамасы 13
1.3 Кәсіпорынның есеп саясаты . кірістер есебін кәсіпорындастырудың негізі 22

2 КӘСІПОРЫНДАҒЫ КІРІСТЕР ЕСЕБІНІҢ ЖҮРГІЗІЛУІ ЖӘНЕ БӨЛІП ТАРАТЫЛУЫ
2.1 Негізгі кірістер есебі 31
2.2 Басқа да кірістер есебі 38
2.3 «Редут Защита» ЖШС.нің кірістерінің есебі 44

3 КІРІСТЕР ЕСЕБІНІҢ АУДИТІ
3.1Кірістер есебі аудитінің кәсіпорындастырылуы 51
3.2 Кірістер есебі аудитінің әдістемесі 57


ҚОРЫТЫНДЫ 64
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ КӨЗДЕРІ 66
Еліміздің жағдайын жақсарту, эконикамызды одан ары көтеру мемлекеттік тұрғыдан бақылауға алынған мәселер күн тәртібінде бірінші кезекке қойылып отыр.
Қоғамымыздың даму кезеңдерінің қай сатыларында болмасын дамудың объективті экономикалық заңдылықтарын анықтау және ол заңдылықтарды пайдалану шараларын дұрыс белгілеу үшін есеп жұмыстарын, әсіресе бухгалтерлік есеп жұмыстарын дұрыс кәсіпорындастырудың маңызы зор.
Еліміздің егемендік алып, өз алдына ел болғанына да біраз уақыт өтті. Осы жылдардың аралығында көптеген өзгерістер орын алды. Кеңестер Одағы тұсында жоспарлы экономика жолымен дамып келген шаруашылықтарды нарықтық жолға көшіруге тура келді. Осыған сәйкес кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп пен аудит жұмысына өзгерістер енгізу, қайта құру, әдістерін кәсіпорынның ерекшеліктеріне сай халықаралық стандарттардың талабына сәйкес жүргізу керектігі анық байқалды.
Соған орай 2009 жылы ақпанда “Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік жөнінде” Қазақстан Республикасының Заңы күшіне енді. Сондай-ақ бухгалтерлік есеп жүргізу халықаралық стандарттарға барынша жақындастырылуда және де Бас шоттар жоспарының орнына Типтік шоттар жоспары енгізілді. Жеке кәсіпкерлік өкілдері үшін есеп жүйесінің жаңа тәртібі Ұлттық қаржылық есептілік стандарттары бойынша және соған сәйкес Типтік шоттар жоспары түрінде 2010 жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданысқа ұсынылған болатын.
Нарықтық экономикаға көшу кәсіпорынның тиімділігін, ҒТП-тің жетістіктерін ендіру арқылы өнімнің (жұмыс, қызмет) бәсекелестігін, өндірісті басқарудың тиімділігін арттыруын және пайдаланбаған резервтерді қолдануын талап етеді.
Бірақ осындай мақсаттарды жүзеге асыру үшін ақшалай немесе басқадай түрде кіріс келіп түсуі керек.
Егер кәсіпорындар кіріс таппаса, экономиканың күйреуіне әкелетіндігі белгілі. Өйткені, кіріс арқылы мемлекеттің бюджеті өсіп отырады; капиталдың айналымы өседі; өндіріс ұлғаяды; құрылтайшылар мен жұмысшылардың әлеуметтік және материалдық қажеттіліктері қанағаттандырылады; төлем қабілеттілік жоғарлайды.
Кіріс - бүкіл кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық қызметін сипаттайтын яғни кәсіпорынның экономикалық даму негізін құрайтын қаржылық нәтиже. Кірістің өсуі - кәсіпорын қызметін өзін қаржыландыру негізін қалап, өндірісті ұлғайту негізін қалап, өндірісті ұлғайту негізін қалыптастырады.
Кіріс табу басқару жұмыстарының тиімділігіне, өндірісті нақты кәсіпорындастыруға, ресурстарды үнемдеу саясатының жүргізілуіне одан ары тәуелді бола бастады.
1. «Аудиттің теориясы» Сатмурзаев А.А. Укашев Б.Е., Алматы-Ұлағат
2. «Аудит негіздері» Абленов Д.О. Алматы-2007, Экономика
3. Әжібаева З.Н., Байболтаева Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Ғ. «Аудит». Алматы 2008 ж.
4. «Бухгалтерлік есеп негіздері» Кеулімжаев К.К. Алматы-2008
5. «Бухгалтерлік есеп» Баймуханова Алматы- 2007
6. Байдәулетов М., Байдәулетов С.М., «Аудит»: оқу құралы.- Алматы: Қазақ Университеті, 2006ж
7. Дюсембаев К.Ш. и др. «Аудит и анализ финансовой отчетности». Алматы: «Каржыкаражат», 1998. -512.
8. Дюсембаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж. Г «Кәсiпорынның қаржылық жағдайын талдау» Алматы 2001ж.
9. Дюсембаев К.Ш., «Аудит и анализ в системе управления финансами» Алматы 2000г.,
10. Кеулiмжаев Қ.Қ., Әжiбаев З.М. т.б. «Қаржылық есеп». Алматы 2001г.
11. Кеулімжаев К.К., Кудайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері. Алматы, 2008
12. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» Родостовец В.К, Габдуллин Т.Ғ. Родостовец В.В. Шмидт О.И.., Қазақстан-орталық аудиті тәуелсіз аудиторлық компаниясы. Алматы - 2005
13. Назарова В.Л. «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп»: Оқулық, Алматы: Экономика, 2007ж
14. Палий В.Ф. Международные стандарты финансовой отчетности.Москва,2007г.
15. Рахимбекова Р.М., «Финансовый учет на предприятии»: Учебник. Алматы: Экономика,2007.
16. Қазақстан Республикасының Атазаңы. Алматы, 2006
17. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. Алматы, 2009
18. Қазақстан Республикасы. 28.02.2009 жыл №234 III «Бухгалтерлiк есеп пен қаржылық есептілік туралы» Заңы.
19. Қазақстан Республикасы. 22.05.2008 жылғы «Аудиторлық қызмет туралы». Заңы (20.02. 2011жылғы өзгерістер мен қосымшаларды қоса алғанда)
20. Бухгалтерлiк есептiң Типтiк шоттар жоспары. Алматы, 2009ж.
21. Ұлттық қаржылық есептілік стандарттары №2. Алматы, 2009 ж.
22. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары.
23. Қазақстан республикасының салық Кодексі, 2012 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енген.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Т. РСҚҰЛОВ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Экономика және бизнес факультеті
Есеп және аудит кафедрасы
Диплом жұмысы
КӘСІПОРЫН КІРІСТЕРІ ... ... ... ЖАҒДАЙЫ: ҚАЛЫПТАСУЫ, БӨЛІП ТАРАТЫЛУЫ ЖӘНЕ ҚОЛДАНЫЛУЫ.
Орындаған,
4 курс студенті ... ... ... ... ... ... ... меңгерушісі,
э.ғ.к., PhD докторы ... ... 3
1 ... ... ... ЖӘНЕ КІРІСТЕР ЕСЕБІН КӘСІПОРЫНДАСТЫРУ
1.1 Кәсіпорын кірісі және қалыптасуы, қолданылуы 6
1.2 ЖШС ... ... ... Кәсіпорынның есеп саясаты - кірістер есебін кәсіпорындастырудың негізі 22
2 ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ТАРАТЫЛУЫ
2.1 Негізгі кірістер есебі ... ... да ... есебі ... ... ... ... 44
3 ... ... АУДИТІ
3.1Кірістер есебі аудитінің кәсіпорындастырылуы 51
3.2 ... ... ... әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... эконикамызды одан ары көтеру мемлекеттік тұрғыдан бақылауға алынған мәселер күн тәртібінде бірінші кезекке қойылып отыр.
Қоғамымыздың даму кезеңдерінің қай сатыларында ... ... ... ... ... анықтау және ол заңдылықтарды пайдалану шараларын дұрыс белгілеу үшін есеп ... ... ... есеп ... ... ... маңызы зор.
Еліміздің егемендік алып, өз алдына ел болғанына да біраз уақыт өтті. Осы жылдардың аралығында көптеген ... орын ... ... Одағы тұсында жоспарлы экономика жолымен дамып келген шаруашылықтарды нарықтық ... ... тура ... Осыған сәйкес кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп пен аудит жұмысына өзгерістер енгізу, қайта құру, әдістерін кәсіпорынның ерекшеліктеріне сай халықаралық ... ... ... ... ... анық ...
Соған орай 2009 жылы ақпанда "Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік жөнінде" Қазақстан Республикасының Заңы ... ... ... ... есеп ... ... стандарттарға барынша жақындастырылуда және де Бас шоттар жоспарының орнына Типтік шоттар жоспары енгізілді. Жеке кәсіпкерлік өкілдері үшін есеп ... жаңа ... ... ... ... ... бойынша және соған сәйкес Типтік шоттар жоспары ... 2010 ... 1 ... ... қолданысқа ұсынылған болатын.
Нарықтық экономикаға көшу кәсіпорынның тиімділігін, ҒТП-тің жетістіктерін ендіру арқылы өнімнің (жұмыс, ... ... ... ... ... арттыруын және пайдаланбаған резервтерді қолдануын талап етеді.
Бірақ осындай мақсаттарды жүзеге асыру үшін ақшалай немесе басқадай түрде кіріс келіп түсуі ... ... ... ... ... экономиканың күйреуіне әкелетіндігі белгілі. Өйткені, кіріс арқылы мемлекеттің бюджеті өсіп отырады; капиталдың айналымы өседі; өндіріс ұлғаяды; құрылтайшылар мен жұмысшылардың әлеуметтік және ... ... ... ... қабілеттілік жоғарлайды.
Кіріс - бүкіл кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық қызметін сипаттайтын яғни кәсіпорынның экономикалық даму ... ... ... ... Кірістің өсуі - кәсіпорын қызметін өзін қаржыландыру негізін қалап, өндірісті ұлғайту негізін қалап, ... ... ... ... табу ... ... ... өндірісті нақты кәсіпорындастыруға, ресурстарды үнемдеу саясатының жүргізілуіне одан ары ... бола ... ... - ... тиімділігін шығарылған өнімнің көлемі мен сапасын, еңбек өнімділігі жағдайын, өзіндік құн ... ... ... ... ... ... өсуі ... бюджет алдында, банктер және тағы басқа кәсіпорындардың алдындағы кәсіпорын өзінің міндеттерін ... ... ... ... ... ... және ... қызметін бағалауда өте маңызды болып келеді.
Кірістердің шығындарға қарағанда артуы кәсіпорынның қойған ... ... және ... ... ... талпынысын көрсетеді. Кәсіпорындар құрылған кезде өздерінің алдарына ең жоғары дәрежедегі кіріс табу мақсатын қояды. Бұл кәсіпорынның ... ... және ... ... көзі ... ... Бұл ... өнімді өндірудегі шығындардың ақталуын және кәсіпорынның өндірістік-техникалық базасының ... ... Бұл әр ... ... ... және ... шығындарын өзінің меншікті қаржы көздерінен жабатындығын білдіреді. Кіріс есебінен, сондай-ақ ... ... ... ... мен ... да ... ... алдындағы міндеттемелері орындалады.
Сонымен кіріс кәсіпорынның өндірістік және ... ... ... ... көрсеткіші болып табылады. Ол оның іскерлік белсенділігі мен қаржылық тұрақтылығын сипаттайды. Кіріс бойынша авансталған қаржылардың қайтарымдылық деңгейі мен осы ... ... ... ... кірістілығы анықталынады.
Мемлекеттің экономикасы нарық қарынастарына негізделіп құрылған жағдайда кірістің мағынасы көп аспектілі түрде күшейе түседі. ... ... ... жеке және тағы ... ... түрі ... тәуелсіздікті алғаннан кейін, бюджетке салықты және тағы басқа міндетті төлемдерді төлегеннен кейін қалған кірісті қандай мақсаттарға және қандай ... ... ... ... өзі шешуге құқылы. Қазіргі жағдайларда кіріс тұтынуға ... ... ... өсімі мен бәсекелестікті қамтамасыз ететін инвестициялық, инновациялық мақсаттарға жұмсалады.
Нарықтық экономика жағдайында қаржылық нәтиже - кірістің рөлі ол ... ... ... ... да ... жұмысын жазу үшін таңдалынып алынған. тақырыбы бүгінгі таңдағы өзекті тақырыптардың бірі болып табылады.
Дипломдық жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... есебі және талдауын теориялық тұрғыдан зерттеп, осы тақырып бойынша маңызды сұрақтарын зерделеп және өз ұсыныстарымды келтіру болып табылады.
Жұмысты ... ... ... ... ... ... және ... көрсетуден алынатын кірістер есебін қарастыру;
* Қаржыландырудан түсетін және басқа да кірістердің есебін ашып ... ... ... ... ... талдап, кірістілықты арттыратын факторларды анықтау және олдары іс жүзінде қолдану нәтижелерін зерттеу.
* ЖШС-і мысалында ... ... ... ... ... есебінің аудиторлық тексеруін кәсіпорындастыру мен тексеруді жүргізу әдістемесін қарастыру.
тақырыбында диплом жұмысын орындау үшін осы тақырыпқа қатысы бар барлық ... ... ... ... ... және шет ... ... мен ғалымдардың оқулықтары, оқу құралдары мен баспасөз материалдары қолданылды.
Диплом жұмысы құрылысы бойынша кіріспеден, үш негізгі бөлімдерден, қорытынды, ... ... ... мен ... беттерден құралады. Жұмыс жалпы көлемі 67 бетте орындалған, оның ішінде 14 кесте, 4 сурет бар.
1 ... ... ... ЖӘНЕ ... ЕСЕБІН КӘСІПОРЫНДАСТЫРУ
1.1 Кәсіпорын кіріс және экономикалық мәні
Кіріс дегенеміз - кәсіпорынның әдеттегі ... ... жеке ... ... жеке меншіктердің есебінен капиталдың өсуін айтамыз.
Нарықтық қатынастар жағдайында кез-келген кәсіпорынның басты мақсаты - кіріс алу. Кіріс түрлі маңызда қолданылатын көп ... ... ... кең ... ақшалай құнына ие болуды кез-келген ақша қаражаттарының түсімі немесе материалдық құндылықты алуды көрсетеді. Кәсіпорынның кірісы оның ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелердің кемуі. ұғымы жалпы мемлекетте ұлттық кіріс, кәсіпорындарда ... ... таза ... ал жеке ... ... ... ... жеке кіріс болып қолданылады. Кәсіпорынның жалпы кірісына тауарларды сату және ... ... ... ... ... ... ... мүліктік бағалылықтарды сатудан, несие берілгендегі алынатын тиісті проценттер және басқа да ақшалай және материалдық түсімдер жатады.[15]
Жиі қолданылатын ... ... ... және ... ... ... ... айырмашылығы болып саналады. Экономикалық теорияда кіріс деп тұрақты және нарықтық субъектілердің қарамағына заңды түрде тікелей ... ақша ... ... ... алудың шарты - бұл қоғамның пайдалы қызметі. Бұл сұраныстың қажетіне жататын ... ... Мына ... ... ... ... болады:[14]
1. Жалпы кіріс - бұл тауарлардың белгілі ... ... ... ақшалай сомасы. Ол тауар бағасын тауар мөлшеріне көбейтуге тең.
2. Орта кіріс - жалпы кірісті өнім ... ... бөлу ... ... ... ... ... кіріс - бұл өнім өлшемін сатуды көбейту арқылы жалпы кірістің үстелуі.
Шекті кіріс шығарған әрбір қосымша өнім өлшемінің ... ... ... ... Және де ... ... ... отырып, кәсіпорынды ұлғайту мүмкіндігіне құндық бағдарлар қызмет етеді.
Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... кірістер жөніндегі келесідей ақпаратты алуға болады:
* өнімдер (жұмыстар, қызметтерді) ... ... ... ... ... ... қызметтен алынған кіріс;
* негізгі емес қызметтен алынған кіріс;
* салық салуға дейінгі әдеттегі қызметтен алынған кіріс;
* салық салынғаннан кейінгі ... ... ... ... ... ... ... кіріс;
* таза кіріс.
Өнімдер (жұмыстар, қызметтерді) сатудан алынған кіріс қосылған құн салығын, ... ... ... да ... ... және ... қайтарылған тауарлар құнын, сату көлемі мен сауда ... ... ... алып ... көрсетіледі.Осы бап бойынша кәсіпорынның негізгі қызметінен алған кірістерінің ... ... ... ... ... ... ... тауарлық-материалдық құндылықтарды сату арқылы алынған, ұтыс түріндегі, пайыз, дивиденд, қалам ақы, рента түрінде ... ... ... Оның мөлшері №11 журнал-ордер мәліметтері арқылы анықталады. [4]
Бүгінгі күні кәсіпорындар сатудан алынатын түсім сомасын ... ... ... анықтайтын болғандықтан, сатып алушыдан төлем сомасының келіп түсуін күтпестен, сату мерзімі деп тауарларды тиеп-жөнелту, өнімді ... және ... ... ... ... ... танылады. Тауарларды сату қорлар айналысының соңғы кезеңі саналады. Оның мөлшері бойынша қаржылық-шаруашылық қызмет ... ... және ... ... ... ... қызметтен алынған кіріс сомасы жиынтық кіріс сомасынан ... және ... ... ... мен сату ... ... арқылы анықталады.
Негізгі емес қызметтен алынған кіріс сомалары өнімді өндіру және сату операцияларына тәуелді емес. Ол келесідей кіріс түрлерін ... ... емес ... сатудан алынған кірістер;
* негізгі құралдарды сатудан алынған кірістер;
* бағалы қағаздарды сатудан ... ... ... бойынша дивидендтер және пайыз түріндегі кірістер;
* бағамдық айырма түріндегі кірістер;
* үкіметтің атқару ... ... ... және негізгі емес қызмет түрлерінен алынған кірістер қосындысын жиынтық кіріс деп атаймыз.
Кірістердің соңғы көрсеткіші - таза кіріс. Ол ... ... ... ... мен төтенше оқиғалардан алынған кірістердің жиынтық сомасы болып табылады. Таза кіріс сомасы 5610 шотының дебеттік және ... ... ... ... ... ... ... көшу өндірістік шығындарды есепке алуды кәсіпорындастыруда озық әдіс тәсілдерді ... ... ... Маржиналды кірісті екі жақты қарастыруға болады:[12]
1. Маржиналды кіріс сатудан алынған кіріс пен өзгермелі шығындар арасындағы айырма ... ...
2. ... ... ... ... ... кірістер мен тұрақты шығындар қосынды ретінде қарауға болады.
Кіріс бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... сүйеніп көрсетіледі.
Басқа да кіріске басқа баптар бейнелейтін ... ... ... ... ... ... ... кірістер кіреді.
Кез келген стандарттың басты мақсаты - өнім ... ... ... түрі және ... есеп беру ... ... ... кіріс, шығыс және қаржы қозғалысын бухгалтерлік баланстың жекелеген баптары бойынша ... ... есеп беру ... бойынша талаптарын айқындау. Нағыз стандарттың мақсаты кіріс есебінің тәртібін айқындаудан ... ... ... ... мәселе оны мойындау сәтін айқындаудан тұрады. Қаржылық көрсеткіштердің құрылысы бойынша ең маңызды кірістің ... және оны ... ... ... ... дегеніміз - компанияның қаржылық нәтижесін айқындауда тапқан кіріс есеп беруде кірісі мен шығысына негіздеп ... ... есеп ... ... ... 18 кіріс деп мойындап және соған сәйкес есеп беруде кіріс пен шығысқа сәйкестеліп, негізделген сәтті айқындау ... ... Оның ... міндеті, сөз жоқ, кіріс пен шығыс туралы есеп беруге жататын тапқан кірістің анық ... ... есеп ... 18 ... ... ішкі ... қызығушылығын ескере отырып, тапқан кірісті мойындаудың шартын айқындау. [22]
ХҚЕС 18 стандарты бойынша түсім сомасын ... ... ... ... ... ... ... бағалау мүмкін болған жағдайда.
2. Мәміленің іске асуымен байланысты экономикалық пайданың алынуы ықтимал болса.
3. Мәміле кезеңдерінің ... ... ... ... аяқталғандығын сенімді бағалау мүмкін болса.
4. Мәміленің жүзеге асырылуына, аяқталуына қажетті жұмсалған шығындарды сенімді бағалау мүмкін ... ... құн ... - ... ... ... немесе бұдан жақсы хабардар тәуелсіз жақпен бұл операцияны тезірек аяқтағысы келетін міндеттемені ... ... ... ... ... ... кіріс алынған эквивалент бойынша немесе алуға тиіс деп күтіліп отырған ақша қаржысының эквиваленттері немесе басқа да соның ... ... ... бұл ... ... ... және жақсы дайындығы бар тәуелсіз жақтың келісімі бойынша бағаланады. Ақшалай емес басқа да айырбастаулардан түскен кіріс сол айырбастап алған тауар мен оған ... ... әділ ... ... ... ... кіріс кіріс және шығыс туралы есеп беруде көрсетіледі, тек қана төмендегі мойындаудың шарттарын қанағаттандырғанда ғана:
- өндіріс сатып ... ... жеке ... ... айтарлықтай тәуекелге баруға итермелесе; өндіріс тауардың жекеменшілігіне ... ... жоқ, ... ... бақылауға қатыспаса;
- кірістің ақшасы сенімді түрде бағаланса;
- операциямен байланысты келген немесе ... деп ... ... ... ... ... ... қаржылық есеп беруде заңдық форманың үстінен қарайтын экономикалық мазмұндағы үстемдік принціпі бар екенін ескере отырып, ... ... ... келісіп алу керек.
Операцияның немесе келісімнің экономикалық мазмұндағы үстемдігі бар болғандықтан және олардың заңдық формасы ... ... мен ... экономикалық мазмұндағы көзқарасы тұрғысынан стандарттағы көрсету шартын мойындауды талап етеді.
Кірісті мойындаудың бірінші шарты - сатып алушының ... ... ... ... тәуекелге баруы және тиімділігі.
Экономикалық мазмұндағы көзқарас тұрғысынан сатылған тауарлар ... ... ... ... ... ... көшірілгенде мойындалады. Соған сәйкес бақылауға байланысты тәуекелге бару да сатып ... ... ... ... ... ... ... құқығы заңды түрдегі формасының экономикалық мазмұны айқындалады. Экономикалық мазмұндағы көзқарас бойынша, тауар сатылады деп мынадай жағдайда мойындалады, егер актив сатушының ... ... ... активіне ауысса, яғни активте бекітілген экономикалық тиімділікті пайдалану құқығы сатушыдан сатып ... ... ... Бұл ... ... кірістірілген экономикалық тиімділікті басқарудағы бақылау сияқты анықталған. Ал бұл тапқан кірістің екінші критериі болып ... ... - ... бұл ... басқаруға араласпай және сатылған активтерді сатушы бақыламаса, тауарлар сатылды деп танылады.
Активтің анықтамасын еске түсірейік. Халықаралық стандарт бойынша, актив дегеніміз - ... ... ... уақыттағы жасалған келісімдердің нәтижесінде болашақта экономикалық түсім күтіп отырған ресурстар. Соған сәйкес сатушының ... ... ... ... ... ... ... заң жүзінде ғана емес, экономикалық мазмұндағы да сатылған тауарлар деп танылады.
Тауар сатып алушының өндірісінің активті ... ... ... ... ... ... сатушыға экономикалық тиімді болудан қалып, сатып алушының бақылауындағы экономикалық ресурс болу керек. ... ... ... кірістірілген бүкіл экономикалық пайда және соған сәйкес тәуекелге бару, меншіктік құқығынан сатып алушыға ауысады. Активке кірістірілген экономикалық пайда ... түсу ... болу ... ... - ... мойындаудың негізгі талаптарының бірі.
Бұл дегеніміз, ондай жағдайда тауарды сатудан түскен кіріс деп ... егер ... ... ... құқығына байланысты, тәуекелге бару мен кіріс берілген болса.
Егер өндіріс меншіктілікке байланысты, тәуекелге бару ... ... одан ... ... ... деп ... ... бөліңіз, егер өндіріс меншіктілікке байланысты, елеусіз ғана тәуекелге баратын жағдайда болса, сату операциясы жүрген болып шығады да, ... та ... деп ... ... жеке ... сататын дүкен, тауардың кейбір бөліктерінің сатушыға қайтарылу мүмкіндігі ... да, ... ... саны аз ... ... ... ... бастап, кіріс деп танылады. Егер өндіріс, жасаған келісім бойынша, экономикалық пайда көрсе, кіріс бар деп ... Бір ... ... ... ... пен келген шығын бір мезгілде танылады. Қызмет көрсетуден түскен кіріс бағасы есеп беретін күнгі операцияның аяқталу кезеңін ... ... ... ... ... ... ғана операция қорытындысы сенімді түрде бағаланады:
- Кірістің ақшасы сенімді түрде бағалану мүмкін ... ... ... ... өндіріс орны экономикалық пайда көру мүмкіндігі болғанда;
- Операцияның аяқталу кезеңі есеп беретін ... ... ... ... үшін ... ... сату ... кезінде болған шығындар сенімді түрде бағаланса.
Кіріске сонымен ... ... ... дайын өнімдерді сатудан түсетін (тауар, қызмет көрсетуден) пайда кіреді. Дайын өнімдерді сатудан түсетін кіріс дегеніміз ( ... ... ... ... - ... үлесі есебінен капиталдың өсуін яғни кәсіпорынның жұмыс істеп тұрған кездегі экономикалық тиімділіктен түскен пайда.
Типтік шоттар ... ... ... есепке алу үшін қажет. Бұл бөлім келесі бөлімдерден ... - ... өнім мен ... ... түскен кіріс;
6100 - қаржыландырудан алынатын кірістер;
6200 - тағы басқа кірістер;
6300 - тоқтатылған қызметпен байланысты ... ... ... ... бойынша есепке алынатын кірістер.
Есепті кезең соңында бұл бөлім шоттары атты шотымен жабылады.
Халықаралық бухгалтерлік стандарттарға сәйкес ... - ... ... алып келетін, активтердиң өсуіне немесе міндеттемелердін азаюы түріндегі есепті кезең ішіндегі экономикалық пайданың ... ... ... немесе негізгі емес қызметтен алынған кіріс оның біріккен кірісын құрайды.
Кіріс келесілерден пайда ... ... ... ... ... ... көрсету;
* Субъектіге қатысты пайыз, роялти, дивиденд алып келетін активтерді қолдануға беру.
Тауарды сатудан, қызмет ... ... ... ... ... сату ... бойынша анықталады. Кіріс халықаралық стандарттарға сәйкес 2 түрге ... ... және ... да ... ... түрлерінен түскен кіріске өнім мен тауарды сатудан ... ақша және ... ... мен ... ... түскен ақша жатады.
Кәсіпорында, қызмет көрсетуіне уақытша пайдалануға берілген төлемақы ( ... ... ету және ... осы ... ... ( жалға беру ақысы) түсетін ақша жатады.
Кәсіпорындардың қызметіне басқа кәсіпорындардың жарғылық капиталына қатысу және осы қызметке байланысты түскен ақша ... ... ... үшін төленген төлемақы, патенттің өнертапқыштығының, өндірісті үлгілер және меншіктің басқа түрлерінен, басқа мекемелердің жарғылық капиталына қатысқанда, бұл ... ... ... жоқ ... ... ... ... түскен ақша бухгалтерлік есепке кіреді егер ақшалай түсетін қаржы дебиторлық қарыздың көлеміндей болса.
Егер түскен қаржы түсуге тиіс ... бір ... ғана ... онда ... есебіне дебиторлық қарыз ретінде кіреді (қарыздың жабылмаған бір бөлігі ретінде).
Түсуге тиісті қаржының көлемі және дебиторлық қарыздың ... ... мен ... ... ... ... немесе кәсіпорын белсенділерін пайдалану арасындағы келісім-шартпен анықталады. Егер бағасы келісім- шартта ... ... онда ... қаржы дебиторлық қарыздың бағасын әдетте кәсіпорын салыстырмалы жағдайларда аналогтық өнімдер ( тауар, ... ... ... ... немесе аналогтық белсенділердің уақытша пайдаланғанын көрсету арқылы анықталады.
Тауар мен өнімді сату кезеңінде коммерциялық кредит жағдайында қызмет көрсетілсе, түрі одан ... ... ... есепке толық дебиторлық қарыз ретінде кіреді. Келісімшарттарға сәйкес ақша құралдармен өтелмейтін ... ... мен ... ... ... есепте кәсіпорынмен қабылданған немесе қабылданатын тауарлардың (құндылықтардың) құны бойынша бағаланады. ... ... ... ... тиіс ... ... ... жағдайда ұқсас тауарлар (құндылықтар) бағасына сәйкес анықталады. Кәсіпорын қабылданған тауарлардың (құндылықтардың) құнын анықтай ... ... ... ... мен ... ... ... кәсіпорынға берілуі тиіс немесе берілген тауар, өнім құнымен бағаланады.
Келісім-шартқа сәйкес міндеттемелер ... ... ... мен ... ... ... мен ... тиіс актив құны бойынша түзетіледі. Салыстырмалы жағдайда кәсіпорынмен қабылдануы тиіс ... құны ... ... құнын анықтау кезінде қолданатын баға бойынша анықталады.
Барлық түскен кірістер және дебиторлық қарыздар кәсіпорын ... ... ... ... отырып бағаланады.
Бухгалтерлік есеп ережелеріне сәйкес күмәнді талаптар қорлары пайда болуынан кіріс көлемі өзгерілмейді.
* Операциондық кірістер келесілер ... ... ... ... ... ... ... кірістер.
* Өнертапқышқа берілетін патенттерінен, өндірістік үлгілер мен т.б. интеллектуалдық меншік түрлерінен пайда болатын құқық үшін төлемдер.
* Тағы ... ... ... ... ... ... ... (бағалы қағаздар бойынша пайыздар тағы басқа кірістер) (5- бөлімге сәйкес),
* Кәсіпорынның ортақ қызметі нәтижесінде түскен ... (жай ... ... ... ... ... ... қолдану үшін алынған пайыздар және банк шотында жатқан кәсіпорынның ақша қаражаттарын банк ... үшін ... ... пайыздар.
Сатудан тыс кірістер
* келісімшартты бұзған үшін ... ... ... ... берілген активтер ( сыйға тарту шарты бойынша);
* кәсіпорынға келтірілген ... өтеу үшін ... ...
* есепті кезең ішінде анықталған өткен жылдар кірісы ;
* арыздану ... өтіп ... ... және депоненттік қарыздар сомасы;
* курстық айырмалар;
* активті қайта бағалау ... тағы ... ... ... түскен кірістерға- шаруашылық қызметтегі апаттық жағдайлар нәтижесінде пайда болатын кірістер жатады. (өрт, ... ... ... ... кірісы, енді қолдануға келмейтін, есептен шығаруға тиісті материалдық құндылықтар.
Негізгі құралдар және тағы басқа активтерді ... ... ... ... ... ... кіріс сомасын басқа жарғылық капиталда қатысуынан түскен кіріс сомасы мен ақша ... ... ... ... ... кірісті есептемегенде) берілген стандарттың 6 бөліміне сәйкес ... ... ... үшін ... тиіс ... ... және тағы басқа кәсіпорын залалын өтейтін кірістер көлемі ... ... сот ... ... ... ... деп ... сома бойынша анықталады. Өтеусіз келіп түскен активтер бухгалтерлі есепте нарықтық баға бойынша көрсетіледі. Өтеусіз еліп түскен активтің ... ... ... ... ... ... бұл түріне берілген баға бойынша анықталады. Бухгалтерлік есепке қабылданған уақытында баға ... ... ... өтізіліп, құжат түрінде бекітілуі қажет.
Арыздану уақыты өтіп еткен кредиторлық қарыз кәсіпорын кірісының құрамына кәсіпорынның ... ... ... сома ... ... қайта бағалау сомасы активті қайта бағалау ережелеріне сәйкес анықталады. Басқа ... ... ... ...
1.2 ЖШС ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестігі Қазақстан Республикасы заңнамасы бойынша заңды тұлға болып табылады.
Қоғамның толық атауы мемлекеттік тілде: жауапкершілігі шектеулі серіктестігі.
... ... ... 2 ... 2000 жылы Алматы қаласының Қазақстан Республикасының Әділет министрлігіне қарасты юстиция басқармасында (мемлекеттік тіркеу туралы куәлігі ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаты заңды тұлғалар мен халыққа тұтынатын тауарларды алып-сату арқылы кіріс табу ... ... ... мақсаттарына жету үшін Серіктестік жалпы тұтынылатын тауарларды сату және Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасымен тыйым салынбаған кез келген түрлерін ... ... ... керек қызмет түрін атқару үшін Серіктестік Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген тәртіпте лицензия алуға міндетті.[16]
Серіктестіктің ... ... 4880099, ... ... Алматы қаласы, Иссыкская көшесі, 56-а үйі. Серіктестіктің қызмет атқару мерзімі оның Қазақстан ... ... ... ... ... ... өткен кезінен бастап есептеледі және уақыт бойынша шектелмеген. Серіктестіктің ... 1) ... ... ... - ... ... азаматы, 23.07.1976 жылы Талдықорған обл. туылған, жеке куәлік №000058007, Қазақстан Республикасының ІІМ ... ж. ... СТН ... ... ... ... негізгі тұтынушылары деңгейі орташадан жоғары жеке тұлғалар болып табылады.
Серіктестіктің алдына қойған негізгі міндеті: максималды кіріс алу, ол үшін ... ... ... ... ... ұлғайтады және қызмет көрсету сервисін жетілдіреді, содан оның қаржылық жағдайы бір қалыпты ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету түрлерімен айналысатын кіші бизнес субъектісі болып ... ... ... Серіктестік Қазақстан Республикасының Әділет Министрлігінің органдарымен мемлекеттік кезінен бастап заңды тұлғаның құқықтарын иеленеді. Серіктестік өз ... ... ... ... кодексіне, Қазақстан Республикасының 22.04.1998 ж. Заңына және серіктестіктің жарғысына сәйкес атқарады.
2. Серіктестік өз жарғысымен және ... ... ... ... ... ... қолданыстағы заңнамасының шегінде құқықтарға ие, қызметін атқару үшін қажетті рәміздері (банктік ... ... ... ... шоттары, мөрі, мөртаңбалары, бланктері, таура белгілері, т.б.) бар.
3. Серіктестік ... ... ... табылады, қызметінің мақсаттырна жету үшін өз атынан мәмілелер жасауға, мүліктік және жеке мүліктік емес құқықтарды иеленуге, міндеттерді қабылдауға, ... арыз ... ... ... ... ... ... Қазақстан республикасынң аумағында және одан тыс жерелерде ... мен ... ... ... ... ... ... (одақтарға) кіруге, сондай-ақ басқа заңды тұлғалардың қатысушысы болуға құқылы.
5. Серіктестік өз міндеттемелері ... ... ... ... ... ... ... сәйкес өтеп алынуы мүмкін барлық мүлкімен жауап береді. Мемлекет пен оның органдары Серіктестіктің міндеттемелері бойынша ... ... ... те ... міндеттемелері бойынша жауап бермейді. Серіктестік өз қатысушыларының оның міндеттемелері бойынша жауап ... ... ... оның ... ... ... ... және өздерінің енгізген салымдарының құны шегінде Серіктестіктің қызметіне байланысты шығындар тәукелін көтереді. Жарғылық капиталрға салымын толық енгізбеген серіктестіктің қатысушылары әр бір ... ... ... бөлігінің құны шегінде оның міндеттемелері бойынша ортақ жауапкертшілік көтереді.
Серіктестік қатысушыларының құқықтары мен міндеттері:
Серіктестік қатысушылары міндетті:
* Серіктестіктің жарғысымен, ... ... және ... ... заңнамасымен белгіленген тәртіпте Серіктестіктің істерін басқаруға қатысуға,
* Серіктестіктің басқарушы органдарын сайлауға, тағайындауға, кері шақырып алуға және с ... ... ... туралы ақпарат алуға, бухгалтерлік және басқа құжатнамамаен танысуға;
* Қатысушыларының Жалпы жиналысының құзыретіне сәйкес оған жарғымен және Қазақстан Рсепубликасының заңнамасымен ... ... ... ... ... ... ұсыныстар жасауға;
* Қазақстан Республикасының заңнамасына және қатысушыларының Жалпы жиналысының шешіміне сәйкес Серіктестіктің жарғылық капиталындағы үлесіне сәйкес Серіктестіктің ... ... ... Серіктестіктің жарғылық капиталындағы өзіне тиесілі үлесті (үлесінің бір бөлігін) сатуға немесе басқаша шеттетуге (соның ішінде кепілге алуға);
* Серіктестік ... ... ... берушілермен есеп айырысқаннан кейін қалған мүліктің құнын немесе Серіктестіктің барлық қатысушыларының келісімі бойынша осы ... ... ... ... ... Республикасының заңнамасымен қарастырылған тәртіпте үлесін шеттету арқылы Серіктестікке қатысуын тоқтатуға.
Серіктестік қатысушылары міндетті:
* Серіктестіктің құрылтай шартымен және жарғымен ... ... ... және ... ... ... ... салымдар енгізуге;
* Серіктестіктің құрылтай құжаттарының талаптарын сақтауға;
* құрылтайшартының талаптары мен Серіктестіктің жоғарғы басқару органдарының шешімдерін ... ... ... және ... шартымен белгіленген тәртіпте Серіктестіктің қызметне қатысуға, оның ішінде Серіктестіктің коммерциялық жобаларын жүзеге ... ... ... ... ... орындауға;
* Серіктестік коммерциялық құпия деп жарияланған мәліметтерді таратпауға;
* Серіктестікке шығын әкелуі ықтимал қызметтен бас тартуға.
Серіктестіктің қатысушылары Қазақстан Республикасының ... ... ... және ... ... ... ... қарастырылған басқа да құқықтарға ие болып, міндеттерді ... ... ... ... (қатысушылардың) енгізген алғашқы салымдарының, қосымша жарналардың, Серіктестіктің кәсіпкерлік және ... ... ... кірістердің есебінен, сондай- ақ Қазақстан республикасының заңнамасымен тыйым салынбаған басқа көздерден құралады. Серіктестік негізгі қорлардан, айналымдағы қаражаттардан, басқа да ... ... ... ... Республикасының заңнамасымен қарастырылған тәртіпте иелік ету, пайдалану және өкімдік ету құқығын жүзеге асырады. Серіктесітктің мүлкі оның жеке ... ... ... ... ... ... ету үшін ... ақшалай салымдарының есебінен Серіктестіктің жарғылық капиталы құралады. Жарғылық капиталдың алғашқы мөлшерін қатысушылар толық көлемде құрады. Серіктестіктің мемлекеттік тіркелуі кезінде ... ... ... ... ... жарғылық капиталы барлық қатысушылардың қосымша пропорционал салымдар енгізу арқылы, Серіктестіктің жеке меншік ... ... ... ... ... келісімі болған жағдайда бір немесе бірнеше қатысушының қосымша салым енгізу арқылы, Серіктестіктің құрамын жаңа қатысушыларды ... ... ... ... ... ... Серіктестік қатысушыларының салымдарының мөлшерін пропорционал азайту арқылы немесе жекелеген қатысушылардың үлестерін толығымен немесе бір бөлігін өтеу арқылы ... ... ... ... ... ... азайту туралы шешім қабылдаған күннен бастап екі ай ішінде Серіктестік жарғылық капиталының азайғандығы туралы хабарламаны барлық несие берушілеріне жіберуге ... ... ... ... жарияланатын ресми басылымда сәйкес хабарландыру беруге міндетті. Серіктестіктің жарғылық капиталы мемлекеттік тіркелген ... ... ... ең аз ... төмен азайтуға жол берілмейді. Серіктетстік қатысушыларының жарғылық капиталдағы үлестері және ... ... ... ... ... (мүліктегі үлесі) Серіктестіктің жарғылық капиталындағы салымдарына пропорционал болады және бүтіннің бір бөлігі ... ... ... ... ... ... ... мүлкіндегі үлесін немесе оның бір бөлігін Серіктестіктің басқа қатысушыларына немесе ... ... ... ... ... жолмен беруге құқылы. Серіктестіктің қатысушысы өз үлесін Серіктестіктің бас қатысушылардың алдындағы міндеттемесінің қамтамасыз етілуі ретінде кепілге салу құқылы. ... ... ... үшін ... немесе басқа қатысушылардың келісімі талап етілмейді. Серіктестіктің қатысушылары үшінші ... ... ... заңнамамен қарастырылған тәртіпте қатысушының үлесін немесе оның бір ... ... ... алу ... пайдаланады. Серіктестіктің қатысушысының үшінші тұлғалар алдындағы міндеттемесінің қаматамасыз етілуі ретінде үлесін (оның бір ... ... ... қолданыстағы заңнамаға сәйкес шеттетуіне немесе үлесті (үлестің бір бөлігін) кепілге салуына жол беріледі. Кез ... ... ... ... деген құқықты жоғалту қатысушысының Серіктестіктен шығуына алып келеді. Қолданыстағы ... ... ... ... иелену иеленушінің Серіктестік қатысушыларының құрамына кіруін ... ... ... серіктестікгінің бухгалтериясы бухгалтерлік есебінің келесі бөлімшелерінен құралады: негізгі ... және ... ... құндылықтардың есебі; еңбекақы бойынша қызметкрелермен есеп айырысу есебі; ақша қаражатының ... ... ... ... және есеп ... ... ақша және валюталық шотындағы ақша операцияларының есебі); әлеуметтік сферасы бойынша операциялар есебі, дайын өнімнің есебі, сатып алушылар мен тапсырысшылармен есеп ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның мүліктік тәуелсіздігі және үздікссіз қызметі болуы қажет,сонымен қатар таңдалған есеп саясатын алдағы уақытта ұстануы қажет. Есеп ... ... ... кәсіпорын басшысы мен бас бухгалтері атты Ережесіне негізделуі қажет.
Кәсіпорынның қаржылық-шаруашылық қызметіне сипаттама беру ... ... ... ... талдау жасау болып табылады. Қаржылық талдау - ... ... ... динамикасын және тәуелділігін зерттеу негізінде, шаруашылық субъектісінің қаржылық жағдайын ретроспективті (болған және өтіп кеткен) және перспективті (болашақта ... ... ... ... табылады. [8]
ЖШС-ның қаржылық қорытынды есептілігін талдауына келейік. Ең біріншіден, қаржылық есептілік ... ... және ... талдауын жасайық. Ол үшін келесі кестені құрастырамыз. ... 1
... ... баланстың көлденең талдауы:
(мың теңге есебінде)
Баланс бөлімдері мен баптары
2011
2010
Ауытқу (+/-)
Өсу қарқыны, %
1
2
3
4
5
АКТИВТЕР
ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ... ... ... 686
1 599 663
-622 977
-38,94
Сауда дебиторлық берешек, нетто
280 818
31 026
249 792
805,11
Берілген аванстар және ... да ... ... нетто
466 896
1 248 840
-781 944
-62,61
Ақша қаражаттары және олардың эквиваленттері
351 161
80 871
270 290
334,22
ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР ЖИЫНЫ:
2 075 561
2 960 ... ... ... АКТИВТЕР:
Негізгі құралдар, нетто
3 599 674
3 169 312
430 362
13,58
Материалды емес ... ... ... ... 693
-15,21
Ұзақ мерзімді активтер үшін берілген аванстар
58 980
146 242
-87 262
-59,67
Басқа да ұзақ ... ... ... ... ... АКТИВТЕР ЖИЫНЫ:
3 863 053
3 498 406
364 647
10,42
БАЛАНС
5 938 614
6 458 ... ... ... ... ... ... және ұзақ ... қарыздың ағымдағы бөлігі
3 110 337
578 286
2 532 051
437,86
Байланыс жақтан алынған аванс
110 857
-110 857
-100
Сауда кредиторлық берешек
679 963
2 848 421
-2 168 ... да ... ... және ... шығындар
391 455
2 518 882
-2 127 427
-84,46
Төленуге тиісті салықтар және бюджеттен тыс қорлардың алдындағы қарыздар
84 993
22 520
62 473
277,41
ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ... ... 266 ... 079 ... 812 ... ... МІНДЕТТЕМЕЛЕР:
Кейінге қалдырылған салықтық міндеттемелер
-
19 035
-19 035
-100
Ұзақ мерзімді қарыздар
1 531 139
5 168 436
-3 637 ... ... ... ... ... ... МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР ЖИЫНЫ:
1 531 139
5 555 286
-4 024 147
-72,44
МЕНШІК КАПИТАЛ:
Жарғылық капитал
300 800
300 800
0
0
Қосымша төленген капитал
5 256 995
293 ... 963 ... ... 417 068)
(5 770 810)
353 742
-6,13
МЕНШІКТІ КАПИТАЛ ЖИЫНЫ:
140 727
(5 176 ... 316 ... 938 ... 458 ... ... ... ... балансы негізінде құрастырылды
Көлденең таладу мәліметтеріне қарап, мынаны байқауға болады: 2011 жылдың соңында 2010 жылмен салыстырғанда ... ... 520 192 мың ... немесе 8.05 %-ға қысқарды. Мұндай өзгеріс кәсіпорынның ... ... ... ... ... негізгі құралдардың 430 362 мың теңгеге (немесе 13%) көбеюінен, материалды емес активтердің 4 693 (немесе 15%) азаюынан, ... ... 87 262 мың ... ... 60%) ... және ... ... 884 839 мың теңгеге немесе 29,89% азаюынан туындады. Ал пассивтегі өзгеріске қарағанда, меншік капитал 5 316 751 мың ... ... ... ... ал ... капитал керісінше азайды: ұзақ мерзімді міндеттемелер - 4 024 147 мың ... ал ... ... - 1 812 796 мың ... ... ... ... баланс негізінде тігінен, яғни құрылымдық талдау жасаймыз.
Кесте 2
ЖШС-ның бухгалтерлік баланстың тігінен талдауы:
(мың теңге есебінде)
Баланс бөлімдері мен ... жыл ... ... ... мың ... ... мың теңге
Үлесі, %
1
2
3
4
5
6
АКТИВТЕР
ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР:
Тауарлы-материалдық қорлар, нетто
976 686
16,45
1 599 663
24,77
-8,32
Сауда дебиторлық берешек, нетто
280 818
4,73
31 026
0,48
4,25
Берілген аванстар және басқа да дебиторлық ... ... ... 248 ... ... және ... ... 161
5,91
80 871
1,25
4,66
ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР ЖИЫНЫ:
2 075 561
34,95
2 960 400
45,84
-10,88
ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР:
Негізгі құралдар, нетто
3 599 674
60,61
3 169 ... емес ... ... ... ... мерзімді активтер үшін берілген аванстар
58 980
0,99
146 242
2,26
-1,27
Басқа да ұзақ мерзімді активтер
178232
3,00
151 992
2,35
0,65
ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР ЖИЫНЫ:
3 863 ... 498 ... 938 ... 458 ... ... ... ... қарыздар және ұзақ мерзімді қарыздың ағымдағы бөлігі
3 110 337
52,37
578 286
8,96
43,41
Байланыс жақтан алынған аванс
-
-
110 ... ... ... ... 848 ... да ... міндеттемелер және есептелген шығындар
391 455
6,59
2 518 882
39,00
-32,41
Төленуге ... ... және ... тыс ... ... қарыздар
84 993
1,43
22 520
0,35
1,08
ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР ЖИЫНЫ:
4 266 ... 079 ... ... ... ... МІНДЕТТЕМЕЛЕР:
Кейінге қалдырылған салықтық міндеттемелер
-
19 035
0,29
Ұзақ мерзімді қарыздар
1 531 139
25,78
5 168 436
80,02
0,29
Байланыс ... ... ... ... МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР ЖИЫНЫ:
1 531 139
25,78
5 555 286
86,01
5,69
МЕНШІК КАПИТАЛ:
86,01
Жарғылық ... ... ... ... капитал
5 256 995
88,52
293 986
4,55
83,97
Жинақталған дефицит
(5 417 068)
-91,22
(5 770 810)
-89,35
-1,87
МЕНШІКТІ ... ... ... 176 024)
-80,14
82,51
БАЛАНС
5 938 614
100
6 458 806
100
-
* ЖШС-ның бухгалтерлік ... ... ... ... ... активінің құрылымында 2011 жылдың соңында ең көп үлесін 60,61% негізгі құралдар алды және өткен кезеңмен салыстығанда 11,55% -ға жоғары. ... ... ... 34,95%, ... ... ... қорлар 16,45% құрайды. Ағымдағы активтер 2009 жылмен салыстырғанда 10,88%-ға азайды. Мұндай өзгеріске тауарлы-материалдық қорлардың 8,32%-ға ... ... ... ... 4,25 %-ға өсуі және ақша ... ... өсуі әсер етті.
Пассивтер құрылымы компания қаражатының қаржыландыру көзінің жағдайын көрсетеді. Пассивтер құрылымында ... ... 2,37% ... және өткен кезеңмен салыстырғанда 82,51%-ға жоғары. Ұзақ ... ... ... ... ... және 2010 ... ... 60,23%-ға азайды. Ал ағымдағы міндеттемелердің үлесі 71,85% құрайды, яғни пассивтер құлымында ең көп ... ... ... ...
Қаржылық есептіліктің келесі нысаны, кәсіпорынның қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижесі жөнінде мәлімет беретін есептілік есептілік болып табылады. [7]
Кесте 3
Пайда және зиян ... ... ... ... ... ... ... қарқыны, %
1
2
3
4
5
ТҮСІМ
7 691 274
4 328 745
3 362 529
77,68
КӨРСЕТІЛГЕН ҚЫЗМЕТТІҢ ӨЗІНДІК ҚҰНЫ
-6 116 ... 470 ... ... ... 574 ... 142 ... 716 937
-173,51
Жалпы және әкімшілік шығындар
-637 199
-856 876
219 677
-25,64
Сату шығындары
-574 706
-389 166
-185 540
47,68
Басқа да ... ... ... ... 147
15 221
11,78
НЕГІЗГІ ҚЫЗМЕТТЕН ТҮСКЕН ПАЙДА/(ЗИЯН)
507 205
-3 259 090
3 766 295
-115,56
Еншілес кәсіпорынның есептен шығарылуынан түскен кіріс
154 119
-
154 119
-
Пайыздық кіріс
26 ... ... ... ... ... ... ... кестенің жалғасы
1
2
3
4
5
Бағам айырмасынан түскен кіріс/(зиян), нетто
184 326
-47 741
232 067
-486,09
САЛЫҚ САЛЫНУҒА ... ... ... 826 151
4 179 893
-109,24
КІРІС САЛЫҒЫ БОЙЫНША ШЫҒЫНДАР
-
-
-
-
ТАЗА ПАЙДА/(ЗИЯН)
353 742
-3 826 151
4 179 893
-109,24
* ... ... ... құрастырылды
Пайда және зиян туралы есептіліктің мәліметтерін талдауы бойынша, 2010 жылы сатудан түскен түсімнің 77,68 %-ға ... ... ... ... пайданы 115,56 %-ға немесе 3 766 295 мың ... ... ... ... 8 635 мың теңгеге және бағам айырмасынан түскен кіріс та 232 067 мың теңгеге өсті. Таза ... 2010 жылы 2009 ... ... 4 179 893 мың ... ... 109,24%-ға ұлғайды. Пайда және зиян туралы есептіліктің шығындарына ... ... ... және ... шығындар 2010 жылы 219 677 мың теңгеге немесе 25,64%-ға ... ал сату ... ... 185 540 мың ... ... ... көбейді.
Тігінен талдау жасау арқылы осы есептіліктегі негізгі баптардың үлесін бақылаймыз. Ол үшін ... ... ... ... 4
... ... талдау*
(мың теңге есебінде)
Көрсеткіштер
2010
2009
Құрылымның өзгеруі
мың теңге
%
мың теңге
%
ТҮСІМ
7 691 274
100,00
4 328 ... ... ... ... 116 ... 470 940
149,49
-69,96
ЖАЛПЫ ПАЙДА/(ЗИЯН)
1 574 742
20,47
-2 142 195
-49,49
69,96
Жалпы және әкімшілік шығындар
-637 199
8,28
-856 876
19,80
-11,51
Сату шығындары
-574 706
-7,47
-389 ... да ... ... ... ... ... ҚЫЗМЕТТЕН ТҮСКЕН ПАЙДА/(ЗИЯН)
507 205
6,59
-3 259 090
-75,29
81,88
Еншілес кәсіпорынның шығысталуынан түскен кіріс
154 ... ... ... ... шығындар
-518 148
6,74
-536 925
12,40
-5,67
Бағам айырмасынан түскен кіріс/(зиян), нетто
184 326
2,40
-47 741
-1,10
3,50
САЛЫҚ САЛЫНУҒА ДЕЙІНГІ ПАЙДА/(ЗИЯН)
353 ... 826 ... ... БОЙЫНША ШЫҒЫНДАР
-
-
-
-
-
ТАЗА ПАЙДА/(ЗИЯН)
353 742
4,60
-3 826 151
-88,39
92,99
* ЖШС-ның есептілігі негізінде құрастырылды
2011 жылы түсімдегі шығындардың үлесі 2010 ... ... ... ... және ... ... түскен пайда 81,88%-ға ұлғайды. Талдаған кезең ішінде басқа да қызметінен түскен кіріс ... өсті және ... да ... ... ... ... Бұл өзгерістердің бәрі таза пайданың 2010 жылмен салыстырғанда 92,99%-ға өсуіне әкелді.
Ендігі кезекте меншікті капитал жөніндегі есептілік негізінде талдау ... ... ... ... ... ... ... 5
Меншік капитал қозғалысын және құрамын талдау:
Көрсеткіштер
2011
2010
Ауытқу (+/-)
Өсу темпі, %
мың теңге
мың теңге
мың теңге
1
2
3
4
5
Меншік капитал, соның ішінде:
140 727
-5 176 024
5 316 ... ... ... ... ... капитал
5 256 995
293 986
4 963 009
1688,18
Резервтік капитал
-
-
Жинақталған дефицит
-5 417 068
-5 770 810
353 742
-6,1299
* ЖШС-ның есептілігі негізінде құрастырылды
ЖШС -ның ... ... 2011 жылы ... өсті және ... ... ... 140 727 мың ... құрады. Меншік капиталдың құрамында ең көп үлесін қосымша төленген капитал алады. Қосымша төленген капитал 2011 жылы 2010 ... ... 4 963 009 мың ... өсті және 5 256 995 мың ... ... ... 2010 және 2011 жж жинақталған дефициті 353 740 мың теңгеге азайды. ... ... ... үшін ... ... да оң ... ... қаражаттарынгың қозғалысы жөніндегі есептілікті талдау мәліметтерін келесі кестеден көруге болады.
Кесте 6
Ақша қаражат қозғалысы есебін талдау:
Көрсеткіштер
Сомма мың ... ... ... ... ... ... таза ақша ... 669
-1 527 980
-15,05
745,94
-760,98
Инвестициялық қызметте пайдаланған таза ақша қаражаттары
-509 128
-315 452
-188,36
154,00
-342,36
Қаржылық қызметтен алынған таза ақша қаражаттары
820 087
1 638 ... ... ... ... барлығы
270 290
-204 840
100
100
-
* ЖШС-ның есептілігі негізінде құрастырылды
Кесте ... ... 2010 жылы 204 840 мың ... ақша қаражаттың кері ағыны болды. Ақша қаражаттардың кері ... ең ... ... ... ... алады (746%). Инвестициялық қызметтен ақша қаражаттың кері ағыны 315 452 мың теңге немесе 154% құрады. ... ... ақша ... 1 638 592 мың ... ... ... ... және операциондық қызметтің кері ағынын жабу үшін бұл ақша жеткіліксіз.
2011 жылы 2010 ... ... таза ақша ... құрылымы мәнді өзгеріске ұшырады. 2010 жылы кәсіпорын 270 290 мың теңге есебінде оң таза ақша қаражатын алды. Ең жоғарғы үлес ... ... ... ... таза ақша ... алды (303%), ал таза ақша қаражаттарының кері әсері операциялық және инвестициялық қызметтен байқалған. Тағы бір айта кететіні, 2010 жылы және 2011 жылы да ... ... және ... ... ... ақша қаражат кері, яғни компанияның инвестициялық және операциялық қызмет қаржылық-шаруашылық қызметте үлкен сұрақтар тудыратын мәселе болып табылады.
1.3 Кәсіпорынның есеп ... - ... ... кәсіпорындастырудың негізі
ЖШС-нің есеп саясаты Қазақстан Республикасының заң актісінің негізінде және ұлттық қаржылық есептілік стандарттарын, ... ... ... жоғарыда аталған құжаттарға қосымша нұсқауларды, серіктестіктің жарғысын және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және ... ... ... заңнамалық, нормативтік құқықтық актілерді басшылыққа ала отырып жасалған.
Есеп саясатының негізгі мақсаты компания ... ... ... ... ол жөнінде толық, объективті, шынайы ақпаратты көрсету ... ... [5 Есеп ... ... тұрғыда үш бөлімнен құралады. Бірінші бөлімінде кәсіпорын ... ... ... есеп саясатының негізгі мақсаты анықталады. стандарттарда көрсетілген ақпартты қаржылық есептілікте ашып көрсету әдістері көрсетіледі. ... ... ... ... лауазымды адамдар, олардың еңбек бөлінісі, қолданылатын есеп жүргізу формасы, ... ... ... ... ... саясатының маңыздысы - әдістемелік бөлім. Осы бөлімде төмендегідей мәселелер қарастырылады:
* ... ... ... оларды бастапқы бағалау, амортизациялық аударым сомасын есептеу әдістері, жөндеумен байланысты шығындарды есепке алу, жаңарту, жалға алу, техникалық ... ... ... мәселелерді қарайды. Негізгі құралдарды жөндеуге қатысты жөндеу уақыты мен өткізу жылдамдығын ... өзі ... ... емес ... амортизациялық аударым сомасын есептеу әдістері және оларды есептен шығару жолдары. Кейбір материалды емес ... ... ... олардың тиімді пайдалану мерзімі жөнінде компания өзі шешім қабылдайды.
* Дебиторлық борыштарды түгендеу, күдікті борыштар көлемін анықтау;
Есеп ... ... ... ... ... ... ... есебінің кәсіпорындастырылуы;
+ Шығындарды топтау мен өндіріс шығындарына жатқызу әдістері. Өндіріс шығындарын және ... ... ... ... яғни ... жүйесі. Жанама шығындарды анықтау, оларды объектілер арасында бөліп тарату әдісі. Дайын өнімдерді кіріске алудың есебі. Аяқталмаған өндірісті анықтау және ... ... ... ... алу;
+ Негізгі құралдарды жөндеу;
+ Күрделі құрылыстың негізгі құралдарын жаңарту;
+ Мүліктер мен міндеттемелерді ... ... ... ... Ішкі ... есептілік.
Есеп саясатының кәсіпорындастырушылық бөлімінде келесі сұрақтар қаралады:
* кәсіпорындық нысаны және бухгалтерлік қызметтің құрылымы;
* ... ... ... ішкі өндірістік бақылау.
ЖШС-нің есеп саясаты қатысушының шешімімен бекітілген.
... есеп ... ... принциптерін қарастырайық.
Негізгі құралдар.
Негізгі құралдар 2 ҰҚЕС стандарт бойынша реттеледі. Осы стандартқа сәйкес негізгі құралдар дегеніміз - бұл ... ... ... ... ... ... ... өндірістік емес салада ұзақ уақыт бойы қолданыста болатын материалдық активтер. Негізгі құралдарға ғимараттар, ... ... ... ... ... және шаруашылық құрал-саймандар және т.б. жатады.
Негізгі құралдардың ... және ... ... ... бастапқы құжаттар негізінде жүзеге асырылады. Негізгі құралдар бойынша бастапқы құжаттарға келесілер ... ... ... ... - әр ... ... ... негізгі құралдардың кірістелуі мен шығысталуын есепке алу бойынша жазуды орындау үшін ... ... ... ішкі ... ... ... - объектіні бір есеп беретін тұлғадан екіншіге ... ... ... Жөнделген, қайта құрылған және модернизациялаған объектінің қабылдау-өткізу актісі (Н№НҚ-3) - обектінің қымбатталуы бойынша бухгалтерлік жазуды ... үшін ... ... құралдардың жойылу актісі (Н№НҚ-4) - негізгі құралдардың әр түрлі объектілердің жойылуы кезіндегі жазуды орындау үшін қолданылады. ... ... ... ... инвентарлық карточкасы (Н№НҚ-6-9) - талдамалы есепті жүргізу үшін ... ... ... ... ... ... (Н№НҚ-13) - Компанияда бұл мәліметтер электорондық картотекада.
Барлық актілер, бухгалерлік анықтамалар бухгалтерияға түскен кезде Негізгі құралдарды ... ... ... есептілік стандартына көшумен байланысты негізгі құралдар әділ құны бойынша бағаланған және де бұл құн ... ... құн деп ... құралдар көптеген өндіріс циклдері бойында пайдаланылады, қасиеті мен ... ... ... жанама түрде тозады, өзінің құнын жаңадан жасалған өнімге ... ... Тозу - бұл ... және сипаттамаларын жоғалту процесі. Амортизация - бұл тозудың құндық белгісі.
Компания жерге амортизацияны есептемейді. Негізгі құралдар ... тозу ... ... әдіс ... есептейді. Компания қазан айының бірі күні жыл ... ... ... ... ... жүргізеді. Серіктестік меншігіндегі негізгі құралдардың жөндеу есебінің әдісі және ... ... ... ... 2 ... ... анықталады.
Материалдық емес активтер.
№2 ұлттық стандартына сәйкес материалды емес активтер - бұл ... мәні жоқ, ... ... ... өнімді сатуда, әкімшілік мақсатта және басқа кәсіпорынға жалға беруге ұзақ уақыт пайдалануына ... ... емес ... ... ... кәсіпорынмен бақылауға болады;
* пайдаланудан кәсіпорын болашақта экономикалық пайда алуды күтеді.
Бухгалтерлік есеп мақсаты үшін ... емес ... ... тек ... ғана ... ... барлығы орындалған кезіндегі обектілер жатқызылады, соның ішінде физикалық (материалды-заттық) мәннің жоқтығы, объектіні бір ... аса ... ... және ... ... табу ... ... болады.
Келтірілген шарттарға сәйкес материалды емес активтерге интеллектуалды меншік объектісіне, табиғи ресурстарды пайдалану құқығы, тауар белгісі және қызмет белгісі, тауардың атауы мен ... ... ... ... лицензия, патенттер, ЭЕМ бағдарламасы және т.б. жатқызылады. Қаржылық-шаруашылық қызметінде, орындалған бағыты мен қызметіне байланысты материалды емес активтер ... ... 5 ... ... бөлінеді:
* Өндірістік меншік объектілер құқығы. Олар жаңалық патенттерінен, селекциондық жетістіктен, пайдалы модельдің куәлігінен, тауарлық белгі мен ... ету ... ... ... ... ... пайдалану келісімшарттынан туындайды;
* Авторлық және басқа да келісімнен туындайтын интеллектуалдық меншік құқығы.
Амортизация нормасын ... құны мен ... ... ету мерзімінің негізінде кәсіпорынның өзі анықтайды. Пайдалы қызмет ету мерзімі - бұл ... емес ... ... ... ... мерзімі ішіндегі кезең. Бұл мерзім материалды емес активтердің әр бір түрі бойынша ...
... ... ... ... емес ... ... құны бойынша бағаланады және тікелей әдіс бойынша амотизацияланады. Пайдалы қызмет ету мерзімі анықталмаған материалды емес активтер ... құн ... ... ... Олар ... ... жыл ... активтер құнының төмендеуіне қарай оған тест жүргізіледі және қажеттілік туындаған кезде өтелу құнына дейін есептен шығарылады. Пайдалы қызмет ету ... және ... ... жылдың соңында тексеріледі.
Қысқа мерзімді активтер есебі: Материалдар есебі
Материалдар 1300 шотында есептеледі, бұл ... ... ... шикізаттардың және басқа да қорлардың қозғалысы мен бар болуы туралы ақпаратты жинау үшін арналған.
Тауарлы-материалдық қорларды есепке алу ... ... хат ... және М-2а) - ... ... ... ... сенім білдіретін кәсіпорын ретінде шығатын тұлғалардың құқықтарын рәсімдеу үшін қолданылады. Кіріс қоймалық ордер (Н№М-4) - жеткізушілерден кәсіпорынға ... ... ... алу үшін ... Кіріс ордерін құндылықтың қоймаға түскен кезде матриалды-жауапты тұлға толтырады. Материалдарды қабылдау актісі (Н№М-7) - бұл құжатсыз келіп түскен ... және ... ... ... сандық және сапалық ауытқулары бар материалдық құндылықтардың қабылдауын рәсімдеу үшін қолданылады. Акт бухгалтерияда жеткізушінің қатысуымен 2 ... ... Бір ... бухгалтерия бөліміне ал екіншісі жеткізушіге тапсырылады. Материалдардың ішкі қозғалысына талап-жүкқұжаты (Н№М-15а) - ... ... ... құндылықтардың қозғалысын есепке алу үшін қолданылады. Ол 2 данада жасалады және бас бухгалтердің қолымен рәсімделеді. Жыл ... ... ... ... ... ... қорларға толық түгендеу жүргізіледі.
Ақша қаражаттарының есебі.
Нарықтық экономикада кәсіпорындар арасында еңбек құралдарын сатып алу, өнімдерді, ... мен ... сату ... ... ... ... жасалып отырады. Есептесу 2 нысанда жүзеге асырылады:
* Банк жүйесі арқылы қолма-қолсыз ақша аудару жолымен;
* Қолма-қол ақшамен төлеу түрінде.
Касса- қолма-қол ... мен өзге ... ... ... және уақытша сақтауға арналған, арнайы жабдықталған, оқшауланған үй-жай. ЖШС-те ақша қаражаттар туралы ақпарат 1000 шот ... ... Ақша ... есебін бухгалтерлік есеп бөліміі жүргізеді. Ақша қаражаттары бойынша негізгі бастапқы құжаттар ... ... ... табылады. Қолма-қол ақшаларды кассаға қабылдау КО №1 нысанындағы кіріс касса ордері, ал беру КО №2 ... ... ... ... бойынша бас бухгалтер қолымен бекітіліп жүргізіледі. ККО және ШКО кассаға берілгенге дейін бухгалтерияда ... және ... ... ... ... журналында тіркелінеді. Ақша қаражаттарының келіп түсуі мен жұмсалуы жөніндегі барлық операцияларды кассир №4 нысанындағы касса кітабына ... ... да ... ... есебі.
1280 шотында есепке алынады. Ал, есебі 2910-2920 субшоттарында ... ... құны және ... ... ... ... ... арқылы есептелінеді және мойындалады. Үмітсіз борыш ... болу ... ... ... ... ... ... серіктестік активтері оның міндеттемелерін алып тастағаннан кейін меншік капиталын құрайды. Меншік капитал компанияның жарғылық ... ... ... ... төленген капитал, қосымша төленбеген капитал, бөлінбеген пайдадан және жалпы пайдадан тұрады.
Компанияның ... ... ... мен ... ... ... ... шоттар жоспарының V бөлімінде жиналады.
Жарғылық капиталдың ұлғаю немесе азаюы болған кезде, сәйкес шоттар бойынша жазулар ... ... ... ... ... кейін ғана жүзеге асырылады.
Құрылтайшылар шешімімен құрылған Компанияның резервтік капиталы бөлінбеген пайда төлемі есебінен ... ... ... ... ... аз ... кезде дивидендтерді төлеу үшін пайдаланылады, сонымен қатар өткен немесе есепті кезең зиянын жабу үшін де пайдаланылады. Резервтік капитал 5300 шот ... ... ... ... - 5510 ... ... ... кезең ішінде Компания тапқан пайда (зиян) соммасы.
Бөлінбеген пайда немесе жабылмаған зиян туралы ақпарат 5510 шотында жинақталған. Жиынтық ... - бұл ... және ... ... ... ... ... компания қызметінің қаржылық нәтижесі.
Жиынтық кіріс туралы ақпарат 5610 ... ... ... және ... есебі
Жалақы - бұл еңбек өлшемі мен тұтыну өлшеміне ... ... ... ... ... ... ... құрал. Әрбір қызметкерлердің кірісі субъект жұмысының түпкілікті нәтижелерін ескергенде, оның жеке үлесімен ... және ... ... ... ... ... есеп айырысу есебінің негізгі мақсаты - бұл ... және ... ... ... ... сақтау болып табылады.
Еңбекақы бойынша есеп айырсу 3350 шотында жүргізіледі. Осы шот ... ... ... әр бір жұмысшы бойынша жүргізілуі тиіс.
Еңбекақы есебінің бастапқы құжаты жұмыс уақытын есептеу табелі, басшылардың бұйрықтары, еңбекақы төлеу ... ... ... және ... ... ... және т.б. ... құрамының есебін кадр бөлімі жүргізеді. Жұмысқа келген әр бір жұмысшыға жеке ... ... және жеке іс ... ... ... адам ... ... орны туралы жазулар жазылған еңбек кітапшасын кадрлар бөліміне ... ... ... ... ... ... нөмір береді және жеке шот ашады. ... ... ... ... ... ... разрядына байланысты әр жұмысшының өзінің тарифтік қойылымы болады. Сол тариф ... ... ... ... байланысты жалақы есептеледі. Жалақы есебі ар айдың бесіне дейін жабылуы тиіс.
Ел аумағында серіктестіктің банктен алынған отандық және шет ... ... ұзақ ... ... ... ... ... жинау үшін және және оларды алу немесе өтеу ... ... ... алу үшін 3010 шоты ... ... тыс мекемелерден алынған несие бойынша есебі 3020 шотында жүргізіледі.
Несие шоты - бұл ... шот, осы шот ... ... ... ... басындағы жабылмаған қарызды білдіреді, Дебеті бойынша айналым несиенің жабылуы, ал кредиті ... ... ... көрсетіледі.
3010,3020 шоттары компанияның есеп шотына қарызға алынған қаражаттар түскен сәтінде ашылады. Несиенің талдамалы есебі несие түрі, несиені берген ... түрі және ... ... ... ... Осы ... мәліметтер банктік көшірме арқылы расталуы керек.
Несие бойынша пайыз ... 3380 шоты ... ... ... ... несие келісім-шартында белгіленген мерзім мен қойылымға сәйкес болуы ... ... ... ... шығындар бабы бойынша компанияның жалпы шығындарына кіреді. Пайыз бойынша шығындар есептеу ... ... ... ... өзіміздің басты тақырыбымыз кірістер есебіе көшейік. Кірістер мен шығындар есебі.
Серіктестікте ... ... 6000 ... ... Серіктестіктің кірісы әділ құны бойынша бағаланады. Компанияның негізгі қызметтен түскен кірісына құрылыс және монтаж жұмыстарын орындаудан түскен ... ... ... ... ... алынуға тиісті қызмет құны бойынша бағаланады. Қызмет құны серіктестік және қызметті пайдаланушы арасындағы келісім негізінде анықталады. ... және ... ... қызмет көрсету келісім-шарты жасалады.
Кіріске келесілер жатады:
* Қызмет көрсету жұмыстарынан;
* Тауарлы ... ... ... ... ... жұмыстарынан;
* Механизмдер қызметінен;
* Жал;
* курстық айырым негізінде;
* басқа да.
Компания шығындарының құрылымы:
Өндіріс шығындары:
Тікелей шығындар:
* Еңбекақы және ... ... ... ... ... ... ... жөндеу
* Негізгі құралдардың амортизациясы
* Құрылыс материалдары
* Қосалқы бөлшектер
* Транспорттық шығындар
* Өндірістік байланыс шығынры
* Коммуналдық төлемдер
* Қорғаныс
* Іс ... ... Іс ... ... ... төлемдер
* Жол төлемі
* Қызметкерлерді қайта даярлау
* Банк бойынша комиссиялық ... ... ... Жарнама шығындары
* Әкімшілік сипаттағы көлік шығындары
* Сақтандыру
* Жал және коммуналдық қызмет;
* ... ... ... және ... да ... беру ... ... Медігерлік әдіспен жүргізілген құрылыс монтж жұмыстарының шығындары
* Сатып алу шығындары
* Жұмысшыларды тамақтандыру
* Бензин
* Машиналарды ... ... ... ... ... ... шығындары
Болашақ мерзім шығындары есебінің жүргізілуінің тәртібін және қорытынды ... ... ... сай, ... органдармен немесе кәсіби бухгалтерлік кәсіпорындарымен жасалынады.
Болашақ мерзім шығындары (бөлінген, кейінге қалдырылған шығындар) - бұл ... ... ... табу және ... ... жақсарту мақсатында серіктестік ресурстарының жұмсалуы.
Бұл шығындар ағымдағы есепті кезеңде жіберілгенімен, серіктестік оларды Болашақ мерзім шығындарына жатқызады. Есепке алу ... ... ... ... ... ... ... серіктестіктің актлері ретінде капиталданады. Бір немесе сол операцияларға байланысты туындаған ... ... ... ... болған есепті мерзімге жатқызылады және есепті мерзімнің кірісы және ... ... ... ... ... ... көрсететін қызметтерінің кірісы толық мойындалғанға дейін жинақталып отырады. Кірісті мойындау мерзімінде есепті мерзім есептілігіне шығын ретінде біркелкі шығарылады.
Серіктестіктің болашақ ... ... ... ...
* ... ... ...
* Жал шығындары
* Жаңа тауар түрін игеруге және жаңа өндірісті өңдеумен байланысты шығындар
* Жарнамалық кәсіпорын шығындары
Серіктестік болашақ ... ... 1620 ... ... ... ... шығындарына байланысты дебиторлық берешек бөлімінде көрсетіледі.
Іштей құрылған материалдық емес активті қолданысқа енгізуге ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді активтер болып мойындалады және бұл шығындарды есепке алу тәртібі ҰҚЕС № 2 бөлімімен ... және ... ... ... 1620 ... ... шығындар:
1) жаңа МЕА қолданумен айналысатын жұмысшылардың еңбекақысы
2) жаңа МЕА қолданумен айналысатын жұмысшылардың еңбекақысына салынатын салық
3) жұмысшылардың және инженер техникалық ... ... ... ... ... оқытуға кеткен шығындары
4) ғимараттар амортизациясы
5) МЕА дайынауға кеткен электроэнергия және басқа да шығындар
Жанама шығындар:
1) МЕА ... ... ... ... және әкімшілік персонал жалақысы
2) Жалақыға салынатын салық
3) МЕА жасау кезінде жалға алынған ғимарат, іс ... және ... үй ... ... ... бойынша шығындарды шығыс ... ... ... ... мойындалады. Қалпына келтіруге көп уақытты ... ... ... ... активтер болып табылатын квалификацияланған активтерді сатып алу салу ... ... ... ... ... кез-келген шығындар осындай активтердің құнына ... ... ... ... ... ... дейін қосылады.
Серіктестік өтелуіне дейін қалған мерзімге амортизацияланатын несиелік ... ... ... төленген комиссияға қатысты ... ... ... ... ЕСЕБІНІҢ ЖҮРГІЗІЛУІ ЖӘНЕ БӨЛІП ТАРАТЫЛУЫ
2.1 Негізгі кірістер есебі
Кіріс (сатудан түскен кіріс) - ... ... ... ... ... жеке ... ... ұлғаюына әкелген жалпы жиынтық түсім, бірақ бұл капиталдың ұлғаюын иеленушілердің жарналық есебінен көбейген жоқ.
Кез келген стандарттың ... ... - өнім ... ... бірыңғай түрі және қаржылық есеп беру көрсеткішінің негізгі ... ... ... және ... қозғалысын бухгалтерлік баланстың жекелеген баптары бойынша көрсетіліп, ... есеп беру ... ... ... ... ... ... мақсаты кіріс есебінің тәртібін айқындаудан тұрады. Кірісті есептеуде ... ... оны ... ... айқындаудан тұрады. Қаржылық көрсеткіштердің құрылысы бойынша ең маңызды кірістің бағасы және оны мойындау болып табылады. Мойындау дегеніміз - ... ... ... айқындауда тапқан кіріс есеп беруде кірісі мен шығысына негіздеп кіргізу. Қаржылық есеп берудің ұлттық №2 және халықаралық ... № 18 ... деп ... және соған сәйкес есеп беруде кіріс пен шығысқа сәйкестеліп, негізделген сәтті айқындау мақсатымен құрылған. Оның екінші міндеті, сөз жоқ, ... пен ... ... есеп ... ... ... ... анық бағасын анықтау. Қаржылық есеп берудің 18 ... ... ішкі ... ... ... отырып, тапқан кірісті мойындаудың шартын айқындау. [21]
Кірістің түзілу үрдісін операциялар тасқынының мына түрлерінен операциялар ... ... ... ... ... ... тауарды түсіріп жатқанда және қызмет көрсетіп жатқанда түседі (тапқан кіріс ақшалай қаржы түсті - 1-жағдай).
* төлем тауарды түсірместен ... және ... ... ... ... ... ... бірақ кіріс әлі жоқ - 2-жағдай).
* ... ... ... ... ... ... ... түседі (3-жағдай).
Кірістің қай есеп бару кезеңіне қатысты екенін қалай анықтауға болады:
- есеп беру ... ... - ... түсіріп, қызмет көрсету кезіндегі кіріс;
- келешектегі кіріс дегеніміз - ақшалай ... ... ... ... әлі жоқ ... есеп беру ... кіріс дегеніміз - кіріс бар, бірақ ақша әлі түспесе.
Кірісті танудың осы шарттарын суреттерден көре ... ... ... (тауарды) сатудан түскен табысты
мойындау критерийі
Мойындау (критерийі) шартты ... ... ... ... бағасы
Мойындау шарттары -
операциямен байланысты
экономикалық пайда көру
мүмкіндігі
Операциямен байланысты келген шығындар сенімді түрде ... ... ... ... ... орны ... ... пайдаланып сатылған заттарды бақыламайды
өндіріс орны тауарға меншіктілікке байланысты сатуға елеулі пайда мен тәуекелге баруға әкелсе
Табыс пен шығынның қатыстық ... алу ... ... ... ... ... үстемдік қағидасы
Сурет 1. Өнімдерді сатудан түскен кірістерды тану шарттары
Бухгалтерлік есепте ақша құралдары қозғалысы туралы және есеп беру ... ... ... ... ... дұрыс көрсету керек.
Кәсіпорынның активтер құрамындағы өзгерісті және сатудан түскен кірісті мынадай ... ... ... ... ... өзгерісті және өнімдерді (тауар, жұмыс, қызмет көрсету) сатудан түскен ... ... ... 2-ші ... ... кәсіпорынның активтер құрамындағы өзгеріс және өнімдерді сатудан түскен кірісті мойындау, ... ... ... ... ... ... ... (тауарлар, жұмыс, қызмет көрсету) сатудан түскен табысты мойындау
Компанияның активтер құрамындағы өзгеріс
Ақша қаржысының түсуі
Дайын өнімдерді (тауар, жұмыс, қызмет көрсету) сатудан түскен ... бір ... ... (тауар, жұмыс қызмет көрсету).
Кіріс жөніндегі ақпарат
Сурет 2. Кіріс жөніндегі ақпараттың қалыптасуы (1-ші жағдайға сәйкес)
Ақпарттар тасқынының келесі бір түрі тауар және ... ... үшін ... ... ... ... ... олар тауар түсірілмеген,жұмыс істелмеген, қызмет көрсетілмеген жағдаймен байланысты.
Ақшалай құралдар қозғалысы туралы ақпараттар тасқын тауарды ... ... ... ... ... ақпараттар тасқынымен уақыты жағынан сәйкеспейді. Аталмыш операцияның әсерінің қаржылық қорытындысына әсерін айқындауда қаржылық құрылысының ... ... ... 3-ші ... түрінде көрсетуге болады.
Активтер құрамындағы өзгеріс және міндеттемелер - бухгалтерлік ... ... ... ... мойындау (тауар, жұмыс, қызмет көрсету). Табыс пен шығыстар есебінде
Алдағы кезеңнің табыстар құрамындағы ақша ... ... ... ... ... ... ... (тауар, жұмыс, қызмет көрсету) мойындауға болмайды
Кіріс туралы ақпараттар
Сурет 3. Актив құрамындағы өзгерістер мен міндеттер, өнімдерден түскен кірісті мойындау (2 - ... ... ... ... түрі - ақша қаржысы түспеген, ... ... ... ... істелген, қызмет көрсетілген.
Бұл жағдайда ақша құралдарының қозғалысы ... ... ... ... ... сатудан түскен кірістің ұлғаюы туралы ақпараттық тасқынмен қатар ... ... ... есеп беру ... ... ... ... және құрамындағы өзгерісті төмендегідей 4-ші сурет арқылы көруге болады.
Бухгалтерлік есепте аталған ... түрі 1210 ... ... ... ... шоттың дебеті 1210 , шоттың кредиті 6010 .
Активтер құрамындағы өзгеріс бухгалтерлік баланста
Дайын өнімдерді сатудан ... ... ... жұмыс, қызмет көрсету). Табыстар мен шығыстар туралы есеп беру
Ақша ... ... ... ... шот бойынша дебиторлық қарыздың өсуі
Дайын өнімдерді (тауар, жұмыс, қызмет көрсету) сатудан түскен табыс аталмыш есеп беру ... ... ... ... 4. ... ... ... және міндеттеме, өнімді (тауарлар, жұмыс, қызмет көрсету) сатудан түскен пайданы мойындау.
. Берілген бөлім ... ... ... ... 6000
+ 6100
+ 6200
+ 6300
+ 6400 ... ... соңында берілген бөлімнің шоттары 5610 деген шотпен жабылады.
6000 бөлім шоты ... өнім мен ... ... ... ... ... алу үшін арналған.
Бұл бөлім келесі шоттар тобынан тұрады:
* 6010 шоты ... мен ... ... ... арналған.
* 6020 шотында сатылған өнімді қайтарумен байланысты операциялар көрсетіледі.
* 6030 шотында баға мен ... ... ... беру ... ... шоты пассивті негізгі шот болғандықтан барлық кірістер ... осы ... ... ... ... Ал ... екі шот ... активті, контр пассивті шоттар болып табылады. Бұл екі шот негізгі шоттағы соманы дәл ... ... ... рөл ... 6010 ... ... тұрған сома осы екі шоттардың дебеттік айналым сомаларына азайтылады. Осы бөлімшенің шоттарына қатысты проводкаларды құрастыру үлгісін келесі ... ... ... ... қызметтер бойынша алынған кірістің есепте көрсетілуі:

Операциялардың құрылымы
Шоттар корреспонденциясы
Дебет
Кредит
1
2
3
11
Сатылған өнім мен көрсетілген қызмет кірісы
1010, 1030
1210, 1240
2110,2140
6010
22
Болашақ кезең кірісына жатқызылған ... ... ... ... ... кезең соңында 6010 шотын жабу
6010
5610
44
Сатып алушылар мен тапсырыс
берушілермен төленбеген сатылған
өнімді қайтару
6020
1210,1240, 2110, 2140
55
Сатып алушылар мен ... ... ... берілген алдын - ала төленген сатылған тауарларды қайтару
6030
3320
3340
66
Баға мен сатылым бойынша жеңілдік ... ... ... 6020 және 6030 ... жабу.
5610
6020
6030
*Типтік шоттар жоспары негізінде құрастырылды
Типтік шоттар жоспарының 6 бөлімінде келтірілген ... кіші ... ... ... ... ... ... жұмыстар, қызметтерді) сатумен байланысты алынатын кірісатр есебін жүргізеді. Шоттар жоспарының келесі ... ... да ... ... ... есептері кәсіпорындастырылады. [12]
Кірістердің негізгі түрінің ... ... ... ... ... бұл кіріс сомасының салық есебі тұрғысынан да қаралатын маңызды бап ... ... ...
Корпоративті кіріс салығының төлеушілеріне - Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі мен мемлекеттік кәсіпорындар және Қазақстан Республикасында кіріс ... ... ... ... ... асыратын резидент емес тұлғалардан басқа барлық заңды резидент тұлғалар жатады.
Салық салыну оъектілеріне ... ... ... ... ... Төлеу көздеріне салық салынатын кіріс;
* Қазақстан Республикасында тұрақты қызметтен алатын заңды тұлғалардың, резидент емес тұлғалардың таза ... ... ... ... Республикасының салық кодексінің 80-103,105-114 баптарында қарастырылған түзетулерді ескере отырып жылдық жиынтық таыс пен шегерімдердің арасындағы айырма болып келеді.[23]
Резидент болып ... ... ... ... жиынтық кірісы Қазақстан Республикасында есепті кезең ішінде алынуға тиіс кірістердін тұрады:
* Тауарды ( қызметті, ... ... ... ... ... ... ( ... газ скважиналардан басқасын) сату кезінде құнның өсуінен түскен кіріс пен қатар амортизацияға жатқызылмайтын активтердің құнының ... ... ... ... ... ... ... түскен кіріс;
* Күмәнді міндеттемелер бойынша кірістер;
* Мүлікті жалға берумен байланысты кірістер
* Кәсіпкерлік қызметті шектеу немесе тоқтатуға берілген ... ... ... ... ... ... ... активтердің құынынң өсуінен түскен кіріс;
* Табиғат ресурстарын алудағы жүргізілген геологиялық зерттеулер мен дайындау жұмыстарына ... ... ... ... кірістер
* Ортақ үлестік меншіктен алынған кірісті таратудан түскен кіріс;
* Қарыз алушыға жүктелген немесе ол мойындаған айыппұлдар және ... ... ( ... ... апарылған негізделмей ұсталған айыппұлдарды, өсімпұлдарды қайтару)
* Алдында ескерілген шегерімдер бойынша алынған компенсация;
* Қайтарымсыз алынған ... ... ... ... ... ... ... Теріс бағамдық айырмадан асқан оң бағамдық айырманың асқан сомасы;
* Әлеуметтік аумақ объектісін ... ... ... ... асуы ... 12 және ҰҚЕС стандартының 28 пункті бойынша ... ... және ... ... үшін ... ... ... қатысты ағымдағы салықтық міндеттемелерді тануға тиіс. Егер ағымдағы және ... ... ... төленіп қойған сома осы кезеңдер үшін төленуге тиіс сомадан асып түссе, онда субъект асып түсу ... ... ... ... ... Кәсіпорын өткен кезең үшін ағымдағы салықты өтеу үшін өткен кезеңге ауыстырылуы мүмкін салықтық залалға байланысты пайда мөлшеріндегі активті ... ... ... ... ... уақытша айырмалар бойынша кейінге қалдырылған салықтық міндеттемені тануға тиіс.
Ол үшін:
* ... ... ... және ... ... ... болашақ кезеңге ауыстыру;
* субъект бастапқыда өзіндік құн ретінде ... ... ... ... немесе міндеттеменің баланстық құнының өзге нысаны;
* күтіліп отырғандай, болашақ кезеңдерде шегерілетін немесе салық салынатын кіріске енгізілетін активке немесе ... ... сома ... ... бойынша тануға тиіс.
Мұндай айырмалар бизнесті біріктіру немесе жеке ... ... ... бастапқы сатып алу кезінде туындауы мүмкін. Мысалы, кейінге қалдырылған ... ... ... ... ... ... ... сатып алынған активке жатқызылатын сома сатып алатын күні оның әділ құны болып табылса, бірақ ол бойынша болашақ салықтық шегерімнің ... ... ... ... ... ... ... шамасымен заң жүзінде шектелген болса, танылады.
Салық салынатын кіріс - салық заңына сәйкес анықталатын есепті ... ... ... ... ... ... салынатын кірісті жиынтық кіріс сомасынан барлық шығындарды (кәсіпкерлі қызметпен байланысты) алып тастағанда анықталады. [23]
Төленуге тиіс кіріс салығы - ... ... ... ... және ... ... төленуі тиіс салық сомасы.
Есепке алынған кіріс - шығынмен қатысты шегерімдерді алып тастағанға дейінгі ... ... ... ... ... аз ... ... тұрып қаржылық нәтиже туралы есептілікте көрсетілетін тоқтатылған қызметтен тұратын есепті кезең бойынша кіріс және шығын.
Есепті ... ... ... үшін ... ... ... ... барлық шығындарын алып тастағанда анықталады, алайда салық кодексіне сәйкес барлық шығындар салық салынуы тиіс ( тұрақты ... деп ... ... есеп ... ... заңнамасынан басқаша болғандықтан шегерімдер алып тастағанға дейінгі қаржылық кіріс немесе салық салынатын кіріс бір-бірінен ажыратылады, алайда бұл ... ... бір ... ішінде жойылады ( уақытша айырмалар). Осылайша салық салынатын кірісті анықтау үшін есепті кірісті тұрақты және ... ... ... ... ... ... ... айырма
+ (-) ... ... ... ... байланысты шығындар есебі 7710 деп аталатын активті ... ... ... ... ... ... кезде Дт 7710 Кт 3110 корреспонденциясы құрастырылады. 7710 шотында ... ... ... ... да ... ... соңында қаржылық нәтижеге апарылады, яғни Дт 5610 Кт 7710 шоттарында жазылады.
2.2 Басқа да кірістер ... ... ... ... ... яғни негізгі емес қызметтен түскен кіріске 6110 бөлім жатады. 6100 бөлімі қаржыландырудан түскен кірісті есепке алу үшін ... ... ... шоттар тобынан тұрады:
* 6110 шотында қаржылық актив бойынша кірісті алу ... ... ... ... берілген қарыз бойынша.
* 6120 - бағалы қағаз ... ... ... ... ... алу операциялары бейнеленеді.
* 6130 шотында активтерді қаржылық жалға берумен қатысты кіріс ... ... ... бейнеленеді.
* 6140 шотында жал келісімшарты бойынша иесі мен ... ... ... ... ... ... алумен байланысты операциялар көрсетіледі. Бұл операцияның мақсаты - жал төлемдері мен ... ... ... ... кірісті алу.
* 6150 - әділ құны бойынша бағаланып, қаржылық актив пен міндеттемелердің әділ құнының өзгеруінен түскен кірістерға ... ... ... 6160 ... ... қаржыландырудан түскен кірістерға қатысты операциялар бейнеленеді.
Кесте 8
6100 бөлімі бойынша типтік операциялардың шоттар корреспонденциясы:
Операциялардың құрылымы
Шоттар корреспонденциясы
Дебет
Кредит
1
2
3
Алынған қаржылық ... мен ... ... ... ... ... сыйақыны есептеу
1270
2170
6110
6160
Акциялар бойынша және құндық әдісі бойынша ... ... ... ... ... ... жалға берілген активтер бойынша кірістерды есептеу
1270
6130
Келесілерді қайта бағалау нәтижесінде инвестициялық жылжымайтын мүліктің бастапқы құнының өсуі
- құнды ұлғайту
- ... ... ... ... ... ... бойынша кірісті есептеу (ғимаратты, жерді немесе олардың бөліктерін жалға беруден түскен жал төлемі)
1260
2160
6140
Қаржылық құралдардың әділ құнының ... ... ... ... ... ... кестенің жалғасы
1
2
3
Депозиттік және жинақ шоттарында ақша - қаражаттарды ұлғайту мақсатында сыйақы пайызы есептелінді
1050
6110
Қаржылық инвестицияларды бір топтан ... ... ... баланстық құнынан әділ құнының өсу сомасына
1120,1140
1150,2030
2040
6150
Ассоияциялық және біріккен активтерді қайта бағалау нәтижесінде инвестицияның баланстық құны үлестік қатысу сомасына өскенде
2210
6150
немесе
6410
Облигациялардың құны ... ... ... ... бейнелеу
1150
6160
6110 шоттар бөлімінің есепті кезең соңында жабылуы
6110
6160
5610
* ... ... ... ... ... ... тағы басқа кірістерды есепке алу үшін қажет. Бұл бөлімше келесідей синтетикалық шоттарды қамтиды:
6210 шотында ... ... ... ... қатысты операциялар бейнеленеді. Мысалы: негізгі құралдарды, материалды емес активтерді, қаржылық активтерді сатқанда.
6220 шотында қайта ... ... ... ... түскен кірістер операциялары көрсетіледі.
6230 - мемлекеттік субсидияны алумен байланысты кірістер операциялары шоты.
6240 шоты - ... ... ... ... сай, кіріс және шығын есептілігіне кіріс түрінде бейнеленетін активтердің құнсыздануынан түскен зиянды жабудан түскен кіріс ... ... ... есептіліктерде шетел валютасының бірліктерін бірдей көлемде көрсету нәтижесінде пайда болған бағамдық айырмадан түскен кіріс операциялары ... ... ... ... жалға берілген активтер бойынша кіріс алу операциялары бейнеленеді.
6270 шотында биологиялық активтердің әділ ... ... ... кіріске қатысты операциялары көрсетіледі.
6280 жоғарыда көрсетілмеген тағы басқа кірістерды алумен байланысты операциялар ... ... ... ... ... ... шарттарын бұзу үшін салынған санкциялардан түскен кіріс. Заңға сәйкес, ... беру ... өтіп ... ... ... ... ... қалпына келтірілген бағалық міндеттемелер сомасы
- қызметкерлерге сыйақыны берудің актуарлық ... ... ... тағы ... ... да кірістердің есебін жүргізуші осы шоттардың барлығы пассивті болып табылады, олардың кредиттік айналымы есепті кезең бойында алынған кіріс ... ... ... кезең соңында есепке алынған кіріс сомалары бұл шоттардың уақытша шоттар болуына байланысты 5610 ... ... ... ... емес тағы да ... қызметтер нәтижесінде алынған кірістер есебі шоттарда көрсетілуін қарастыру үшін ... ... ... Онда 6200 ... ... нақты қандай шаруашылық операциялары көрсетілетіндігі айқындалады.
Кесте ... ... ... операциялардың шоттар корреспонденциясы:
Операциялардың құрамы
Шоттар корреспонденциясы
Дебет
Кредит
1
2
3
Материалдық құндылықтарды, материалдық емес активтерді, негізгі құралдарды, қаржылық және тағы басқа активтерді сатып алушыларға, тапсырыс берушілерге, ... ... ... ... сатудан түскен кіріс.
1010
1210
1220
1230
1240
6210
Төлемі кейінге қалдырылған материалдық құндылықтарды , материалдық емес активтерді, негізгі құралдарды, қаржылық және тағы ... ... ... ... ... және жеке ... ... құралдар өтеусіз келіп түскенде
2410
6220
Заңды және жеке тұлғалардан материалдық емес ... ... ... ... және жеке ... ... және тағы ... қорлардың өтеусіз келіп түсуі
1310
1350
6220
Заңды және жеке тұлғалардан өтеусіз келіп ... ... ... ... шотқа түскенде
1030
6230
Мемлекеттік субсидиялар депозиттік және арнайы шоттарға түскенде
1060
1070
6230
Сатуға ... ұзақ ... ... ... ... ... жабу
1510
1520
6240
Шетел валютасында көрсетілген қысқа мерзімді берілген қарыздар бойынша қысқа мерзімді инвестициялар, қаржылық ... ... оң ... ... ... ... бағамының өзгеру нәтижесінде сатып алушылардың, тапсырыс берушілердің, біріккен,еншілес ... ... ... ... ... ұлғаюы
1210
1240
6250
Валюталық айырбастаудың нарықтық бағамының өзгеру нәтижесінде кассадағы, банктік шоттағы ақша - қаражаттарының курстық айырмасынан түскен ... ... ... бағамының өзгеру нәтижесінде пайда болған қысқа және ұзақ мерзімді аванстар бойынша қарыздың ұлғаюы
1610
2910
6250
Валюталық ... ... ... ... шетел валютасындағы қысқа және ұзақ мерзімді қарыздар бойынша міндеттемелердің азаюы
3010, 3020
4010, 4020
6250
9-шы кестенің жалғасы
1
2
3
Валюталық айырбастаудың нарықтық бағамының өзгеру нәтижесінде ... ... ... ... ... кәсіпорындар алдында ұзақ және қысқа мерзімді міндеттемелердің азаюы (шетел ... ... ... бағамының өзгеру нәтижесінде шетел валютасында алынған аванстар ... ... ... ... жал бойынша жал төлемін есептеу
1260
6260
Жүргізілген қайта бағалау нәтижесінде биологиялық активтердің бастапқы құнының ұлғаюы
2510
2520
6270
Ағымдағы жал бойынша төленуі тиіс айыппұлдар, өсімпұлдар
1260
6280
Өткен есепті ... ... ... ... қарыздар сомасының кассаға түсуі
1010
6280
Сақтандыру келісім-шарты бойынша зиянды қалпына келтіру сомасының кассаға түсуі
1010
6280
Артық шыққан ақшаның кассаға есепке алынуы
1010
6280
Алдында есептен шығарылған ... ... ... ... шотқа түсуі
1040
6280
Түгендеу нәтижесінде алдында есепке алынбаған негізгі құралдарды есепке алу
2410
6280
Дайын өнімнің, тауарлардың, материалдардың және тағы басқа ... ... ... ... ... ... ... есептен шығару
3010-3020
6280
Жеткізушілердің, еншілес, біріккен кәсіпорындардың кредиторлық қарыздың талап етілмейтін сомасын есептен шығуы
3310, 3330
4110-4130
6280
Сотқа беру мерзімі өткеннен кейін алынған аванстар бойынша ... ... ... қарыздың есептен шығуы
3510
4410
6280
Сотқа беру мерзімі өткеннен кейін алынған аванстар бойынша талап етілмеген тағы ... ... ... ... ... ... ... заңды шағымдар бойынша қолданылмаған ұзақ мерзімді қорларды орнына келтіру
4220
6280
6200 бөлімінің ... ... ... соңында жабылуы
6210, 6220, 6230, 6240, 6250, 6260
6270, 6280
5610
* Типтік шоттар жоспары негізінде құрастырылды
6300 бөлімі - ... ... ... кірістер операцияларын көрсетуге арналған.
6310 шотында тоқтатылған қызметпен байланысты сатылған активтер ... ... ... есеп айырысу операциялары бейнеленеді.
6300 бөлімшесінің шоттарында келесідей операциялар тіркеледі.
Кесте 10
6300 бөлімі бойынша типтік операциялардың шоттар корреспонденциясы:
Операциялардың мазмұны
Шоттар ... ... ... ... ... ... ... 1210-1240, 1280
6310
Есепті кезең соңында 6310 шотының жабылуы
6310
5610
* ... ... ... ... ... ... - ... қатысу әдісімен ескерілген кәсіпорынның кіріс үлесін көрсетуге арналған.
Бұл бөлім келесі шоттар тобынан тұрады:
6410 шотында ... ... ... ескерілген, ассоцияциялық кәсіпорынның кіріс үлесі көрсетіледі.
6420 шотында үлестік қатысу әдісімен ескерілген, біріккен кәсіпорынның кіріс ... ... ... ... ... операциялардың мазмұнымен келесі кестеден танысуға болады.
Кесте 11
6400 бөлімінің типтік операциялардың шоттар корреспонденциясы:
Операциялардың ... ... ... инвестордың үлесі ұлғаюымен қатысты, үлестік қатысу әдісімен ескерілген ... ... ... ... ... ... 6410 және 6420 шоттарының жабылуы.
6410
6420
5610
* Типтік шоттар жоспары негізінде құрастырылды
Тағы да айта кететін жайт ... есеп шот ... ... төтенше жағдайлардан түскен кірістер қазіргі шоттағы тағы басқа кірістерғы жатқызылады. Қазіргі ХҚЕС ... ... ... ... ... ... төтенше жағдайлар бойынша кірістер 6280 тағы басқа кірістер шотына жатқызылады.Төтенше жағдайға басшының шешіміне байланыссыз және ... ... ... тән ... өте сирек кездесетін операциялар мен оқиғалар жатады.
Бұл оқиға өте сирек болатындығына қарамастан, ауытқу (аномалдық) сипатына ие, ... ол ... ... ... ... ... мәнді әсер етуі мүмкін.
Кей жағдайда төтенше жағдайды әдеттегі жағдайдан ажырату өте қиынға түседі, ... бір ... ол ... ... ... болып көрінсе, ал екіншісіне ол дәстүрлі жағдай болып табылуы мүмкін.
Егер оның келесі сипаттамасы бар болса, операция немесе оқиға ... ... ... мүмкін:
- өте сирек болса;
- жай немесе әдеттегі қызметтің бір бөлігі болып табылмаса.
Енді біз ... ... екі ... ... ... ... астықтың басым бөлігін шегіртке жойып жіберген. Бұл құбылысты төтенше жағдай ... ... ... ... ... ... ... басым бөлігі алынбай қалған. Осының салдарынан кәсіпорын ... ... ... зиян ... Дегенмен де, бұл құбылыс төтенше жағдай ретінде ... ... ... ... жағдай ретінде қарастыруға болмайды, атап айтсақ:
- валюта ... ... ... ... ... ... ... мүліктерді, құрал-жабдықтарды, инвестицияны сатудан немесе есептен шығарған кездегі алынатын кірісті немесе зиянды;
- ... ... алып ... корпоративті кіріс салықтарының мөлшерлемесінің төмендеуі т.б.
Тоқталылған операциялардан және төтенше ахуалдан алынған зиян мен ... ... мына ... ... шоты ... ... 6280тағы басқа кірістер шоты. Табиғат апаттарынан болған өтелмейтін зияндар мүмкіндігінше сақтандыруды қажет етеді, ол үшін кәсіпкерліктің тәуекелділігіне ... ... ... Бұл ... яғни ... ... жасалмаса, олар сақтандырушы кәсіпорындарынан өтем ақысын ала алмайды, яғни өтелмейді.
шоты қазіргі 6280 шотында көрсетілген. Бұл шотта ... ... ... зиян ... ... ал ол ... өз ... толық деңгейде сақтандырмағандықтан және кәсіпкерлік тәуекелділіктің де есекерілмегендігінен пайда болады.
Кей жағдайда бұл сақтандырушының (кәсіпкердің) саналы әрекетінен де болуы ... ... ... ... ... ... қорлар, ақша қаражаттар шоттарымен корреспонденцияланып, келген зиянның сомасын көрсетеді. Кей кезде кәсіпорын ... ... ... ... ... мүмкін. Мысалға, сақтандырушы кәсіпорын жойылған мүліктің толығымен қалдық құнын өтеп берсе, ал кәсіпорын сол жойылған мүліктен ... ... ... оны іске ... ... ... онда ... аз да болса кіріс табуы мүмкін. Табиғат апатының нәтижесінде жойылған басқа да активтерді ... ... т.б.) тап ... ... есептен шығарады.
2.3 ЖШС-нің кірістерінің есебі
Жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің кірістерінің есебін қарастыруға мүмкіндік беретін бірінші ақпарат көзі есеп ... ... ... ... көзі ... нысаны болып табылады. Есеп саясатын осы жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... республикасының заңнамалық және басқа нормативтік-құқықтық актілерге, Ұлттық қаржылық есептілік стандарттарына, Типтік шоттар жоспары негізінде құрастырылған жұмысшы шоттар жоспарына және де ... ... ... ... ... ... Есеп ... сәйкес ЖШС-нің кірістер келесі көздерден алынады:
* Қызмет көрсету жұмыстарынан;
* Тауарлы материалды құндылықтарды сатудан;
* Құрылыс монтаж жұмыстарынан;
* ... ... ... ... ... негізінде;
* басқа да.
ЖШС-нің есептіліктің мәліметтерін талдауы жасай отырып онда кірістердің барлық түрлерінің артқандығын байқаймыз. 2011 жылы ... ... ... 77,68 %-ға ... ... ... ... қызметтен түскен пайда да 115,56 %-ға немесе 3 766 295 мың ... ... ... кіріс 8 635 мың теңгеге және бағам айырмасынан ... ... та 232 067 мың ... ... Таза ... 2011 жылы 2010 ... ... 4 179 893 мың теңгеге немесе 9,24%-ға артығымен орындалғанын көреміз.
Кірістердің бухгалтерлік есебін ... ... ... кірістердің салықтық есебінің ерекшеліктеріне тоқталамыз.
Есепті кезең ішіндегі шығынмен байланысты салықты төлеу шығындары немесе есептелінген кірістің потенциалды азаюы сомасы - ... ... ... ... ... сома. Салықтың сомасы салық кодексімен сәйкес анықталады. ... ... ... ... кірісті анықтайтын ережелер есепті кірісті анықтайтын есепті саясаттан айрықша болып келеді.
Тұрақты айырмалар салық салынатын кіріс пен есепті ... ... ... ... болу ... бірі ... бір ... бір есептіліктің құрамына кіріп, екіншілердің құрамынан шығарылады ... ... ... ... ... ... ... кірісті анықтағанда қалыпты шегірімдер болып саналмайды, алайда бұл шығындар есепті ... ... ... ... ... ... ... деп атаймыз.
Тұрақты айырмалар - есепті кезеңдегі салық салынатын кіріс пен есепті кіріс арасындағы айырма. Олар ... ... ... ... ... ... кезеңде өтелмейді.
Үнемі болатын айырмашылықтар кәсіпорын өз қызметі үрдісінде ... тиіс ... ... кірістермен байланысты. Бұндай айырмашылықтардың мысалы, кіріс есебінің бір бөлігі мемлекеттік облигациялар бойынша ... ... ... ... ... заңы бойынша салыққа жатпайды. Оның тағы бір мысалы: жұмысшыларға төленетін материалдық көмек және есепте негізгі қызметтің шығындары ретінде ... ... ... ... ... жатпайды.
Үнемі болатын айырмашылықтар жиынтық салыққа ғана әсер етпейді кіріске салынатын салықты бөлуде практикалық жағынан да теориялық жағынанда қиындық туғызбайды. ... ... ... біз есепті кірісті анықтағанда қолданылатын әдістен ерекшеленетін салық салынатын кірісті анықтағанда қолданылатын амортизациялық әдісті ... ... ... - ... салу және ... ... ... айырмашылықтардың тууына себеп, белгілі бір екі жақты соманы ... ... ... есеп ... ... ... тауар түспей, қызмет көрсетілместен бұрын кірістер есебіне кіргізіліп қойылады, бірақ салық салу ... ақша ... ... болса, кірісті алдын ала кіргізіп қоюға рұқсат етеді немесе талап ете алады.
Салық салудан түскен кіріс есебіне кірістірілген осы ... ... ... ... ... ... есеп беру ... әр түрлі болады. Оның тағы бір мысалы, салық салу кірісын анықтауда қолданылған амортизациялық әдістің кіріс есебін анықтауда қолданған әдістен ... ... ... ... айырмашылықтар деп аталады.
Кесте 9
Уақытша айырмашылықтар туғызатын жағдайлар:
Қаржылық есепті құру мақсатында қолданылған әдістер
Салық салу мақсатында қолданылған ... ... ... ... ... деп ... ... мойындау
Алынған кірістер
Есептеу әдісіне сәйкес кіріс деп саналмайды
Валдық шығындарды мойындау
Негізгі құралдар
Жөндеуге шыққан шектелмеген шығындар
Жөндеуге кеткен ... жыл ... ... ... тобының баланстық құнының 10% пайызын шығарып тастайды.
Амортизация
Өндіріс орнының есептік саясатының анықталған әдісі
Салық салу заңы бойынша ... ... ... алу және ... ... ... бойынша мойындау
Төлеу сәтіндегі мойындау
9-шы кестенің жалғасы
Төленуге тиісті шот
Күмәнді қарыздар бойынша жеңілдік пен резервтерді ... ... ... қорлар
Орташа құн бойынша тауарлы- құндылықтарды бағалауды қолдану
Тауарлы-материалдық қорларды бағалауда FIFO әдісін қолдану.
*Дерек көзі: ҚР Салық кодексі негізінде құрастырылған ... ... ... ... ... жойылуы бірнеше есепті кезеңде болуы мүмкін. Бұл уақытша айырмалардың түрі мен сомасы ... ... ... есептіліктің қолданушыларына өте пайдалы. Уақытша айырмалардың эффектісінің көрсетілуі әдісі өзгеруі мүмкін. Кейде ақпарат қаржылық есептіліктің түсіндірме ... ... ал ... ... есептің уақытша айырмалардың салықтың эффектесінің қолдануында көрсетіледі.
Салық салынғанға дейін есепті кіріс 100000 а.б. ... ... ... Егер ... ... 30% онда ... бойынша шығындар 30000 ( қаржылық мақсаттар негізінде).
Мысалы, есепті кезеңде сатудан түскен кіріс ... ... ... ... бар деп ... Бұл ... ... егер кәсіпорын бухгалтерлік есеп негізінде есептеу әдісін қолданып ал салықты есептеуде кассалық әдісті қолданса. Мысалы:салық салынатын кіріс сомасы 20000-ға тең ... онда ... ... ... ... ... тек 6000 болады.
Кіріс салығы бойынша шығындар 30%*100000а.б. =30000
Төленуге тиіс салық 30%*100000а.б.= 6000а.б..
Бұл сомалар ... ... ... көлеміндегі салықтық төлемдерді кейінге қалдырады. Басқаша айтқанда, кәсіпорын қазіргі кезде 6000 а.б. және болашаққа 24000а.б. төленуі ... ... жылы ... ... ... ... ... 80000а.б.үлкен болса, онда кейінге қалдырылған салық бойынша кредиторлық қарыз 24000а.б. сомада өтеледі.
Уақытша айырмалар келесі операциялар нәтижесінде ... ... ... ... ... дебетінде немесе кредитінде көрсетілетін айырмалар. Мысалы: 2009 жылы бағалы қағазды сатудан зиян 200 ... ... ал 2009 жылы тағы ... ... ... ... 300000а.б. көлемде кіріс алынды.
Кесте 11
Уақытша айырма сомасының анықталуы:
Шартты ақшалай бірлік есебінде
Бухгалтерлік ... ... ... айырмалар
1
2
3
2005 (200)
-
200
2006 300
100
(200)
Барлығы:
100
-
*Дерек көзі: ҚР Салық кодексі ... ...
Б) ... ... бірдей емес бухгалтерлік және салықтық есепте қолданылатын айырмалар
В) кіріс бойынша шығындар есебіне жатқызылған ... ... ... ... бір ... кезеңнің салық салынатын кіріс көлемінде және екіншісінің есепті кірісында көрсетілсе, онда есепті кезеңдер ... ... ... ... қажеттілігі туындайды. Мұндай уақытша айырмалардың пайда болуы келесі жағдайларда пайда болуы мүмкін.
Егер белгілі бір сома ... ... ... салық заңына сәйкес барлық салынатын кірістан шегеріліп және қаржылық ... ... ... ... ... ... ретінде салық салу мақсаттарындағы жеделдетірілген негізгі құралдардың амортизация әдісін қолануды келтіруге болады.
Егер сомалар кіріс және ... ... ... ... ... ретінде көрсетіліп, алайда келесі кезеңдерде салық салынатын кірістан ... ... ... Мысал ретінде, тек олардың пайда болған кезде салық салынатын кірісті анықтағанда шегерілуі тиіс ... ... ... ... жатқызамыз.
Мысалы, кәсіпорын бастапқы құны 90000а.б., эксплуатациялық мерзімі 5 жыл ... ... ... ... ) негізгі құралға амортизацияны есептейді, ал салық кодексі мұндай негізгі құралдарға тікелей сызықтық ... ... ... ... ... ... ... және салық салынатын кіріс арасындағы пайда болатын айырма ... ... ... ... ... ... және ... салынатын кіріс арасындағы пайда болатын айырма:
Жыл
Жыл ішіндегі есептелген амортизация сомасы
Айырма
Есеп саясаты бойынша
Салық ... ... ... ҚР ... ... ... құрастырылған
Осы кестеден тек амортизация сомасын шығынға жатқызғанда ғана айырмалар пайда болатыны анық көрініп тұр. Мұндағы алғашқы жылдары ... оң ... ... ... - теріс. Негізгі құралдар бүкіл эксплуатациялық ... ... ... байланыссыз шығынға бір сома
(амортизация базасы) жатқызылады.
Қаржылық және ... ... ... әр ... ... ... шартталған, айырмалар пайда болатын жағдайлар жиі кездеспейді. Олардың қатарына келесілер жатқызылады. ... ... ... ... ... ... бағасы ретінде активті бағалаудың ұлғаюы қолданылады.
Кейде ... ... ... ... ... ... индексациялау негізінде салық салынатын базасының есептеуін сұрауы мүмкін, мұндағы активтің баланстық бағасы өзгеріссіз қалады.
- Сатып алу ... ... ... ... ... құрылған, мүлік салығын есептегендегі қолданылатын активтердің бағасынан активтерді бағалауда кемшіліктер аз кездеспейді.
Салық салынатын кіріске қатысты шығындар-ағымдағы қызметтен алынған ... ... ... ... Бұл ... ... ... төлеген салық сомасына тең және тең емес болуы мүмкін. Бұл сома салық кодексі негізінде анықталады.
Көптеген ... ... үшін ... ... ... ... әдіс ... жүргізген тиімді болып келеді. Сонда кіріс және шығын есептілігінде көрсетілген салық бойынша шығындар бюджетке төленуі тиіс сомаға тең ... ... ... тәжірибе жалпы қабылданған стандарттарға сәйкес есептелген кіріс арасында айырмашылық болмаған кезде қолданады.
Мұндағы салықты есептеудің бухгалтерлік жазбасы келесі:
Дт ... ... ... ... ... ... тиіс салық бойынша міндеттеме 3110
Егер кәсіпорын есептеу негізінде салық есебінің ... ... ... ... ... қолданса, онда кіріс салығы бойынша шығындарды салық кодексі бойынша төленуі тиіс сомада мойындағанда бұл есепті кезеңдегі ... пен ... ... принципін бұзуға әкелуі мүмкін.
Кейінге қалдыру әдісінің негізгі мақсаты - салық салынуға дейін қаржылық ... ... ... кірістер мен шығындардың сәйкестігін қамтамасыз ету. Кейінге қалдырылған кіріс көлемін анықтағанда ерекше назар уақытша ... ... ... ... есепті кезеңде жиналып, аванспен төленген салық сомасының есептеуіне аударылады.
Кейінге ... ... ... ... ... ... ... тұрақты айырмада түзетілген есепті кірісті ескере отырып есептеледі.
Бұл сома қаржылық нәтижелер ... ... ... ... ... ... бюджетке төленетін ағымдағы міндеттемелер сомасы анықталады
( уақытша айырмаларды ескере отырып). Егер уақытша айырмалар оң болса, онда ағымдағы міндеттемелер сомасы ... ... ... көп болып келеді және алдын-ала төленген шығын ретіндегі кейінге қалдырылған салықтық ... ... ... ... ... ... ... 7710
Кт Кейінге қалдырылған салық 4310
Кт Бюджетке төленуі тиіс салық бойынша міндеттеме 3110
Егер уақытша айырмалар теріс ... онда осы ... ... ... ... кіріс салығы бойынша шығындар сомасы бюджетке төленуі тиіс салық міндеттемесін аз болады. ... ... ... ... міндеттемелер.
Егер бұл айырмалар 1 есепті кезеңде жойылса (мысалы, кассалық және есептеу әдісі бойынша кірістер мен шығындарды мойындау ... олар ... ... ... ... ... болып көрсетілуі керек. Егер айырмалар бірнеше есепті кезеңде жойылса (мысалы, үмітсіз қарыздар бойынша түрлі амортизация ... ... ... нәтижесінде пайда болады) онда олар баланстың ұзақ мерзімді ... ... ... ... қалдыру әдісі бойынша есепті кезең салықтарды төлеуге қатысты шығындар келесілерден тұрады.
* ... ... ... ... Басқа кезеңдерге кейінге қалдырылған немесе басқа кезеңдерден келген ... ... ... ... ... ... ... болған уақытша айырмалардың салықтық эффектілері кіріс салығының ... ... ... ... ... Кейінгі кезеңдерде пайда болатын ағымдағы есепті кезеңде жойылатын бөлек уақытша айырмалардың салықтық эффектілерді бастапқы анықталған салық қойылымын қолдана отырып, анықтауға ... ... ... ... ... үшін ... ... айырмалар топталуы мүмкін. Қаржылық есеп курсында кіріс салығы кейінге қалдыру әдісі бойынша көрсетіледі.
Міндеттемелер әдісіне сай, ... ... ... ... ... салық эффектісі - болашақ шығындарды ұзақ мерзімді төленуін білдіретін баланста > бабы ... ... ... және > бабы ... ... ... ... қалдырылған салықтар кіріс салығының қойылымының өзгеруіне сәйкес түзетіледі. Бұл әдіс ... қа сай ... ... ... ... ... ... кіріс салығының тізімі:
* Ағымдағы жылы бюджетке төленуі тиіс салық сомасы салық заңына сай міндетті болып есептелетіндіктен ағымдағы салық міндеттемелер есептеледі
* ... ... ... ... ... ( егер олар мәлім болса) берілген есепті кезеңде баланста кейінге қалдырылған салық немесе міндеттеме салып көрсетілетін ... ... Бұл ... ... нақтырақ көрсетіліп және болашақ кезеңде жойылатын актив пен міндеттеме нақтырақ көрсетілуі керек.
* Егер кейінгі ... ... ... осы ... ... ... ... анықталады.
* Есепті кезеңде кіріс салығы бойынша шығындар ретінде көрсетілетін сома анықталады.
Сонымен, міндеттемелер әдісі бойынша есепті кезең бойынша ... ... ... ... ... ... ... тиіс салықты есептеу
* Ағымдағы кезеңде пайда болып ... ... ... ... ... төленген немесе аванспен төленген салық сомалары
* Кіріс салығының қойылымының өзгеруін бейнелеуге қажет баланста
* > бабы ... ... ... ... ... ... қалдыру әдісі, немесе актив-міндеттеме әдісі бойынша анықтаймыз.
Баланста кіріске салынатын салық былай көрінеді.
* Қазіргі сәтте төлеуге жататын салық міндеттемелер деп ... ... ... төленетін немесе болашақта салықтық жеңілдік болуы мүмкін кейінге қалдырылған салықтар акционерлік капиталға кірмейді, баланста активтер немесе міндеттемелер бабы бойынша көрсетіледі.
Кейінге ... ... ... ... ... ... ескеру керек. Кейінге қалдырылған салықтардың қойылымы салық қойылымына және басқа салықтық нұсқаулар мен ережелерге, кейінге қалдырылған ... ... ... ... ... тиіс. Мысалы, мына жағдайды қарастырайық, фирманың есептік кірісы салық салмастан бұрын 100000а.б., салықтық ... 34%, онда ... ... ... қаржылық есеп мақсатында есептелгені 34000 а.б. құрайды. Айталық, есеп беру жылында сатудан түскен ақшаның құрамында салықтан түсетін ... ... ... ақша бар. Бұл ... ... мүмкін болады: егер кәсіпорын бухгалтерлік есептің мақсатында есептеу ... ... ... есеп ... үшін ... әдіс ... ... осы кезде салық салудан алынған кіріс 20000 а.б.-ға тең болса, онда ағымдағы салықтық төлемдер қарызы тек қана 6800 ... ... ... ... ... 34%*20000=6800а.б.
Осы екі соманың айырмашылығы 27200а.б.кейінге қалдырылған салықтар төменде көрсетіледі. ... ... ... осы ... ... 6800 ... салық төлеуге тиіс және келешекте 27200 төлеуге тиіс. Айталық, салық салынған кіріс келесі жылы 80000 есептік көрсеткіштен ... ... онда ... ... ... ... ... 27200а.б. ақша төлеумен жойылады.
Сәйкестік принципінің сақталануына қол жеткізу үшін, есеп беру ... ... ... шығындар мойындалған кірістің сомасымен көрінуі тиіс.
ХҚЕС 12 стандартына сәйкес, бір ... ... ... салынатын салықтың есебінен шығынды жабу сияқты кәсіпкер қызметінен шығын көруі мүмкін.
Бұл шығын салықтық төлемнің азайту нәтижесінде ... ... ... үнемдеуді қамтамасыз етеді.
Егер уақытша айырмалар теріс болса, онда кіріске салынған салық бойынша шығынның сомасы бюджетке төленген салықтық төлем ... ... аз ... ... ... ... ... қалдырылған салықтық міндеттеме.
Шығынмен байланысты есептелген салықтың потенциалды сомасының азаюы келесі жағдайларда шығын көтерген есепті кезеңдегі кірісті есептегенде ... ... ... ... Болашақ салық салынатын кіріс осы зиянды өтейтініне толық сенімді болу керек.
2) , , > баптарында көрсетілген ... және ... ... ... ... ... ой қалыптастыру болып табылады.
Аудиторлық дәлелдемелердің негізіне келесілер жатады:
* ... және ... ... ... алу-сату келісімдері,
* жал келісім шарты,
* қарыз келісім шарттары,
* есеп саясаты,
* кәсіпорынның кірістерн растайтын бастапқы құжаттар.
Кірістің аудиті ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның жай қызметі бойынша кіріс аудиті мен тағы басқа кірістер аудиті.[6] ... ... ... ... мүмкін болатын бағдарлама нұсқасы:

Тексеру процедурасы
Жауапты
тұлға
Уақыт
кезеңі
Ескерту-
лер
1
Есепті кезеңде кірістің болуын тексеру
2
Кірістерды және кәсіпорынның оны мойындау құқығын тиісті құжаттармен растау ... мен ... ... ... ... бойынша операциялар есебінің дұрыстығын тексеру
( толықтылық)
4
Есептілікте кіріс ... ... ... ... ( толықтылық)
5
Кіріс және шығын есептілігінде шынайы көрсетиу мақсатында кіріс көлемін дұрыс анықтауын бақылау
6
Өнімнің, қызметтің, жұмыстың өзіндік құнын, коммерциялық, басқарушы және т.б ... ... ... ... және ... сәйкес кезеңдерге жіберілуін тексеру ( нақты өлшеу)
7
Кірістердің жіктелуінің дұрыстығын және олардың кіріс және шығын есептілігінде дұрыс ... ... ... ... З.Н. ... Алматы, 2008ж. кітабынан қысқартылып алынды
Аудитор ең біріншіден кәсіпорынның ережесіне сүйеніп, кәсіпорынның кірістерін кәсіпорынның кірістерна жатқызылуының негізделуін тексеруді ... Бұл ... ... ... ... тұрады. Кіріс деп мойындалмайтын басқа заңды және жеке ... ... ... тізімін білу өте қажет. Оларға: комиссия, агенттік және т.б комитент ... ... тағы ... ... ... ... міндетті төлемдер бойынша қосылған құн салығын, алдын-ала өнім, ... ... ... үшін ... ... ... ... жұмыс, тауардың төлемін төлеу мақсатында берілген аванстар, кепілдер (егер келісім-шартта кепілді ұстаушыға ... ... беру ... Осыдан кейін аудитор кіріс және шығын есенптілігінің сәйкес баптарында дұрыс көрсетілуін тексеру мақсатында ... ... ... ... ... кірісының түрлері - қызметтің ерекшелігіне, кірістің сипаттамасы мен олардың алу мақсаттарына байланысты бөлінеді. Жай қызметтен ... ... ... мен өнімдерді сатудан түскен кіріспен жасалған жұмыспен көрсетілген қызметтен түскен кірістер жатады. Жай қызметтен ... ... ... - ... ... құжаттарында тіркелген кәсіпорынның қызметінің объектісіне байланысты болып келеді. Мысалы, егер ... ... ... ... ... ... активтерін уақытша қолдануда бергеннен түскен төлем болса, онда ... деп осы ... ... ... яғни жал төлемі болып келеді. Егер қызметтің объектісі болып басқа кәсіпорындардың жарғылық ... ... ... ... кіріс болса, онда кіріс деп осы қызметтен ... ... ... және тағы ... Бухгалтерлік есепте кіріс- дебиторлық қарыз көлемінде келіп түскен ақша-қаражаттар мен тағы басқа мүлік түріндегі ... ... ... есеп ... сомаға тең түрінде қабылданады.
Тағы басқа кірістерға кәсіпорынның активтерін уақытша қолданудан түскен түсімдер, басқа кәсіпорынның жарғылық капиталына қатысу ... ... ... ... ... бойынша пайыздар мен тағы басқа кірістерды есепке ала отырып), жай серктестіктің келісім-шарты бойынша қызмет нәтижесінде ... ... ... ... және тағы ... ... сатудан түскен кірістер, кәсіпорынның қаражаттарын қолданудан ... ... және банк ... ... ... ... түскен пайыздар. Тағы да бір ескерілетін жағдай, айтылып кеткен кірістер тағы ... ... тек ... жарғылық құжаттарында негізгі қызмет түрлеріне жатқызылмайтын қызметтен түскен жағдайда ғана ... Тағы ... ... ... ... ... бұзған үшін салынған айыппұлдар, қайтарымсыз алынған активтер, кәсіпорынға келтірген залал үшін төленген төлемдер, өткен жылдар кірісы ( есепті жылы анықталған, ... беру ... өтіп ... кредиторлық, депоненттік қарыз сомалары, активтерді қайта бағалаудан түскен кірістер және төлем төтенше жағдайлардан: өрт, ... ... ... ... ... ... Төтенше жағдайлардағы түскен кірістерға: сақтандыру төлемдері, жөндеуге келмейтін материалдық құндылықтардың құны.
Кірістердің жай және тағы ... ... ... ... тексеру мақсатында кәсіпорынның жарғылық құжаттарын мұқият қарастырып шығу керек. Жарғылық құжаттарды қарастырғанда, қызметтің негізгі ... дәл ... ... сирек кездеспейді. Мұндай жағдайда, кәсіпорынның есеп саясатында ... ... ... ... жөн. Онда негізгі қызметке мәнді болып келетін ... ... ... [9]
Аудит үрдісінде кәсіпорынның кірісын растайтын құжаттарға көп ... бөлу ... ... тағы да ... ... ... ... қажет. Бухгалтерлік кіріста осылайша кіріс келесі шарттар болғанда мойындалуы керек: кәсіпорын кірісті нақты келісім-шарт бойынша ... және ... бір ... болу ... ... ... ... ұлғаюы көзделген жағдайда. Сәйкесінше экономикалық пайданың ұлғаюына сенімділік кәсіпорын төлем ретінде ... ... ... активке қатысты, оны алуына күмәні жоқ болғанда; тауарға немесе, өнімге деген меншік құқығы кәсіпорыннан сатып алушыға көшкенде немесе ... ... ... ... және осы ... ... жұмсалған немесе жұмсалатын шығындар анықталғанда ғана пайда болады. Осы аталған шарттардың бірін орындамаған жағдайда ... ... ... ... кредиторлық қарыз пайда болады.
3.2 Кірістер есебі аудитінің әдістемесі
Нарықтық қатынас жағдайында кез келген шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... алу ... табылады.
Бухгалтерлік есептің туралы қорытынды есеп стандартының талабына сәйкес кіріс бойынша мынандай ақпараттар ашылуға міндетті деп көрсетілген.
* Өнім ( жұмыс, қызмет) ... ... ...
* ... ... Негізгі қызметтен түскен кіріс;
* Негізгі емес қызметтен түскен кіріс;
* Салық салынғанға дейінгі әдеттегі қызметтен кіріс;
* Салық салынғаннан кейінгі ... ... ... Төтенше жағдайлардан түскен кіріс;
* Таза кіріс;
Өнім ( жұмыс, қызмет) сатудан түскен кіріс, қосылған құнға салынған салықты акциздеуді және тағы ... ... мен ... ... ... ... ... сату шегерімдерін шегеру арқылы көрсетіледі.
Осы бапта негізгі қызмет кірістермен қатар, тауарлы-материалдық қорларды сатудан, қызмет көрсетуден, ... ... ... қаламақылар және ренталар, негізгі қызмет түрлеріне байланысты алынуға тиісті басқа кірістер көрсетілуі мүмкін.
Оның көлемі 6000 бөлімшесінің шоттарының кредиті ... есеп ... ... негізінде анықтайды.
Қазіргі уақытта шаруашылық сатудан түсімді есептеу әдісі бойынша анықтайды, яғни сату кезеңі деп ... ( ... ... ... ... ... және ... ұсынлған төлем талап тапсырма құжаттарындағы көрсетілген күнін айтса, шоттарға аудару күні қаражаттың келіп ... ... ... сату ... ... шеңберін аяқтаушы соңғы сатысы екені белгілі. Оның көлемі қаржы шаруашылық қызметінің нәтижесіне айналым және рентабельділік көрсеткіштеріне байланысты.
Сондықтан сату ... ... ... және ... байланысты шаруашылық операциялардың жиынтығы ретінде шаруашылықтың әкімшілігінің тұрақты назарында. Оны жоспарлау шаруашылықты тапсырыстармен қамтамасыз етуден басталады.Оның негізінде, өндіріс үрдісін кәсіпорындастырудың ... ... ... ( ... ... жоспар жасалады. Тапсырыстар өнімге тапсырыс берушілермен де, жабдықтаушылармен де келісіледі. Сатып алушылармен шарт ... онда ... ... ... ... саны және ... ... есеп айырысу көрсетіледі.
Аудитор өнімді артып-жөнелтуді және сату операцияларына тексеру жүргізген кезде ... ... ... өнім ... ... ... және ... құжаттарының дұрыс жасалғандығын;
* Өнімді артып-жөнелту құжаттарының дұрыс жасалғандығын;
* Артылып-жөнелтілгенін өнімнің ... ... ... ... және оның ... ... ... Өнім сатуға жасалған шартқа сәйкес, сатушыдан сатып алушыға өнімді жеткізіп беру шығындарын ескеріліп, босату ... ... ... ... ... ... ... талап еткен банк мекемелеріне төлемді талап ету құжаттарының дер кезінде кіріс ... Егер өнім ... ... ... босатылған жағдайда, өнімді босату құжаттарының дұрыс жасалғандығын;
* Дайын ... ... ... ... ... ... ... қызмет) жөнелту және сатудың аналитикалық және синтетикалық есебінің дұрыс жүргізгілгенін;
* Өнімді жөнелту және сату бойынша бухгалтерлік корреспонденцияларының дұрыс ... 6000 ... ... ... ... Бас ... > туралы қорытынды есеп үлгісіндегі жазулармен сәйкестігін.
Жалпы кіріс- өнім ( жұмыс, қызмет) сатудың ... ... ... ... ( ... қызмет) сатудан түскен кіріспен, негізгі өндірістің нәтижесінде сатылған өнімнің ( жұмыс, қызмет) өзіндік құнның арасындағы айырмасы ... ... ... түскен кіріс жалпы кіріс сомасынан жалпы және әкімшілік шығындардың, пайыздарын төлеу шығындарын және сату бойынша шығындарын шығарып тастау жолымен анықталады.
Шоттардың ... ... ... ... өнімнің (жұмыс, қызмет) өзіндік құнының және негізгі қызметтен кірістің есебінің әдістемесі ... ... ... ... ... есептеуге міндетті емес шектеуін көрсетсе, яғни өндірістік шығындар есебінің әдісін қолданудың негізінде ... ... ... ... және ... ... жатыр. Бұл жүйенің басты ерекшелігі- өнімнің өзінді құны, тек қана ... ... ... ... және ... яғни ... ... өзіндік құнын калькуляциялау әдісі емес, оны калькуляциялаудың шектеулі әдісі қолданылады. Тұрақты шығындарға жалпы кірістің ... ... ... ... ... емес ... түсетін кіріс, өнім өндіру және сату операцияларына тікелей байланысты емес. Ол мынандай қызмет түрлерінен жинақталатын кірістерды қамтиды:
* ... емес ... ... ... кіріс
* Акцияларды дивиденд және сыйақы түріндегі кірістер
* Бағамдық айырымнан ... ... ... органдарының субсидиялары
* Басқа да кірістер
Басқа да кірістер шотында қарыздарын шығысқа шығарудан, алынған мүліктерден кірістер, тауарлы-материалдық құндылықтарды, материалды емес активтерді және ... ... ... ... кірістер. Есепті жылы анықталған өткен жылдар кірістер роялти және өнім ( ... ... ... және оны ... ... ... емес ... басқа да кірістер.
Негізгі және негізгі емес қызметтен кіріс деп Қазақстан Республикасының 2012 жылдың 1 қаңтарынан ... ... ... ... сәйкес салық алынуға тиісті жиынтық кірісті айтады.
Сондықтан қаржылық қорытынды есепте кірісті сипаттайтын көрсерткіші салық алғанға дейінгі және салық ... ... ... деп ... ... да төтенше жағдайдардан алынатын кірістің көлемі, сонымен қатар басқа кәсіпорындарға үлестік қатынастан кіріста ... ... ... ... ... және ... түсініктеме жазуда ашылынуға тиісті.
Аудитор түсініктеме жазудағы баяндалған бұл ашуды мұқият зерттеп тексеруге міндетті. Кірістің қорытынды ... ... ... және төтенше жағдайлардың кірістерінің сомасынан тұратын таза ... ... ... ... ... 5610

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Бюджеттің кірістері, шығыстары және бюджеттік құқықтық қатынастар 7 3. Мемлекеттік борыш 1311 бет
Ирак бюджет жүйесі9 бет
Мемлекет кірістері11 бет
Мемлекет шығыстарын ұйымдастыру16 бет
Мемлекеттік кірістер38 бет
Мемлекеттік кірістер мен түсімдерге талдау жасау23 бет
Мемлекеттік кірістердің экономикалық мазмұны25 бет
Мемлекттік бюджет6 бет
Процессорлық қондырғы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь