Болашақ «Өзін-өзі тану» пәні мұғалімін оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие беруге дайындаудың ғылыми-әдістемелік негіздері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1 ОҚУШЫЛАРҒА РУХАНИ.АДАМГЕРШІЛІК ТӘРБИЕ БЕРУ ҮДЕРІСІНДЕ БОЛАШАҚ «ӨЗІН.ӨЗІ ТАНУ» ПӘНІ МҰҒАЛІМІН ДАЙЫНДАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.1 Болашақ «Өзін.өзі тану» пәні мұғалімін оқушыларға рухани.адамгершілік тәрбие беруге дайындау . әлеуметтік.педагогикалық мәселе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2 Оқушыларға рухани.адамгершілік тәрбие беруге болашақ «Өзін.өзі тану» пәні мұғалімін дайындаудың ғылыми.әдістемелік негіздері ...
1.3 Оқушыларға рухани.адамгершілік тәрбие беруге болашақ «Өзін.өзі тану» пәні мұғалімін дайындаудың құрылымдық.мазмұндық моделі
2 ОҚУШЫЛАРҒА РУХАНИ.АДАМГЕРШІЛІК ТӘРБИЕ БЕРУГЕ БОЛАШАҚ «ӨЗІН.ӨЗІ ТАНУ» ПӘНІ МҰҒАЛІМІН ДАЙЫНДАУҒА АРНАЛҒАН ТӘЖІРИБЕЛІК.ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ЖҰМЫС ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.1 Тәжірибелік . педагогикалық жұмыс мазмұны ... ... ... ... ... ... ... .

2.2 Тәжірибелік.педагогикалық жұмыс нәтижелері ... ... ... ... ... ... ...
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ...
Болашақта ел тұтқасын ұстар азаматтардың өнегелі тәрбиесі бүгінгі күн тәртібінде тұрған маңызды мәселелердің бірі: олар отансүйгіштік сезімін, білім мен біліктілігін, дағдысы мен шеберлігін, асқақ адамшылдық пен адамгершілік қадір-қасиеттерін жаңа дүниетанымдық көзқарастарын, салауаттылық дағдыларын – ұнамды мінез-құлық нормалар мен рухани – адамгершілік тәрбиесін қалыптастыру қажеттілік екені белгілі.
Болашақ жаңарған қоғамның жастарына ұлттық-патриоттық рухта тәрбие берудің сапалық деңгейін көтеріп, рухани-адамгершілік түсініктері мен ұғымдарын тәрбиелеуді білім беру мекемелері міндет етіп қойған.
Елбасы Н.Ә.Назарбаев өзінің Қазақстан Халқына Жолдауында: «...оқушыларды қазақстандық патриотизм шығармашылық жағынан дамыған жеке тұлға ретінде тәрбиелеу аса қажет… Ұлттық мінез-құлық, биік талғампаздық, тәкпәппарлық, тектілік, білімділік, биік талғам, ұлттық намыс қасиеттерін сіңіріп қалыптастыруымыз керек», - дегені мәлім [1, 2, 3]. Міне, сондықтан жеке тұлғаның рухани және жан-жақты дамуының қайнар көзі білім мен ғылымды, тәрбиені қоғам талабына сай дамыта отырып, жас ұрпақ бойында имандылық, рухани-адамгершілік қасиеттерді қалыптастыру басты міндет болып есептеледі және жалпы білім беретін орта мектептің түпкі стратегиялық нысаны мүлде жаңаша, шығармашылық тұрғыдан ойлай алатын, танымдық мәдениеті биік адамдардың жаңа легін дүниеге мәдени тұрғыдан жоғары жауапкершілікпен қарай білетін, біліктілігі жоғары азаматтарды қалыптастыру идеясы болуға тиіс.
Әр халықтың ұрпақ тәрбиелеудегі сан ғасырға созылған өзіндік тарихы, тағлымы, ой-пікірлері бар болғандықтан, оқушылардың рухани-адамгершілік тәрбиесі туралы тұжырымдар философ, тарихшы, этнограф, психолог, педагог ғалымдардың зерттеу еңбектерінен орын алған. Оның тамыры тереңге жайылып, Орхон-Енисей жазбаларынан бастап, қазақ даласының аты аңызға айнаған кемеңгер ойшыл Қорқыт атаның, «Әлемнің екінші Ұстазы» атанған данышпан, ойшыл әл Фарабидің және сол орта ғасыр дәуіріндегі ғұламалардың (Ж.Баласағұн, Қ.А.Яссауи, М. Қашқари т.б.), ХІІ-ХІХ ғасырда өмір сүрген ақын-жыраулардың (Асанқайғы, Қазтуған, Доспамбет, Шалкиіз, Жиенбет, Ақтамберді, Үмбетей, Бұқар жырау, Майлықожа, т.б.) жастарға тәрбиесі мол мұралардан бастау алады [4]. Аталған ойшылдардың еңбектері ғылыми педагогикалық тұрғыда сараланып, елін, жерін, Отанын, ұлттық мәдениетін сүйетін арлы, рухани –адамгершілігі мол, парасатты ұрпақ тәрбиелеуде баға жетпес мұра болып табылуда.
Тұлғаның рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастыру және оның өнегелі үлгілерін жастар тәрбиесінде пайдалану қажеттілігі мен теориялық-практикалық негіздері Аристотель, Сократ, Платоннан бастау алып, келесі ғалымдар еңбектерінде жалғасын тапты (Я.А.Коменский, Ж.Ж.Руссо, К.Д.Ушинский, В.А.Сухомлинский, А.С.Макаренко, Б.С.Гершунский, И.П.Подласый, Н.Е.Щуркова т.б.) [5-7].
1. Қазақстан Республикасы Заңы. Білім туралы – об образовании: Алматы: Литература, 2000.-96 б.
2. Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы «Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті экономика үшін, бәсекеге қабілетті халық үшін» ∕∕ Егемен Қазақстан. – 2004. – 19 наурыз.
3. Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасы ∕∕ Білім-Образование. – 2004. - №1. -12 б.
4. Әлемдік философиялық мұра. 1 том. – А.: Жазушы, 2005.
5. Педагогическое наследие: Я.О.Коменский, Д.Локк, Ж-Ж.Руссо, И.Г. Песталоцци.,- сост.В.М.Кларин, А.Н.Джуринский,М:Педагогика, 1987,с. 411
6. Коменский Я.А. Избранные педагогические сочинения, том 2, п/р А.И.Пискунова, М: Педагогика, 1982, с.575
7. Ушинский К.Д. Педагогические сочинение: в томах. Т 1 // Сост. С.Ф.Егоров, М: Педагогика, 1988, с. 413
8. Ш.Уәлиханов
9. Ы.Алтынсарин Таңдамалы шығармалары. - Алматы "Ғылым", 1994.- 289 б.
10. Абай. Қара сөз. Поэмалар. Книга слов Поэмы. – Алматы: Ел, 1993.-270 б.
11. Байтұрсынов А.,-Ақ жол // Өлеңдер мен тәржімелер. Мақалалар мен әдеби зерттеулер, А:Жалын, 1991,
12. Жұмабаев М. Педагогика. Алматы. 1992
13. Аймауытов Ж.,- Психология, Қызыл – Орда, 1929.
14. Шәкәрім Қ. Үш анық. Алматы. 1991.
15. Айдналиева Н.А. Болашақ мұғалімдердің эинопедагогикалық мәдениетін қалыптастырудың педагогикалық негіздері. дисс., Астана, 2010.
16. Махамедова Б.Я. Оқушыларды имандылық негізінде салауатты өмір салтын қалыптастыруға болашақ мұғалімдерді кәсіби даярлау. дисс. п.ғ.к. Алматы, 2009.
17. Демеуов А.Қ. Педагогикалық оқу орындарындағы болашақ мұғалімдерді тұлғалық-кәсіби дамыту процесінде рухани және дене тәрбиесін интеграциялау. дисс.,п.ғ.к. Шымкент. 2010.
18. Бөлетова Я.А. Болашақ мұғалімдерді қазақ халқының салт-дәстүрлерін мектептің оқу-тәрбие үрдісінде пайдалануға дайындау. дисс., п.ғ.к. Шымкент. 2004.
19. Утебаева А.Т. Ауыл мектебі оқушыларын рухани-адамгершілікке тәрбиелеудің педагогикалық шарттары. дисс., п.ғ.к. Алматы, 2007.
20. Айджанова З.Ж. Бастауыш мектеп оқушыларының рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастыру. дисс.., Ақтау, 2009.
21. Елемесова А.С. Абай мұрасындағы рухани-имандылық тәрбие идеялары. Дисс. Қарағанды, 2000.
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті
ФИЛОСОФИЯ ЖӘНЕ САЯСАТТАНУ ФАКУЛЬТЕТІ
магистратура
Жалпы және этникалық педагогика ... ... ... ... Р.А. _________2014 ж.
(қолы)
Ғылыми жетекші
п.ғ.д., профессор ______ Қожахметова К.Ж. _________2014 ж.
(қолы)
Алматы, ... ... ... БЕРУ ҮДЕРІСІНДЕ БОЛАШАҚ ПӘНІ МҰҒАЛІМІН ДАЙЫНДАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ..........................................................................................
7
1.1
Болашақ пәні мұғалімін оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие беруге дайындау - ... ... ... тәрбие беруге болашақ пәні мұғалімін дайындаудың ғылыми-әдістемелік негіздері....
35
1.3
Оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие беруге болашақ пәні ... ... ... ... ... ... БЕРУГЕ БОЛАШАҚ ПӘНІ МҰҒАЛІМІН ДАЙЫНДАУҒА АРНАЛҒАН ТӘЖІРИБЕЛІК-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ЖҰМЫС..........................................
57
2.1 ... - ... ... ... ... нәтижелері............................
68
Қорытынды.........................................................................................
74
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ................................
78
КІРІСПЕ
Зерттеу жұмысының өзектілігі:
Болашақта ел тұтқасын ұстар азаматтардың өнегелі тәрбиесі ... күн ... ... маңызды мәселелердің бірі: олар отансүйгіштік сезімін, білім мен біліктілігін, ... мен ... ... ... пен ... қадір-қасиеттерін жаңа дүниетанымдық көзқарастарын, салауаттылық дағдыларын - ұнамды мінез-құлық нормалар мен рухани - адамгершілік ... ... ... ... ...
Болашақ жаңарған қоғамның жастарына ұлттық-патриоттық рухта тәрбие берудің сапалық деңгейін көтеріп, рухани-адамгершілік түсініктері мен ұғымдарын тәрбиелеуді ... беру ... ... етіп ... ... өзінің Қазақстан Халқына Жолдауында: , - ... ... [1, 2, 3]. ... ... жеке тұлғаның рухани және жан-жақты дамуының қайнар көзі білім мен ғылымды, тәрбиені қоғам талабына сай дамыта отырып, жас ұрпақ бойында ... ... ... ... ... ... ... есептеледі және жалпы білім беретін орта мектептің ... ... ... ... ... шығармашылық тұрғыдан ойлай алатын, танымдық мәдениеті биік адамдардың жаңа легін дүниеге мәдени ... ... ... ... білетін, біліктілігі жоғары азаматтарды қалыптастыру идеясы болуға тиіс.
Әр халықтың ұрпақ тәрбиелеудегі сан ғасырға созылған ... ... ... ... бар ... ... рухани-адамгершілік тәрбиесі туралы тұжырымдар философ, тарихшы, этнограф, психолог, педагог ... ... ... орын ... Оның ... ... жайылып, Орхон-Енисей жазбаларынан бастап, қазақ даласының аты аңызға айнаған кемеңгер ойшыл Қорқыт атаның, атанған данышпан, ойшыл әл ... және сол орта ... ... ... (Ж.Баласағұн, Қ.А.Яссауи, М. Қашқари т.б.), ХІІ-ХІХ ғасырда өмір ... ... ... ... ... Шалкиіз, Жиенбет, Ақтамберді, Үмбетей, Бұқар жырау, Майлықожа, т.б.) жастарға тәрбиесі мол мұралардан бастау ... [4]. ... ... ... ғылыми педагогикалық тұрғыда сараланып, елін, жерін, Отанын, ұлттық мәдениетін сүйетін арлы, рухани - адамгершілігі мол, ... ... ... баға ... мұра болып табылуда.
Тұлғаның рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастыру және оның өнегелі үлгілерін жастар тәрбиесінде пайдалану қажеттілігі мен теориялық-практикалық негіздері ... ... ... ... алып, келесі ғалымдар еңбектерінде жалғасын тапты (Я.А.Коменский, Ж.Ж.Руссо, К.Д.Ушинский, В.А.Сухомлинский, ... ... ... Н.Е.Щуркова т.б.) [5-7].
Рухани-адамгершілік тәрбиесінің жас ұрпақты тәрбиелеуде алатын орны жөнінде қазақ зиялыларының еңбектерінде де сөз ... ... ХІХ ғ. ... жартысында Ш.Уалиханов [8], Ы.Алтынсарин [9], А.Құнанбаев [10] мұраларында жалғасын тауып насихатталады.
ХХ ғасыр басында қазақ халқының білім беру ... ... ... ... ... ... ... жинақтау, оны бүгінгі оқушылардың рухани-адамгершілік тәрбиесіне пайдалану А.Байтұрсынов [11], М.Жұмабаев [12], Ж.Аймауытов [13], Ш.Құдайбердиев [14], және т.б. ... ... ... ... ... ... тәрбиелік маңызы туралы зерттеуші ғалымдарымыз өз еңбектерінде көрсеткен. Олар:
Айдналиева Н.А. Болашақ мұғалімдердің ... ... ... ... негіздері [15]; Махамедова Б.Я. Оқушыларды имандылық негізінде салауатты өмір салтын қалыптастыруға болашақ мұғалімдерді кәсіби даярлау[16]; Демеуов А.Қ. Педагогикалық оқу ... ... ... ... ... ... процесінде рухани және дене тәрбиесін интеграциялау [17]; ... Л.А. ... ... ... ... салт-дәстүрлерін мектептің оқу-тәрбие үрдісінде пайдалануға дайындау [18]; Утебаева А.Т. Ауыл ... ... ... ... ... шарттары [19]; Айджанова Н.А. Бастауыш мектеп оқушыларының рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастыру [20]; Елемесова А.С. Абай ... ... ... ... [21]; Кайбулдаева Г.А. Ұлттық балабақшалардағы рухани-адамгершілік тәрбие жүйесінің тарихи даму бағыттары [22]; Каплиева А.Қ. Оқушылардың салауатты өмір сүру дағдыларын ... ... ... ... [23]; ... Г.А. ... ... негізінде студенттердің өзін-өзі тәрбиелеуінің педагогикалық шарттары [24]; Таутенбаева А.А. Жоғары оқу орындарының оқу-тәрбие үрдісінде студенттердің ұлттық рухани-адамгершілік ... ... ... Д.Д. ... ... өлкетану жұмысына кәсіби даярлау [26]; Бөлеев Қалдыбек Қазақ тілі - ... ... мол ... кестеде көретілген өлеңдері мен шығармалары бұл ғалымның бірнешесі ғана. Бұдан ... ... ... ... жырлары бар. Сол кезеңдегі ғалымдардың еңбектері бір-біріне жақынарақ келеді. Мысалы, Ш.Құдайбердіұлы мен ... ... ... ... ... ... ораза тұту; жан, рух, жүрек, сабырлылық, шүкіршілік, т.б. сәйкестілік көрінеді. Біздің ойымызша, адамның адамшылдығын, рухани бай ... ... ... өз еңбектерінде келесі ұрпаққа рухани азығы мол, тәрбиелік мағынасы жоғары, білім мен ... ... ... десек те болады.
Мәшһүр Жүсіп өзінің көрген-білгенін, сезген-түйгенін, естігенінің керектісін, ел иелігіне асады-ау дегенін ерінбей-жалықпай хаттап, қағаз бетіне ... ... ... жан. Бұл ... ... ССР ... академиясының академигі М.О.Әуезов былай деп тұжырымдайды: [50].
Ал, академик-жазушы С.Мұқанов М.Көпеевтің ... ... ... ... келіп, өз ойын былайша түйіндеген еді: [51].
Жастардың даму кезеңдерінде адамның рухани өзегін ... ... ... ... ... ... ... тиіс, яғни білімге адами және рахымдылық сипат беріліп, ақылды ... ... ... ... ... ... отбасынан басталып, орта балабақша мен мектеп табалдырығында жалғасын табады. М. Жұмабаевтың , - деген пікірі ұрпақ тәрбиесімен айналысатын педагогтар ... ... ... [12]. ... мәні - адам еңбегіне құрметпен қарау, шығармашылық күші мен мүмкіншілігін дамытудағы ролінен көрінеді. Рухани-адамгершілік мәдениеті ... ... ... ... ол ... жемісті іс-әрекеті болып табылады. Рухани-адамгершілік қасиеттер адамдардың еңбек мәдениетінде, қоғамдық мәдениеттің көркем және эстетикалық, ғылыми және ... беру ... ... ... қоғамдық қатынастағы мәдениетін, рухани-адамгершілік көз қарасын қалыптастырады. Ал, ... ... ... ... келіп, [13] - дей отырып, баланы сапалы азамат етіп тәрбиелеуге ... ... ... ... ... ... [11] адамгершілікке, еңбекке, дұрыс іс-әрекет жасауға шақырады. Бұл адамның дұрыс іс-әрекет етуіне, жақсылық жасауына, мейірімділік ... ... рух, ... ... ... мәселесі туралы ерте кезден бастап өз еңбектерінде қарастырған ақын-жырауларға, ойшылдарға, зерттеуші ғалымдарға тоқталдық. Жалпы рухани-адамгершілік ... ... ... ... ... өзекті болып отырғаны белігілі, сол себепті де ұрпағымыздың бойына рухани құндылықтарды сіңіруде біздің әрқайсысымыздың ... ... ... ... ... ... бұл мәдени құндылықтарды іске асыру мен таратудың тетігі болып саналады, ал оның ... ... ... мен ана ... ... мен ... дәстүрі мен психологиясы және ұлттық-мәдени әлеміміздің ерекшелігі болып ... ... ... оқушылардың бойынан көруде ең бірінші өзіміз дұрыс ойлау, сөйлеу, көру, ... ... ... мен ... ... ... ... басталатындығын өзімізше түйін жасауды жөн көрдік.
Келешек ұрпағымыздың бойында халқымыз ғасырлар бойы қастер тұтып келген ... ... ... инабаттылық, мейірімділік, кішіпейілділік, ата-мекеніне, еліне деген сүйіспеншілік сияқты асыл қасиеттерді тәрбиелеу бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... ойшыл, жырау, ақын-жазушы, ғалымдарымыз осы мәселенің алдын алу ... ... ... Ал, ... ... жастарды тәрбиелеу мәселесінде адамның ішкі жан дүниесін, рухани әлемін ... ... ... ... ... ... ... қорының Президенті С.А. Назарбаева, Х.Т. Шерьязданова, Т.А. Левченко, М.Х. Балтабаев, Б.Қ. Дамитов, А.А. ... Е.Е. ... Л.К. ... З.Б. ... т.б. үлкен ізденістер үстінде. Және бұл тұрғыда өзін-өзі тану ілімінің философиялық ... ... ... А.Н. ... Г.Г. ... [52-53] өз еңбектерінде ұстанған басты қағида - адамның кісілік келбеті мен адам ... атқа ... бола ... ... ... ... ... үйлесуі, халықтық дәстүр, рухани мәдениет негізінде болашақ ұрпақтың рухани-адамгершілік тәрбиесін жаңа сатыға көтеру міндеттерін жүзеге асыруды ... ... ... ... ... ... сөйлеген сөзінде ...Білім беру жүйесі тұлғаның өзін-өзі тануына деген сұрақтардың төңірегінің мәнін ашуға бағытталуы ... ... ... оның құрылымын тұлға өзіне соншалықты керек екендігін сезінген ... ғана ... беру ... ... - деп ... ... әлеуметтік-педагогикалық мәселелердің алдын алудың бірден бір жолы рухани-адамгершілік тәрбиеге баулу, тәрбиені беретін мамандарды кәсіби даярлау.
Кәсіби ... ... ... ... ... ... ал қазақстандық зерттеушілер Н.Д.Хмель, Л.В.Нефедова, Н.В.Друзина, Қ.Б.Жарықбаев, С.А.Ұзақбаева, К.К.Құнантаева, Г.Т.Хайруллин болашақ мұғалімдерді педагогикалық қызметке ... ... ... ... ... даярлау негізінде Е.К.Құстабаева, В.И. Коркина, К.С.Оспанов, Н.Ілиясов, Г.Н.Касабекова, К.Г.Садуақасова еңбек ... ... ... ... ... ... кәсіби бағыттылығы, кәсіби қызығушылыққа еңбектерін арнаған С.Каргин, М.С.Керімбаева, К.Абдрахманов, Л.Х.Мажитова, А.П.Сейтешев, Г.А.Уманов, Т.А.Қышқашбаев [16].
Сонымен қатар, соңғы кездері ... ... ... ... ... туралы көптеген диссертациялық жұмыстар бар. Біз диссертациялық жұмыстарды қарастыра отырып, біздің тақырыбымызға байланыстыра, оларды талдауға тырыстық. Мысалы:
А.Қ.Демеуов атты ... ... ... мұғалімді даярлау қажеттігі мәселесіне баса мән бергендігі аңғарылады. Жеке тұлғаның рухани тұрғыдан қалыптасуы, ... ... ... ... ... құралы мен өлшемі болып табылады. Адамның рухани мәдениеті оның таным, құндылықты тұрғыдан ұғыну, қарым-қатынас, шынайы болмысты қайта құру сияқты іс ... ... ... ... ... ... етеді; ол адамның өзін, мәдениет құндылықтарына деген өзінің қарым-қатынасын ... ... деп ... ... ... зерттеу жұмысында кәсіби даярлау, болашақ мұғалімнің ұстанымы туралы жан жақты ... ... Ол ... ... ... мәдениетін келесі құрылым бойынша қарастырған.
Іс-әрекетте және қарым-қатынаста көрініс табатын рухани ... ... - ... ... ... және ... ... - жеке тұлғалық әлеуетті жүзеге асыра отырып, ерік-жігерді жүзеге асырудың ішкі мүмкіндігі ретінде;
Жауапкершілік - ар-ұят ... ... ... арқылы емес) реттелетін іс-әрекеттерді мотивациялаудың ішкі негізі ... - өзін және ... ... ... ... ... - ... алғанда өмір сүру іс-әрекетіндегі және өмірлік шығармашылықты қамтамасыз ететін тұтас объектіні бейнелейтін сапа ретінде;
Өзінің жеке тұлғалық әлеуетін және күтілетін ... қол ... ... ... ... - адамдарға әсер етудің күші мен тереңдігі ретінде жүзеге асырылатын жоғары рухани ұмтылыстар, ... ... және ... күнделікті, таптаурынды бағдарлардан алшақтау.
Мұғалімнің жеке тұлғалық-кәсіби дамуының басты ұстанымы - әрбір болашақ - аадмға оның ... ... ... ... ... табуға көмектесу екендігін ұғындыру болып табылады. Сондықтан бағытталған оқыту бағытталған оқытумен алмастырылуы керек, осыған байланысты жеке ... ... ... оның ... - інің ... ... асырылады.
А.Қ.Демеуов кәсіби даярлау процесіндегі болашақ педагогтардың рухани тәрбиесі төмендегілерді қарастыру керектігін айтады:
- студенттің жеке ... ... және ... ... ... қабілетін қалыптастыру;
- өз мәдениеті мен мамандығын рефлексиялау қабілеті;
- ... және ... ... ... деген кұрметті тәрбиелеу;
- студенттің өз елінің мәдениетіне (табиғат бойынша көпмәдениетті), өз кәсіби іс-әрекетіне (құрылымы бойынша көпфункциялы) ... ... ... ... қалыптастыру;
- жеке тұлғаның басқа мәдениеттердің элементтерімен өзара әрекеттесу ... ... ... ... ... ... [17].
Бүгінгі таңда құндылық мәслесіне арналған бірнеше еңбектер жарық көрді. Бұл еңбектер құндылық мәселелерінің (әлеуметтік, адамгершілік, мәдени, жалпы адамзаттық, рухани, т.б.) мәні мен ... және ... ... жан-жақты көңіл бөлген. Мәселен, ғалымдар С.Ф.Анисимов, Л.А.Харисова еңбектерінде: Құныдылық - ... адам ... ... ... ... - қажеттілік пен сұраныстар немесе мұқтаждықпен ... - деп атап ... ... ... ... ... ... негізінде қарастырған, оны төмендегідей жіктейді:
- танымдық мәдениет (көзқарас, ойлау ... ... бір ... ... ... ... ... адамның жауапкершілігі, кешірімді бола білуі, қайырымдылық, шыдамдылық, т.б.).
- ұлттық мәдениет (ұлттық сана, ұлттық сезім, ұлттық патриоттық, т.б.).
- рухани-әлемдік мәдениет ... адам құқы мен ... ... өмір сүру ... ... т.б.).
- салауатты өмір сүру мәдениеті (экологиялық мәдениет, мәдени-гигиеналық тазалық, сауықтыру, жат қылықтардан сақ болу, қозғалу, қимылдау, тынығу, споорт, т.б.).
- ... ... (дін, ... ... ғылыми негізі, т.б.) [25]. Бұл көзқарастар адамның әлеуметтік және рухани талап-тілектерінің қалыптасу нәтижесінде жүзеге асырылады. Сондықтан ... өз ... ... дамуы барысына қарай бағалап отырады.
"Адамдар тұлға болып, өзіндік жеке бас ерекшелігімен бірден дүниеге келмейді. Әрбір жеке ... ... ... ... ... Өзіне немқұрайлы қарайтын кейбір қоғам мүшелері, басқалар қалай өмір сүрсе, мен де солай өмір сүремін деген принципті ұстағанымен шын ... ... олай ... Жеке ... ... ... ол оның өзіне тән мінез-құлқындағы, іс-әрекетіндегі, көзқарасындағы ерекшелігімен даралануы - деп ... ... ... Қазақ тарихындағы ғұламалардың ой пікірлері жеке тұлғаның өзін-өзі дамытуға арналады [43].
Рухани-адамгершілік туралы айтқанда біз тәрбие салаларын толық қамтимыз. ... олар ... ... ... Тұлғаның өмірге, еңбекке көзқарасын, дүниетанымын қалыптастыруда оқытуды тәрбиелеуді өмірмен байланыстыруда рухани-адамгершілік яғни ... ... ... ... ... т.б. ... ... Аталған сапалық қасиеттерді қалыптастыру арнаулы орта білім беретін және жоғары оқу орындарында оқушыларды рухани ... ... ... курсын бөлек пән ретінде оқытуды қажет етеді. Бұл айтып отырған ... ... . ... тану пәнінің базалық мазмұнын анықтаудың негізгі бағдарлары болып:
- адамның қабілеттерін ашуға және оның ... ... ... әлеуметтік және шығармашылық әлеуеттерін үйлесімді дамытуға бағытталған рухани- адамгершілік білім берудің жалпы мақсаты;
- жалпыадамзаттық құндылықтарды түсінуді;
- өзін, өзгелерді және өмірді ... ... ... ... қабылдау барысындағы жағдаяттарды бағалауды; табиғаттың сақталуын және адамдардың жақсы тұрмысын қамтамасыз ... ... ... ... қалыптастырудың нәтижелігі, олардың бойына биік адамгершілік мінез-құлық нормаларын сіңдіруге және моральдық сананың қалыптасуын жақсартуға ықпал етуші-нақты ... ... ... мен субъективтік факторларды /оқу-тәрбие процесі, қарым-қатынас, көзқарас, т.б./ үнемі есепке алып отыруға тікелей байланысты. Сондықтан да университет жоспарына еніп ... ... ... ... ... ... және ... мәдениеттану, саясаттану педагогика, психология пәндеріне қосымша арнайы курс, арнайы семинар, арнайы ғылыми конференция бөлімдер жанынан ашылған үйірмелер ... ... ... ... ... асырудың негізі болып табылады.
Рухани-адамгершілік құндылық тәрбиесіндегі басты нысана тұлғаны құрметтеу. Оның рух ... ... ... ұлы ... ... ғарыштық әлем, ғарыштың тіршілік иесі екенін және дүние мен, әлеммен біртұтастығын саналы түрде түсініп, оған бой ... оны ... ... ... ... сапалары: - адалдық; - махаббат; - сүйіспеншілік; - парасаттылық; - ізгілік; - моральдық сана сезім.
Адамгершілік ... ... жеке ... ... әрекетке баруына түрткі болатын сенімді туғызатын сана мен мінез-құлық қалыптасады. Олар өз ... ... ... арқылы көрніс тауып, тұлғаның өз қызметінде тікелей басшылыққа алынып отырады. Мұндай ... мен ... ... ... ... ... сапасын ашып көрсетіп отырады.
Адамгершілік моральдық қадір - қасиеттеріне:
Қоғамға: - идеялық; - ұжымдық; - отаншылдық;
еңбекке, оның ... - ... - ... - ... және өзге де ... - ... - мейірімділік; - принциптік; - табандылық;
Әрине, адамзат тарихында пайда болған адамгершілікке байланысты көптеген категориялар - ... ... ... ... ... пен достық, ар мен намыс, т.б. сонау көне дәуірден басталып, күні бүгінгі күнге дейін ... ... жоқ. ... ... ... адамның ішкі рухани-адамгершілік дүниесінің негізгі нысандары - үміт, сенім және махаббат ... даму ... ... ... ... ... арасында А.Г.Косиченконың тұжырымдары назар аударарлықтай. Ол руханилықты адам болмысының ерекше бір ... дей ... бұл ... ... қатынасының идеалды формасы және болмыстың рухани мазмұнын шығармашылығы арқылы қалыптастыратынына тоқталды. Нақтырақ айтқанда адамның руханилығы адам ... ... ... ... ... ... ... оны қоршаған ортаны онды жаққа өзгертетін құбылыс екендігі айтылады.
Қазақстандық философ Г.Г. Соловьева бұл мәселе жөнінде біршама ойлар білдіреді [53]. Ол ... ... ішкі ... ... ... білу ... деп ...
Зерттеуші педагог К.Ж.Қожахметова - құндылықты ұлттық (этникалық) тәрбие өзегі ретінде қарастыра отырып, адамгершілік құндылықтар өнегесі, жігіт ... қыз ... ... ... ... қазақ халқының салт-дәстүріндегі тәрбие отбасынан басталатындығын көрсетеді [29]. Зерттеуші ғалымның еңбектерінен қарап ... ... ... отбасын, мектепті, салт-дәстүр, әдет-ғұрыптардың үлкен тәрбиелік мәнін көрсетіп, оның негізгі түпкі идеясы ретінде рухани-адамгершілік тәрбиенің басты назарда болу керектігін ... ... өмір ... ... ... ... зерттеген профессор С.Нұрмұратов атты бөлімінен өттік. Бұл ... ... ... ... мен мейірімділік қасиеттерді алуға болатындығын түсіндік. Курс барысында балабақша әдіскерлері мен мектепте өзін-өзі тану ... ... ... ... ... өзін-өзі тану пәніне деген көзқарастарын, олардың курс басында қызықпай, соңында бұл пәннің өте қажетті екендігін және сол пәнге құрметпен қарау ... ... ... ... жай ... ... олар өз бойларына осы курстың арқасында көптеген жүйелі, оң ... ... ...
... ... рухани-адамгершілік білім берудің құзыреттілік тұрғысынан қарастырылуы, өзін-өзі тану рухани-адамгершілік ... ... ... ... мүмкіндіктері және болашағы, адам әлемі және руханилық мәселелері, балалардың рухани-адамгершілік дамуындағы ... ... ... және т.б. мәселелер қамтылды.
пәні мұғалімінің арнайы ұйымдастырылған курстарда педагогикалық кәсіби біліктілігін көтеруі тек кәсіптік ... ... ... болап қана қоймaй, ол сонымен бірге өзін-өзі жетілдірудің де алғы ... ... ... ... ... ... арттырудa мұғалім білім беру жүйесіндегі жаңа бағыттарды дидактикалық тұрғыдан саралап, шебрлікке жету ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі тaнуға ұмтылады. Ал кәсіптік өзін-өзі тану үдерісі өзін-өзі ... ... ... және ... іске ... ... бойынша қалыптасады.
пәнінің өзіндік ерекшелігі, мақсат, міндеттері ескеріле отырып, ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін дәстүрлі емес сабақ түрлерін өткізу көзделеді (ойтолғау, пікірталас сабақтары, театрландырылған сабақ, шығармашылық сабағы, табиғат аясында ... ... ... ... ... экскурсия сабағы, ойын-сабақ т.б.).
пәнінің басты ерекшелігі сондa - бұл пән ... ... ... ... Ал . ... ... білім беруді мақсат еткен пәні жалпыадамзаттық және ... ... ... ... ... - ұмтылыстар мен мақсаттардың, ал абсолюттік мағынасында - ... ... ... рухани құндылықтар: махаббат, жақсылық, өмір мәні, ақиқат, еркіндік, сұлулық, адамның өзіндік құндылығы, лайықты өмір сүру, жалпы адамгершілік және т.б. Осы ... мәні не, ... ... мақсаты неде дегенге келетін болсақ, құндылықтардың әрқайсысы адам баласының өмірлік ұстанымына тікелей әсер-ықпал ... жеке ... ... оның ... ... ... идеалдарын, ұмтылыстарын, өмір сүру түрін еркін таңдай алуын өз бетінше іске асырып, жеке тұлғаның әлеуетін барынша ашуға ... ... ... ... ... тілі, ділі, діні, салт-дәстүрі, әдеп-ғұрпы, тарихы, мәдениеті, өнері, әдебиеті, музыкасы, ата ... және ... пәні ... ... ... , мамандықтарында білім алады. Бұл мамандықтар әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, АГУ, Қыздар Мемлекеттік Университеті, т.б. жоғарғы оқу орындарында ... ... ... ... ... кәсіби бағдар беруде нормативтік құжаттарға көңіл бөлу қажетті.
Болашақ пәні мұғалімін оқушыларға ... ... ... ... , , , , , т.б. ... ... ... орын алады. Стандарт - компотенттік оргaндaр бекіткен және стaндaртизaция объектісінің тaлaптaрына ереже, нормаларына сай ... ... ... ... ... ... 4-ке ... мемлекеттік (ГОСТ); өндірістік (ОСТы), республикалық стандарт (РСТ) және мекемелер стандарты (біріккен) (СТП).
Бaғдaрлaмa - бұл жұмыс комплексі, яғни aуылшaруaшылық үшін ... ... ... жaңa технологияны құру және меңгеру). Бaкaлaвриaт мaмaндықтaры бойыншa білім беру бағдарламаларының мазмұны Жалпыға бірдей білім берудің мемлекеттік стaндaрына сай бекітіліп, оқу ... мен ... ... ... асырылaды.
Болашақ пәні мұғалімін оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие ... ... ... қалыптасуын анықтау мақсатында жоғары оқу орнының білім беру үдерісінде мемлекеттік стандарты талдалынды. 2010 және 2014 жылдар аралығындағы мемлекеттік ... ... ... ... алушыларының оқу пәндері қарастырылды.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК ЖАЛПЫҒА МІНДЕТТІ БІЛІМ БЕРУ СТАНДАРТЫ
4768215107315016154401073150031680151073150 Жоғары білім ... ... ... ... - ... ... ЖӘНЕ ӨЗІН-ӨЗІ ТАНУ
Осыған орай оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие беруге болашақ пәні мұғалімінің жоғары оқу орындарында стандартқа ... ... ... ... ... ... мазмұны қолдану саласы, нормативтік сілтемелер, терминдер, анықтамалар және қысқартулар; 5В012300 - Әлеуметтік педагогика және ... тану ... ... ... беру бағдарламаларының тізбесі; Біліктілік пен лауазымдар тізбесі; 5В012300 - ... ... және ... тану ... бойынша білім бакалаврының біліктілік сипаттамасы; Білім берудің негізгі жалпы ұлттық мақсаттары және мақсаттар иерархиясы (пән ... ... ... ... ... және ... ... деңгейіне қойылатын талаптар; 5В012300 - Әлеуметтік педагогика және ... тану ... ... ... беру ... ... 5В012300 - Әлеуметтік педагогика және ... тану ... ... білім бакалаврын даярлаудың білім беру ортасына қойылатын талаптар; Мемлекеттік жалпыға міндетті ... беру ... ... жаңартуға (өзгертуге, түзтуге) қойылатын талаптар және қосымшадан тұрады.
Әлеуметтік педагогика және өзін-өзі тану мамандығы бойынша білім бакалаврының кәсіби қызмет түрлері, функциялары, ... ... ... ... ... - ... ... мәдени-ағартушылық;
* ұйымдастырушылық-әдістемелік;
* жарнамалық-насихаттаушылық;
* ғылыми-зерттеу;
* аниматорлық.
Кәсіби қызметінің функциялары:
* ... ... ... ... ... болып табылады.
мамандығы бойынша білім бакалаврының белгілі міндеттері стандартта айқындалған:
* ... ... және ... тану ... ... және ... ... білім алуы, кәсіптік құзіреттіліктерге қол жеткізуі;
* адамға, қоғамға, қоршаған ... ... ... ... және ... нормаларды, гуманитарлық мәдениетті меңгеруі;
* педагогикалық іс-әрекет үшін маңызды танымдық, ақпараттық-коммуникативті, конструктивті, жобалау, ... ... ... ... педагогика және өзін-өзі тану саласынан кәсіби құзіреттерін қалыптастыру, педагогикалық іс-әрекетті жүзеге асыруға даярлықтың ... ... ... ... негіздерін қалыптастыруы;
* ойлау мәдениетін, өздігінен білім алу және еңбекті ғылыми ұйымдастыру ... ... ... ... мен ... ... ... мен тұлғалық дамуын қамтамасыз ететін педагогикалық технологиялардың кең таралған түрлерін меңгеруі;
* ... жеке ... беру ... ... ... ... ... берудің келесі сатысында білімді жалғастыруы тиіс [64].
Кесте 7 - Стандарт бойынша 5В012300 - ... ... және ... тану ... ... пәндердің атаулары

Жалпы білім беру пәндері
Міндетті компонент
Таңдау бойынша
Базалық пәндер циклі
Міндетті компонент
Таңдау бойынша компонент
Кәсіптендіру пәндер циклі
Міндетті компонент
1
Қазақстан тарихы
Педагогика
Тәрбие ... ... мен ... мамандыққа кіріспе
Әлеуметтік педагогика
3
Шетел тілі
Этнопедагогика
4
Информатика
Психология және адам дамуы
5
Қазақ/орыс тілі
Өзін-өзі тану
6
Әлеуметтану
Жас ... ... және ... ... ... ... тілі
8
Экология және тұрақты даму
Кәсіби бағытталған шетел тілі
9
Құқық негіздері
Өзін-өзі тануды оқыту әдістемесі
10
Тіршілік қауіпсізідк негіздері
11
Экономикалық теория негіздері
Стандарт бойынша ... - ... ... және ... тану ... оқылатын пәндердің өзіндік алдына қойған мақсат-міндеттері бар. Бұл ... ... ... ... ... ... маман болып қалыптасуына бағдар береді. Осындай пәндердің ішінде ... ... ... ... оны ... ... аясынан білім беретін пәндерді бөліп алып қарастырып талдадық (төмендегі кестеде № 8).
Зерттеу жұмысымыздың мақсатына сәйкес ... оқу ... ... ... , , , , . ... 8 - Стандарт бойынша рухани-адамгершілік тәрбиеге байланысты оқу пәндері:

Пәндер атауы
Стандарт бойынша мазмұны
Рухани-адамгершілік тәрбие әлеуетін ... ... ... ғылым. Педагогика пәні, оның категориялары. Әдіснамасы.
Тәрбие түрлері (рухани, еңбек, дене, ойлау, т.б.).
Отбасылық ... ... ... Педагогикалық менеджмент.
Үлкенді құрметтеу, кішіге ізет көрсету.
Тәрбие бағыттарын, әдістері, ұстанымдарын, т.б. ұғыну.
Болашақ пәні мұғалімі ретінде оқыту процесін, әдіс-тәсілдерін меңгеру.
2
Өзін-өзі ... ... ... ... ішкі ... ... Адам өміріндегі отбасылық және туыстық қатынастың рөлі.
Кәсіби өсу.
Дін рухани мәдениеттің бөліг ретінде.Тұлғаның әлемдегі өзіндік орнын түсінуі. Рефлекция - ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі түсіну, өзіне-өзі сену, өзін-өзі дамыту, өз ой-пікірі, көзқарастарыныңболуы, жауапкершілікті ұғыну.
Өзге адамдарға деген ... ... ... ... қою, оның жан ... ... ... өзін дұрыс ұстау.
Болшақ маман ретінде оқушылардың ішкі жан дүниесін ... ... ... ... алу, әр ... ... үңілуі.
3
Өзін-өзі тануды оқыту әдістемесі
Өзін-өзі танудың пәндік саласы. Ерекшеліктері. курсының орны, рөлі, ... ... пен ... ... Дүниетаным. Өзін-өзі тануды оқыту әдістері. Портфолио.
Тұлғалық-кәсіби өзін-өзі ... ... тану мен ... ... ... тәсілдері мен құралдарын қолдану дағдысы;
Болашақ маман ретінде рухани-адамгершілік тәрбиеге байланысты әдіс-тәсілдерді оқу үдерісінде пайдалану ... ... ... ... ... ... мақсаттары мен міндеттері. Халықтық педагогикалық көзқарас.
Этнопедагогика әдіснамасы.
Қазақ этнопедагогикасы. Болашақ мұғалімдерді этнопедагогика ... ... - ... тәрбие негізі.
Патриоттық бағыттылығы;
Үлкендерге құрмет қатынасы;
Мүгедектерге, адамдардың туа біткен кемшіліктеріне ізгілікті қатынасы;
Адалдық пен ... ... ... ... ... ... мен дананың сөзін тыңдай білу).
Халық даналығының мұрасы.
Тәрбиедегі ... ... ... педагогика
Әлеуметтік педагогика тәрбиені әлеуметтендіруді және әлеуметтенудегі әлеуметтік тәрбиені зерттейтін білім ретінде. Тұлға әлеуметтенуі. Факторлары, сатылары, механизмдері. Әлеуметтік ұйымдардағы ... ... ... ... ... тәрбие. Әлеуметтік ... өзге ... ... көрсету. Материалдық және рухани қолдау.
Өз бойынадағы рухани-адамгершілік тәрбиені көрсету (сөз, әрекет).
Студенттердің тәжірибелік ... ... ... ... ... ... т.б. ... ұйымдарда жұмыс жасау қабілеттілігі.
Ортақ ұқсастықтары:
Заман талабына сай ... ... ... қалыптастыру
Ортақ нәтиже:
Студенттердің болашақта құзіреттіліктері қалыптасқан, білікті маман иесі ... өсіп келе ... ... ... ... беру.
Кестеде көрсетілген пәндер арқылы студенттер рухани-адамгершілік тәрбиені өз бойларына сіңіріп, оны болашақ пәні ... ... ... бере ...
, , , , , , , , , , , және ... пәндер студенттің кәсіби шыңдалуына, білікті маман болып шығуына, тәжірибе алмасуда оң септігін тигізеді.
пәні студенттерге өткен кездегі мен ... ... өз ... ... ... ... ... арттырып, олардың бойына жалпы адамзаттық рухани және ұлттық құндылықтарды қалыптастыруға, ой-өрісін кеңейтіп, осы ... ... ... мен тәрбие, білім беру кеңістігі жайында білуге мүмкіндік жасайды.
Болашақ пәні мұғаліміне де керекті дүние. ... ... ... әр ... ... білім беру, оқыту, тәрбиелеу тәжірибелерін зерделеп, қазіргі білім саласындағы жетістіктермен ... ... өз іс - ... ... ... ... ... ұрпаққа жалғасқан тәлімдік мұраларға терең талдау жасап, қазақстандық біртұтастық, ... ... ... мәдениет сабақтастығын пайымдауға ұмтылдырады. Бұл болашақ мұғалімнің рухани ... өз ... ... ... даярлығының жоғарылауына мүмкіндік туғызады.
Oқу фoрмaлaрына қaрай күндізгі, ауысымды, сырттай, қашықтықтaн оқыту жоспарлары да əр қилы кeлeді. Oқу жoспарлары негізінде oқу ... ... Оқу ... өз ... 1) ... ... оқу жөніндегі түсініктемені; 2) оқушылардың (студенттердің) біліміне қойылатын талаптaрды; 3) əр ... ... пəн ... өтілетін материалдардың тақырыптық жоспарын; 4) пəн курcы бoйынша білімдер мен тақырыптар тізімін, яғни ... ... 5) ... oрaй aқу ... мeн көрнeкі құрaлдар тізімін; 6) қажетті əдебиеттер ауқымын; 7) бақылау cұрақтарын, 8) курcтық, диплoмдық жұмыстaр тaқырыбын (ЖОО - да) ... ... ... бірі оқу ... ... мазмұны оқу жоспaрлaрындa, бағдарламаларында, оқулықтар мен оқу құралдарында айқындалады. Оқу жоcпaры - оқу орнында игерілетін оқу пəндерінің ... ... ... ... мен ... тəртібін, əр пəн бойынша жылдық, aпталық бөлінген сағaт сaнын, оқу жылының бас-аяқ мерзімі жəне апта, айларын анықтап ... ... ... оқу ... ... оқу жұмыс жоспары 5B012300 - Әлеуметтік педагогика және өзін-өзі тану мамандығы ... ... ... ... әр ... ... пәндерді басқа пәндерден ерекшелеп алдық. Олар төмендегідей:
2010 жылы ... үшін (4 курс ... ... 3207 ... 3209"
... жылы ... үшін (3 курс ... 3209"
"OOT: TP3205"
OTODPK 3207
"PKOTD 3207"
2012 жылы қабылданғандар үшін (2 курс ... 2205" ... 2301" ... 2203 ... ... көрсетілген оқу пәндері рухани-адамгершілік тәрбие аясын қарастырады. Осы пәндер арқылы болашақ пәні мұғалімі оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие ... ... ... ... Бұл ... ... тәрбие мәні, мазмұны, ерекшеліктері, әдістері, тәжірибеде қалай қолдану қажеттігі, т.б. сипатталады. Осы ... ... және ... ... ... ... мен әдістемелерін қамтиды, ал рухани-адамгершілік тәрбиенің өзегі ... ... ... жеке ... толыққанды ұлтжанды патриот етіп тәрбиелеу мүмкін емес. ... ... ... оқу ... ... құндылық, адамгершілік, психологиялық-эмоционалдық және эмоционалдық - эстетикалық қасиеттері, жалпы ұлттық құндылықтары, рухани-адамгершілік ... ... оқу ... ... ... біз оқу ... ... да жөн көрдік. Себебі, жоғары оқу орындарында оқу құралы, оқу-әдістемелік ... ... ... ... білім мен тәрбие алуына бірден бір жол көрсететін құрал ... ... ... оқу ... нақты мазмұны оқулықтар мен оқу құралдарында ашылады. Oқулық ... (ЖОО) ... ... көзі əрі оқу ... білімдену мақсаттары мен мазмұнын айқындайды. Oқулықтың бaсты көрінісі - мəтінде. Мəтін келесі бірліктерден құралады: - ... ... ... ... анықтамалары, негізгі деректер, құбылыстар, оқиғалар; заңдар, теориялар жəне жетекші идеялар жəне т.б. баяны); - қосымша (құжаттар, хрестоматиялық жəне ... ... ... ... ... ... ... - түсініктеме (кіріспе, ескертулер, сөздіктер, көрсетпелер ж.т.б.) Оқулықтарға қосымша оқу ... ... ... ... ... ... мазмұн тұрғысынан тереңдей түседі, кеңейеді. Оқу құралдары - бұлар хрестоматиялар, есеп ... ... ... ... жəне с.с.
* ... ... білім, Өзін-өзі тану тобының мамандықтары үшін Алматы, 2012. ... ... ... мақсаты болашақ педагогтардың ізгілікті дүниетанымын дамыту, олардың ... ... ... және ... ... ... тану мен ... дамытуда педагогикалық қолдау көрсетудің шығармашылық білімдер мен практикалық іскерліктердің жүйесін ... ... ... ... ... ... ... оқытушысының рөлі мен қызметі, пәні оқытушысының тұлғалық портреті, сабақтарында қолданылатын әдіс-тәсілдердің сипаттамасы, Оқытудың дәстүрлі әдістерінің ... ... және ... ... ... ... жүргізуге ұсынылатын, психотерапевтік әдістер, Өзін-өзі танудың негіздері>> атты тақырыптар берілген, оларға сипаттамалар көрсетілген.
Сонымен қатар оқу-әдістемелік кешен келесідей ... ... Әр ... ... ... ...
1- ... Өзін-өзі танудың негіздері
1 - тақырып. Өзін-өзі танудың баспалдақтары
2 - тақырып. Тұлғаның ішкі әлемі.
3 - тақырып. Болашаққа ... ... ... ... - ...
2 - ... ... ФИЛОСОФИЯСЫ
5 - тақырып. Отбасы - махаббат пен жылулықтың қайнар көзі
6 - тақырып. Махаббат ... - ... ... және ...
8 - ... ... өмір ... ретінде
3 -МОДУЛЬ. АДАМЗАТ ТӘЖІРИБЕСІ
9 - тақырып. Мәдениетке ... ... - ... Сенім - қозғаушы күш
11 - тақырып. Қазақстан - біздің ортақ мекеніміз
12 - ... ... ... және оған алып ... жол.
4- МОДУЛЬ. МАМАНДЫҒЫ - БҰЛ МАҚТАНЫШ
13 - тақырып. Ұстаз имиджі: классикадан қазіргі заманға дейін
14 - ... ... ... ... ... және өзін-өзі танудың нәтижесі
15 - тақырып. ... ... ... ... ... ... тану және өзін-өзі дамыту үдерістерінің тұлғаның өзін-өзі жүзеге асыруы үшін қажетті шарт екендігі туралы түсініктерін ... ... ... тұрғыда өзін-өзі жүзеге асыруға деген ізденістерін белсендендіру. Оқуға деген мотивациясын және осы жас кезеңіндегі суденттік кезге деген ... ...
* ... ішкі жан ... ... ... ... үйрету. Топтық жұмыс арқылы рухани үйлесімділік дағдысын қалыптастыру.
* студенттердің өзіне деген сенімділігі мен өзін өзі ... алу ... ... ... ... ... ... ерекшелігін көрсету.
* студенттердің ретінде түсініктерін кеңейту.
* студенттердің тұлғааралық қатынастар психологиясы жөніндегі білімдерін көкейкесті ету.
* ұғымын ашу, ... ... ... ... ... жоғары рухани құндылықтарды меңгеруде өмір мақсаттары туралы ой пікірлерін кеңейту және т.б.
Жалпы студенттердің оқу-тәрбие үдерісінде жан-жақты, білімі ... ... ... рухани-адамгершілікті, болашақ маман ретінде оқу-тәрбие үдерісінде әдіс-тәсілдерді қолдана алуға және өз-өзіне сенімділікті, өз-өзін тәрбиелеуді, ... ... ... ... ... кез келген ортада өзін-өзі ұстауды, басқаларға көмек беру қажеттігін, кәсіби шыңдалып отыруды осы оқу-әдістемелік кешеннен алуға болады.
Келесі оқу ... ... ... ... Б.Қ. Құдышева білім бағдарламасы Оқушылар тұлғасын дамыту технологиясы ретінде Оқу-әдістемелік ... ... 2012. [63].
... ... гуманистік негіздері атты бірінші бөлімінде Гуманизация XXI ғасырдың тұлғалық-бағдарлы білім беру стратегиясы ретінде, Тұлғаның және тұлғалық ... ... ... Тұлғалық-бағдарлы білім біру технологиясы ретінде бағдарламасының ерекшеліктері қарастырылған.
деген түсініктер берілген.
Гуманизм, гуминазация, гуманитаризация, гуманистік педагогика, білім ... ... ... ... ... ... ...
білім бағдарламасының мазмұндық-әдістемелік аспектілері екінші бөлімінде білім ... ... ... ... ... ... негіздері, пәнінің бастауыш мектептегі мазмұны, пәнінің мектептің негізгі сатысындағы мазмұны, пәнінің мектептің жоғары сатысындағы мазмұны, ... тану ... ... беру ... ... ... ... портфолио өзін-өзі тану бойынша оқушылардың оқудағы жетістіктерін бағалау құралы ретінде деген тақырыптардан тұрады.
Тұлға, мәдениет, ... ... ... ... ... ... ... тұлғалық дамудың ішкі көрсеткіштері, тұлғалық дамудың сыртқы көрсеткіштері, өзін-өзі тануды оқыту үдерісінде бірқатар ... ... ... ... құрал студенттерге жалпы гуманизм, тұлға, бағдарламасының ерекшеліктері, пәнінің мектептегі орны, сатылары ... ... ... тәрбие береді.
Болашақ пәні мұғалімі ретінде оқу-әдістемелік құрал кәсіби білімнің бір бөлшегін бере алады.
Айта кететін жәйт, кәсіби бағдар беруге, рухани-адамгершілік ... ... ... ... ... ... ... оқу-әдістемелік құралдарының саны артқан дұрыс деп түсінеміз, себебі студенттердің толықтай білім алуы нормативті ... ... ... ... ... ... бұл бөлімде Болашақ пәні мұғалімін оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие беруге дайындаудың ғылыми-әдіснамалық негіздері қарастырылды. рухани- адамгершілік білім беру бағдарламасы, ... оқу ... ... оқу ... оқу ... жан жақты сипатталып, талданды.
Сонымен ғылыми-әдістемелік негіздері дегеніміз -
Ғылыми негіздерге:
Әдістемелік негіздерге:
Ғылымның ... ... - ... пен ... ... ... негіз болғaн, әрі сол құбылыстaрдың теориялық түсіндірмесіне шешімді ықпaл етуші философиялық идеялaрдың жиынтығы. Бұл идеялaр белгілі бір құбылыстың ... ... ... береді. Ғылым - aдaмның тaбиғaт пен қоғaм турaлы обьективті білімін ... ... ... ... ең ... ... оның ... қызметінің бір саласы. Адамзат қоғамының дамуы барысында ғылым сол қоғамның маңызды элеуметтік институтына және тікелей өндірістік күшіне ... ... ... - әр ... ... мен құбылыстaрдың қaйтaлaнып отырaтын маңызды қасиеттері мен қатынастарын көрсететін ... ... ... Енді ... ... ... ... әдістеме дегеніміз - қaлaғaн нәтижеге жетуге көмектесетін әрекеттер жиынтығы. Әдістеменің ... жаңа ... ең ... рет ... ... әрі ... Р.Декaрт өзінің aтты еңбегінде aтап көрсетті. Әдістеме aдaмдaрдың қaбілеттерін теңестіріп қоймaй, олaрдың қызметін де ... ... ... ... ... сaлaсының өз зерттеу пәні болуымен қaтaр, өзіне тән зерттеу әдістемeлері бaр. Пән мен ... ... ... ... ... ... ... Ғылыми әдістеме зерттеудің әр деңгейінде қолдaнылатын жeкe-жeке әдістeмелерден тұрaды. Сондықтaн, олaр теориялық және ... ... ... ... Әдіснaмa-теориялық және прaктикалық қызметті ұйымдacтыру мен құрудың ұстaнымдaры және тәсілдерінің жиынтығы.
Еліміздегі заңдар мен ережелер, тұжырымдамалардағы рухани-адамгершілік тәрбиеге берілген нұсқаулар:
... ... ... бірі ... ... деп көрсеткен. Тұжырымдамада - делінген [65].
тұжырымдамасында - деп ... [66].
+ ... ... ... ... ... пәні мұғалімін дайындаудың құрылымдық-мазмұндық моделі
Қазіргі уақыттағы оқушыларды тәрбиелеу ісінде олардың ішкі жан дүниесі мен рухани әлемін тану, ... ... ... бірнеше іс-шаралар жүзеге асуда. Халықтық дәстүр, рухани мәдениет негізінде баланы рухани адамгершілік тәрбиесін дұрыс жолға қою міндеттерін ... ... ... ... ... белгілі. Осы жылдары одақ көлемінде В.В.Давыдов, Ш.Амонашивили, В.Ф.Шаталов, И.Т.Волков т.б. ғалымдардың зерттеулері нәтижесінде оқушыны жан-жақты, дамытып, оның белсенділігін ... ... ... ... ... ... ... [67] ,- деген пікірі оқушының рухани адамгершілігін ынтымақтастықта дамыта ... ... ... Мұндай озық педагогикалық тәжірибелер оқушылардың рухани-адамгершілігін дамыту мақсатында қазіргі кезде біздің оқу тәрбиесі үрдісінде кеңінен қолданылуда. Демек, рухани адамгершілік ... ... ... - баланы құрметтеу. Өзінің оқушысын өз бетінше білім мен ... ... ... мұғалім қазіргі түпкі нәтижеге қол жеткізе алмайтыны белгілі. Бала ықпал ету ... ... ... ... ететін тұлғаға айналуы керек. Сондықтан мұғалімге мынадай қызметтер қажет: жылылық, түсінгіштік, ... кең ... алу, ... алу, ... ... ... ... меңгеруін ұйымдастыру және реттеу (рухани өрлеудің бағытталуы ретінде) ... ... ... ... ... ... таңдауға негізделеді.
Атап айтар болсақ, олар:
- мұғалімнің дербестігін қалыптастыру;
- ... ... оның ... ... ... ретінде дамыту;
- индивидтің өзін-өзі қоғамдық жан ретінде дамытуы;
- тұлғаны ұжымда, ұжым арқылы, ұжым үшін дамыту;
- қоғамның өмір сүру ... мен ... ... жеке ... қалыптастыру.
Бүгінгі студент болашақ педагог. Бұл дегеніміз балаларға ... ... ... ... ... ... ... қажет. Ең алдымен студент өзін тануы, өз-өзін түсінуі шарт. Бұл мәселе ... ... ... ... тоқталсақ:
Е.М.Боброва өзін-өзі түсінуді, яғни студенттің болашақ педагогикалық қабілет дағдыларды игеру деңгейін тұлғаның өз бойында бар ... мен ... ... ... ... жету үшін ... деп түсіндіреді. Ол студенттердің оқыту үрдісінде қалыптастыратын дағдылардың үш тобына ... ... ... ... арнаулы және тұлғалық дағдылар.
В.Н.Козиев болашақ педагог тұлғасының өзін-өзі түсінуін ол тұлға өзін ... ... өз ісін ... бір ... бағыттап отырады деп қарастырады. Бұл іс-әрекеттің арқасында студент ... ... ... ... өзіндің жетілу, өз бойында саналы түрде жеке тұлғаның маңызды қасиеттері мен өз шеберлігін қалыптастыру процесі жүреді.
Ю.Н.Кулюткин ... ... - қол ... ... бағалау, өзіндік өсіп-жетілу бағыттарын жсопарлап, оларды жүзеге асыру жолындағы іс-әрекеті деп ... ... ... ... өз ... ... рухани-адамгершілік қадір-қасиеттерді тәрбиелеп дамыту қажеттігін, екінші жағынан ол қасиеттердің өз ... ... өсіп ... ... ғана ол ... ... ... мен дамытуға саналы түрде қмтылуы мүмкін. Ұсынылған ... ... ... зерттеуші-ғалымдары өзін-өзі түсінуді өзін өзі тануды, өз бойындағы ерекшеліктерді пайымдап, ... ... ... саласының талаптарымен сәйкестендіру үрдісі ретінде қарастырады.
Ал, терминіне тоқталсақ, ғылымда түрлі мағынада қолданылады. Жалпы мағынасында модель - бұл ... ... ... ... ... сипатталарын қайта жасау үшін сол объектінің арнайы жасалған формасы. Модель жүйе сияқты да ... ... ... бір ... ... зерттеу пәніне, оның қасиеттер жүйесіне ұқсас болып ...
... (modulus - ... ... мағынасын береді. Бұл нысан және оған ... ... ... ... ... бірі ... бейне, схема т.б.). Жалпы түрінде модель зерттеу пәнінің белгілі бір жақтарын, байланыстарын, қазметін көрсететін элементтер жүйесі. Модельдің негізі - ... ... мен оның ... ... белгілі бір сәйкестік. Формалары бойынша модельдер материалдық (заттық, денелік) және идеалдық (идеалдағы, ойдағы) ... ... ... ... ... ... модель-приборлар, бейнелеу модельдерін ажыратады, ал идеалдық модельді түсінік, ұғым заңдылықтар және олардың ... ... ... ... ... үлгі) - бұл:- нақты объектінің қарапайымдандырылған ұқсасы;- заттың кішірейтілген / үлғайтылған түрдегі макеті;- табиғат пен қоғамдағы қандай да бір процесстің / ... ... және ... ... істеуі анықталған параметрлер бойынша нақты объектінің жұмыс ... ... ... / ... ... ... шарттарда түпнұсқа объектінің бізді қызықтыратын қасиеттері мен сипаттамасын алмасыра алтын алмастырушы - объектісі-модельдеу мақсаты тұрғысынан оқып ... ... / ... ... нақты жақтарын бейнелейтің жаңа объект [68].
Модель - бұл таным құралы. Бақылау және эксперимент нәтижесінде қалыптасқан кез ... ... ... ... ... түрде модель ретінде қабылдануы мүмкін. Сондықтан болашақ пәні ... ... ... ... ... ... ... тұрғыдан модельдеп (Сурет 3) алуды дұрыс санадық.
пәні -- ... ... ... ... ... ... ... мейірімділікке, табиғатты сүюге, отбасын сыйлауға, ұйымшылдыққа үйретеді. Рухани адамгершілік тәрбие - бұл ... ... мен ... ... ... нормалары, ұйымдағы қарым - қатынас мәдениетінің тұрақтылығын қалыптастырады. Жеке адамның адамгершілік ... ... оның ... - ... іс - ... анықтайды.
Жалпы, өзін-өзі тану пәні және ұғымдарына қысқаша тоқталып кетсек:
Өзін-өзі тану ... ... ... ішкі ... ... ... олардың өзара байланысын көреміз. Өзін-өзі тануда , , , , және , ... ... да ... ... ұғымдарының бірі - өзін-өзі тәрбиелеу. Өзін-өзі тәрбиелеу - жеке тұлға болып қалыптасудың негізгі маңызды бөлігі. Оның ... ... ... адамның өзіндік жауап қайтаруы, яғни реакциясы арқылы көрінеді. Өзін-өзі тәрбиелеу - ол моральдық және этикалық нормалардың қалыптасуы және олардың әдетке ... ... - ... ... ... тәрбие үрдісі. Кез-келген тәрбие жүйесінде адам өзін әлеуметтік тұлға ретінде сезініп, қоғаммен және табиғатпен ... ... ... Өзін-өзі тәрбиелемей жеке тұлға қалыптаспайды. Өзін-өзі тәрбиелеу барысында адам өз білімін дамытады. Өздігінен білім алу - мәдени мұраны игерудің өзіндік ... ... өзін ... жүйе ... ... білім алу білімді дамытушы қозғаушы күш болып табылады. Өздігінен оқу- адамзат тәжірибесін өзінің ... өзі ... ... ... ... Осы ... білім, тәрбие алу, оқу адамның ішкі жан-дүниесінің қажеттілігінен туындап, өздігінен дамуға өзін-өзі жетілдіруге тұлғаны бағыттайды.
Өзін-өзі оқытуды оқу орындарының оқу ... мен оқу ... тыс ... және өзіндік қажеттіліктер негізінде жүйелі және белгілі бір мақсатқа құрылған жеке тұлғаның ... ... деп ... ... ... ... - жалпы және кәсіби білімнің үздіксіз жалғасы, ... ... ... ... ... және ... рухани баюының жетілуіне септігін тигізеді. Сонымен қатар интеллектуальдық арсеналының үнемі жаңалануына, кәсіби шеберлігінің шыңдалуына әсер етеді [69].
Студенттердің өзін-өзі тану және ... оқу, ... ... қалыптастыру өзінің жеке даму жолында пайдалану үшін мыналарды білуі қажет:
* Осы ... ... ... Оның ... ... ... тану мен ... тәрбиелеудің әдістері мен тәсілдерін.
Студенттерді өз таңдаған жолында даярлауда өзін-өзі ... мен ... ... ... ролі мен мәнін студенттерге жеткізу; ақпараттандыру (педагогикалық-психологиялық білім беру); оларды өзін-өзі жетілдіруде бағытталған іскерлікпен және дағдымен қаруландыру; ... тану мен ... ... қалыптастыру; студенттердің өзін-өзі тану мен тәрбиелеу барысындағы жұмыстарын ынталандыру, қанағаттандыру.
Студент тұлғасының өзін-өзі тануы білім беру жүйесінде ... ... бірі ... алуы ... ... ... позитивтік өзгерту қазіргі таңда педагогика мен психологияға деген гуманистік көзқарастың бірден-бір маңызды саласы, оқыту мен тәрбиелеу ісіне қатысы бар әр ... ... ... ... ... ... ететін басты құралы. Болашақ маманның өзін-өзі дамыту қағидаларын меңгеруі қажет, әйтпесе ол өзгелерге бұл процесте ... ... бере ... ... студент тұлғасының өзін-өзі зерттеу барысында тұлғаны қалыптастыру үшін өзіндік сапаларының деңгейлерін анықтау, ... ... ... ... әрі ... ... ... диагностикалық болжам арқылы дамыту өзін-өзі басқарудың педагогикалық шарттары мен ... ... оны ... ... ... ... ... өзін-өзі басқаруының жаңа қоғамға сай тәрбиеленуінің сапасын көтереді.
Оқу-тәрбие үрдісінде студенттердің өзін-өзі тәрбиелеуімен, студентке оқытушының өзін-өзі ... ... ... ғана ... ... ... жан-жақты дамуын, олардың бойында, қоғамдық талаптар алдындағы жауапкершілігін, білім алуға, ғылымға, техникаға, өнерге ұмтылысын, ... ... ... ... ... ... өзін-өзі тәрбиелеудің құрылымдық жүйесін жасау мәселесінің жаңа жолдарын ... ... бұл ... ... жеке ... қасиеттердін дамытуды көздеу, сол арқылы олардың жауапкершілігін арттыруда, өзін-өзі тану және өзін-өзі тәрбиелеу ... ... ... мен ... ... ... берілу бағыттары жүйеленіп сипатталды.
142494051435Болашақ пәні мұғалімін оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие беруге дайындау.
00Болашақ пәні мұғалімін оқушыларға ... ... ... ... ... ... ... сәйкестілік, табиғатқа сәйкестік, тұлғалық бағдарлы, ғылымилық, жүйелілік, танымдық, тәлімдік.
00Ізгілендіру, гуманитарлық үндестік, мәдениетке сәйкестілік, табиғатқа сәйкестік, тұлғалық бағдарлы, ғылымилық, ... ... ... ... ... ... негіздері
142494053340Адам құқықтары туралы конвенциясы. Білім туралы заң. Бала құқықтары туралы конвенция. Ар-намыс кодексі.
00Адам құқықтары туралы конвенциясы. Білім ... заң. Бала ... ... ... ... ... ... үдерісінде
Меңгеріледі
Махаббат
Сүйіпеншілік
Мейірімділік
Дұрыс әрекет
Қайырымдылық,
Жақсылық,
Ар Ұждан т.б.
Рухани-адамгершілік құндылықтары
Типтік оқу ... ... ... ... курс
Өзін-өзі тану
Өзін-өзі тануды оқыту әдістемесі
Өзін-өзі тану: теория және ... ... пәні ... ... ... ... ... әдістемесі
2500630704850 ... ... ... ... ... ойын, ертегітерапиясы, пікірталас, рольдік ойындар т.б.
00Әңгіме, байқау, бақылау, сауалнама, ... ... ... ... ... т.б.
3962402578100 ... ... қара ... Мәшhүр Жүсіп Көпейұлының, ұлы ойшылдардың ғылыми ой пікірлері, аталы сөздері, салт-дәстүр, әдет-ғұрып, ... ... ... т.б.
00Абайдың қара сөздері, Мәшhүр Жүсіп Көпейұлының, ұлы ойшылдардың ғылыми ой пікірлері, аталы сөздері, салт-дәстүр, әдет-ғұрып, аудио-бейне ... ... ... ... дәріс, семинар сабақ, CӨЖ, СОӨЖ, тренингтер, ситуациялық ойындар, топтық жұмыс т.б.
00сабақ, дәріс, семинар сабақ, CӨЖ, СОӨЖ, ... ... ... ... ... ... ... ... пәні ... пәні ... ... ... ... коммуникативті, қалыптастырушы, ұйымдастырушы-әдістемелік, технологиялық, дамытушы, зерттеушілік, жүйелеуші құзіреттіліктер бойында қалыптасқан және ... ... ... ... оны ... ... алатын маман иесі.
00 Әлеуметтік-педагогикалық, коммуникативті, қалыптастырушы, ұйымдастырушы-әдістемелік, технологиялық, дамытушы, зерттеушілік, жүйелеуші құзіреттіліктер бойында ... және ... ... ... ... оны тәжірибеде қолдана алатын маман иесі.
Сурет 1 - ... пәні ... ... ... тәрбие беруге дайындаудың моделі
Модель мақсаты: Болашақ пәні мұғалімін оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие ... ... ... ... ... сөзі) - басшылыққа алатын идея, негізгі талап, қағида. Ізгілендіру ... ... ... - ... ... ... ... сүйіспеншілікті, құрметті талап етеді. Балаға сенім артып, оның жеке басының қасиеттерін ескеріп, оқу-таным әрекетінің жемісті болуына ңолайлы ... мен ... ... ... Оқу процесінде, сабақтарда балаларды қорқытпай, қысымшылық-жасамай, керісінше, олармен жылы қарым-қатынас жасау міндет. Бұл принцип гуманитарлық бағдарды жүзеге асыруды ... ... ... беру ... ... мазмұнын жалпы адамзаттық және ұлттың рухани игіліктерге қарай бағыттау, ... ... ... ... ... ... ... қолөнерін, т.б. терең оқып-білу міндетін іске асыру керек. Бұл принципті іске ... ... ... ... зор. ... педагогикасы қазақ халқының ғасырлар бойы атадан балаға өлмес мирас, өмірлік мұра болып келе ... ... ... ... ... ... ... ізгілікке тәрбиелеуде халық педагогикасының қағидалары мен салт-дәстүрлерінің орыны ерекше. Гуманистік тәрбиенің мақсаты - ... ... ... тұтас, әр жақты дамыған тұлға қалыптастыру.
Тұлғалық бағдарлы. Тəрбие процесінде тұлғалық ... ... ... жас ерекшеліктері мен даралығын, əсіресе жалпы жəне жеке адами қасиет - ... мен ... ... ... іске ... ... ... сапалар мəні: тұлғаның өмірлік бағыт-бағдары, тіршілік жоспары, құндылықты бағамдары, қалыптасқан жандүниелік ұстамдары, іс-əрекеті мен ... ... ... ... осы ... ... сапаларынан бөлектене қарастырылатын жас не даралық ерекшеліктер (мінез, темперамент, ерік ... ... ... ... ... ... бағышталған тəрбиені қамтамасыз ете алмайды, жас деңгейін, даралық ерекшеліктерді білу маңызды.
Ғылымилық принципі білім алушыларға ғылымда ашылған білімдерді ... ... ... сондықтан оқу жоспарлары мен бағдарламаларына ғылыми білімдер енгізіледі.
Жүйелілік. Оқытудық бірізділігі және жүйелілігі. Бұл ... ... ... ... ... ... болу үшін оның ... қоршаған дүние жақсы бейнелену керек. Ол үшін ғылыми білімдер жүйелі және ... ... ... ... ... Жеке ... ... оқыту процесі оқушылардың білімді меңгеруіне көмектеседі. Дағдыларды қалыптастыру үшін жаттығулар, ақыл-ой тәрбиесін беру үшін қисынды ойлау тәсілдерін талап ететін ... ... ... ... ... оқушы дұрыс ойлай алмайды, дамуы нашарлайды.
Табиғатқа сәйкестік. Тәрбиенің бұл ұстанымын алғаш ... ... еді. ХХ ... ... пен адам ... ғылымының дамуы бұл ұстанымының мазмұнын байыта түсті. Бұған әсіресе ғалым ... ... ... ілімінің ықпалы ерекше болды.
Сонымен тәрбиенің табиғилылығы ұстанымы тәрбиені табиғи және әлеуметтік үрдістердің өзара байланысына ғылыми тұрғыда негіздеуді, табиғат пен адам ... ... ... санасуды, адамды жынысына, жасына орай тәрбиелеуді, оның бойында өзін-өзі дамыту, ноосфераның жай-күйі мен кейінгі эволюциясы үшін ... ... ... ... ... Бұл принциптің маңызы өте зор. Оқуға, білімге, мұғалімнің жеке басына деген, сондай-ақ оқу жұмысының барлық әдістеріне, ... мен ... ... ынта-ықылас болса, олардьщ оқу-таным әрекеті сенімді, ерікті, ... ... ... ... оқу орындарының бағдарламаларындағы өзін-өзі тану мен өзгелерді түсінудің алар орнын, маңызын айтып жеткізу мүмкін ... ... ... ... ... өмір бойы бір нәрсеге оқытады".
Осындай болашақ маман иесі оқу және тәрбие үдерісінде қолданылатын ... ... ... ... ... - бұл оқушыға тікелей тәрбиелік ықпал ету мақсатында педагогтың ұйымдастыруымен болатын оқиға, оқу, ... ... және т.б. ... - ... ... ... сайыс, экскурсия, мәдени жорықтар, сабақтар, қыдырулар және т.б.
Істер - бұл маңызды оқиға, біреуге немесе өздеріне өздері ... ... ... үшін ұжым мүшелері ұйымдастырылатын ортақ жұмыс. Оның формалары: еңбек десанты, рейдтер, концерттер, спектакльдер, үгіт-насихат ... ... т.б. ... ... ...
Ойындар - бұл мақсатты бағытталған ұжымда демалу, көңіл көтеру немесе оқыту және дамыту үшін ұйымдастырылған шынайы ... ... ... ... іскерлік, сюжетті, рөлдік, спорттық, танымдық және дамытушылық, ... және т.б. ... ... Әдіс ... ... деген сөзінен алынған, табиғат құбылысын және әлеуметтік өмірдің ... ... ... ... ... ... оқып білу ... әдіснамалық теория танымы мен шындықты зерттейтін тәсіл.
Байқау ... - ... бір ... ... ... ... ... Ой жүгірту, зейін қою байқаудағы негізгі әрекеттер. Байқау әдісі әрі жүйелі, әрі ... ... ... ... ... ... ... кездейсоқ, дұрыс ұйымдастырылмаған және жоспарлы түрде жүргізілмейтін қарапайым байқаудан өзгеше болып келеді. ... ... - бұл ... ... қалыптастыру әдістерінің бірі. Балалар әңгіме әдісінде саяси, этикалық, эстетикалық мәселелерді ... ... ... ... ... ... ... үшін ойланады, ақылға салып түсінеді.
Бақылау әдісі - ұзақ мақсатқа ... және ... ... ... педагогикалық үрдіс танымының әдісі. Бақылаудың негізгі міндеті -- тәжірибе мәселесіне жауап беретін ғылыми-зерттеу мәселелерін дұрыс анықтап алу. ... ... ... ... ... ... нақты бақылау нысандарын анықтау арқылы жүзеге асырылады. Мақсатты түрде бағытталған бақылау ғылыми ... ... ... ... ... жағымды және жағымсыз факторларды жинастыруға мүмкіндік береді.
Сауалнама - нақты адамдар тобына ... қою ... ... ... жинау әдісі. Зерттеушінің респондентпен анкета арқылы жүзеге асырылатын байланысына негізделген эмпирикалық зерттеуін әлеуметтанулық өлшеу тәсілі. ... ... - жеке және ... санадағы құбылыстар немесе қарапайым фактілер, оқиғалар туралы ақпарат ... ... - жаңа ... ... ... кешенді мәселелерін шешу ,шығармашылық қабілеттерін дамыту, жалпы оқу іскерлігін қалыптастыру үшін ... ... ... Оқу ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Рольдік ойындар - бұл өмірлік жағдайлардың белгілі бір мінез-құлық ... ... ... ... ... ... бөлінген рөлдер арқылы қатысушы топтардың сахналап ойнауы. Рөлдік ойындар шағын топтарда (3-5 қатысушы) жүргізіледі. Қатысушылар карточка арқылы (тақтада, ... ... және т.б.) ... ... ... ... ... ойнайды және барлық топқа ұсынады (көрсетеді). Оқытушы балалардың мінез-құлқын ескере ... ... ... ... Бұл ... артықшылығы сол, әрбір қатысушы өзін ұсынылған рөл жағдайында көрсетеді, сол не басқа жағдайды айтарлықтай шынайы байқайды, сол не ... ... ... сезінеді және шешім қабылдайды.
Пікірталас - бұл жоғары сынып оқушыларының байымдауын (пікір айтуын), баға ... ... ... ... ... тақырып бойынша оқушы өзінің көзқарасын, ойын дәлелдейді. Сонымен бірге басқаның пікірін тыңдауға ... ... ... ... ... де пайда болады. Пікірталасқа мұғалім де, оқушылар да дайындалады. Оның тақырыбы және сұрақтары күні бұрың хабарландырылады.
Этикалық тақырыптағы әңгіме - ... ... ... ... мен ... ... ... көтеріңкілігімен әсерлі баяндау әдісі. Сезімге ықпал ете отырып, әңгіме моральдық бағамдар мен әрекет-қылық нормаларының мәнін түсініп, ұғуға көмектеседі.
Ұғындыру - тəрбиеленушілерге ... ... ... ... Бұл ... ... сынып ұжымы мен əр баланың тұлғалық сапаларын танып, білуге көзделген. Ұғындыру əдісі, егер ... ... да ... мəніне жете алмай жатса, жаңа адамгершілік сапа жөніндегі ақпарды ой елегіне түсіріп, қабылдауға қиналса, яғни қалай болғанда да оның ... мен ... ... салу қажетінде қолданылады.
Қандай да ұғымның орнығуы, баланы оған сендіре ... ... ... ... ... ... ... сала алмаудан шалыс, қателікті болуы мүмкін. Сенімнің ... еніп ... адам сезе ... ... ол ... ... жетегінде қалып, тұтастай тұлғалық сапаларын өзгертуіне тура келеді. Педагог сендіру əдісін оқушыға нақты нұсқау-талапты қабылдату үшін, басқа тəрбие əдістерінің ... ... ... мақсатында қолданады.
Əдептілік сұхбаты - екі тарап өкілдері - ... жəне ... ... ... жүйелі де бірізді білімдер талқысы. Сұхбаттың əңгімелеу мен көрсетпе беруден айырмашылығы - ... өз ... - ... ... ... жəне онымен есептеседі, олармен болған өз қатынасын құқық теңдігі жəне қызметтестік принциптері негізінде түзетеді. Əдептілік сұхбаттарының негізгі ... ... ... ... ... мақсаты - ізгілік ұғымдарын нығайту, тұрақтандыру бұл ... ... ... жəне ... ... ... мен сенімдер жүйесін қалыптастыру.
Үлгі-өнеге - өте əсерлі ... ... Бұл əдіс ... ... ... көрумен қабылданған санада тез əрі жеңіл бекиді, себебі оны ойланып сөзбен ... не ... ... ... ... жоқ. Үлгі- бірінші, ал сөз - ... ... жүйе ... əсер ... Үлгі ... үшін ... ... беріп, сана, сезім, сенімді белсенді қалыптастырып, іс-əрекетке қозғау салады.
Іс-əрекет ... ... ... ... ... ... типін қалыптастыруы міндетті. Тұлға тəрбиелілігі түсінік, ұғымнан көрінбейді, ол адамның нақты іс-əрекетімен бағаланады. Бұл тұрғыдан іс-əрекет ұйымдастыру мен қылық ... ... ... ... ретінде қарастырылады. Қажетті тұлға сапаларын қалыптастырудың жалпыланған əдісі - жаттықтыру. Балада қалыптасатын қылық, ... ... да ... ... Балаға басқалардың қалай жазатынын əңгімелеп, жазуға, атақты күйші өнерін көрсетіп, домбыра тартуға үйрету мүмкін ... ... ... ... ... əрекетке ынталандырмай, жоспарланған мінез бітісін де орнықтыруға болмайды. Жаттықтыру мəні - талап етілген əрекеттерді көп рет қайталаумен автоматты ... ... ... ... ... - ... ... сапалары: əдеттер мен дағдылар. Жаттығулар жүйесін жоспарлауда тəрбиеші ең алдымен өз тəрбиеленушілеріне қандай дағдылар мен əдеттерді қалыптастыруы қажет болатынын ойластырып ... жөн. ... ... ... ... ... ... - əдісінен баланың өмірлік қажетті, ... жəне ... ... мен ... ... Сондықтан жаттығулар қалай болса, солай ойдан шығарылмай, өмірден алынуы тиіс. Бірінші кезекте жалпы адамзаттық ізгілі сапалар тұрғызушы жаттығулар пайдаланылады.
Ынталандыру əдістері. ... ... ... ... ... ниетімен қолданылатын əдістер тобында ынталандырудың орны өз алдына. Бұл ... ... ... мен ... түрі ... ... - тəрбиеленушілер əрекетіне ұнамды баға беру. ... ... ... ... ... ... ... негізделген. Осыдан да мадақтау балада өзіне деген сенім ... ... ... жағымды көңіл қатынасын оятады, жауапкершілік арттырады. Мадақтау түрліше орындалуы мүмкін. Олар арасында тəрбие процесінде жиі қолданылатындары - ... ... ... ... ... құқықтар беру, мақтау қағаздары мен сыйлықтар беру жəне т.б. Жазалау - ... ... ... ... ... ... ... өз тұрғысынан айыбын мойындау сезімін ояту мақсатында қолданылатын педагогикалық ықпал əдісі [71].
Құралдары: Салт-дәстүр - әр ұлттың, халықтың діні мен ... ... ... ... ... сәйкес ғасырлар бойы жинақталып, өмірдің өзі туғызған ғұрыптардың жиынтығы; қауым мен қоғамда қалыптасқан мінез-құлықтың үлгілері. Күнделікті қолданыста бір ... ... ... ... және бейресми жолмен реттейтін қабылданған мінез-кұлық ережесіне немесе әлеуметтік әрекеттерді жөнге келтіретін терминге жатады. Салт-дәстүр байлығы -- ... ... ... ... үлкенді құрметтеу, байғазы, көрімдік, сүйінші, кәде сұрау, ... ... ат ... ... ... т.б. ... жатады. Қазақ халқы салт-дәстүрге бай. Әдет, ғұрып, ишара, ырым, тыйым, дағды бәрі осы салт-дәстүр көрінісі. Әдет-ғұрып - ... бір ... ... ... ... оның ... мінез-құлқының, тұрмыс-тіршілігінің бұлжылмас қағидаларына айналған жөн-жосық, жол-жоралғы. Ақыл сөздер - халықтың кейінгілерге қалдырған өсиет-ақылы, өмір-тіршіліктеріне жетекші басшылық. Сондықтан оның ... ... ... ... ... ... түсінікті, аз сөзге көп мағына сыйғызып, көркемдеп айтылған үгіт-насихат. Нақыл сөздер дегеніміз - үлкен ой, терең пікірге құрылған өмір ... ... ел ... ... ... ... ұлы ... ой пікірлері, Абайдың қара сөздері, аудио-бейне таспалар, ғылыми әдебиеттер, т.б. жатқызуға болады [72].
Формалары: Cабақ - бір ... ... ... оқу ... мектептегі оқу жұмысын ұйымдастырудың негізгі түрі. Cабақ арнаулы бөлмелерде, оқу кабинеттері мен ... оқу ... мен ... оқу ... үлескілерінде өтеді. Тұрақты оқушылар құрамы, кесімді уақыт көлемі (45 мин) және оқу кестесі бойынша жүреді. ... ... ... және ... ... ... ... белгілері болып табылады. Aшық cабақ - басқа мұғалімдер мен шақырылған адамдар қатысатын сабақ. Ашық сабақты оқу тәрбие ... ... ... ... ... және ... ... әдістемеде қиын және жеткіліксіз өңделген оқу бағдарламасының тақырыбы бойынша білікті мұғалімдер өткізеді. Тoптық жұмыс]c - нәтижеге немесе мақсатқа жетуге ... ... ... ... ... құрылымы. СӨЖ қорытындылары жазбаша эссе, глoссарий, баяндама, бақылау, жазбаша ... ... ... ... ... ... және т.б. түрінде; сонымен қатар тәжірибелік тапсырма альбомдар, хаттамалар, мүсіндер, препараттау, аннотациялау, зертханалық тәжірибені енгізу және т.б. түрінде тапсырылуы ... СӨЖ ... ... ... ... студенттердің ғылыми ұйымының отырыстарында, олимпиадаларда, сабақтарда (5 мин.), кафедраның web - ... СӨЖ ... ... ... ... алушылардың СӨЖ бойынша қорытындылары кафедрада 2 жыл бойы сақталуы тиіс. СӨЖ тақырыптары ... ... және ... ... ... ... СОӨЖ - студенттің оқытушымен бірлесе отырып жасалынатын өзіндік жұмысы. СОӨЖ - оқытушымен бірге жасалынатындықтан қиын тапсырмаларымен ... ... ...
* 1989 ... 20 ... ... Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы қабылдады. 54 баптан тұрады. Kіpіспеде Біріккен Ұлттaр Ұйымының ... ... және адам ... ... ... пaктілермен деклаpациялардың негізгі қағидалары атап өтілeді. Онда бaлалaр өздерінің табиғи нәзіктігіне байланысты epекше қамқорлық пeн қорғауды қажeт етeтіндігі, әсіресе ... ... пен ... от баcы ... ... ... ... онда балaны туылғанға дейін және туылғаннан кейін құқықтық және басқалaй қорғау ... оның ... ... ... ... ... маңыздылығы және бала құқығын қорғау жoлында халықаралық ынтымақтастықтың ролі мақұлданады
* Адам құқықтары туралы конвенциясы.
* Білім ... заң.
* ... ... ... оқу жоспарында берілген оқу пәндері мен және арнайы курстан ... ... ... ... адамдарға деген махаббаты (жақсы жағынан қарауы), қайырымдылық көрсету, үлкенді құрметтеу, достарына көмектесу т.б. Атақты педагог ... [74]. ... жеке ... ... ... ... Руханилықтың негізінде адамның мінез-құлқы қалыптасады, ар-ұят, өзін-өзі бағалау және ... ... ... ... өзі ... ... ... Олар адамды құрметтеу, оған сену, әдептілік, кішіпейілдік, қайырымдылық, жанашырлық, ізеттілік, инабаттылық, қарапайымдылық т.б. Адамгершілік - ең жоғары ... деп ... жеке ... ... ... және психологиялық қасиеттерінің жиынтығы. Адамгершілік тақырыбы - мәңгілік. Ол ешқашан ескірмек емес. Жас ... ... ... ... ... - ... мен ұстаздардың басты міндеті. Адамгершілік әр адамға тән асыл ... ... ... ... - ... ... олардың өнерлерінде, әдет-ғұрпында. Әр адам адамгершілікті күнделікті тұрмыс-тіршілігінен, өзін қоршаған табиғаттан бойына ... ... Бұл ... ... ... өзегi, имандылық пен адамгершiлiктiң басты белгiсi, оның ғасырлар бойы қалыптасқан қоғамдық санасының практикалық көрiнiсi, ... ... ... ... Әдeп сақтаудың экологиялық астары да бар. Әдептi адам табиғаттың досы, оны қызғыштай қорғай да бiледi. Табиғаттың әсемдiгi мен сұлулығына, ... ... адам зиян ... тиiс. Мәселен, суды ластау, талды кесу, қайнардың көзiн ... ... ... алып ... көктi жұлу, құстарды ату, құдыққа түкiру - барып тұрған әдепсiздiк. Әдеп сақтау - халықтық рәсiмге, жол-жоралғыға, ... ... ... ... емес, бұл ата дәстүрдi құрметтеу, қастерлеу, дәл айтқанда адамгершiлiк борышты өтеу. "Әдептiлiк - әдемiлiк" дейдi халық. Яғни, әдептiлiк: iзеттiлiк, кiшiпейiлдiлiк, ... ... сөз. ... ... бауырмалдығы "Бала бауыр еттен жаралған" деп, оны ерекше қастерлеп, әлпештеуден бастаған. Осы туралы қасиеттi кiтап: ешбiр адам баласы жат ... ... ... ... ... дос, бауыр дейдi. Олай болса оқушыларды бастауыш сатыдан бастап бауырмалдық қасиетке баулуымыз ... ... ... қол үшін беру, қарттарға құрмет көрсету, баланы аялап, жанындай жақсы көруі - айрықша қасиет. Яғни, қайырымдылық - кең ... ұғым ... ... ... ... ... ... пен жамандық адамның іс-әрекеті арқылы өлшенеді. Халқымыз ... ... ... ... ... ... ... мазмұндық, процессуалдық компонеттері құрайды.
Мотивацияллық компонент - рухани-адамгершілік ... ... ... асыру қажеттілігін сезінуі, педагогикалық іс-әрекетке тұрақты бағдарының болуы, оқушыларға рухани-адамгершілік ... ... ... ... ... ... тәрбиесі туралы өз бетінше білімін көтеруге деген ұмтылысы.
Мазмұндық компонент - рухани-адамгершілік ... беру ... ... ... ... ерекшеліктерін білуі, оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие жүйесін жүзеге асыру туралы әдістемелік сауаттылығы, жаңашылдық, кәсіби құзіреттілік.
Процессуалдық компонент - ... ... ... ... асыруда педагогикалық жағдаяттарды шешу, оқушылармен мектепте, сыныптан тыс жұмыстарда, мектептен тыс ... ... ... ... ерекшеліктерін меңгеруі. Оқушылардың рухани-адамгершілік тәрбиесін ескере отырып, рухани-адамгершілікті тәрбиеге байланысты жаңаша әдіс-тәсілдерді қолдана алуы.
Кесте 9 - ... ... тану пәні ... оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие беруге дайындаудың компоненттері, өлшемдері, көрсеткіштері
Компоненттері
Өлшемдері
Көрсеткіштері
Мотивациялық
- студенттердің оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбиесін беруге ... ... ... қызығу, құштарлық, құндылық бағдарлау, сенім;
- ішкі рухани байланысты дамытуға талпынулары;
- өзара қарым-қатынас мәдениеттілігі.
Мазмұндық
- ... ... ... ... ... ... ... түрде білуі.
- рухани-адамгершілік тәрбие жайындағы білімдері;
- өмір құндылықтарын бағалаулары;
- өздерін ... ... қоя ... ... пен ... ... тәрбиені тәжірибеде жүзеге асыруы;
- өз бойындағы рухани-адамгершілік құндылықтарға, қасиеттер мен сапаларға дұрыс баға бере білуі;
-өзара сыйласымдылықта болуы.
Критерий ... - ... ... ... ... ... негізгі белгі. Критерий тәрбие беру тиімділігін өлшеудің ең үлкен бірлігі және тұтас құбылыс ... ... - ... ... ... ... негізгі сипаттамасы. Көрсеткіштер критерий қырларының, оның бөліктерінің бірі және қайсыбір белгілер, қандай деңгейде дамығанын ... ... ... ... ... ғылыми-әдіснамалық негіздері, кейіннен теориялық негіздері арнайы модель жасап, оның өлшемдері мен деңгейлерін көрсетумен нақтыланды.
2785745453263019145253921125
2. ОҚУШЫЛАРҒА РУХАНИ-АДАМГЕРШІЛІК ТӘРБИЕ БЕРУГЕ БОЛАШАҚ ПӘНІ ... ... ... ТӘЖІРИБЕЛІК-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ЖҰМЫС
2.1 Тәжірибелік-педагогикалық жұмыс мазмұны
Қазақстан Республикасы үздіксіз білім беру жүйесіндегі тәрбие тұжырымдамасында: - деп атап көрсетілген [65].
Қазіргі ... ... ... ... жастарды рухани-адамгершілік құндылықтарға баулу - ... ... ... ... ... рухани-адамгершілік тәрбиені жүзеге асыруда жоғары оқу орындарындағы білім алушылармен тәжірибелік-педагогикалық жұмысты қарқынды түрде жүзеге асыру жұмыстары ... ... ... ... Біз осы ... де, ... оқу ... студенттерге рухани-адамгершілік тәрбие беру және оны тәжірибеде жүзеге асыру мақсатында тәжірибелік-педагогикалық жұмыс мазмұны бойынша кезеңдермен жұмыстар жасауды жөн ... ... ЖОО - дағы ... ... ... меңгеруі және оны дамытуға, оны болашақ педагог ретінде қолдана алу жолдарының, университеттік білім берудің орталық ... ... ... ... ... білім берудің мақсаты тек білімді жеткізу емес, сонымен қатар теориялық білімді, дүниені меңгеретін шығармашыл тұлғаны ... ... ... деп ... дамуының қалыптасуы белгілі бір мөлшерде кәсіби әрекеті мен кәсіби әрекетіндегі руханилық бағыты аса ... ... ... ... тәжірибелік жұмыстың бағдарламасы жасалынды.
Тәжірибелік жұмыстың мақсаты - студенттерді болашақ пәні ... ... және ... рухани-адагершілік тәрбие беруге даярлау.
Осыған сәйкес жүргізетін жұмыстың негізгі мақсатына сәйкес мына тәжірибелік міндеттерді жүзеге ... ...
* ... пәні ... оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие беруге дайындаудың бастапқы деңгейін ...
* ... пәні ... ... рухани-адамгершілік тәрбие беруге дайындығын қалыптастырудың деңгейлерін белгілеу;
* тәжірибелік - ... ... ... ... ... ... жұмыстың базасы: Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті, Философия және ... ... ... ... ... педагогика және өзін-өзі тану мамандығының 3-4 курс мамандығының студенттері (жалпы саны 71+42=113).
Тәжірибелік - педагогикалық ... ... біз ... ... ... әдістерін пайдаландық. Олардың қолданылуы әдіснамалық, теориялық және дидактикалық сипаттағы қорытындыларды алуға мүмкіндік берді.
Тәжірибелік-педагогикалық ... ... ... ... ... ... индукция және дeдукция; теориялық талдау және жинақтау; жалпылау және cалыстыру);
- cауалнамалы - ... ... ... жүргізу; cұхбат алу; әңгімелесу);
- математикалық өңдеу әдісі.
Қандай бағытта болсын зерттеу жұмыстары бірнеше ... ... Олай ... ... жұмысымыздың келесі кезеңінде негізгі эксперименттік процедураларға және олардың жүргізілу жолдарына, өңделу ерекшеліктеріне кеңінен тоқталуға тырыстық. ... ... ... ... ... ... кезеңдері қарастылырды:
Тәжірибелік-педагогикалық жұмыс кезеңдері:
* Анықтаушы кезең (байқау әдісі, сауалнама, сұхбат әдісі)
* Қалыптастырушы кезең ( ... ... ... ...
* ... ... (сауалнама, сұхбат әдісі).
Бірінші анықтау кезеңінде болашақ пәні мұғалімін оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие беруге дайындығының ... ... ... үшін мына ... ... іздестірілді:
- тәжірибелік - педагогикалық жұмыстың объектісін, тақырыбын ... және оны ... ... тұрғыда негіздеу;
- зерттеу болжамын тұжырымдау;
- тәжірибелік - педагогикалық жұмысқа ... және ... ... ... ... санын анықтау;
- тәжірибелік - педагогикалық жұмыс барысында жүргізілетін жұмыс формаларын анықтау;
- студенттердің оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие беруге дайындығының ... ... ... ... ... ... бастапқы жағдайын анықтаудың диагностикалық құрылымын жасау;
Екінші қалыптастыру кезеңінде болашақ пәні мұғалімін оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие беруге дайындығының негізі болып ... ... ... ... дағды қалыптастыруға арналды. Студенттердің дәрістелген арнаулы курстарда, семинарларға, ... ... ... ... өз ... ... жұмыстарына, теориялық білімдерін тереңдетуге мүмкіндік жасауға ықпал етілді.
Үшінші қорытынды кезеңде: алынған мәліметтерді талдай отырып, мақсаты, міндеті және ... ... ... ... ... жұмыс нәтижелерін математикалық өңдеу, болашақ пәні мұғалімін оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие беруге дайындығының жалпы қорытындысының деңгейі, өңдеу жұмыстары жүзеге ... ... 110 ... ... қалыптастыру және қорытынды кезеңінде 42 студент қатысып, өзінің болашақ маман иесі ретінде даярлығын көрсетті.
Анықтау кезеңіндегі тәжірибелік-педагогикалық жұмыстар: ... -- ... бір ... қойып, объектіні әдейі қабылдау. Ой жүгірту, зейін қою ... ... ...
Байқау әдісінде зерттеуші басқа адамның іс-әрекетін, оның мінез-құлығын, психикасын, сыртқы көріністерін (қимыл-қозғалыстарын, сөйлеген сөзге ... ... ... ... сондай-ақ адамның ерік-күшін, сезім ерекшеліктерін, темпераментін, жүріс-тұрыстарын жүйелі, жоспарлы түрде бақылайды, осыған орай ол адамның психикалық үрдістері, жай-күйі және психикалық ... ... ... ... Белгілі жоспар бойынша жүйелі біраз уақыт бойына зерттелуші адамның психикалық ерекшеліктерін қадағалауды байқау әдісі деп атайды. Байқау әдісі ... ... ... ... ... ... әдейі араласпай-ақ жүргізіледі.
Байқау әдісі әрі жүйелі, әрі мақсатты үрдіс, арнайы жүргізілген әрекет. Ғылыми байқау ... ... ... және ... ... жүргізілмейтін қарапайым байқаудан өзгеше болып келеді. Ғылыми байқау үрдісінде аса сақ, ... ... ... ... ешқандай бұрмалау жасамау керек.
Байқау әдісі нәтижелі болып шығуына қажетті кейбір шарттар:
1) Байқаудың ұзақ уақыт бойына жүргізілуін және бір ... өзі ... рет ... ... қамтамасыз ету;
2) Зерттелетін объектіні айқын белгілеу және байқаудың мақсатын түсіне білу қажет;
3) Байқалған фактілерді сол сәтте жазып отыру, кейін оған ... ... ... ... ... ... алу -- осы ... қойылатын негізгі талаптардың бірі. Сан рет жүргізілген байқаудың нәтижесіне байланысты сол сыналушыға ... ... ... ... ... ... оқу ... дамыту үшін нақты жұмыстар белгіленеді.
Әдістің қолданылуы:
Біздің байқау әдісіндегі мақсатымыз, стденттердің рухани-адамгершілік тәрбие түсінігіне және болашақ маман ретінде оқушыларға рухани-адамгершілік ... ... ... ... анықтау.
Зерттелінетін объектіні суретке түсіру үшін фотоаппараттар, сыналушының сөз тіркестерін жазып алып, ... оны ... ... үшін диктофон, магнитофон т.б. пайдаланылады.
; пәндеріне қатыса отырып, студенттердің рухани-адамгершілік тәрбиені қабылдауын, ол ұғымды түсінуін, маман ретінде ... ... ... ... ... қабілеттіліктерін байқадық.
Байқау әдісінің нәтижесінде:
Студенттердің бұл пәндерді оқуда рухани-адамгершілік тәрбие ұғымын түсінуі, оны тәжірибеде қолдану жолдарын меңгергендігі көрінеді.
Әр бір ... ... ... білу ... ... ... жөн ... мақсаты: мазмұндық компоненті - студенттердің рухани-адамгершілік тәрбиеге түсінігін анықтау.
Сауалнамаға ... ... ... және ... тану ... 3-4 курс ... ... қатысушылар саны: 100
Сауалнама барысында: студенттер әр бір сұраққа жауап беруде, өз көзқарастарын білдіріп отырды.
Студенттердің болашақ пәні ... ... ... ... ... ... ... сауалнамасы
* Бүгінгі күні рухани-адамгершілік тәрбие қажетті деп ойлайсыз ба?
а) ия ә) жоқ б) ... ... ... ... неліктен туындады?
а) ұлттық сал-дәстүр, әдет-ғұрыптардың сақталмай жатқандығынан
ә) ... ... ... дұрыс бағыттан алшақтауынан
б) кәсіби бағдар беруде рухани-адамгершілік тәрбиеге көңіл бөлмеуден
в) жастардың азғындауы, шет елге ... ... ... ... ... ... мәдениет, саясат, әдебиет, Отан, Ана, Жер, дін, діл, ар-ождан, парыз, ерік, жігер, күш, махаббат, қайырымдылық, мейірімділік т.б.
б) адам ... ... ... қарым-қатынас, адам бақыты, ұрпақ жалғастыру, еңбек ету, табыс, ынтымақтастық, белсенділік, тәуелсіздік т.б.
* Cіздің ойыңызша рухани-адамгершілік тәрбиені ... тану пәні ... бере ... ма? а) ия ә) жоқ б) өз ... ___________________
* пәні мұғалімі ретінде оқушыларға рухани-адамгершілік ... ... ... ... деп ... ... құралдар, әдіс-тәсілдердің көмегімен, өмірмен байланыстыру
ә) өзін-өзі тану әдістемелерін пайдалану ...
б) әр бір ... ішкі жан ... көре білу, осыған орай сабақты ұйымдастыру
в) өз жауабыңыз: ________________
* Оқуды аяқтағаннан соң ... ... ... тану ... ... ... даярлығыңыз жеткілікті ме?
а) ия ә) жоқ б) өз ... ... ... ... ... тәрбие беру үшін қандай өзгерістер енгізер едіңіз?
б) өз жауабыңыз ... ... тану пәні ... басқа пән мұғалімдерінен ерекшелігі бар ма?
а) ия, _______________ ә) жоқ, ... б) өз ... ... ... ... ... ...
Әдістің мақсаты: сауалнама нәтижесі барысында кейбір сұрақтардың туындауына байланысты студенттермен рухани-адамгершілік тәрбие ... ... ... ... ... ... қойылған сұрақтар:
* Адам өзін-өзі қалай тану мүмкін?
* Рухани-адамгершілік тәрбиенің қоғамдағы ... ... Жеке ... ... ... не ... болу ... Рухани-адамгершілік тәрбиенің әдіс-тәсілдерін атаңыз?
* Адамзаттың рухани тәжірибесін қалай қолдануға болады?
* Өзін - өзі тану ... ... ... ... ... ... ... жауаптары:
1. Адам өзін-өзі қалай тану мүмкін?
* Қоршаған ортаға, жанындағы ... ... ... ... қарап өзін тани алады.
* Өзін-өзі тану - ... адам ... сыры мен ... ... ... ... адам болу - Отан алдындағы борышыңды өтеу, адами қарым-қатынасың, қоршаған ортамен үйлесімділігің.
* Өзіңді-өзің тану деген - өзіңді қоғамдық, ... ... ... ... арқылы барлық адамдарға тән негізгі қасиеттер төңірегінде этикалық ұғымдар қалыптастыру. Өзіңді ... бұл - өз ... ... ... игі ... біліп, үйрену.
2. Жеке тұлғаның үйлесімді дамуына не себеп болу мүмкін?
* Өзінің өмірлік айқындамасын анықтау.
* Түрлі мәселелерді ... ... ... ... ... ...
* ... адамдарға және қоршаған әлемге ізгілікті қарым-қатынас жасау.
* Адамдарға көмек көрсету, туыстарына және достарына мейірімді, қамқор болу.
* Өзімен өзі үндестікте өмір ... ойы, сөзі және ... ... болу.
* Өз ойын, сөзі мен ісін адамгершілік тұрғысынан ... ... болу және оған ... ... ... ... ету ... іс жүзінде дамыту.
Тәжірибелік-педагогикалық жұмыс барысында анықтаушы кезеңде байқау, сауалнама, сұхбат әдістері қолданылды. ... ... ... ... ... ... студенттерге арнайы курс өткізілді.
курсы
Пәннің мақсаты: Студенттер бойында рухани-адамгершілік тәрбиені қалыптастыру, рухани-адамгершілік тәрбиенің теориялық негіздерін игеруге және ... ... ... қолдана алуын қалыптастыру.
Міндеттері:
* Студенттерді рухани-адамгершілік құндылықтарға ... ... ... теориясымен таныстыру;
* Теориялық білімді тәжірибеде қолдану тәсілдерін үйрету.
курсының тақырыптық жоспары
Апта
Тақырыптар атауы
Сағаттар саны
Дәріс
Семинар
СӨЖ, бақылау жұмысы
1
1 - ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері
1
1 - семинар. Рухани-адамгершілік тәрбиенің шығуы және даму тарихы.
1
2
2-дәріс. Оқу-тәрбие ... ... ... ... мен ... Рухани-адамгершілік тәрбиенің әсер етуші факторлары
1
1.СӨОЖ. Рухани-адамгершілік тәрбиенің тұжырымдамалық негіздері. Қазақ ғұламаларының рухани-адамгершілік ... ... ... ... ... Рухани-адамгершілік тәрбиенің этнопедагогикалық негіздері
1
3-семинар. Рухани-адамгершілік тәрбиенің этнофилософиялық негіздері
1
2-СОӨЖ. Рухани-адамгершілік тәрбиенің ғылыми-педагогикалық негіздері
4
4-дәріс. Рухани-адамгершілік тәрбие - ... тану ... ... оқу ... рухани-адамгершілік тәрбие берудің мәні мен маңызы.
1
3-СОӨЖ.
5
5-дәріс. Рухани-адамгершілік тәрбие беруде пәні мұғалімінің рөлі
1
5-семинар. Рухани-адамгершілік тәрбие беру ... ... ... ... ... ... ... түсінігі, түрлері. Рухани-құндылықтар ұғымына түсінік.
1
6-семинар. Рухани-адамгершілік тәрбиені қалыптастырудың педагогикалық шарттары
1
5-СОӨЖ. М.Ж.Көпейұлы еңбектеріндегі рухани құндылықтар
1
7
7-дәріс. ... және адам ... ... ... ... ... Аралық бақылау тапсырмасы
;
;
;
.
1
1 аралық бақылау
Арнайы курс студенттердің рухани-адамгершілік тәрбие туралы білім, білік, дағдыларын ... ... ... ... шығуы, оның дамуы, әдістері және жалпы ұғым туралы түсініктері қалыптасты.
Курс барысында төмендегі пәнінде қолданылатын шарттар орындалды:
Өзін-өзі тану ... ашық ... ... ... ойындар мен тренингтерде адамдардың өзара қарым-қатынас әлемі зерттеледі, өмірлік бақылаулары ... ... ... ... ... ... практикалық дағдылары дамытылады.
Өзін-өзі тану ерекшелігін есепке ала ... ... ... ... ие әр ... стандартты емес сабақ түрлері: ойын-сабақтар, ойлану-сабақтары, пікір-сайыс сабақтары, театрландырылған сабақтар, шығармашылық сабақтар, фантазия-сабақтар және т.б. ... ... -- ... бас ... қолданылатын әдістемелік тәсіл. Мұғалім балалармен бірге, барлығы бір-бірімен еркін қарым-қатынас жасайтын шеңбер жасайды, әр түрлі ән айтып, өлең ... ... мәні - ... бала ... ... ... ... шеңберіне қабылданғанын сезінеді, өзіне сенімі артып және өзгелердің де сеніміне ие болады.
-- ... ... ... Толық тыныштықта баланың жүрек соғу ырғағы мен тыныс алуы реттеледі, денесі жеңілденеді. Ол өз ойын ... алу ... ие ... ... ішкі ... түсіне алады, өзінің сезімі мен көңіл-күйін жақсы сезінеді. Мүғалімге балаларға осы жаттығуды орындату барысында олардың дене қалпына, ... алуы мен ... бос ... ... баса назар аудару үсынылады.
-- бүл тәсіл баланың өзін және өзінің жүрегін тыңдай ... ... ... Ол ... ... мен ... жалпы рефлексияға қабілеттерінің дамуын ынталандырады. Осы тәсіл балаларға жайлы өсер етеді, олардың қиялын дамытады, топтағы мінез-қүлыққа жағымды ықпал етеді және ... ... ... ... ... пайдаланылады. Осы мақсаттарды жүзеге асыру барысында мүғалімнің сөзімен қатар, сондай-ақ аудиоқатарлар (классикалық музыка, ... ... және т.б.) ... -- ... ... және адамгершілік қасиеттер мен қүндылықтар туралы түсініктерін кеңейтуге, оқу іскерліктерін дамытуға бағытталған әдіс. Оқушылардың танып-білуге қүштарлығын арттыру ... ... ... және өз ... көркем шығармаларды оқу үсынылады. Бүл әдіс оқушылардың ... еске ... ... ... ... ... -- оқушылардың танымдық белсенділігін арттыруға, оқу материалын эмоционалды-бейнелі қабылдауына ықпал ететін озін-өзі тану сабақтарының міндетті ... ... ... ... ... ... мақал-мәтелдер, қанатты сөздер, афоризмдер алынады.
, -- оқушылардың ... ... ... ... өлеңдерді үжым болып тыңдауына жағымды жағдай туғызатын сөйлеу және ойлау іс-әрекеттерінің маңызды түрі. Балалар осы өдіс арқылы ... ... және ести ... ... алу және ... ... ой ... өткізу мен пайымдай алуды үйренеді. Шығарманы әңгімелеудің кідіріспен, сахналау элементтері арқылы мазмүндап айту түрлері қолданылады.
-- бүл ... ... ... түсінуіне мүмкіндік беретін дидактикалық төсілдің сүрақтар мен жауаптар түріндегі қарым-қатынас нысаны. Әрбір оқушы өзінің пікірін айта ... ... ... ... ... ... өзін толғандыратын сүрақтарды қоя алады. Мүғалім балалардың ... ... ... ... өз ... және ... мен ... қатысын білдіре алу іскерлігіне үйретеді.
, -- балаларды танымдық қызығушылықтарың жандандыру және меңгерген үгымдар мен іскерліктерін бекіту үшін ... ... ... Ойын ... мен ... ... ... жеке тәжірибесі негізінде оқу материалының мазмүны жүзеге асырылады. Балалар ойындар мен жаттығулар ... ... ... ... ... ... ие ... өмірлік дағдыларды меңгереді.
-- өзін-өзі тану ... ... ... ... ... ... ... жасау мен өлең, өсиет әңгіме, ән және т.б. ... ... ... нысанда өзбетінше және үжымдық әрекеттер арқылы жүзеге асырылады. Бүл тәсіл шығармашылық әлеуетті ... ... ... мен ... ... өзіндік "Менін" білдіре алуға көмектеседі. Бірлескен шығармашылық әрекет оқушылардың ынтымақтастық, ... ... ... ... ... ... үғынуына, өзінің пікірін айту мен басқалардың пікірін қүрметтей білу іскерліктерін дамытуға мүмкіндік береді; балалардың өз күшіне сенімділігін, ... ... мен ... ... ... қалыптастырады; жауапкершілікке, дербестілікке тәрбиелейді.
-- балалардың ... ... ... бағалай білу қабілеттерін дамытуға, өзінің ойы мен ісіне, әрекеттеріне жауапкершілігін қалыптастыруға ықпал ететін өдістемелік тәсіл. Жағдаяттарды талқылау балалардың ... ... өзін және ... ... ... қоршаған әлеммен жағымды өзара өрекеттестікті қүра білу іскерліктерін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
-- оқу ақпараттарын жеткілікті ... ... ... ... ... ... ... Айқын көркем бейнелер балалардың өтілген материалдардың мазмүнын қабылдауы мен меңгеруін күшейтеді.
-- сабақта қосылып ән ... ... ... төсіл. Ән айту балалардың сезімдерін сергітіп, көңіл-күйін жадыратады. Бүл тәсіл сабақтың ... ... ... -- ... ... ... ... денеге түскен күшті төмендетуге қажетті өзін-өзі тану сабақтарының компоненті. Сергіту ... бір ... ... ... ... ... қысқа ойындар түрінде жүргізіледі. Осы тәсілді қолдану топта жақсы көңіл-күй тудырады, үқыптылықты, реакция жылдамдығын дамытады, үжымға топтасуға ықпал ... -- бүл ... ... тану сабақтарында оқу материалының мазмүнын эмоционалдық-сезімдік күймен ... ... ... әр ... жағдаяттарды балалардың өздері рөлдерде орындауы арқылы үйымдастырылады -- мүғалімнің өзі немесе балалармен бірлесіп сабақтың ... ... ... ... және қүрылымдық элементтерінің орындалуына қол жеткізуге бағытталған әдістемелік тәсіл.
шеңбері -- ... оқу ... ... ... пікір алмасу, бір-біріне тілек айтуды қарастыратын және педагогтың әрбір баланың эмоционалдық жай-күйін, олардьщ ... ... ... ... ... ... ... тәсіл.
-- баланың сабақ тақырыбына және сабақта меңгерген білім, іскерлік жөне дағдыларын бекітуге ... ... ... ... үй ... дөптерлеріне өз бетінше немесе үлкендермен бірге орындайды. Бүл ... мен ... ... ... ... ... тигізеді [57].
Курс барысында келесідей әдістер, ойындар қолданылды:
жаттығуы
Нұсқау: қатысушылар, өмірлік қиыншылықтарды жеңуге және қойылған ... ... ... ресурс-факторларды, мысалы, тұлғааралық қарым-қатынаста өзара әрекеттегі жетістікті бейнелейтін шығарманы құрастырады. Қатысушылар өз шығармаларын жасау барысында бір нәрсеге ... үшін ... адам ... ... топтары туралы айтады.
* Ішкі: тұлғалық, интеллектуалды және еріктік қасиеттер, білім және ептілік, өмірлік ... ... ... ... ... ... түрлі материалды мүмкіндіктер, оқу орны т.б.
* Әлеуметтік: қойған мақсатқа жетудегі қиыншылықтарды жеңуге көмектесуге қабілетті адамдар - ... ... ... ... қатысушыға ұнаған кез-келген жерде - үстелде, еденде, орындықта, тіпті ... ... да ... ... ... ... шығарманы орындау барысында бейнелеу материалдарынан басқа қандай-да бір ... қуат ... ... қолдануға болады.
Талқылау. Талқылау саяхат түрінде болады: топ студенттері бір жұмыстан екінші жұмысқа ауысып тамашалайды, ал олардың ... ... ... ... 1,5-2 минут уақыт беріледі.
Өзін-өзі бағалауды диагностикалыу тесті:
Нұсқау: студенттерге 10 ... ... ... ... ... . ... ... салып болған соң жүргізуші бұл әдістің кілтін хабарлайды: 1-4 ... ... ... ... 5-7 ... - ... бағалауы адекватты, 8-10 баспалдақ-өзін-өзі бағалау жоғары.
жаттығуы.
Нұсқау: студенттерге өздеріне қатысы бар үш ... жазу ... ... ... рас, ... ... ... керек. Қатысушылар бір-бірінен кейін өздерінің сөйлемдерін оқиды, басқалары ... ... ... ... ... ... табу керек. Айтылған ойлар негізделуі керек. Сөйлем авторларына өзгелердің айтқанын мұқият тыңдап болған соң ойларын ... ... беру ... Бұл ... ... ... ... түсінуге деген керемет мүмкіндік.
жаттығуы.
Нұсқау:
тақырыбына коллаж жасау. Шағын топтармен жұмыс.
жаттығуы.
Оқытушы ... ... ... онда ... ... жұмып отыруларын және де педагогтың дауыс ырғағына мән беруін ... жер ... ... ... бара ... ... ... он маңызды, қажетті нәрселерді, ұғымдарды сыйқырлы қапшыққа салып алып кете ... ... 0,5 ... ... . ... ... ашады. Әрбір студент қандай үш маңызды затты, ұғымды ... ... ... ... ... жағдайларда өте маңызды болып табылатын адам өміріндегі ... ... ... ... ... ... ... бағыытталған.
Оқытушы (дәріс-әңгімелесудің жалғасы).
Неміс философы және мәдениеттанушысы О. Шперглер мәдениеттің қалыптасуындағы маңызды сәт ... ... жеке ... ... ... ... ішкі және сыртқы күштерден өзін қорғай алуға қабілетті адамзат қоғамының білімін алға тартатын ментальді және ұйымдастыруы ... ... ... дамытушы Ұлы тұлғалардың барлығы адамгершілік идеалдарына руханилыққа ұмтылушылар болып табылады.
Рөлдік ойын ... ... ... ... ұстаздың коммуникативті құралдарының аумағын кеңейту, педагогикалық қарым-қатынастың тиімді жеке-дара стилін іздеу.
Ойын үш кезеңде жүргізіледі.
Бірінші ... ... ... екі ... ... мен ... немесе жоғары сынып оқушысының арасындағы өзара әрекеттестіктен алынған әдеттегі жағдайлардың бірін ойнап көруді ұсынады. Қалғандары бақылап ... ... ... ... ... ... ;
* ;
* ж>>не ... жағдай ұсынылған коммуникативті ұстанымдарға сәйкес ойнатылады: ресми бағалаушы үлгіні ... ... ... ... ... ... ал мұғалімнің ақылын үнсіз тыңдап, ақталады.
Ары қарай талқылау орын алады: ондай әңгімелесуден қандай әсер алды, ... ... ... өзін ... ... аталмыш көрініс топтың қандай эмоциялары мен ойларын тудырды.
Жағдайларды ойнайтын студенттер ... ... ... ... ... ... ... жазалау үшін әділдікпен қолданылатын ықпалдың қатал да бұйрықшыл шараларының оқушының енжарлығын, кей жағдайларда ашуын тудыратынын түсіндіреді.Топ ... ... ... ... ... ... ... алғанда аса тиімді болмайтындығын түсінеді.
Екінші кезеңде мұғалім мен оқушы қарым-қатынасының сол ... ... ... ... мен ... ... ұстанымдар ауыстырылады. Мұғалімнің рөлін атқарған студент өтіну мәнеріне көшу үсынылса (мысалы, қымбат жоғары санаттағы мектепте мұғалім миллионердің ... ... ... жоғары сынып оқушысы өзін тым тәкаппар ұстап, қиқарланады. Ойынның ... ... ... ... ... талқылануы мұғалімнің оқушыға тәуелді болу жағдайларының қандай ... ... ... және оларды қалай жеңуге, болдырмауға болатынына арналады.
Үшінші кезеңде сол ... ... ... ... басқарылатын ұстанымды жүзеге асыруға мүмкіндік беретін (студенттің) оқушымен психологиялық толыққанды қарым-қатынасын ... ... ... мен ... ... ... ұймдастырылады.
Қарастырылатын сұрақтар:
* мұғалім оқушымен әңгімені қалай бастауы керек,
* қалай отыру керек, қандай сөздерді айтып, қай кезде бастау ... ... ... ахуалда болып, қандай бағытта жүргізілуі тиіс және т.б.
Жалпы, теориялық бөлім тәжірибелік-педагогикалық ... ... ... ...
2.2 ... ... нәтижелері
Тәжірибелік-педагогикалық жұмыс жалпы үш кезеңнен тұрды. Олар:
анықтау, қалыптастыру, қорытынды.
Әр кезең бойынша тәжірибелік-педагогикалық жұмыстар атқарылды.
Анықтау кезеңінде келесі ... ... ... ... ... әдісі
3. Сұхбат әдісі
Әр әдістің мақсаты, міндеттері, қорытындысы көрсетілді.
Тәжірибелік-педагогикалық жұмыс ... ... ... ... 3-4 курс студенттері қатысты. Студенттердің жауап беру қорытындысы бойынша келесі ... ... ...
Студенттердің сауалнама сұрақтарына жауаптарын жалпылай қорытындыласақ:
Студенттердің болашақ пәні мұғалімін оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие ... ... ... ... ... қорытындысының көрсеткіштері
200596540640020%
0 ... ... ... - 2 Студенттердің сауалнамаға жауап беру ... ... ... - 40 % Орта - 40 % ... - 20 ... ... ... сауалнамаға қатысушы студенттер саны: 110.
Сауалнама нәтижесіне орай жауап берген 110 студенттің 44-і (40%) жоғары, 44-і (40%) орта, 22-сі (20%) ... ... ... отыр.
Жалпы студенттердің қорытынды нәтижесі бойынша орта көрсеткішті көрсетіп отыр.
Жоғары көрсеткіш ... ... ... ... оның ... ... жөнінде және болашақ маман ретінде рухани-адамгершілік тәрбие беруге даярлығының толықтығы.
Орта көрсеткіш - рухани-адамгершілік тәрбиенің қоғамда қажеттігі, ... пәні ... ... ... ... ... ... әдіс-тәсілдері туралы хабары бар, тәжірибеде қолдану даярлығының жеткіліксіздігі.
Төмен көрсеткіш - студенттердің ... ... ... ... ... ... ... аз, тәжірибеде қолдану даярлығының толымсыздығын көрсетеді.
Байқау, сауалнама сұхбат әдістері нәтижесінде тәжірибелік-педагогикалық жұмыстың қалыптастыру кезеңінің шарты бойынша студенттерді ... ... ... ... ... 3 курс ... қалыптастыру кезеңінде жұмыс жасадық. Қатысушылар саны - 42.
Қалыптастыру кезеңі: атты арнайы курс ... ... Курс 7 ... 7 ... 6 СӨЖ, ... ... тұрды.
Курс барысында пәні шарттары, әдіс-тәсілдер қолданылды.
атты ... ... ... ... қорытындысын алу мақсатында бақылау кезеңінде анықтауда қолданылған сауалнаманы ... ... ... студенттерден қайта алынды.
Қорытынды сауалнамаға қатысушы студенттер саны - 42. ... ... ... ... ... ... ... жүргізгенімізде олардың жауаптары алғашқыдан әлдеқайда жақсарғанын байқадық. ... ... ... ... ... қорытынды кезеңдегі сауалнама мақсаты: жалпы студенттердің анықтау, қалыптастыру кезеңінен кейінгі жалпы көрсеткішін салыстырмалы талдау бойынша анықтау.
Студенттердің болашақ пәні ... ... ... ... ... ... анықтау сауалнамасының жалпы қорытындысының көрсеткіштері
758190119062530%
0 ... - 3 ... ... ... беру нәтижесі (Қорытынды кезеңі):
Жоғары - 60 % Орта - 30 % ... - 10 ... ... ... ... ... ... оның тәжірибеде қажеттілігі жөнінде және болашақ маман ретінде рухани-адамгершілік тәрбие беруге ... ... ... ... - рухани-адамгершілік тәрбиенің қоғамда қажеттігі, болашақ пәні ... ... ... ... ... ... әдіс-тәсілдері туралы хабары бар, тәжірибеде қолдану даярлығының ... ... - ... ... ... ... ұғымдары туралы жалпы түсініктері аз, тәжірибеде қолдану даярлығының толымсыздығын көрсетеді.
Студенттердің анықтау кезеңіне қарағанда бақылау кезеңінде сұрақтарды түсініп, оларды ... ... мән ... ... ... - 10 ... пәні ... оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие берге даярлауда төмендегі өлшемдер анықталған:
Өлшемдері
Деңгейлері % ... ... ... ... ... ... ... болуы
33
36
44
49
23
25
2. Рухани-адамгершілік тәрбие ұғымын ғылыми негізге сүйеніп, жүйелі түрде білу
29
33
39
41
32
26
3. Мінез-құлық пен іс-әрекетте рухани-адамгершілік тәрбиені ... ... ... орта ... ... ... ... мынадай өзгерістерді көруге болады: студенттердің оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбиесін беруге талпындыратын түрткінің болуы 33 пайыздан 36, ал ... ... ... ғылыми негізге сүйеніп, жүйелі түрде білу 29 пайыздан 33 пайызға, мінез-құлық пен іс-әрекетте рухани-адамгершілік тәрбиені ... ... ... 35 ... 38 ... жетті.
Тәжірибелік - педагогикалық жұмыс нәтижесін жалпы қорытындысын ... ... ... ... ... деңгей - 37% ; Орта ... - 33 %; ... ... - 30 %.
42 - і ... 15,4 - і - 37 % - ды, 13,86 - ы - 33% ды, 12,6 - ы - 30 %. ... ... есеп ... ... оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбиені беру даярлығы орта көрсеткішті баяндап отыр.
93916576581037 %
00 37 ... 33 %
00 33 ... 30 %
00 30 ... ... кезеңі
Анықтау кезеңі
Сурет 4 - Анықтау тәжірибелік-педагогикалық жұмыс нәтижесі бойынша студенттердің рухани-адамгершілік тәрбиесін ұғынуы, оны ... ... ... салыстырмалы динамикасы
2871470339090Қорытынды кезеңі
Қорытынды кезеңі
Сурет 5 - Қорытынды тәжірибелік-педагогикалық жұмыс нәтижесі бойынша студенттердің рухани-адамгершілік тәрбиесін ... оны ... ... ... ... өсу динамикасы.
Жалпы, тәжірибелік-педагогикалық жұмыстың қорытынды нәтижесі бойынша: Жоғары ... - 57%; Орта ... - 30%; ... ... - 13 ... ... саны - 42.
42 - і ... 23,94 - і - 57 % - ды, 12,6 - ы - 30% ды, 5,46 - ы - 13 % - ды ... ... пәні мұғалімдерінің оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие беруге дайындығының жалпы жоғары ... 37 ... 57 ... ...
Болашақ пәні мұғалімін оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие беруге даярлығын қалыптастырудың жоғары, орташа, төмен ... ... ... ... ... ... ... теориясы мен әдістемесі жөніндегі білім мазмұны бойынша меңгерген білімі айтарлықтай терең; өз бетімен жеке басының белсенділігімен ерекшеленеді; білімін жетілдіруге ... ... ... біртұтас жүйе екендігін сезіне біледі; рухани-адамгершілік тәрбиені дамыту, білімдік, дағды ... ... ... қабілетті. Даярлықтың жоғары деңгейінің қалыптасуы, болашақ пәні мұғалімдерінің кәсіби қызметінің оқушыларға бағытталуымен сиптталады, олардың сабақ кезінде және сабақтан тыс ... ... ... ... ... ... ... пайдаланып, жұмыс істеудегі шығармашылыққа және өзін-өзі жетілдіруге деген тұрақты ынтасы мен, жүйелі мүддесімен сипатталады. Бұл ... ... ... ... ... ерекшеленеді, олар бар білімдерін нақтылы іс жүзіндегі жағдаят пен оңай байланыстыра алады.
Орта деңгей: рухани-адамгершілік ... ... ... мәселелерді, педагогикалық жағдаяттарды, тәрбиелік шараларды көңіл-күй тұрғыда дұрыс қабылдай алады; оларға деген қызығушылығы бар, ... оның ... жеке ... ... мәніне терең мән бермейді; рухани-адамгершілік тәрбие міндеттерінің әлеуметтік, педагогикалық құбылыс ретінде жете түсінбейді; білімін жетілдіруде ... ... ... ... оның ... ... Орташа деңгейдегі студенттер сабақта және сабақтан тыс уақытта рухани-адамгершілік тәрбиені жүзеге асыру жұмыстарын ұйымдастыруға ... ... ... ерекшеленеді. Бұл деңгейдегі студенттердің білімі толымсыз. Бүтіндей алғанда, білімдері жеткілікті түрде берік әрі жүйелі емес. Олардың іс - ... ... ... ... психологиялық - педагогикалық заңдылықтармен жеткілікті байланыстырылмаған, мәні мен мазмұнына сәйкес келмей жатады.
Төмен деңгей: оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие ... ... ... ... болғанымен, бұл бағыттағы жұмыстарға ат салыспайды; рухани-адамгершілік тәрбиесі бағыттарының мәніне түсінеді, бірақ ынтасы жоқ; ... ... ... бірліктерін меңгермеген. Бұл деңгейге даярлықтың барлық компоненттері құралмаған, не тек біреуі байқалатын іс-әрекеттегі студенттерді жатқызамыз. Рухани-адамгершілік тәрбие жүйесі туралы түсініктері ... ... әрі ... ... ... ... Бұл ... студенттердің рухани- адамгершілік тәрбие жүйесін жүзеге асыру жұмыстарын ұйымдастыруға даярлығы төмен екендігін сипаттайды.
Көріп отырғандай, анықтау ... ... ... ... тану пәні ... оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие беруге даярлығының деңгейін анықтаудың пайыздық көрсеткіші барлық критерийлер бойынша өскенін байқауға болады.
Демек, бұл ... ... ... анықтаушы және дамытушы жұмыстардың тиімділігін көрсетеді. Қалыптастыру кезеңінде жүргізілген тәжірибелік-педагогикалық жұмыстардың тиімділігін, ... ... ... ... ... ... ... оң ықпалын тигендігін көруге болады.
Сонымен, біздің пікірімізше, кәсіби даярлау үрдісіндегі ... пәні ... ... тәрбиесі мыналарды қарастырады:
* студенттің жеке тұлғалық, мәдени және кәсіби өзін-өзі анықтау қабілетін қалыптастыру;
* өз мәдениеті мен мамандығын ... ... ... тәрбиені өз бойында қалыптастыру;
* өзінің және басқа халықтардың мәдениетіне деген ... ... ... рухани-адамгершілік тәрбиесіне және өз кәсіби іс-әрекетіне жағымды құндылық бағдарларын қалыптастыру.
* рухани-адамгершілік ... ... ... ... мәдениеттердің элементерімен өзара әрекеттесу негіззі ретіндегі көпмәдениетті педагогикалық ортаны жасау.
Болашақ пәні мұғалімінің оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие беру аясында ... ... оқу ... ... педагогикалық ұстанымдарда ұйымдастырылуы дұрыс деп түсінеміз:
* Руханилық - адам өмір сүру сапасының кең ауқымды ғаламшарлық танымы;
* Әр бір оқу ... ... ... бағытталуы (өзін-өзі тану пәндері); болашақ өзін-өзі тану пәні мұғалімі рухани-адамгершілік ... ғана ... қана ... оны ... байланыстырып, жас ұрпақтың рухани іргетасының қалануына және оның өзін-өзі анықтауына ықпалын ... ... ... ... байланыс (рухани - адамгершілік тәрбиені

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 103 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әбу-Насыр-Әл-Фараби4 бет
12 жылдық білім беру жағдайында жаңа тұрпатты тарихшы мұғалім дайындаудың мәселелері24 бет
12 жылдық білім беруге бейімдеудің психологиялық – педагогикалық шарттары64 бет
12 жылдық білім беруге көшудегі эксперименттік іс әрекеттерді ұйымдастыру5 бет
12 жылдық жалпы орта білім беруге көшудің негіздемесі9 бет
12 жылдық жалпы орта білім беруге көшудің негіздемесі туралы7 бет
«Девиантты мінез – құлқы бар балаларды анықтау және оқыту проблемаларын шешудің болашақ даму жолдары»9 бет
«Достық» станциясы арқылы халықаралық көлік қызметінің болашақтағы даму жолдары5 бет
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет
«Өзін-өзі тану» пәні: қазіргі жағдайы мен келешегі28 бет
Әбу-Насыр-Әл-Фараби4 бет
12 жылдық білім беру жағдайында жаңа тұрпатты тарихшы мұғалім дайындаудың мәселелері24 бет
12 жылдық білім беруге бейімдеудің психологиялық – педагогикалық шарттары64 бет
12 жылдық білім беруге көшудегі эксперименттік іс әрекеттерді ұйымдастыру5 бет
12 жылдық жалпы орта білім беруге көшудің негіздемесі9 бет
12 жылдық жалпы орта білім беруге көшудің негіздемесі туралы7 бет
«Девиантты мінез – құлқы бар балаларды анықтау және оқыту проблемаларын шешудің болашақ даму жолдары»9 бет
«Достық» станциясы арқылы халықаралық көлік қызметінің болашақтағы даму жолдары5 бет
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет
«Өзін-өзі тану» пәні: қазіргі жағдайы мен келешегі28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь