Ғылыми таным

Ғылыми таным – танымның ең жоғарғы пішімі. Ғылыми таным рационалдық сипатының басымдылығымен сипатталатын өте күрделі құбылыс. Ол негізінен ұғымдар жүйесі, теориялар, заңдар сияқты басқа да ойлау процестерінің түрлері арқылы айқындалады. Әрине, мұнда сезімдік танымның рөлі де жоққа шығарылмайды, алайда ол ғылыми танымның теория ауқымында жанама, екінші рөл атқарады. Ғылыми таным құбылыстар мен процестердің ішкі әмбебаптық байланыстары мен заңдылықтарын эмпирикалық білім мен ақыл-ойға табан тіреп, рационалды түрде сараптау арқылы бейнелейді. Мұндай сараптау ұғымдар жүйесі, ой қорытындысы, заңдар, категориялар мен принциптер сияқты жоғары дәрежедегі асбстракциялар жүйесі арқылы іске асады. Ғылыми танымның ең маңызды міндеті – мейлінше ақиқатқа жету, оның мазмұнын жан-жақты ашу. Осы міндетті іске асыру үшін ғылыми танымның көптеген тәсілдері кеңінен пайдаланылады, оларға: абстракциялау, идеализациялау, синтез, дедукция, асбстрактіліктен нақтылыққа өрлеу, тарихилық және логикалық әдістер жатады. Ғылыми танымның маңызды ерекшелігі – оның өзіне бағытталғандығы немесе ішкі ғылыми рефлексия ретінде калыптасуы; яғни, ол тек таным процесінің өзін, оның пішімдері мен әдіс-тәсілдерін, ұғымдар жүйесін зерттейді.
Танымды жалпы түрде адамның әлемге әлеуметтік тарихи тұрғыдан дамыған қатынасы деп анықтауға болады. Танымның мәні қоғам деңгейіне байланысты. Сондықтан ол тарихи тұрғыдан өзгермелі болады. Танымның теориясы процестің негізгі элементтеріне объектісі және табиғи объектімен сәйкеспейді, қайта адамның субъективтік мүдделерін және мақсаттары көрініс беретін бөлігі болып табылады. Таным сезімдік және рационалдық болып екіге бөлінеді. Танымның сезімдік деңгейі мына формаларға ие – түйсік, қабылдау, елестеу. Ал танымның рационалдық деңгейіне ұғыну, пайымдау, ой қорытындылау жатады. Танымның осы деңгейлері арасында диалектикалық өзара байланыс бар. Таным процесіндегі негізгі мәселе ақиқат болып табылады. Ақиқат өзін абсолютті және салыстырмалы формада көрсетеді. Танымның ғылыми және ғылыми емес деңгейлері (қарапайым, діни, көркемдік) бар.
        
        Ғылыми таным
Ғылыми таным - танымның ең жоғарғы пішімі. Ғылыми ... ... ... ... ... өте ... ... Ол негізінен ұғымдар жүйесі, теориялар, заңдар сияқты басқа да ... ... ... ... ... Әрине, мұнда сезімдік танымның рөлі де жоққа шығарылмайды, ... ол ... ... ... ауқымында жанама, екінші рөл атқарады. Ғылыми таным құбылыстар мен процестердің ішкі әмбебаптық байланыстары мен заңдылықтарын эмпирикалық білім мен ... ... ... ... түрде сараптау арқылы бейнелейді. Мұндай сараптау ұғымдар ... ой ... ... категориялар мен принциптер сияқты жоғары дәрежедегі асбстракциялар жүйесі арқылы іске асады. Ғылыми танымның ең маңызды міндеті - ... ... ... оның мазмұнын жан-жақты ашу. Осы міндетті іске асыру үшін ғылыми танымның көптеген тәсілдері кеңінен пайдаланылады, оларға: ... ... ... дедукция, асбстрактіліктен нақтылыққа өрлеу, тарихилық және логикалық әдістер жатады. Ғылыми танымның маңызды ерекшелігі - оның ... ... ... ішкі ... рефлексия ретінде калыптасуы; яғни, ол тек таным процесінің өзін, оның ... мен ... ... жүйесін зерттейді.
Танымды жалпы түрде адамның әлемге әлеуметтік тарихи тұрғыдан дамыған қатынасы деп анықтауға болады. ... мәні ... ... ... ... ол ... ... өзгермелі болады. Танымның теориясы процестің негізгі элементтеріне объектісі және табиғи объектімен сәйкеспейді, қайта адамның субъективтік мүдделерін және мақсаттары көрініс ... ... ... ... Таным сезімдік және рационалдық болып екіге бөлінеді. Танымның сезімдік деңгейі мына формаларға ие - ... ... ... Ал танымның рационалдық деңгейіне ұғыну, пайымдау, ой қорытындылау жатады. Танымның осы деңгейлері арасында ... ... ... бар. ... ... негізгі мәселе ақиқат болып табылады. Ақиқат өзін абсолютті және салыстырмалы формада көрсетеді. Танымның ғылыми және ғылыми емес ... ... ... ... бар.
Ғылыми таным дегеніміз жүйелік білімдердің негізділігі, ғылымның тілі, ғылыми зерттеулердің әдістері мен құралдары ... ... ... ие ... түрі болып табылады. Ғылыми танымның әдістері мен формаларын екі түрлі деңгейде ... ...
- ... ... ... ... ... әдістері.
Кейде ғылыми білім өзге білім салаларымен салыстырғанда өзінің жоғарғы ... ... деп ... Бұл рас ... ... роль ... ... нақтылыққа қатынастық белгілі бір тәсілі ретінде күнделікті өмірге де енеді. Ғылыми таным абстрактілі ұғымдармен жұмыс жасаса, көркемдік таным ... тірі ... ... ... ... ... ... пікір қалыптасады. Бұл тұжырым белгілі мөлшерде әділ болғанымен, ол да ... ... ... ... ... ... ... ғылыми таным ерекшелігін көрсете алмайды. Екінші жағынан - бұл білім формасы түріндегі және оның өзге формалардан ... ... ... ... ... ... өмір сүруінде. Ғылыми білімнің ең жетілген формасы теория болып табылады.
Теория - бұл тәжірибенің, практиканың және ... ... деп жиі ... Осы дұрыс па? Мысалы, суық бөлменің ішінде пешке от жаққанда уақыт өте келе пештің суығанын, ал бөлме ... ауа ... ... мұны ... ... ... пеш жалыны жеткіліксіз болғандықтан суи бастайды;
В) бөлмедегі ауа мен пештің температурасы бірдей болған ... ... ... Бұл ... де ... нәтижесінде алынғанымен, оны теориялық деп айтуға келмейді. Кез келген қорытынды жекелеген заттармен, жағдайлармен және үрдістермен бірқатар ... ... ... ... ... ... ... бекітеді.
Бірақ барлық қорытынды ғылыми теория қалыптастыратындай теориялық бола алмайды. Оның себебі ғылыми қорытындылар, бақылаулар мен ... ... ... ... қана ... ... ... логикалық тәсілдерді қолдануда да болып шығады.
Бастапқыда көптеген ғылым заңдары ... ... ... ... - бұл толығымен бекітілмеген, дәлелденбеген, белгілі мөлшерде ғана ... ... ... ... ... ... олар ... мына пікірлер кейпінде болады. Егер: А және В арасында R қатынасында болса, онда олардың арасында Q қатынасы да болады және т.б. ... екі ... ... ... ... және ... - жекелеген заттар, жағдайлар мен үрдістер туралы болжамдар мен жорамалдар. Екінші топтағы гипотезаларға мысалы, Д.И. ... ... ... ... ... және ... ... қайталанып отырады деген бастапқы болжамын жатқызуға болады. Осы ... ... жаңа ... элементтер мен олардың қасиеттері болжамдалды. Бұл болжамдар дәлелденген соң, гипотезаны ұсыныс ретінде емес, берік ғылыми дәлелденген заң ... ... ... ... білімдер өз құрамына практикадан дәлелденген, бекітілген, орныққан ғылым заңдарын ғана емес, сонымен қатар объективті шындық ретінде мойындалмаған. ... ... де ... ... және теориялық гипотезаларда да, әр түрлі эмпирикалық түйіндерде де ... ... ... бұрынғы бекітілген заңдарға қайшы келмейтін және жоғарғы дәрежеде дәлелденген гипотезалар ... ене ... ... ... ... білімдердің неғұрлым қатаң және тексерілген бөлігі болып табылады. Логикалық формасы жағынан өзара бір-бірінен белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... Мұндай қатынастар қатарына ең алдымен эквивалентті және туындамалы немесе логикалық жалғастық қатынастары жатады. Теорияны құрайтын ... ... ... ... шынайылығы болуға тиісті. Олар өздерінің шынайылығы мағынасында эквивалентті. Теорияның негізгі маңызы - оны құрайтын пікірлердің бастапқы, ... ... таза ... немесе математикалық жолмен шығарылатындығы. Мұндай түйін нәтижесінде алынған пікірлер теория салдары деп аталады. Салдарлар өз мазмұны жағынан ... ... ... ... ... ... бір жағдайдың ахуалдары мен үрдістерді сипаттайтын эмпирикалық тұжырымда болуы мүмкін. Салдардар туындайтын ұсыныстар әдетте теория ... ... және ... деп ... ... ... ... әлеуметтік танымды жатқызамыз. Мұндағы ең маңыздысы зерттейтін объектілерге объективті түрде ... ... қана ... ... ... ... де ... бөлінеді. Ғылым адамзат қызметінің басқа да салаларымен тығыз байланысты және ... ... ... ... ... ... ... анықтайды.
Қорыта келгенде, ғылымдар, ғылыми танымның қандай артықшылықтары бар ... ... ... ... ... кез ... әрекеті қандай да бір міндеттерді және мәселелерді шешуді білдіреді. Қазіргі ғылыми танымның қалыптасуы ... ... ... көмегімен мұндай шешімдердің іске асуы уақыттың ондаған және жүздеген есе қарастыруға мүмкіндік ... Ол үшін тек ... ... ғана құру қажет. Оған белгілі ережелерге сәйкес салыстырмалы түрде аз уақыт ішінде көптеген берік салдарларды ... ... ... ... ... өзі ... орасан зор күш жігерді талап етеді және ... үшін ... ... ... ... дайындауға, құрал-жабдықтарға, экспериментке орасан зор шығын кетеді. Оның есесіне ең құнды нәрсе уақытты ұтуға болады.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақжан Әл-Машанидің ғылыми-танымдық публицистикасы63 бет
Ақселеу шығармалары негізінде ғылыми-танымдық публицистиканы зерделеу77 бет
Менеджменттің ғылыми қағидалары; оқу-танымдық және оқу-тәрбие үдерісінің менеджерлеріне қойылатын талаптар13 бет
Ортағасырлық Батыстағы ғылыми таным. Ойлаудың логикалық нормаларын зерттеу8 бет
Оқушылардың танымдық қызығушылығын қалыптастырудағы мектеп пен университет арасындағы сабақтастықтың ғылыми-педагогикалық негіздері60 бет
Оқушылардың танымдық белсенділігін арттырудың ғылыми-теориялық негіздері9 бет
Психологияның ежелгі таным ретіндегі ғылыми-теориялық аспектілері67 бет
Таным философиясы. Ғылыми таным әдiснамасы25 бет
Ғылыми-таным кезеңдері мен деңгейлері ; акселерация және жеке тұлғаның әлеуметтік жетілу мәселесі9 бет
Ғылыми-таным кезеңдері мен деңгейлері – схема Акселерация және жеке тұлғаның әлеуметтік жетілу мәселесі18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь