Пайдақорлық қылмыстарының қылмыстық-құқықтық сипаттамасы

КІРІСПЕ

1 Пайдақорлық қылмыстарының қылмыстық.құқықтық сипаттамасы
1.1 Пайдақорлық қылмыстылықтың түсінігі

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Кәмелетке толмағандардың қылмыстарының алдын алу – елдің болашақ басшылығын тәрбиелеп өсіруде, құқық тәртібін нығайту саласындағы басты міндеттердің бірі болып табылады. Бұл міндетті шешу үшін қолданылатын шаралар қылмыстардың алдын алу шараларының барлық жүйесінің бір бөлігі болып табылады. Әлеуметтік басқарудың айрықша түріне жататын алдын алу қызметін сипаттайтын барлық заңдылықтар кәмелетке толмағандардың қылмыстылығының алдын алуға да тән.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Бұл жұмыс кәмелетке толмағандардың пайдақорлық қылмыстарымен күресу, оның алдын алу және оның жасалуына итермелейтін себептер мен жағдайларды зерделеу мәселелеріне арналған.
Балаларды тәрбиелеу, олардың өнегелік, физикалық және интеллектуалдық дамуын қамтамасыз ету, олардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау – кез келген қоғамның басты міндеті.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 27-бабына сәйкес, балалық шақ мемлекеттің қорғауына алынған, ол мемлекет таныған және қорғайтын негізгі құндылықтардың бірі болып табылады [1, 9 б.]. Сондықтан да кәмелетке толмағандарды тәрбиелеуге, олардың мораль және құқық нормаларын сақтай отырып өмірде дұрыс позиция ұстауына баса көңіл бөлінеді, бұл ретте жұртшылықтың мүмкіндігі мен заң күші барынша пайдаланылады.
Қазақстан Республикасы өз тарихының күрделі кезеңін бастан кешіруде. Соңғы оншақты жылда орын алған қайта құру процесі әлеуметтендірудің барлық институттарының функционалдық мүмкіндіктерін күрт төмендетті. Әлеуметтік-экономикалық ауыр жағдайға, ресми идеологияның ауысуына, дәстүрлі құндылықтардың құнсыздануына байланысты отбасы, білім беретін мекемелер, жастар мен балалар бірлестіктері, еңбек ұжымдары жеткіншек жастарды тәрбиелеудегі өздерінің бұрынғы рөлін жоғалтып алды.
Бұл, әрине, кәмелетке толмағандар қылмыстылығының жайы мен динамикасына әсерін тигізді [2, 56 б.].
Кәмелетке толмағандардың пайдақорлық қылмыстарының нысаны өзгеруде, олар қазір, негізінен, бандитизммен, бопсалаушылықпен, криминалдық бизнеспен, жезөкшелікпен айналысуда.
Сондықтан да, мұндай қылмыстарының алдын алуда қандай да бір оң нәтижеге жету үшін бұл қылмыстарға итермелеп отырған факторларды білу керек. Елдегі демографиялық жағдайдың нашар екендігі даусыз, бірақ оны жақсарту мақсатында қарастырылып жатқан шаралар ойдағыдай емес, ауылдық жерлерде мүлде назардан тыс қалған. Белгілі бір кезеңде қоғамдық қатынастарға теріс ықпал ететін кейбір криминогендік факторларға ұзақ уақыт көңіл бөлінбейді.
1 Конституция Республики Казахстан. – Алматы: Данекер, 2008. – 96 c.
2 Алауханов Е.О., Зарипов З.С. Профилактика преступлений: Учебник.
– Алматы: Юридическая литература, 2008. – 376 с.
3 Ескендиров А.А. Проблемы исполнения уголовных наказаний в отношении несовершеннолетних осужденных: дисс. … канд.юрид.наук: 12.00.08. – Астана: КазГЮУ, 2005. – 139 с.
4 Карпец И.М. Пределы криминологических исследований // Социалистическая законность. - 1968. - № 3. - С. 9-14.
5 Курс советской криминологии. - М.: Юридическая литература, 1985. - Т. 1. – 410 с.
6 Номоконов В.А. Преступное поведение: детерминизм и ответственность. - Владивосток, 1989. – 300 с.
7 Алауханов Е.О. Пайдақорлық-зорлық қылмыстардың алдын алу: Монография. – Алматы: Ғылым, 2005. – 310 б.
8 Алауханов Е.О. Криминология: Учебник. – Алматы: Жеты-Жаргы, 2008. – 665 с.
9 Карпец И.И. Современные проблемы уголовного права и криминологии. – М.: Юриздат, 1974. – 280 с.
10 Ковалев М.М. Основы криминологии. – М.: Юриздат, 1970. – 310 с.
11 Карпец И.И. Проблема преступности: Учебник. – М., 1969. – 290 с.
12 Ожегов С.И. Словарь русского языка. – М., 1953. – 1020 с.
13 Яковлев А.М. Преступность и социальная психология. – М., 1971.
– 288 с.
14 Ильин И.Л. Путь духовного обновления // Собр. соч.: В 3-х томах. – М., 1999. - Т. 2. – 356 с.
15 Игошев К.Е. Типология личности преступника и мотивация преступного поведения. – Горький: ГВШ МВД СССР, 1974. – 303 с.
16 Гильский Я.И. Криминология: Учебник. – СПб., 2002. – 380 с.
        
        Мазмұны
Кіріспе
1 Пайдақорлық қылмыстарының қылмыстық-құқықтық сипаттамасы
1.1 Пайдақорлық қылмыстылықтың түсінігі
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... алдын алу - елдің болашақ басшылығын тәрбиелеп өсіруде, құқық тәртібін нығайту саласындағы басты міндеттердің бірі ... ... Бұл ... шешу үшін қолданылатын шаралар қылмыстардың алдын алу шараларының барлық жүйесінің бір ... ... ... ... ... ... түріне жататын алдын алу қызметін сипаттайтын барлық заңдылықтар кәмелетке толмағандардың қылмыстылығының алдын алуға да тән.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Бұл жұмыс ... ... ... ... ... оның ... алу және оның ... итермелейтін себептер мен жағдайларды зерделеу мәселелеріне арналған.
Балаларды тәрбиелеу, олардың өнегелік, физикалық және интеллектуалдық дамуын қамтамасыз ету, олардың құқықтары мен заңды ... ... - кез ... ... басты міндеті.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 27-бабына сәйкес, балалық шақ мемлекеттің ... ... ол ... ... және ... негізгі құндылықтардың бірі болып табылады [1, 9 б.]. Сондықтан да кәмелетке толмағандарды тәрбиелеуге, олардың мораль және құқық нормаларын сақтай отырып ... ... ... ... баса ... ... бұл ретте жұртшылықтың мүмкіндігі мен заң күші барынша пайдаланылады.
Қазақстан Республикасы өз тарихының күрделі кезеңін бастан кешіруде. Соңғы оншақты жылда орын ... ... құру ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін күрт төмендетті. Әлеуметтік-экономикалық ауыр жағдайға, ресми идеологияның ауысуына, дәстүрлі құндылықтардың ... ... ... ... беретін мекемелер, жастар мен балалар бірлестіктері, еңбек ұжымдары жеткіншек жастарды тәрбиелеудегі өздерінің бұрынғы рөлін жоғалтып алды.
Бұл, ... ... ... ... жайы мен ... әсерін тигізді [2, 56 б.].
Кәмелетке толмағандардың пайдақорлық қылмыстарының нысаны өзгеруде, олар қазір, негізінен, бандитизммен, бопсалаушылықпен, криминалдық бизнеспен, жезөкшелікпен айналысуда.
Сондықтан да, ... ... ... ... ... да бір оң нәтижеге жету үшін бұл қылмыстарға итермелеп отырған факторларды білу керек. Елдегі демографиялық жағдайдың ... ... ... ... оны ... ... қарастырылып жатқан шаралар ойдағыдай емес, ауылдық жерлерде мүлде назардан тыс қалған. Белгілі бір кезеңде қоғамдық қатынастарға ... ... ... кейбір криминогендік факторларға ұзақ уақыт көңіл бөлінбейді.
1 Пайдақорлық қылмыстарының ... ... ... ... ... ... ... нысаны мен оның өзге әлеуметтік құбылыстармен байланысын терең талдауға, қылмыстылықтың және оған ықпал жасайтын, ... ... ... ... ... ... адамдардың әлеуметтік тұрмысына, идеология мен экономикадағы өзгерістерге қарай қылмыстардың ... ... ... көз ... ... ... И.И. ... криминологияны дабыл қағатын ғылым деп атаған [4, 9-14 бб.].
Тәуелсіз мемлекетіміздің қазіргі даму ... ... ... ... ... нақты криминогендік ахуалдың заңдылықтары мен үрдісін терең білмей қылмыстық-құқықтық іс жүргізу, криминалистикалық және ... ... ... ... еместігі көпке аян.
Сонымен қатар, бірқатар ғалымдардың санасы қалыптасқан түсініктен соңғы уақытқа дейін арыла ... атап ... жөн. ... ... ... ... ... былай делінген: "социалистік қоғамда қылмыстың өткен формациясына тән аса қауіпті түрлері: гангстеризм мен ... ... ... ... ... ... халықтың бүтіндей тобының қылмыстылықпен байып, соған мүдделі болуы; қылмыстық әдіспен билік басына келуге тырысатын ... жоқ" [5, 144-145 бб.]. ... ... ... ... жат құбылыс деп жазу дағдыға айналған еді [6, 81 б.].
Криминологияның ерекше ... ... ... түрлерін әр қилы көрсеткіштерге орай бөліп, жеке бөліп қарастыратыны ... ... бір ... - пайдақорлық-зорлық қылмыстылық. Мұның өзі екі ... ... ... ... Олар - ... қылмыстылық пен зорлық қылмыстылық.
Пайдақорлық - ол алуға, баюға деген құштарлық. Пайдақорлық Қылмыстық заңның жиырма бір бабында келтірілген. ... ... жаза ... ... ... тәркілеу) айтылып өтсе, тоғыз қылмыстың субъективтік жағының қажетті белгісі ретінде қарастырылған (135,139,198, 225, 271, 307, 314, 315, ... ал ... ... ... ... ... қарастырылған (96-баптың 2-бөлігі "з" тармағы, 125-баптың 2-бөлігі "з" ... ... ... "з" тармағы, 127-баптың 2-бөлігі "а" тармағы, 134-баптың 2-бөлігі, 200-баптың 2-бөлігі, ... ... "и" ... ... 2-бөлігі "д" тармағы, 324-баптың 2-бөлігі, 351-баптың 2-бөлігі, 352-баптың 2-бөлігі).
Пайдақорлық қылмыстылық жалпы қылмыстылық санының ішінде экономикасы ... ... 90% ... үлес ... ... ... жалпы қылмыстылығының 60% құрайды [7, 234 б.].
Е.О. Алаухановтың пікірінше . (Сноска: Е.О. ... ... ... ... алудың криминологиялық проблемалары. 2005 ж., Алматы, 8-бет)
Бүгінгі күнгі криминология теориясында негізгі үш ұғым бар, олар: ... ... ... және ... олар ... ... және ... санаттарына сәйкес келеді [8, 134 б.].
Қылмыстылық ұғымдарының алғашқыларының бірі Н.Ф. Кузнецова,И.И. Карпец және ... ... ... Бұл ... ... қылмыстылық дегеніміз - тарихи өзгерісте болатын, белгілі бір кезеңде қайсыбір мемлекетке жасалатын қылмыстардың жиынтығын ... ... ... және ... құбылыс [9, 75 б.].
Адамның қылмыстық іс-әрекеті кеңістік бойынша да, уақыт бойынша да орын алатын процесс, ол сыртқы ортаны ... ... өзін ғана ... ... ... генезисін анықтайтын, қылмыстық әрекетке дейін болатын психологиялық құбылыстар мен процестерді де қамтиды [10, 82 ... де ... ... ... бір кезеңі деп қарастыруға болады, ал қылмыстық іс-әрекетті біреу, бір жерде, белгілі бір уақытта, қандай да бір себептермен және ... ... ... [11, 30 ... ... ... ... санатқа жататындықтан, бұл жұмыста кәмелетке толмағандардың қылмыстық іс-әрекеттері өте ... ... ... Сол ... ... төңірегінде пайдақорлық қылмыс жасайтын кәмелетке толмағандардың қылмыстық әрекеттерінің сипатын айқындауға болады.
Кәмелетке толмағандардың пайдақорлық қылмыстық іс-әрекеті ұғымының ... ... ... ... ... әлеуметтік-құқықтық сипаттамасын қарастырған жөн.
сөзі бір мәнді сөз емес. Ол деген ... ... [12, 204 ... ... біз оның екі қыры бар ... көреміз:
а) біріншіден, баюға құштарлық;
б) екіншіден, пайда көруге ұмтылу.
Пайда ... ... олжа табу ... меншіктік қатынас пайда болғаннан бері туа жабысатын қасиетке айналды.
Байлыққа, жеке меншікке мән бермеу, материалдық игілікті адамның жан-жақты ... үшін ғана ... деп ... КСРО ... ... ... өз еңбегінің нәтижесіне қызықпайтындай күйге жеткізді.
Бұрындары пайда көруге ұмтылу - адамды әрекет ... ... ең ... ... күш деп ... Мұны адамның өзін өзі сақтап қалуға, материалдық ... ... ... етуге ұмтылысы, онсыз адамда өмірге құштарлық жойылады деп түсіндірілді. Бірақ бұл жерде мұндай ұмтылыстың ... ... ғана ... ... тұстары да бар екендігін айта кету керек [13, 167 б.].
Өзінің жеке басын байытуға ұмтылыс деп пайдақорлықты теріске ... онда біз жеке ... ... да ... ... ... ... иесі өз мүлкін сақтап қалуға және молайтуға әрқашан да ұмтылады. Орыстың көрнекті философ-құқықтанушысы профессор И.Л. Ильин былай дейді: [14, 56 ... ... ... ... ... - адам ... негізін құрайтын қасиеттердің бірі, бірақ ол кейде пайдақорлық, сараңдық, иемденуге құштарлық түрінде көрініс ... Егер ... ... іске асыру зорлық көрсету сияқты дөрекі әрекеттермен ұштасып ... ол ... ... ... өш алу) ... қатаң жауаптылыққа алып келмейді [15, 77 б.].
Себебі, пайдақорлық, жеке ... ... ... - ... ... басым көпшілігінің, оның ішінде заң бұзбайтын адамдардың да көкейіндегі ой, дегенмен, кейбіреулерді ... ... ... [16, 258 б.].
Байлық пен мол табыс, көбіне, басқа біреудің ... ... ... барып туындайды (оны маркстік теорияда қанау дейді) [17, 264 б.].
Пайдақорлықты ... ... туа ... ... жеке меншік институтының салдары деп танысақ, онда оны қоғамдық қатынастың арылуға болмайтындай теріс жағы деп те ... ... ... да қоғам мен мемлекет ондай ұмтылыстың қарқынын тежеудің жолдарын барлық уақытта қарастырып келді. Қылмыстық-құқықтық тыйымдардың едәуір бөлігі ... ... [18, 71 ... ... Ресейдің революцияға дейінгі криминологиясы ұғымын білмеген, ал кеңестік кезеңнің екі алғашқы оқулықтары (1966 және 1988 жылдардағы) пайдақорлық қылмыстылықты ... және ... алу ... ... ... жалпы құрылымынан қасақана қылмыстардың екі тобын (пайдақорлық және зорлықты) алғаш бөліп алған В.Н. Кудрявцев болатын. ... ... ... жеке ... ... пара ... жеке кәсіпкерлік қызметті, коммерциялық делдалдықты, алып-сатарлықты, валюта операциялары туралы ережені бұзуды және басқа да ... ... ... ... пиғылмен адам өлтіруді де ол пайдақорлық қылмыстарға жатқызды. , - деп жазды ол [19, 67 б.].
Бірақ қылмыстық ... ... ... осы ... ... ... жоқ. ҚР ... Соты пайдақорлыққа кейбір істерге қатысты ғана анықтама берген.
Мысалы, ҚР Жоғарғы Сотының 11.05.2007 жылғы №1 ... ... ... делінген [20, 535 б.].
Ал, Қазақстан Республикасы ... ... 2006 ... 23 ... № 6 ... ... 13 тармағында былай айтылған: (Сноска: Ақпараттық жүйесі. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2006 жылғы 23 маусымдағы № 6 ... ... ... ... ... ... ... 2005 жылғы 28 қазандағы № 6 нормативтік қаулысының 23 тармағында әскери қылмыстар бойынша пайдақорлыққа мынадай түсініктеме берген: . ... ... ... ... ... Жоғарғы Сотының 2005 жылғы 28 қазандағы № 6 нормативтік қаулысы).
Бұл түсініктемелерде де толықтық жоқ.
С.А. Елисеев бұл жайында ... ... [21, 67 ... ... де бұл ... ... ... осындай. Егер құқық қарсы (қылмыстық) жолмен алынған мүліктік пайда (мүліктік құқық) кінәлі үшін мүлде бөтен адамның пайдаланылуына берілсе ... ... ... ... б.б.) және олар оның ... тегін білмесе, бұл жерде пайдақорлық мақсат орын алмайды [22, 11 б.].
М.Г. Миненок пен Д.М. ... ... ... олар пайдақорлық қылмыстардың белгілі бір адамдардың мүддесі үшін ғана жасалмайтындығын айтады [23, 50 ... ... ... ... ... ... заңның мәнісін алшақ ұғымдардан емес, өзінің мазмұны мен ... ... ... алу ... ... ... қылмыстық-құқықтық заңда кінәлінің қылмыстық жаза қарастырылған іс-әрекет жасай отырып бөтеннің мүлкі (мүлікке құқығы) есебінен өзіне не өзімен байланысты адамдарға материалдық ... ... ... деп анықтама беру керек.
Пайдақорлық пиғылды іске асыру тәсілі құқыққа қайшы (заңсыз) ғана ... ... ... ... жазаланатын да болуға тиіс [24, 11 б.]. Ал пайдақорлық сылтауды құқыққа қайшы (заңсыз) іске асыруға ... не ... ... ... арқылы да қол жеткізуге болады.
Пайдақорлық қылмыстық іс-әрекетті зерттегенде материалистік диалектика принциптерін нақтылау және дамыту ... ... ... яғни ... өмір ... ... ... тәсіліне жүгінеміз.
Жүйелік тәсілді криминологияға енгізу соңғы кездері қарқын алуда, бұл, әрине, дұрыс та заңды қадам, ... ... мен ... ... ... беру себеп-салдарлық түсініктемеге қарағанда жоғары деңгейлікті көрсетеді.
Қазіргі кезде жүйелердің жалпы теориясында көптеген әртүрлі ... бар, олар ... ... ашады. Жүйелік талдау, әдетте, кез келген зерттелетін объектіде жүйенің компоненттерін, объектінің ... ... ... жалпы жүйенің де, оның элементтерінің де функцияларын іздеп табуды және бөлшектеп қарастыруды талап етеді [25, 12-13 ... ... біз ... ... ... ... ғана пайдаланамыз.
Мысалы, В.Н. Садовский Вебстер сөздігінен мынадай анықтама келтіреді: [26, 240-245 бб.].
Жүйе, сонымен қатар, оның объектілерін немесе ... ... ішкі ... ... Бұл ... ... ... объектілердің немесе құрылымдық элементтердің жәй жиынтығы емес, бұл өзара ... ... жүйе ... ... бір де бір ... ... ... жоқ жаңа сипат алады.
Қылмыстық іс-әрекетті осы тұрғыдан қарасақ, оны өзіне белгілі бір қасиеттер жиынтығы тән жүйе деп санауға ... Бұл ... ... ... элементтердің қосылуы және қылмыстық іс-әрекеттің әрекет ретінде пайда болуы ... ... ... ... жүйе ... бір ... ... компоненттерден тұрады, олар өзара тығыз байланыста және ... ... ... ... ... мен ... болады.
Осыған байланысты жүйе ретінде қарастырылатын кез келген құбылыстың ... әр ... ... ... ... та, ... та маңызы бар. Зерттелетін құбылыстың жүйелік талдамасы да элементтік құрамды анықтаудан басталады. Бұл кезеңде зерттеушінің назары объектінің бүтіндігіне, оның ... ... ... ... ... ... ... аударылуға тиіс. Сондықтан да құбылыстан элементтер құрамын бөліп алу - жүйелік зерттеудің жалпы методологиялық талабы болып табылады.
Табиғи және ... ... ... ... ... ... ... талдау жүйелілігінің дербес кезеңі ретінде, ғылымда да кең таралған. Қылмыс құрамы жайындағы қылмыстық құқық ғылымының жетістіктері мұндай ... ... ... нәтижелілігінің айғағы.
Қылмыс құрамын өзінше дербес, бірақ өзара байланысты элементтердің (объект, объективтік жақ, ... және ... жақ) ... деп қарастырып қылмыстық құқық ғылымы тек осындай ғана қоғамға қауіпті іс-әрекеттегі қылмыстық белгіні аша алатындығын ... ... Бұл ... тым ... біреуінің болмауы басқа элементтерді бүтіндей жүйенің белгілерінен айырады, ал іс-әрекет, бұл жағдайда, қылмыс деп саралануға жатпайды.
Қылмыс құрамы элементтерінің ... ... ... ... болмайды, дейді А.Н. Трайнин. Нақты қылмыстың құрамы болу үшін онда элементтер түгел болуға ... Кез ... ... ... құрамның болмауына алып келеді [27, 25 б.].
Қылмыс құрамы туралы ілімнің, ... жүйе ... тек ... ғана ... практикалық та маңызы зор, себебі қоғамға қауіпті іс-әрекетті қылмыстық-құқықтық саралау, егер іс-әрекеттің жүйелік сипатын ескермесе, заңдылықтың бұзылуына алып ... ... ... тудырады.
Басқа қылмыстық-құқықтық және криминологиялық құбылыстарда элементтік құрам бар. ұғымы заң ғылымы үшін жаңалық емес. Сонда да ... ... ... ... ... әзірге толықтай пайдаланылған жоқ. Қылмыстық құқық пен криминологияның көптеген ... оның ... ... ... де, жүйелік талдамаға алынған жоқ.
Заң ғылымының даму методологиясы мен логикасы, алдын алу практикасының талабы мен мүдделері, ... ... ... ... ... қылмыстық іс-әрекетті бүтіндей жүйе ретінде талдау керектігін көрсетіп отыр, ал оның элементтері біріккен кезде өздерінің бұрынғы қасиеттерін жоғалтып, мүлде жаңа ... ... ... ... жүйе ... ... бәрінен бұрын құрам мен оның элементтерінің жалпы ұғымына назар аудару керек. Бұл тұрғыда В.И. Протасовпен келісуге болады, ол ... ... ... ... ал ... - ... да компонент, жүйенің бір бөлігі, яғни оның ішіндегі құбылыс. Элемент бастапқы ішкі бірлік, жүйенің функционалдық ... ал оның ішкі ... бұл ... ... ол жай құбылыс болып саналады дейді [28, 24 б.]. Элементтің бұл ... ... ... ... ... ... Бұл ... құрылымның құрамына кіргендіктен элемент жай құбылыс деп, жүйенің бөлшектену шегі деп қарастырылуға тиіс. Қандай да бір жүйе ... ... ... ... басқа элементтерге де бөлшектенуі мүмкін, ал олардың жиынтығы дербес зерттеуді керек ететін жаңа жүйе құрайды. Сондықтан да бұл ... ... ... ... ... ... барлық элементтердің ішкі құрылымның толық сипаттамасын бермейміз.
Егер пайдақорлық қылмыстық іс-әрекетті дербес жүйе ретінде қарастырсақ, онда оның өз ... бар ... ... жасау керек. Әрине, ұғымы орынсыз болып көрінуі де мүмкін, себебі заң ғылымы ұзақ уақыт бойы бұл ұғымды қылмыстың ішкі ... ... ... ... ... ... процесінде ұғымы, қолдану аясына қарамастан, аса маңыздылыққа ие болады. Оның ... ... ішкі ... ... ... ғана бұл ұғымды пайдалану мүмкіндіктерін ескермеу - жаңа құбылыстарды сипаттау үшін жаңа ... ... табу ... ... ... Қалыптасқан ұғымдарды пайдаланудың ғылым үшін маңызы зор, сол арқылы терминологияның тұтастығы қамтамасыз етіледі, ал ол, өз ... ... ... ... тілі болып табылады.
Жаңа құбылыс жоқтан пайда болмайды, бұрынғы ... ... яғни жаңа ... ескі ... мен ескі терминологиядан туындайды. Кез келген басқа жүйелік ... ... ... ... ... ... оның ішкі құрылымын құрайтын дербес элементтер жиынтығынан тұрады. Қылмыстық жазаның ... ... ... жаңа ... оның ... құрамы ашылуы арқылы ғана көрсетуге болады.
Айта кететін бір жағдай, қылмыстық іс-әрекетті дербес элементтердің белгілі бір жүйесі ретінде қарастыру ... 1970 ... аяғы мен 1980 ... ... ойластырылды, бұл кезде термині ғылыми айналымға енгізілген болатын, ол объективтік шындықтың сыртқы факторлары мен қылмыс жасауға итермелейтін, оның ... ... ... ішкі, психологиялық процестер мен күйлердің өзара әрекеттестігі, байланысы ... ... ... [29, ... қылмыстық іс-әрекеттік тетігі дегеніміз - оны құрайтын ішкі және сыртқы ... ... ... анықталатын динамикалық құбылыс.
Ол мынадай үш буыннан тұрады:
1) Қылмыстың сылтауы;
2) Қылмыстық әрекетті жоспарлау;
3) ... ... және ... ... ... ... іс-әрекет тетігінің концепциясы О.В. Старковтың еңбектерінде жалғасын тапты, ол жүйелік ... ... және ... ... ... ... оның ... төрт элемент түрінде көрсетті [30, 10-12-б.].
Бірақ бұл ғалымдардың ... ... ... ... жан-жақты берілгенмен, қылмыстық іс-әрекеттің және оның құрамының маңыздылығы кейінге ығыстырылған.
Қылмыстық ... ... ... деп ... оның ... ... ... объективтік жақ (объективтік мазмұн), субъективтік жақ (субъективтік мазмұн) сияқты дербес элементтерді бөліп алу ... ... ... ... ... моделі қылмыстық іс-әрекеттің кез келген түрінің ішкі құрылымын сипаттайды. Бұл тұрғыдан алғанда, ол ... ... ... ... ... оны ... элементтерге бөлшектеудің ғылыми аспабына айналады. Қылмыстық іс-әрекет элементтерінің арасындағы генетикалық байланыс олардың бүтіндігін, ... бір жүйе ... ... ... ... екі ... ... салыстыру материалистік диалектика мен заң ғылымы үшін жаңалық емес. Құқық және құқықтық қатынас, материалдық және процессуалдық құқық, объективтік және субъективтік ... ... және ... ... және ... ... ... және субъективтік жағы сияқты қарама қайшы қосарланған санаттарды пайдалану тәсілі юриспруденцияда ... ... Бұл ... ... ... оның ... заң жүйелерін жүйелік зерттеу кезінде айрықша методологиялық маңыздылық алады. Өз ... ... ... отырып олар өзара қандай да бір байланыстар мен қатынастарға түседі, бүтіндей жүйенің өзінше бір қаңқасын ... оны біз ... ... ... ... мінсіз, қылмыс құрамы туралы ілімнен көреміз.
Объектінің, субъектінің, объективтік және субъективтік жақтардың нақты мазмұны қылмыстық іс-әрекеттің жүйе ретінде талданатын түріне байланысты. ... ... ... оны ... ... ... мазмұн бергенде қылмыстық іс-әрекеттің бір түрі екіншісінен өзгешеленеді. Ал осы зерттеу тақырыбына қатысты алсақ - ... ... ... қылмыстық іс-әрекеттерінің ерекше құрамын қарастырамыз.
Оны толығырақ қарастырайық.
Салалық-практикалық қызметте субъектіге қарсы тұрғандар объект болып табылады. Ол объективтік шындықты білдіріп ғана қоймайды, оның бір ... ... ... ... байланыста болады.
Таным объектісін бөліп алу практикалық қызметтің қоғамда қалыптасқан және объективтік шындықты көрсететін формаларының көмегімен ... ... ... ... ... іс-әрекет объектісі деп алуға болады, ол мүлік және мүліктік құқық түрінде іске асады. Ол субъектінің материалдық пайданы ... ... ... құқықтың) есебінен алатындығын білдіреді. екендігін міндетті түрде көрсету керек, ол ... ... ... ешқандай құқығы жоқ екендігін көрсетеді. Бұл әртүрлі ұрлықтарды озбырлықтан, басқа да іс-әрекеттерден ... да ... ... ... ... ... ... да қамтиды, оны ары қарай нақтылап жатудың керегі жоқ сияқты.
Субъект дегеніміз - салалық-практикалық ... пен ... ... объектіге бағытталған төменділік көзі. Салалық-практикалық және танымдық қызмет әлеуметтік жүйеде объективтік жақтың қасиетін ... ... ... ... объектіге ықпал етеді.
Қылмыс субъектісіне қарағанда қылмыстық іс-әрекет ... жеке адам да, топ та ... ... ... ... ... ... топтасып жасалынады, оған кейде ересектер де қатысады.
С.Б. Бимурзиннің деректеріне сүйенсек, қала жастары жасаған қылмыстардың 80%-ы топтасып жасалынады екен [31, 84 ... ... ... ... ... ... қылмыстық әрекетке тартқан ересек адамдардың:
- 30%-ы - 20-25 жасар;
- 27%-ы - 25-30 ... 21%-ы - 30-40 ... 17%-ы - 18 ... 5%-ы - 40-50 ... ... ... 93%-ы ... көрінеді.
Егер де бұл ұйымдастырушылардың (арандатушылардың) білім деңгейін ... ... ... ... - орта білім;
- 21%-ында - толық емес орта;
- 20%-ында - ... емес ... ... - ... ... ... - ... білім бар екен.
А.С. Чокморованың мәліметтеріне қарағанда, бұл қылмыстық топтардағы ересектердің көпшілігі бұрындары қоғамға жат өмір ... ... 65%-ға ... - жұмыс істемеген және оқымаған, 37%-ы - бұрын әкімшілік құқық бұзғандар, 29% - ... ... [32, 14 ... ... қылмыстарының топтасқандық сипаты және топтың кәмелетке толмағандардың қылмыс жасауындағы рөлі оны алдын ала ықпал етудің ... ... ... қажеттігін көрсетіп отыр.
Қазақстан Республикасының 09.07.2004 жылғы №591-11 Заңының 10-бабына ... ... ... ... ... жасауға, қоғамға қайшы әрекеттер жасауға тартатын не балаларға қатысты басқа да құқыққа қарсы әрекеттер жасайтын ... ... ... ... ... оқыту және (немесе) бағу жөніндегі өз міндеттерін орындамайтын не дұрыс орындамайтын не оларға теріс ықпал ететін ата-аналарды, ... ... ... ... оқу, ... және ... мекемелердің кәмелетке толмағандарды қадағалауға тиісті басқадай қызметкерлерін айқындап, оларды Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жауапкершілікке тарту жөнінде шара қабылдау құзыреті Ішкі ... ... ... [33, 12 ... ... ... қоғамға жат қылықты кәмелетке толмағандар тобы алдын ала сақтандыру объектісі ретінде бөлініп алынбағанмен, полицияның кәмелетке толмағандардың істері ... ... ... ... ұйымдастыру туралы Ережеде (ҚР ІІМ-нің 17.07.2000 жылғы №400 бұйрығы) бұл қызметкерлердің міндетіне кәмелетке толмағандардың топтасқан ... ... алу ... [34, ... ... ... ... толмағандардың істері жөніндегі учаскелік инспекторы:
- жас балалардың (кәмелетке толмағандардың) қоғамға жат және ... ... ... ... бұл ... ... мен белсенділерін, жиналатын жерлерін айқындайды;
- кәмелетке толмағандарды қылмыс немесе (және) қоғамға жат әрекет жасауға тартатын, оларды ... ... ... әсер ететін немесе есеңгірететін заттарды қолдануға үйрететін адамдарды айқындайды;
- топқа кіретін ... ... ... ата-аналарына немесе заңды өкілдеріне Қазақстан Республикасының құқыққа қарсы іс-әрекеттер, әсіресе топтасып ... ... ... үшін ... көзделген заңдары мен өзге нормативтік-құқықтық актілерінің талаптарын түсіндіреді;
- жастардың әртүрлі топтарының арасындағы қақтығыстардың алдын алу ... ... ... ... ... толмағандардың қоғамға жат топтарын тарату және басқа бағдар беру, олардың лидерлері тарапынан болатын ықпалдың жолын кесу ... ... ... ... - жай ... ... ... олардың топқа өзіндік сипат беретін қатынастарының жүйесі, онда тек өзіне ғана тән ... ... ... ... түрін анықтайды:
- адамдар тобы;
- алдын ала сөз байласқан ... ... ... ... ... қоғамдастық.
Бұл баяндалғандар тұрғысынан алсақ, атты монография авторларының ... ... ... олар ... толмағандардың қоғамға жат топтарын сақтандырудың дербес объектісі ретінде заңмен тану керек, себебі бұл жерде алдын алудың арнайы әдістері қажет дейді. Ал ... ... ... пайдақорлық қылмыстық іс-әрекеттің дербес субъектісі ретінде тану ондай ұсыныстың заңды жалғасы болар еді [35, 75 б.].
Е.И. Қайыржанов ... ... жақ ішкі ... ... объектіге ықпал ететін жеке адамның және топтың санасын, психологиясын, ішкі әлемін, сылтауы мен мақсатын ... [36, 45 ... ... ... ... іс-әрекетінің субъективтік жағы жасалған қылмыстың негізінде жатқан пайдақорлық сылтаудың мазмұнынан көрініс ... Бұл, ... ... ... ... ... ... сылтаулар жүйесіндегі орнын анықтаудың, екіншіден, қылмыс жасауға түрткі болған пайдақорлық түрін саралаудың керек екендігін білдіреді.
Бірінші ... ... ... ... ... жағдайларда пайдақорлық басты негіз ғана емес, жанама, қосалқы сылтау мен мақсат та болуы мүмкін.
Пайдақорлық ... пен ... ... әрқилы екендігін М.Н. Гернет атап өткен, ол ұрылар жайында ... ... [37, 101 ... ... ... ... бойынша бөліп алу қалтаға түсетіндер мен жалданып адам өлтіретіндерді, ... пен ... ... ... мақсатынсыз автомобильді иемдену мен ірі мөлшерде табыс келтіретін заңсыз кәсіпкерлікті бір топқа біріктіреді, ал ... ... ... және жасаған адамдардың жеке сипаттары жағынан бірі бірінен өте өзгеше ... ... да ... ... ... ... сылтаудың мазмұнын пайдақорлық-ашкөзділік (пайдақорлық - жинаушылық), пайдақорлық - арамтамақтық, пайдақорлық - жауапсыздық (пайдақорлық - жеңілтектік), пайдақорлық - ... ... ... - ... ... және ... - ... түрінде беру қалыптасқан, ол қылмыскердің жеке басының ерекшелігін және оның өмірдегі ұстанымын көрсетеді [38, 328 б.].
Пайдақорлық қылмыстылықтар арасынан кейде пайдақорлық-зорлықты ... та бой ... ... Бұл ... ... зорлық деп аталатын қолданылып жасалатын пайдақорлық қылмыстардың жиынтығы ... ... ... ... ... ... ... ғана пайдаланылады [39, 56 б.].
Пайдақорлық қылмыстылықтың ретсіз көп түріне шектеу қойылады.
Сонымен ... ... ... ... ... ... зерттеудің нәтижелері қылмыстылықтың басқа түрлері үшін де маңызды рөл атқарады, себебі [40, 38 б.].
Қылмыстық іс-әрекет ұғымына келетін болсақ, оның ... ... ... ... ... де ... Сондықтан да пайдақорлық пен пайдақорлық түрткінің қылмыстық-құқықтық және криминологиялық мәндері едәуір ерекшеленеді. Бұл күшіндегі заң бойынша криминологияның қылмыстық ... ... ... ... ... (азаматтық) құқық бұзушылықтар қылмыстың алдында болады, не оған ұласып кетеді. Біздің жағдайымызда оған майда ұрлықты жатқызуға болады [41, 34 ... ... бұл ... былай деп жазады: [42, 302 б.].Д.С. Чукмаитовтың пікірінше, қылмыстық жазаланатын іс-әрекеттердің алдын алу процесі қылмыс бой көтеретін ортаға ... ... ... да байланысты болады. Бұл маскүнемдік, алкоголизм, есірткі, ... ... ... ... ... ... және діни экстремизм, сондай-ақ қылмыстылықпен генетикалық байланыстағы басқа да ... ... ... [43, 140-141 бб.]. Олар ... ... ... де (жезөкшелік, балаларын бағып-тәрбиелеу міндетін ата-ананың орындамауы және б.б.), сондай-ақ әдепсіз, қоғамға жат, бірақ құқыққа қайшы емес ... да ... ... ... және б.б.) көрініс табуы мүмкін. Тек қылмыс жасау арқылы ғана емес, басқа құқық бұзушылық ... ... ... ... құқықтық тыйымдарды бұзбайтын әдепсіз және қоғамға қайшы іс-әрекеттер арқылы да іске асатын пайдақорлық ... ... ... ... ... ... Сондықтан да қарастырылған құбылыстарды кәмелетке толмағандардың пайдақорлық қылмыстық іс-әрекетінің объективтік жағының ... ... ... ... - ол ... ... ... құштарлық. Пайдақорлық Қылмыстық заңның жиырма бір бабында келтірілген. Жалпы бөлімде жаза тағайындауға байланысты (мүлікті тәркілеу) айтылып өтсе, тоғыз ... ... ... ... ... ... ... Пайдақорлық қылмыстылық - құқыққа қарсы қайтарымсыз пайда табу мақсатымен жасалған қылмыстардың жиынтығы.
Қорытынды
Қылмыстық құқық, криминология, психология, педагогика, ... және ... ... ... ... ... ... кешенді проблема ретінде кәмелетке толмағандардың пайдақорлық қылмыстарын, оның детерминациясы мен профилактикасын зерделеу теориялық және тәжірибелік маңызы бар ... ... мен ... жасауға мүмкіндік берді.
1. Пайдақорлық - күрделі әлеуметтік-экономикалық құбылыс, ол әр адамның жеке ... ... ... ... ... бастап қандай да бір дәрежеде бойына жұқтырған, жеке табысқа, пайдаға ұмтылу қасиеті. Екінші жағынан, пайдақорлық ашкөзділіктен, дүниеқорлықтан, ... ... ... ... ... бір зорлықты қылмыстармен ұштасып кетпесе, аса ұялтатын, бетке басатын әрекет емес, сондықтан да болар ол кең таралып отыр.
2. ... - ... ... алу ... ... кәмелетке толмағандардың пайдақорлық қылмыстық іс-әрекеттерін зерделеу аса маңыздылыққа ие болып отыр.
Қылмыс субъектісіне қарағанда қылмыстық іс-әрекет субъектісі жеке тұлғалар да, ... да бола ... ... қоғамға жат қылықты, құрамына кәмелетке толмаған кіретін топтарды заң жүзінде профилактиканың өзінше ... ... деп ... ... қылмыстық іс-әрекеттің субъективтік жағында да ерекшелік бар. Ол жасалатын қылмыстардың негізінде жатқан ... ... ... ... табады. Бұл, біріншіден, қылмыс жасауға дейінгі сылтаулық күрестің күрделі жүйесіндегі пайдақорлық түрткінің ... ... ... ... ... ... болған пайдақорлықтың түрін саралаудың керек екендігін білдіреді. Біздің ойымызша, пайдақорлық түсінікті ... және ... ... ... алу керек.
Қылмыстық-құқықтық мәнде алсақ, пайдақорлық адамның өзі үшін не өзімен ... ... ... ... ... жаза ... әрекеттер жасау арқылы басқа біреудің мүлкі (мүліктік құқығы) есебінен материалдық пайда көруге ұмтылысын білдіреді.
Криминологиялық мәнде ... ... ... - ... тек ... өзге де ... ... (көбіне, әкімшілік құқық бұзушылық) арқылы ғана емес, құқықтық тыйымдарды бұзбайтын әдепсіз, қоғамға жат іс-әрекеттер арқылы іске асыратын ... ... ... да ... ... ... (қылмыстық, әкімшілік және басқадай) не әдепсіз, қоғамға жат іс-әрекет жасау арқылы біреудің ... ... ... есебінен өзі не өзінен байланысты адам үшін материалдық пайда алуға ұмтылысы деп түсіну керек.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Конституция ... ... - ... ... 2008. - 96 c.
* ... Е.О., ... З.С. Профилактика преступлений: Учебник. - Алматы: Юридическая литература, 2008. - 376 с.
* ... А.А. ... ... ... ... в ... несовершеннолетних осужденных: дисс. ... канд.юрид.наук: 12.00.08. - Астана: ... 2005. - 139 с.
* ... И.М. ... ... исследований // Социалистическая законность. - 1968. - № 3. - С. ... Курс ... ... - М.: ... литература, 1985. - Т. 1. - 410 ... ... В.А. ... ... ... и ... - ... 1989. - 300 с.
* Алауханов Е.О. ... ... ... алу: ... - ... ... 2005. - 310 ... Алауханов Е.О. Криминология: Учебник. - ... ... 2008. - 665 с.
* ... И.И. ... проблемы уголовного права и криминологии. - М.: Юриздат, 1974. - 280 с.
* ... М.М. ... ... - М.: ... 1970. - 310 ... ... И.И. ... преступности: Учебник. - М., 1969. - 290 с.
* Ожегов С.И. ... ... ... - М., 1953. - 1020 ... Яковлев А.М. Преступность и социальная психология. - М., 1971. - 288 с.
* ... И.Л. Путь ... ... // ... соч.: В 3-х ... - М., 1999. - Т. 2. - 356 ... Игошев К.Е. Типология личности преступника и мотивация преступного поведения. - Горький: ГВШ МВД ... 1974. - 303 ... ... Я.И. ... ... - СПб., 2002. - 380 с.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Меншікке қарсы қылмыстар. Талан – таражыға салу50 бет
Пайдақорлық зорлық қылмыстарының криминологиялық сипаттамасы96 бет
«Қылмыс» ұғымы және оның белгіері қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы17 бет
Істің мән-жайын жан-жақты, толық және объективті зерттеу принципі76 бет
Абайсызда жасалатын қылмыстар52 бет
Алдын ала тергеу барысында кылмыстык істі қысқарту40 бет
Басқару тәртібіне қарсы қылмыстардың құрамы18 бет
Дәлелдемелерді жинақтау және зерттеуге бағытталған қылмыстық іс жүргізудің мәжбүрлеу шараларын қолдану кезінде тұрғын үйдің қол сұқпаушылығы жағдайлары91 бет
Ежелгі және ортағасырлық қылмыстық құқықта талионды қолдану тәжірибесі19 бет
Ескіру мерзіміне байланысты жауаптылықтан босату24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь