Ботаникалық ресурстану ғылымы және оның ғылымдар жүйесіндегі орны

Өсімдік ресурстары өсімдіктердің практикалық қолданылуын қарастыратын ботаниканың бөлімі.Ол ең алғаш Ресейде ХІХ ғасырда тұрмыстық ботаника деген атпен белгілі бола бастады (Сукков,1804).
М.М.Ильин (1948,1949) ботаникалық ресурстануды жаратылыстану бағытындағы, биология ғылымының профиліндегі өзіндік бөлімі ретінде қарастырылуы керек ғылым екендігін айтты. Ботаникалық ресурстану, ботаниканың арнайы бөлімі ретінде сөзсіз 1946 жылы, А.А.Гроссгеймнің «Кавказдың өсімдік ресуртары» деген еңбегінен кейін белгіленді.
Ботаникалық ресурстанудың пәні – объектінің эмпирикалық зерттелуі. Ботаникалық ресурстанудың зерттеу аймағы:
1)Тұрмыстық қолданыста маңызы зор және перспективті өсімдіктер түрлері және олардың түрлері мен формалары;
2)Әртүрлі дәрежеде өзгеріске ұшыраған өсімдіктер түрлері;
3)Өсімдіктерден өндіретін дара заттар және қосылыстар;
Практикалық қолданыста маңызды тұтас өсімдіктер топтары;
Яғни, басқаша айтқанда, ол өнеркәсіптің әртүрлі салаларында қолданылатын шикізат, немесе медицинада, ауыл шаруашылығында қолданылатын өсімдіктер және орман шаруашылығында маңызы бар тірі өсімдіктер. Ботаникалық ресурстанудың зерттеу пәні бір жағынан өсімдік-шикізат көзі ретінде болса, екінші жағынан тұтас өсімдік ресурстары болып табылады.
Фактілердің жүйеленуі. Басқа ғылымдар сияқты ботаникалық ресурстану біріншілік фактылардың жиналу периодынан өтті. Өсімдіктерді пайдасына байланысты топтастыру ертеден бері белгілі (Кедров,1961). Ең алғашқы ғылыми классификацияның авторы кім екені белгісіз. Ең алғашқы жүйелеу әрекеттері ботаниканың қалыптасу кезеңдерінен белгілі. Фактілерді жүйелеуге деген қажеттілік ғылыми білімнің басты ерекшелігі ретінде ерте кезден бастап пайда болған. Ресейдегі пайдалы өсімдіктердің классификациясының шығуы Щегловтың атымен тікелей байланысты. Ол екі томдық « Адамға пайдалы және зиянды өсімдіктерді қосатын тұрмыстық ботаника» еңбегін жазған болатын. Бірақ классификацияның толық түрі ботаниктердің пайдалы өсімдіктерді және жалпы өсімдік ресурстарын зерттей бастакымен біршама кейін пайда болды. Пайдалы және зиянды өсімдіктердің біршама шынайы да, тиянақты үлгісін Н.П.Паратанский (1894) ұсынды. Сонымен қатар, Кремер, Винзер,иГ.Боссэ және Н.Прилуцкий, Хиллдің классификацияларының да маңызы зол болды.
Классификацияның түрлері жүйеленетін объектінің әртүрлі қызметтеріне сәйкес жасалуы мүмкін. Келесі жүйелеу типтері қарастырылады: 1)каузальды; 2) генетикалық (филогенез жүйесі); 3)аралас, яғни объектіні себебі бойынша және генетикалық тұрғыдын бірге қарастыра отырып, топтастыру.
Ботаникалық ресурстанудың зерттеу тәсілінің спецификасы. Олар келесі топтарға біріктіріледі: 1)өсімдік құрамындағы жеке заттарды зерттеу тәсілі; 2)өсімдіктің жеке органын немесе бөлімін зерттеу тәсілі; 3)өсімдік шикізатын зерттеу тәсілі; 4) шикізатты біріншілік және екіншілік өңдеу тәсілдері; 5) түсімді және қорды есептеу тәсілі; 6)интродукция (біршама перспективті формаларын таңдау) тәсілі; 7)өсімдік шикізатының және оның қосылыстарының экономикалық тұрғыдан перспективтісін анықтау тәсілі; Сонымен қатар, тәсілдерді екі топқа топтастыруға болады: арнайы құралды қажет етпейтін және ететін ботаникалық ресурстану тәсілдері. Біріншіге сұрастырушылық, органолептикалық, лингвистикалық, этнографиялық, экономикалық; ал екіншіге ботанико-систематикалық, ботанико-географиялық, ботанико-экологиялық, марфолого-анатомиялық, цито-эмбриологиялық, биохимиялық жіне химиялық, химия-технологиялық, физико-механикалық, статистико-математикалық және т.б.
1.Мұхитдинов Н.М «Қазақстан биоресурстары»
2.Кукенов М.К «Ботаническое ресурсоведение»
3.Федоров А.А. «Ботаническое ресурсоведение как наука и его положение в системе научных знаний», «Растительные ресурсы» журналы, 1966, 2 т., 2 шығ.
        
        Ботаникалық ресурстану ғылымы және оның ғылымдар жүйесіндегі орны
Орындаған: Какимова А.Б
Тексерген: Ахтаева Н.
Өсімдік ресурстары өсімдіктердің практикалық қолданылуын ... ... ... ең ... ... ХІХ ... тұрмыстық ботаника деген атпен белгілі бола бастады (Сукков,1804).
М.М.Ильин (1948,1949) ботаникалық ресурстануды жаратылыстану бағытындағы, биология ғылымының профиліндегі өзіндік бөлімі ретінде қарастырылуы ... ... ... ... ... ресурстану, ботаниканың арнайы бөлімі ретінде сөзсіз 1946 ... ... ... ... ... ... ... ресурстанудың пәні - объектінің эмпирикалық зерттелуі. Ботаникалық ресурстанудың зерттеу аймағы:
1)Тұрмыстық қолданыста маңызы зор және перспективті өсімдіктер түрлері және ... ... мен ... дәрежеде өзгеріске ұшыраған өсімдіктер түрлері;
3)Өсімдіктерден өндіретін дара ... және ... ... ... ... ... ...
Яғни, басқаша айтқанда, ол өнеркәсіптің әртүрлі салаларында қолданылатын шикізат, немесе медицинада, ауыл ... ... ... және ... шаруашылығында маңызы бар тірі өсімдіктер. Ботаникалық ресурстанудың зерттеу пәні бір жағынан өсімдік-шикізат көзі ретінде болса, екінші жағынан тұтас ... ... ... ... ... ... ... сияқты ботаникалық ресурстану біріншілік фактылардың жиналу периодынан өтті. Өсімдіктерді пайдасына ... ... ... бері белгілі (Кедров,1961). Ең алғашқы ғылыми классификацияның авторы кім екені белгісіз. Ең алғашқы жүйелеу әрекеттері ботаниканың қалыптасу кезеңдерінен ... ... ... ... ... ғылыми білімнің басты ерекшелігі ретінде ерте кезден бастап ... ... ... ... ... классификациясының шығуы Щегловтың атымен тікелей байланысты. Ол екі томдық > еңбегін жазған болатын. ... ... ... түрі ... пайдалы өсімдіктерді және жалпы өсімдік ресурстарын зерттей бастакымен біршама кейін пайда болды. Пайдалы және ... ... ... ... да, ... үлгісін Н.П.Паратанский (1894) ұсынды. Сонымен қатар, Кремер, Винзер,иГ.Боссэ және Н.Прилуцкий, Хиллдің классификацияларының да ... зол ... ... ... ... әртүрлі қызметтеріне сәйкес жасалуы мүмкін. Келесі жүйелеу типтері қарастырылады: 1)каузальды; 2) генетикалық (филогенез жүйесі); 3)аралас, яғни объектіні себебі бойынша және ... ... ... ... ... ... ... ресурстанудың зерттеу тәсілінің спецификасы. Олар келесі топтарға біріктіріледі: 1)өсімдік құрамындағы жеке заттарды зерттеу тәсілі; 2)өсімдіктің жеке ... ... ... ... ... 3)өсімдік шикізатын зерттеу тәсілі; 4) шикізатты біріншілік және екіншілік өңдеу тәсілдері; 5) түсімді және ... ... ... 6)интродукция (біршама перспективті формаларын таңдау) тәсілі; 7)өсімдік шикізатының және оның қосылыстарының экономикалық тұрғыдан перспективтісін анықтау тәсілі; Сонымен қатар, ... екі ... ... ... ... құралды қажет етпейтін және ететін ботаникалық ресурстану тәсілдері. Біріншіге сұрастырушылық, органолептикалық, лингвистикалық, этнографиялық, экономикалық; ал екіншіге ботанико-систематикалық, ботанико-географиялық, ... ... ... биохимиялық жіне химиялық, химия-технологиялық, физико-механикалық, статистико-математикалық және т.б.
Эксперимент пайдалану және қолданбауына байланысты ғылымдырды екі ... ... яғни бір ... ... ол ғылымның мәні болмаса, екінші топтағы ғылымдарда жұмысты сипаттау ... ... ... Ботаникалақ ресурстану ғылымында эксперименттер қолданылады.
Ботаникалық ресурстану кешенді ғылым, ол әсіресе өсімдіктер систематикасымен тікелей байланысты болып табылады. Ботаникалық ресурстану ғылымында ... ... ... ... ... бар: ... ... 3)ұлпалық; 4)мүшелік; 5)ағзалық; 6)популяциялық; 7)түрлік; 8)түрастылык; 9) ценотикалық; 10)географиялық. Басқа ғылымдар сияқты ботаникалақ ресурстануға өзіндік терминдер тән ... ... Оны ... немесе деп атаған.
Қазақстан территориясында жер ... ... ... ... ... және ыстық, қапырық шөлдердің әртүрлі
типтерінен биік тау тундрасына және мұздарына дейін кездеседі. Осындай
әртүрлі ландшафтардың оған қосымша Каспий, Арал, ... ... ... ... ... ... және көлдердің болуы Қазақстан
биоорталарының бай және әртүрлі болуын қамтамасыз етті. Қазақстан
территориясының ... аса ... дала және 55% ... ... алып ... экожүйелер антропогендік әсерге әлсіз, оңай тұрақсызданады және қайтадан қалпына келу қабілеттілігі өте нашар.
Қазақстанның өсімдіктер жабынын 6000 ... ... 128 ... ... ... ... жасайды. Олардың 14% эндемиктер
флоралық әртүрлілік деңгейі Қазақстанның әртүрлі бөліктерінде бірдей емес.
Қазақстанның тегістік бөліктерінде шөлдер және далаларда флораның ... және ... ... ... Шығысқа қарай ұлғаяды. Ал тау жүйелерінде флораның әртүрлілігі және өзіндік ерекшелігі Солтүстік-Шығыстан ... ... ... ... Тянь-Шань, Қаратау) қарай ұлғаяды. Қазақстанда 10 монотиптік эндемикалық туыстарды ерекше атауға болады: Physandra (Физандра), Rhaphydophyton (Рафидофитон), Pseuderemоstаshys ... ... ... ... Pseudomarrubium (Ложная шандра-жалған шандра), Canсriniella (Канкриниелла), Spiraeаnthus ... ... ... ... (Пастернаковник), Niedzwedzkiа (Недзвецкия) Қазақстанның 1981 жылы баспадан шыққан Қызыл кітабына жоғарғы сатыдағы өсімдіктердің 279 түрі ... ... ... ... ... тапсырылған қызыл кітаптың екінші басылымына өсімдіктердің 400 сирек кездесін түрлері енгізілген.
Қазақстан флорасында алты мыңнан астам жоғары сатыдағы өсімдіктер түрлері бар. ... ... ... өсімдіктер мол. Адамзаттың даму тарихы қоршаған әлемді танып-білумен және табиғи ресурстарды шаруашылықта ... ... ... ... жиналған мәліметтерге талдау жасалып, пайдалы өсімдіктер бір жүйеге келтірілді. Сол жұмыстардың нәтижесінде 1966 жылы ... ... осы ... ... жұмыстарының негізгі әдістерін ұсынды.
Профессор М.М. Ильин бойынша (1948), . Егер біз профессор М.К. ... ... ... ... онда өсімдіктер ресурстары туралы 1935 жылы Ташкентте өткен ғылыми-зерттеу конференциясының маңызы өте зор. Бұл ... ... ... ... 3 ... бөлінеді.
1.Өндірістік өімдіктер ресурсы
1.1. Тағамдық өсімдіктер тобы бес топ тармақтарымен.
1.2. Құрамында техникалық экстракт заттары бар өсімдіктер тобы 12 топ тармақтарымен.
1.3. ... ... тобы 2 топ ... ... ... тобы.
1.5. Құрылыс және бұйымдық өсімдіктер тобы 3 топ тармағымен.
1.6.Отындық және орман-химиялық өсімдіктер тобы 2 топ ... ... ... ресурсы
2.1.Тағамдық өсімдіктер тобы 3 топ тармақтарымен.
2.2.Малазықтық өсімдіктер тобы 5 топ тармақтарымен.
3.Көгалдандыру, астық және фитомелиоративтік реурстар
3.1.Сәндік-көгалдандыратын өсімдіктер тобы.
3.2.Мелкоративтік өсімдіктер тобы.
Сонымен, 1935 жылы ... ... ... болған конференцияда қабылданған шикізаттық өсімдіктер классификациясы жабайы өсетін және мәдени өсімдіктерді қамтиды. Бұл үшін топтар ... ... ... ... ... Топтар тармақтарының жалпы саны - 37.
1942 жылы академик Н.В.Павлов деп аталатын үлкен ... ... жаңа ... ... ... ... барлық пайдалы және техникалық өсімдіктер 22 топқа біріктірілді.
1.Дәрілік өсімдіктер
2.Көксағызды (каучук) көсімдіктер
3.Құрамында гуттаперча бар өсімдіктер
4.Шипалы ... ... ... ... ... ... ... өсімдіктер
10.Тағамдық өсімдіктер
11.Крахмалды өсімдіктер
12.Қант-инулинді өсімдіктер
13.Сергітуші ынталандырушы өсімдіктер
14.Витаминді өсімдіктер
15.Балды өсімдіктер
16.Илік затты өсімдіктер
17.Сабынды немесе сапонинді өсімдіктер
18.Қарамайлы ... бар ... ... өсімдіктер
21.Уландырғыш заты бар өсімдіктер
22.Сәндік немесе гүлдік өсімдіктер
А.А.Приступа (1973) дүние жүзі флорасындағы пайдалы өсімдіктер туралы мәлімет берді. Бұл ... 118 ... ... 1000 ... түрлерінің сипаттамасы берілген. А.А.Приступа классификациясында барлық пайдалы өсімдіктер 19 топқа біріктірілген.
Бұл классификациялардың бір кемшілігі - ... ... ... бір ... ... ... ... өсімдіктер әлемі биоресурстарының зерттеу объектілері шикізаттық өсімдіктердің жеке түрлері және ... ... ... ... ... өсімдіктерді пайдалану олардың ішінде әрине
бірінші ретте дәрілік өсімдіктерді пайдалану Шығыс және Батыс елдерінің
медицина ... ... ... ... Мысалы Қазақстанның
оңтүстік аудандарының Иран, Афганистан, Индия сияқты елдердің әсері бар.
Оған қосымша ... ... ... белгілі көптеген шипалық
қасиеті бар заттарда қолданылады. Сондықтан шет елдерден әкелінетін
шикізаттарды алмастыру қажет болған осы қажеттілік нәтижесінде ... ... ... илік ... бар, ... ... ... халық медицинасында кеңінен белгілі шипалық
қасиеті бар өсімдіктерді әсіресе, жүрек-қан тамырлары, өт айдайтын, ісікке
қарсы қолданылатын өсімдіктерді іздеуге үлкен көңіл ... ... өз ... ... ғылым саласы екендігі
дәлелденген деп санауға болады. " Өсімдіктер ресурсы" деген терминді
А.Федоров (1965) былайша түсіну керек деп ... " ... ... ... ... және жер ... ... жамылғысындағы бар потенциальдық байлық.
Д.С. Ивашиннің (1969) анықтамасы бойынша " Өсімдіктер ресурсы" -
ботаникалық ресурстанудың зерттеу ... ол ... ... ... яғни ... ... және өсімдіктер жамылғысындағы
бар байлықты қамтиды. өзінің ... ... ... жүргізеді. Мысалы молекулалық, ұлпалық, мүшелік. Организмдік популяциялық, түрлік, ... ... ... ... ... ресурстану мәселелері химия және биохимия жәрдемімен шешіледі. Клетка және ұлпа деңгейінде анатомия, гистохимия және ... ... ... ... ... - ... ... организм деңгейінде- физиологиялық және өсімдік шаруашылығы туралы ғылымдар көмегімен шешіледі. Популяция деңгейінде тәжірибелік систематика көмегімен. Түрлік деңгейде систематика және филогения ... ... ... - фитоценология көмегімен шешіледі. Бұл жоғарыда айтылғандардан өте кең спекрлі өте нәзік химиялық ... жер шары ... ... ... ... ... әдістер және тәсілдер пайдаланытынын айқын көруге болады.
Жоғарыда айтылғандарды қорытындылай келе, ботаникалақ ресурстанудың ғылым ретіндегі ... және ... ... орны зор екендігі айқындалады. Оның өзіндік зерттеу пәні, тәсілі, сұранысы мен даму ... ... ... ... ... ... бар болып табылады.
Жоспар
1.Кіріспе
2.Негізгі бөлім
2.1.Ботаникалық ресурстану ғылымы
2.2.Ботаникалық ресурстану ғылымының зерттеу пәні, фактілерінің топтастырылуы, ... ... ... мен ... Ботаникалық ресурстану ғылымының дамуы
3.Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1.Мұхитдинов Н.М
2.Кукенов М.К
3.Федоров А.А. , журналы, 1966, 2 т., 2 шығ.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бүгінгі терминологияның даму сипаты5 бет
Хан шыңғыс флорасы және экологиялық сипаттамасы45 бет
экология пәнінен кейс14 бет
Әбу-Насыр-Әл-Фараби4 бет
Адам туралы ғылымдар жүйесіндегі педагогиканың ролі7 бет
Анатомия мен физиология ғылымдарының қысқаша даму тарихы4 бет
Ботаникалық бақ24 бет
Генетика және оның жаратылыстану ғылымдары жүйесіндегі орны7 бет
Геоботаника негіздері, мақсаты мен міндеттері. Геоботаниканың анықтамасы. Геоботаниканың басқа ғылымдармен байланысы. Геоботаника әдіснамасы4 бет
Гуманитарлық ғылымдар жүйесіндегі девионтологияның орны28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь