Тұтыну тауарлар нарығының қазіргі кезеңдегі дамуының теориялық негіздері

Дамыған нарықтық жүйеде бизнес-ортаны қалыптастыру көптеген кеңестік елдердің тәжірибесі байқатып отырғандай бірнеше аралық сатылардан өтті. Осы сатылардың барлығы да өзінің эволюциялық өзгеруінде шаруашылықтанудың жаңа әдістері мен нысандарына ие бола отырып, жалпы экономикалық жүйедегі құрылымдық бөлімшелерде жаңаша нарықтық стратегиялардың әсерімен қалыптасып келеді. Нарықтық реформалардың іске асырулары әуел бастан қалыптасу жағдайында құрылымдық өзгерістермен, сауда объектілерінің, тұрмыстық қызмет көрсету және қоғамдық тамақтандырудың шаруашылықтану әдістеріне және құрылымдық өзгерістерге негізделген тұтыну тауарлар нарығы белсенді түрде қалыптаса бастады.
Осы объектілердің құрылымдық-функционалдық өзгерісі тұрғындардың талаптарымен байланысты ұлғаймалы ұдайы өндіріс сегментінде тұтыну тауарлар нарығының қалыптасуына әкеліп соқтырды. Негізінде, бұл талаптар және оларды қанағаттандыру үдерістері жоспарлы шаруашылықтану жүйесінде де орын алғаны белгілі, бірақ оларды жүзеге асыру әдістері, ұлғаймалы ұдайы өндіріс сатыларымен өзара байланысының құрылуы қатаң мелекеттік реттеу ұстамдарына негізделген сипаттамалармен ерекшеленген.
Кеңес экономикасының аясында сауда, тұрмыстық қызмет көрету, қоғамдық тамақтану сияқты өндірістік емес аялары ұлғаймалы ұдайы өндіріс үдерісінің көп деңгейлі өзара байланыстары арқылы кең көлемді тұтыну секторын қалыптастырғандығы белгілі. Бұл құрылымдық жоспарлаудың салдары. Сонымен қатар, өзінің даму болашағымен, атқаратын қызметтері және міндеттерімен ерекшеленетін сапалы жаңа нарық сегментінің функционалдық сипаты орын алады.
Қазіргі уақытта бұл сектордың дамуына байланысты тек ішкі өндірістік сатылардың дамуы айқындалмайды, сонымен қатар әлемдік экономика шеңберінде шаруашылық аралық интеграциялық үдерістердің дамуы қамтамасыз етіледі. Тұтыну тауарлар нарығының қазіргі сатыларын дамыту эволюциясы ең алдымен ұлттық экономиканың ашық жағдайында оның бәсекеге қабілеттілігін арттырумен тығыз байланысты. Бұл жағдайларды ең маңызды міндеттердің бірі – бұл экономикалық дамуды қамтамасыз ететін экономиканың барлық секторларындағы бәсекелестікті жоғарылату болып табылады. Қазақстан Республикасының Президентінің 2009 жылдағы халыққа жолдауында Н.Ә. Назарбаев «... экономика біздің дамуымыздың негізгі алғышарты, ал жоғары қарқынды экономикалық өрлеу – негізгі міндетіміз», - деді. Бұдан бұрын да 2004 жылы халыққа жолдауында елбасы осы мәселеге назар аударған: «Жалпыға белгілі бәсекеге қабілеттілік мемлекеттің қолдауы жағдайында емес, керісінше бәсекелестермен қатаң күрес жағдайында қол жеткізіледі. Бұл жерде мемлекеттің тиімді рөлін бір жағынан экономиканың либерализациясы және ашықтылығы арқылы қамтамасыз етуге болса, ал екінші жағынан инфрақұрылымды құруда белсенді жұмыс істеу арқылы және маңызды салаларда жеке секторларды тарту арқылы қол жеткізуге болады» 1, 29б.
        
        ТҰТЫНУ ТАУАРЛАР НАРЫҒЫНЫҢ ҚАЗІРГІ КЕЗЕҢДЕГІ
ДАМУЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
Тұтыну тауарлар нарығының ... мәні және оның ... ... ... ... ... қалыптастыру көптеген кеңестік елдердің тәжірибесі байқатып отырғандай бірнеше аралық ... ... Осы ... ... да өзінің эволюциялық өзгеруінде шаруашылықтанудың жаңа әдістері мен нысандарына ие бола ... ... ... ... ... ... жаңаша нарықтық стратегиялардың әсерімен қалыптасып келеді. Нарықтық реформалардың іске асырулары әуел бастан қалыптасу жағдайында ... ... ... ... ... ... ... және қоғамдық тамақтандырудың шаруашылықтану әдістеріне және құрылымдық өзгерістерге негізделген тұтыну тауарлар ... ... ... қалыптаса бастады.
Осы объектілердің құрылымдық-функционалдық өзгерісі тұрғындардың талаптарымен байланысты ұлғаймалы ұдайы өндіріс сегментінде тұтыну ... ... ... әкеліп соқтырды. Негізінде, бұл талаптар және оларды қанағаттандыру үдерістері жоспарлы шаруашылықтану жүйесінде де орын ... ... ... ... ... асыру әдістері, ұлғаймалы ұдайы өндіріс сатыларымен өзара ... ... ... ... ... ... негізделген сипаттамалармен ерекшеленген.
Кеңес экономикасының аясында сауда, тұрмыстық қызмет көрету, қоғамдық тамақтану сияқты ... емес ... ... ... өндіріс үдерісінің көп деңгейлі өзара байланыстары арқылы кең көлемді тұтыну секторын қалыптастырғандығы белгілі. Бұл ... ... ... ... қатар, өзінің даму болашағымен, атқаратын қызметтері және міндеттерімен ерекшеленетін ... жаңа ... ... ... ... орын ... ... уақытта бұл сектордың дамуына байланысты тек ішкі өндірістік сатылардың дамуы айқындалмайды, сонымен қатар әлемдік экономика шеңберінде шаруашылық аралық ... ... ... ... ... ... тауарлар нарығының қазіргі сатыларын дамыту эволюциясы ең алдымен ұлттық экономиканың ашық жағдайында оның ... ... ... ... ... Бұл жағдайларды ең маңызды міндеттердің бірі - бұл экономикалық дамуды қамтамасыз ететін экономиканың барлық секторларындағы бәсекелестікті жоғарылату ... ... ... ... Президентінің 2009 жылдағы халыққа жолдауында Н.Ә. Назарбаев , - деді. Бұдан бұрын да 2004 жылы ... ... ... осы ... ... аударған: 1, 29б.
Сонымен қатар бәсекеге қабілеттілік ҚР Президентінің да көрініс алды. 2, 51б.
Тек жеке ... ... ... және ... ұсыныстарды жалпы қолдау арқылы экономикалық жүйеде тұрғындардың әртүрі тауарлар мен қызметтеріне деген сұраныстарын қанағаттандыратын тұтыну секторларының қалыптасуы ... ... ... ... ... ... нақты тауарлар мен қызметтер көрсету бойынша өзара байланыстарға түсетін ... ... ... ... ... ... ... байланысты тұтыну секторын өзінің құрамында тұрғындарға қызмет көрсетуге арналған күрделі ұйымдастырушылық-экономикалық ерекшеліктермен сипатталатын кәсіпкерлік кешен ретінде қарастыру ... ... ... өзінің мәні бойынша халықтың ұдайы өндірісімен байланысты ... мен ... сату ... көп ... сипаттайтын экономикалық жүйенің нарықтық құрылымының ерекше сегменті болып табылады. Мұндай жағдайда, біздің ойымызша ... өмір сүру ... ... ... ... мен ... ... реттейтін нақты айқындалған жүйе қажет деп есептейміз. ... ... ... нарығының ерекше сипаты ең алдыменен, оның экономиканың өндірістік және өндірістік емес секторларын қалыптастыратындығы болып табылады және сонымен қатар ... ... ... ... ... ... құрылымдар арқылы құрылады және қызмет істейді. Ал, оның ... ... ... онда ең ... осы ... ... ... аймақтық және жергілікті ауқымын ескеру қажет. Бұл деңгейлерді ажыратып көрсету тұтыну тауарлар нарығын ... ... орын ... себебі оның ауқымы арқылы мақсатты реттеуді қажет ететін тауар және қызмет көрсету ағымының ... ... ... ... нарығының сипаты мен деңгейіне қарай оның қайта құрылу себебі оның ауқымдылығына белгілі бір ... ... ... ... ... мен ... ... тәуелді. Бұдан басқа, осы нарықтың ауқымына байланысты ... келе ... ... жүйеде тұрғындардың өмір сүру деңгейі қамтамасыз етумен қатар, олардың әлемдік тұтыну тауарлар нарығына бірігу (интеграция) болашағы және оның ... ... ... де ... Осы ... ескере отырып, сараптаушылар мұндай кезде барлық күшті қазіргі талаптарға жауап беретін, экспорттық әлеуеттің негізіне салу қажет екендігін айтады, ... ... ... ... әлемдік тауар нарығында орын алу мүмкіндіктерін, сонымен қатар ойластырылған экспорттық ... ... ... мүмкін 3, 34б.
Қазіргі уақытта Қазақстан экспортының үштен екісі шикізаттар мен материалдардан тұрады. ... ... ... ... технологиялық өндірісті дамытуға салынған жағдайларда ғана экономикалық өсуге әкелуі мүмкін. Ал олай болмаған жағдайда қазіргі Қазақстанда болып жатқан жағдайлар, яғни ... ... ... жалғаса береді 4,18б.
Әлемдік интеграцияда өзара пайдалылыққа негізделген ... ... ... қатаң бақылауды күшейту негізінде елден шикізаттар мен материалдарды ... бас ... ... ... Соған байланысты экспорттан түскен валюталық түсімдерді қазіргі заман талаптарына сай жаңа өңдеуші өнеркәсіптерді құруға ... ... ... отыр. Бұл мәселелерді болашақта шешу үшін, яғни ресурстарды тек елімізге тиімді ... ... ... ... шығару бағдарламаларына маркетингік зерттеу жүргізу арқылы шешуге болады 5,47б.
Айта кететін жағдай, барлық ұлттық экономикаларда әлемдік нарықтарға шығу үшін ең алдымен, онда ... ... ... ... қабілетті болуы қажет.
Тұтыну тауарлар нарығының экономикалық мазмұны бір жағынан, оның ең маңызды ... ... атап ... тұтыну тауарлар нарығының жүйелік-құрылымдық қадамдары болса, ал екінші жағынан тұрғындардың өмір сүруін қамтамасыз ететін функционалды сипаттамасы ... ... ... ... ең ... ... ... мен сапалық параметрлерін нақты айқындайтын локалдық деңгейден халықарлық деңгейге дейін ... ... ... ... ... жүргізілуі қажет.
Құрылымдық қатынастар тұрғысынан алып қарағанда, тұтыну тауарлар ... ... ... және ... көрсетуші кәсіпкерлік құрылымдарды қалыптастырады, ал олардың бірігіп жұмыс істеуі халықтың қажеттіліктері үшін ... және ... ... ... етеді.
Бұл құрылымдардың қызметтерінің салалық ерекшеліктері болып тұрғындардың өмір сүру деңгейлерін қамтамасыз ету мақсатында әртүрлі деңгейде құрылған функционалдық ... ... ... ... ... құрылымдық-функционалдық мазмұнына қарай бұл сегмент тұтыну өрісінде құрылымдық және қызмет көрсетушілік ... ... ... ... ... тоғысында тұр, әсіресе әлеуметтану және психология ғылымдарының қиылысында, өйткені оның маңызды міндеттерінің бірі сатып алушының мінез-құлқын зерттеу болып табылады.
Тұтыну ... ... ... ... өмір сүру ... ... ... етуі үшін үздіксіз тауар (қызмет) айналымын ұйымдастыратын экономикалық сектор болып саналады. Тұтыну секторы мен ... ... ... ... ... ... ... арқылы көрсетуге болады.
1-ші суретке сәйкес біз, тұтыну нарығының тұрғындардың талаптарын қанағаттандыру үшін тауарлар мен қызметтердің ... ... ... ... емес және ... көрсету сегменттерін ұсынып отырмыз.
Экономикалық жүйе
Өндірістік сегмент
Өндірістік емес ... ... ... өмір ... ... ету ... ... секторы
Сурет 1. Тұтыну нарығының ұйымдастыру-экономикалық әлеуеті
Олардың жиынтығы тұтыну ... ... ... мен ... ... анықтайтын және өмір сүруді қамтамасыз ететін жүйе үшін әлеуетті құрастырады және сәйкесінше адамдардың ... өсіп ... ... ... оның ... ... байланысты өзі кеңейіп отырады.
Экономикалық құрылымдардың қарқынды дамуымен қатар, өндірілген тауарлар мен көрсетілген қызметтердің түрлері арқылы толықтырылып отыратын тұтыну ... ... да ... ... Бұл ... ... ... тауарлар нарығының конъюктурасында қызмет істейтін кәсіпкерлік құрылымдар көптеп тартылуда. Бастапқы сатыда олар азық-түлік сегментінде, яғни тұтыну ... ... ... өмір сүру ... ең ... ... ... ортада қызмет көрсетеді. Соңғы жылдары тек ауылшаруашылық шикізаттарын ... ... ... ... ғана ... ... қатар өңдеумен айналысатын жеңіл өнеркәсіп, сонымен қатар қызмет көрсету - туризм, байланыс, медицина т.б ... ... ... ... ... тауарлар нарығының ұйымдастырушылық-экономикалық әлеуетінің анықтамасын әдістемелік тұрғыдан алып ... ... өте ... себебі ол өзінің субъективтік және объективтік өзара ... ... ... басқа, бұл нарықтық ортадағы белсенді сегментті сипаттайтын маңызды белігілерді жүйелеуге және адамның өмір сүру қызметімен ... ... ... ... ... ... ... Бронникова және А.Г. Чернявскийдің анықтамасы бойынша 6,33б. Демек, бұл нарықты зерртеу кезінде негізгі субъекті сатып алушы ... ... ... да бір тауарлар мен қызметтерді сатып алу кезіндегі оның мінез-құлқын зерттеу маңызды орын ... ... ... ... объектісі болып адамдардың өмір сүру үдерсімен тығыз байланысты, яғни олардың талаптарын қанағаттандыруға арналған арнайы тауарларының ... ... ... да ... оған ... сатылар енгізіледі:
1) бойдақ өмір кезеңі (ата-анасынан бөлек тұратын ... ... ... ... жоқ жаңа ... ... саты ... баласы алты жастан төмен);
4) екінші саты (кіші баласына алты жас және одан жоғары);
5) ... саты ... ... бар ... ... ... бірінші саты (балалары бөлек тұратын, жанұя басшысы жұмыс істейтін кәрі ерлі-зайыптылар);
7) екінші саты (жанұя басшысы зейнетте балалары бөлек ... кәрі ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тұтыну тауарлар нарығының қызмет етуінің негізгі тенденциялары және тұтыну тауарлар маркетингін жалпылау арқылы оның тиімділігін жоғарылату бойынша кешенді шаралар85 бет
Қаржылық менеджмент түсінігі мен құрылымы5 бет
Жасөспірімдердегі өтпелі кезеңдегі психикалық процестердің даму сатылары27 бет
Жаңа дәуірдегі психология сипаттама4 бет
Кеңестік дәуірдегі дамуына орыс тілінің тигізген әсері16 бет
Корпорацияның айналым капиталы11 бет
Корпорацияның меншікті капиталы6 бет
Кәсіпорынның айналым капиталы туралы44 бет
Кәсіпорынның айналым қаражаттары (айналым капиталы)3 бет
Кәсіпорынның рентабельділігі мен іскерлік белсенділігі13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь