Қазақстан Республикасының орталық мемлекеттік мұражайының ақпараттар жүйесін құру

КІРІСПЕ
1. Мұражайдың жалпы тарихы.
1.1.Біздің көрсететін қызметтеріміз
1.2 Экспозициялар
1.3 Коллекциялар
1.4 Көрмелер
2. Delphi туралы түсінік
2.1. Delphi программалау ортасы
2.2 Object Paskal тілі
2.3 Delphi.де мәліметтер базасымен байланысты ұйымдастыру
2.4 Ақпараттар жүйесінің архитектурасы
2.5 Берілгендер қорында кестені құру
2.6 Формада берілгендер қорымен объектілерді байланыстыру
4 ЭКОНОМИКАЛЫҚ БӨЛІМ
4.1 ЖҮЙЕНІ ҚҰРУҒА ЖӘНЕ ЕНГІЗУГЕ КЕТКЕН ШЫҒЫН / ЕСЕПТЕУЛЕРІ
4 ЕҢБЕК ҚОРҒАУ БӨЛІМІ
4.1 Еңбек қорғау бойынша жалпы мәліметтер
4.3 Санитарлық нормалар және ережелер
4.3 Құрылысты және ғимараттың найзағайдан қорғау
4.4 Электромагнитті өрістің әсерлерінен қоғану шаралары
4.5 Кәсіпорындағы өрт қауіпсіздігі
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ҚОСЫМША
Мұражай, музей, (грек тілінде museіon – муза сарайы) – тарихи-ғылыми дерек ретіндегі ескерткіштерді, өнер туындыларын, мәдени құндылықтарды, т.б. мұраларды сақтап, жинақтап, ғылыми-танымдық қызмет атқаратын мекеме.
Мұражай заттық және рухани құндылықтарды танытуда, ғылыми тұрғыда зерттеп, оның нәтижелерін насихаттауда, осы негізде тәлім-тәрбие беруде маңызды рөл атқарады. Мұражай ғылымның, білімнің, мәдениеттің қалыптасуына ықпал ететін ғылыми мекеме ретінде өскелең ұрпақтың тәрбиесіне, тарихи сананың қалыптасуына ықпал етеді.
1. Алтаев Б.Е. Место музеев Казахстана в мировом сообществе //Қазақстан музейлері. 2004.
2. Алимбай Н. Центральный государственный музей Республики Казахстан: Краткий исторический экскурс, структурные преобразования, проблемы //Орталық музей еңбектері: Музей ісі, тарих, этнология, фольклор, антропология. Алматы: Ғылым, 2004. 359 б.
3. Алибаева С., Елгин Ю., Маненко Г. О научно-исследовательской работе в Южно-Казахстанском областном музее.//Культурное наследие Южного Казахстана. Шымкент, 2002 . С.8-17.
4. Асанова С.А. Художественная культура Казахстана в 60-80-х годах ХХ века //Орталық музей еңбектері: музей ісі, тарих, этнология, фольклортану, антропология, деректану, нумизматика /Ғылыми редактор Нұрасан Әлімбай. Алматы: Ғылым, 2004. 395 б.
5. Ахметова С.Ш. Краеведение и охрана памятников в Казахстане //Проблемы изученияи охраны памятников культуры Казахстана. Алма-Ата, 1980.
        
        КІРІСПЕ
Мұражай, музей, (грек тілінде museіon - муза ... - ... ... ... ... өнер туындыларын, мәдени құндылықтарды, т.б. мұраларды сақтап, жинақтап, ғылыми-танымдық қызмет атқаратын мекеме.
Мұражай заттық және рухани ... ... ... ... ... оның ... ... осы негізде тәлім-тәрбие беруде маңызды рөл атқарады. Мұражай ғылымның, білімнің, мәдениеттің қалыптасуына ықпал ететін ... ... ... ... ұрпақтың тәрбиесіне, тарихи сананың қалыптасуына ықпал етеді.
Мұражай негізгі бaғыты тұрғысынан бірнеше топтарға бөлінеді: тарихи музейлер (жалпы тарих, археологиялық, антропологиялық, ... ... т.б.), ... ... ... ... қолөнер, қолдaнбалы өнер, театр, музыка кино, т.б. музейлер), ``жаратылыстану музейі'' (биологиялық, зоологиялық, геологиялық, минералдық, палеонтологиялық, т.б), техникалық музейлер ... ... кеме ... ... ісі, ... ... өнімдері, т.б.), ``кешенді музейлер'' (тарих, шаруашылық, жаратылыстану, т.б. бағыттарды біріктіріп, жұмыс істейтін кең профильді өлкетану музейлері), мемориалдық ... ... ... ... ... еңбегі сіңген белгілі адамдардың жеке өнері мен қызметіне арналған музейлер).
Қазақстанда ... ... 1830 ... ... ... ... халықтың тарихы мен этнографиясын сипаттайтын мұралар негізінде 1831 ж. Неплюев әскери училищесі жанынан ... ... ... Бұл ... ... ... ҚР ... Мемлекеттік музейінің негізгі қорын құрауда. Қaзақстанда 1913 ж. - 3, 1927 ж. - 6, 1937 ж. - 19, 1939 ж. - 25, 1970 ж. - 29 ... ... ... ... ... саны 154-ке ... адамзат тарихындағы алатын орны ерекше екені белгілі. Қазіргі кезеңде мұражайлар алдында болашақ үшін мәдени ... ... және ... ... құндылықтарды замандастар үшін көрсету, насихаттау мәселелері тұр. Мәдени ... көне ... ... жалпыадамзаттық мәнін ашу арқылы мұражайға келушілердің адамгершілік, рухани өсуіне әсер ету, ағарту мақсаттарын әрбір мұражай өз саласына сай музейлік орта ... іске ... ... мұражай әлемі, оның дамуы, келушілерге беретін білім, тәрбиелік, ағарту ... ... ... ... ... ... мұражайлары әлемдік мұражайлар тәжірибесінен өткен, жалпыға тән мұражай қызметінің негізін басшылыққа алып ... ... ... алғашқы мұражайлардың негізін қалауда өлке тарихын, ... ... ... ... ... ... ... сол кездегі өлкетану-шылардың, қазақ ұлтынан шыққан ағартушылардың, ... ... орны ... ... Дүниежүзінде болып жатқан өзгерістер, жаңа даму үрдісі, техника жетістіктері жаңа ... ... ... Сол даму жүйесі Қазақстан мұражайларының негізінің қалануына себеп те болды. Оқу құралында осы тақырыптар қамтылды. Қазақстандағы XIX-XX ... ... ... ... ісінің дамуы, осы бағытта жүргізілген жұмыстар, мұражай ісі, көне ескерткіштерді, өнер туындылары мен табиғатты қорғау ... алаш ... ... ... ... жұмыстары, Халықаралық және Ұлттық мұражай комитетінің құрылу тарихы, Мемлекеттік бағдарламасының мұражай ісін дамытудағы маңызы көрсетіледі.
Қазіргі ... ... ... 200-дей мұражай жұмыс жүргізеді. Елімізде мұражай мамандарын дайындайтын оқу орындарында мұражай мамандары мамандығы бойынша дәріс алып, еліміздің мұражайларында ... ... ... ... XIX ... мұражайлардың қор, экспозиция жұмыстары сол кезеңнің талабы деңгейінде болғаны белгілі. XX ғасырдағы ... ... ... да ... ... ... жүрді. Жаңа заман, жаңа өзгерістер мұражай ісінің өзгеріп, жаңа сатыға көтерілуіне көмектеседі. ... ... даму ... әр ... ... ... ... қорларының жинақталуымен, ағарту, насихат жұмыстарының дамуымен бірге жүрді.
Қазақ тарихындағы заттай мәдениет туындыларының, қазақ жерінің жануарлар, өсімдіктер дүниесінің дамуы, жер беті мен ... ... ... алғашқы мұражайлар мен жеке өлкетанушылардың коллекцияларының негізін құраған болатын. Оқу құралында Қазақстандағы XIX-XX ғғ. ... ... ... қалыптасу тарихы, Қазақстан аумағында алғашқы мұражайлардың құрылуы, жергілікті әкімшілік пен өлкетанушылардың қазақ ... ... ... ... ... ... мен ... көрмелерде көрсетілуі зерделенген.
Қазақстандағы мұражай ісін дамытудағы зерттеуші ғалымдардың еңбегі, зерттеулерінің маңызы туралы мәліметтер қамтылады. XX ғасырдағы мұражай ісі, Кеңес ... ... атап ... 1917 -1930 жж. ... өкіметінің мұражай ісіне арналған қызметтері, Қазақстан аумағында мұражай жүйелерінің құрылуы, 1930-1940 жж. Қазақстандағы мұражай ісі ... ... ... ... ... ... таңдағы мұражай ісі қарастырылады. Халықаралық, ұлттық мұражай комитеттерінің қызметтері, қазіргі таңдағы мұражайларға байланысты басылымдар, Мемлекеттік бағдарламасының маңызы туралы ... ... ... ... ісі және ескерткіштерді қорғау, тарих мамандығының студенттеріне арналған ҚР мемлекеттік Жалпы білім беру ... мен ... оқу ... сай ... мұражайлардың қалыптасу мәселелерін қарастырып, зерделеуге назар аударылды.
1. Мұражайдың жалпы тарихы
1.1.Біздің көрсететін қызметтеріміз
Еліміздің ең ірі, әрі ... ... - ... ... ... ... ... 300 мың бірліктен астам қорлар мен экспозициялық коллекциялар негіздері XIX ғ. 30-шы ... ... - ... ... ... ... күш-жігерлерімен қаланды. Аталған әскери оқу орнында құрылған шағын ... ол ... деп ... Десе де, ... түпкілікті қалыптасуы тек 1929 жылы Алматы қаласында аяқталды. ... ... ... ... ... экспонаттарымен қатар, Жетісу облыстық мұражайының бай коллекциясы да кіргізілді.
1944 жылы мұражай - ... ... ... кезде мұражай халықаралық мұражай құрылысының идеологиясы мен технологиясына сәйкес құрылымдық-функциональдық ... және ... ... ... Бұл ... ... мақсат барлық дерлік салалық мұражайылық бөлімшелерді біздің мұражайы мыздың қызметтерінің тиімділігін қамтамасыз етудің негізі факторы ретінде және бас тетігі ретінде ... ... Бұл ... ... этнография, тарих қорларын тиісті ғылыми бөлімдермен біріктіру, ... ... осы ... қор ... ... ... ... этнология және тарих бөлімдері құрамына біріктіру туралы сөз болып отыр. Отандық мұражай ісіндегі қызметтің принциптік жаңа ... ... ... ... қызметкерлері үшін тікелей қор және экспозициялық материалдармен жұмыс істеудің нақты мүмкіндіктер көзін ашты. Біздің мұражайымыздың ... ... ... жаңа ... ... неғұрлым бағалы қор және экспозициялық коллекцияларын каталогтау ісін іс жүзінде аяқтауға мүмкіндік ... ... ... ... және де өте ... бір түрі - бір мезгілде мұражай қызметінің әрі жаңа деңгейі, әрі мәдени-білім қызметін ұйымдастырудың жаңа түрі ретінде ... ... ... , , ... ... ... ... мұндай түрі келушілерге бәрінен бұрын аса бағалы тарихи этнографиялық және археологиялық артефактілерден ... ... қор ... ... кең ... жол ... Сәйкесінше көрнекті археолог-ғалымдар К.А.Ақышев пен А.С.Подушкин орындаған (б.з.д. XIV- IX ғғ.) және "Қаңлы әйелінің" ... II ғ..- б.з. IV ғ.) ... мен ... жаңа ... ... мұражайдың мақтанышы екендігі сөзсіз. Белгілі қалпына келтіруші К.Алтынбеков Әлішер Ақышевтің принциптік жаңа ғылыми ... ... ... ... ... ... ... - даңқты сақ жауынгерінің рәсімдік-жоралық киімі мен керек-жарақтарының жаңа жаңғыртпасы айрықша қызығушылық ... ... ... өте ... ... өз ... түрлі іс-шаралар - тұсаукесерлер, брифингтер, конференциялар және т.б. өткізуге ұсынады.
* ... ... мен ... ... тақырыптық экскурсиялар жүргізу.
* Қазақстан Республикасының тарихы бойынша халықтың түрлі категориясына кеңестер.
* Қазақстан тарихы бойынша мекемелер, оқу ... ... ... және т.б. музейден тысқары өткізілетін дәрістер мен жылжымалы көрмелер ұйымдастыру.
* Республиканың мұражайларына - облыстық, ... ... ... және ... ... ... ... институттар мен мектептерде құрылған қоғамдық мұражайларға жан-жақты ғылыми-әдістемелік көмек көрсету.
* ... ... ҚР МОМ ... да, одан ... ... де БҚ жұмысын оқытып-үйрету.
* Келушілер мен Қазақстаннның ғылым және мәдениет өкілдері, ... ... ... ... ... ... арасында кездесу ұйымдастыру.
* Көркемдік және сәндік қолданбалы өнер туындыларын ... ... ... ... ұйымдастыру, қажетті құжаттар мен барлық түрдегі ұсынылатын кеңестерді дайындау.
* ... ... ... ... ... ... кең көлемді қызығушылық туғызатын мұражай өмірінің маңызды жаңалықтары: көрмелер мен жаңа экспозициялардың ашылуы, қор материалдарына түсілімдер, раритет жәдігерлер мен ... ... ... ... нәтижелері жайлы ақпарат тарату.
* Тапсырыс берушімен келісе отырып, жарнамалар, дипломдар, шақыру қағаздарын дайындау.
Мұражайда өткізілетін іс-шаралар:
1.Түрлі ... - ... ... жеке және ... ... ... ... Шығармашылық кездесулер;
* Жәрмеңкелер, фестивальдар, тұсаукесерлер; біркүндік акциялар;
* Шоу-іс-шаралар
өткізуге Қазақстанның, алыс және таяу шетелдің ... ... және өнер ... - ... ... дизайнерлер, ақын-жазушылар, әртістеді, елшілік, консулдық, компаниялар, бизнес-құрылымдар, БАҚ және т.б. өкілдерін ... ... ... зал ... екі ... палеонтологиялық және археологиялық кешендерден тұрады. Экспозициялық кеңістікті ұйымдастырудың мұндай принципі адамзаттың нәсілдік-генетикалық және әлеуметтік тарихының екі ... - ... және ... ... ... ... және ... негізделіп алынған.
Палеонтологиялық экспозицияларда біздің республикамыздың 300-ден астам тұрғылықты орнының экспонаттары ұсынылған. Қазақстан үшін палеонтология ғылымы өзінің қойнауынан ... 12 ... ... ... ... ... ... болып отыр.
Археологиялық экспозиция тас ғасыры, қола дәуірі, ертедегі темір ғасыры, хун-сармат дәуірі, орта ... ... ... ... ... екі ... ... және хронологиялық жүйелілікпен орналасқан.
Экспозицияның бастапқы бөлігінде адамның шығу тегі мен ... ... ... ... және Азия аумақтарынан қазып алынған маймылдар мен ертедегі адамның сүйектерінің қалдықтары олардың эволюциясының негізгі кезеңдерінің нобайын ... ... ... ... аса ... археологиялық олжалардың көшірмелері, оның ішінде Есіктен табылған сақ бекзадасының - әйгілі ... ... ... киімі мен қару-жарағы, Қарғалы және Жалаулы көмбелерінен алынған бірегей ежелгі алтын бұйымдар, ежелгі жерлеу орындары, культтік ғимараттар, ортағасырлық ... ... ... ... ... археологиялық ескерткіштерден құрылған диорамалар түзілген.
Екінші зал ... ХҮ ... ... жеке ... ... көшпелі және жартылай көшпелі тірлік кешкен қазақ халқының дәстүрлі мәдениетінің барша этнографиялық өзіндік болмыс-бітімдерімен - өмір ... ... ... ... ... ... сипаттары көрсетілген, көшпелілердің мәдени дәстүрлерінің өзіндік ... ... ... ұғым ... ... ... ... қазақ мәдениетінің символы - киіз үй алған. Бұл - даланы мекен етушілердің ... ... ... Ол көшпелі өмір салтына барынша толық сәйкес келеді. Әрбір экспозициялық кешенде қазақтардың өзіндік мәдени дәстүрлерін көрнекі ... ... ... ... кездесетін экспонаттар ұсынылған. Залға кіреберістің оң жағында дәстүрлі социумның ... ... ... ... орналасқан. Хан билігінің атрибуттық жәдігерлері (ақшалар, мөрлер, салтанатты рәсім-жоралық костюм) ... зал ... және атты екі ... ... ... ғғ. ... Қазақстанның Ресей құрамына кіргеннен кейін, шаруаларды Украинадан, Белоруссиядан, Ресейден қоныс аудару ... ... XIX ... Қазақстанға Қытайдан ұйғырлар мен дүнгендар ... XX ... ... ... ұжымдастыру, халықтардың жаппай жер ... мен ... ... Ұлы Отан ... ... ... келуінің нәтижесінде, тың жерлерді игеру кезінде республика шегінен (корейлер, әзербайжандар, ... ... ... және т.б.) ... ... ... күрт өсті. Осының ... ... ... ... ... 100-ден аса этникалық топ тұрады, олардың халық саны 100 мың ... ... ... ... 50 ... кемін поляктар, ингуштар, еврейлер, армяндар және т.б. ... ... ... ... осы ... тарихы, мәдениеті, тұрмыс-тіршілігімен таныстырады. Залдың экспозициялық кешенінің арнайы бөлімі Ұлы Отан соғысы жылдарындағы ... жж.) ... ... арналған. Ол: және атты екі үлкен бөлімнен тұрады.
экспозициясы соғыс жылдарында Қазақстан ... ... ... ... және ... мекемелердің қызметіне, экономикаға, халық шаруашылығына арналған. Ғылым мен мәдениетке арналған Орталық ... ... Қ.И. ... ... ... ... экспонаттар алады. Экспозицияның бөлімдерінің бірі ... ... ... - ... пен ... арналған.
экспозициясы Брест бекінісі, Мәскеуді, Сталинградты, Ленинградты қорғаушы және Берлин ... ... ... ... залдың экспозициясы тәуелсіз Қазақстанның тарихына арналған, мұнда Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері - ... Ту, ... ҚР ... Штандарты, ұлттық валюта, мемлекеттік марапаттар, сондай-ақ, біздің ... жаңа ... - ... ... қалыптасу кезеңдерін бейнелейтін экспонаттар бар. Қазақстанның экономикасы, ... беру ... ... ... мәдениеті, ғылым жән спорт ерекше қызығушылық тудырады. ... ... ... ҚР ... Президенті Н.Ә. Назарбаевқа арналған. Көрмелерде үлкен тарихи құндылығы бар экспонаттар - Елбасының инаугурациялық ... - ... ... Д.Т. ... ... ... және 1992 жылы қыркүйекте өткен қазақтардың Бүкілдүниежүзілік құрылтайында Президентке сыйлаған шапан, айырқалпақ, белдік көрсетілген. Экспозицияның ... ... ... ... Президенті Н.Ә.Назарбаевқа шет елдік мемлекеттердің басшылары мен делегациялары тапсырған сыйлықтарын ... Олар ... ... ... ... ... келе жатқан беделінің куәсі болып табылады. 1995жылы қабылданған ҚР Конституциясы да осы жерден орын алған. ҚР ... ... - , , , , және т.б. ... ... ... арналған. Мұражайдың экспонаттарына - Қазақстанда шығарылған ақша белгілері, маркалар, қазіргі заманғы тұрмыстық ... ... ... ... ... ... бойынша материалдар, Қазақстанның діни конфессиясының тарихы, қазақстандық шеберлердің халықтық-қолданбалы өнер ... ... және ... ... үлгілерін жатқызамыз.
Қазақстан мұражай ісінің тарихында алғаш рет ҚР Мемлекеттік Орталы мұражайында, біздің мұражайымыздың мәдени-білім беру және ғылыми-зерттеу ... жаңа түрі ... ... кешені ұйымдастырылды. Осының арқасында келушілер қор коллекцияларының бұрын соңды ... ... ... көре ... болды. Тақырыптық негізде құрылған экспозициясы жаңа коллекциялық материалдарды көрсету арқылы мерзімді түрде жаңарып тұрады.
Алтын - ... ... ... металдардың бірі. Жоғары иілімділік, табиғи бекзаттық, әдемі сары түсі оны зергерлік өнердің ... ... бірі ... ... ... ... қойнауынан алтыннан жасалған көркемдік бұйымдар қазіргі біздің заманымызға бүлінбеген күйі сол алғашқы қалпында жетті. Жалаулы қоймасы. Б.з.д VIII - VIIғғ. 1988 жылы ... ... ... ... ... ... ауылынан мектеп оқушылары киіз қаптан 600-ден астам ... ... ... ... ... ... ашылған, одан табылған заттар б.з.д. VIII - VII ғғ. Жетісуды мекен еткен сақтардың бай қиялын, ... ... ... және аса биік өнерін көрсетеді. Шілікті қорғанының қазынасы. Б.з.д. VII - VI ғғ. ... ... ... биік ... ... б.з.д VIII-III ғғ. ... ... облысында мекендеген сақтардың шоғырланған. Алғаш шілікті қорғанының қазбаларын қазу жұмыстары 1946 жылы С.С. Черниковтың ... ... КСРО ҒА ... институтының Ленинград бөлімінің Шығыс-Қазақстан экспедициясы жүргізді, ол ... ... 1960 жылы ... С.С. ... № 5 оба ... ... ... сақталған, № 7 оба қазбаларының кейбір заттары ҚР МОМ Ашық қорында қойылған. Әл-Фараби ... ... ... ... ... 2 ... № 1 оба ... қазу жұмыстарын жүргізді. Шілікті қорымының диаметрі 100 метрге жуық, биіктігі - 7,9 м. Қорғанның астынан бөрене жапырақтарымен ... ... ... ... Бір ... қоры бай ... ерте кезде тоналған қорымнан алынған 4263 алтын бұйым қазіргі кезде ҚР МОМ қорында сақтаулы. Тарасу алтыны. Б.з.д. VII - VI ғғ. ... ... З. ... ... Ә.Х. ... ... Археология институт экспедициясы 1988ж. Шығыс Қазақстан облысының Қатон-Қарағай ауданының Тарасу обасынан ... ... ... соның ішінде жерленген адамның алтыннан жасалған заттары: жыртқыштың құйылған мүсіні, ... ... ... екі сырға, теріс жағында ілгегі бар екі түйме 2001 жылы Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Орталық мұражайының қорына ... ... ... ... ... ... V ғ. 1911 жылы ... тонаушылық қазбаларының нәтижесінде Орал уезінің Покровка с. (қазіргі кезде Ақтөбе облысы) маңында, Екінші Покровка қорғанынан ... ... ... ... ... өнерінің тамаша үлгісі болып табылады. Бай әйел жерленген орынан отызға жуық алтын әшекейлер табылған, олардың ішінен скиф-сібірлік стилінде ... ... ... ... зиратынан (IV - б.ғ. бірінші ғғ.) және Қылышжар зиратынан (б.з.д. III-I ғғ.) табылған алтын ҚР ... ... ... ... 2004 -2005ж т.ғ.к Ж. Қ. ... ... Қызылорда облысы аумағындағы Жаңадария өзенінің оң жағасында орналасқан Шірікрабад (№ 1 нысан) ... ... ... Арал ... ... ... өнерінің үлгісі деуге болады. Жерлеу орнынан барлығы 400-ден астам алтын ... ... ... ... ... ... ... тәсілдерімен жасалған киім әшекейлері. Қарғалы көмбесі. Б.з.д. II - I ғғ. 1939 жылы Алматы қаласының батысындағы Қарғалы шатқалындағы ... ... әйел ... және ... ... алтын әшекей табылған. Б.з. д II-I ғғ стилінен кейін ... ... ... ... әшекейлер ежелгі үйсіндердің зергерлік өнерінің шыңы деуге болады.
экспозициялық кешені - бір жағынан, қазіргі адамдардың ... ... мен жер ... ... ... ... Қазақстанның этно- және нәсілдік-генетикалық тарихын көрсететін артропологиялық және археологиялық бірегей ... ... ... ... ... ...
Зал экспозициясы шартты үш бөлікке бөлінген:
* біріншісінде эволюциялық даму үрдісінің картасы, сызбанұсқасы, адамзат нәсілі менолардың түрлі тарихи ... ... ... ... үш ... ... ... мен мүсіндері орналастырылған;
* екінші бөлімде адам эволюциясындағы антропогенез үрдісі мен адамдардың жерді мекендеу кезеңдері көрсетілген. Рельефті панорама ландшафт және алғашқы ... ... ... ... береді. Сызбанобайларда - адамдардың арғы тегінің миының дамуы туралы: африкалық австралопитектің, икемді адамның, тік ... ... ... адам мен ... адам ... ... ... мекендеген афарендік австролопитектің (Люси) мүсіндік бюсті, ежелгі және ... ... ... адам мен осы ... ... ... ... адамдардың антропологиялық сипатын береді;
* үшінші бөлімде андроновтық археологиялық мәдениет (б.з.д. ХVІІ-ІХ ғғ.) ескерткішін танытатын қола дәуірінің ер адамының антропологиялық бюсті, ... ... ... екі ер ... антропологиялық қайта жаңғыртпасы, Укок жонынан "алтайлық ханым" және ... ... ... ер ... ... Қазақстан). диорамосында осы көмбенің толық көлемді шығармасы берілген. Бұл ... ... ... антропологиялық зерттеулердің Еуразия халықтары ауқымындағы қазақ халқының ... ... ... ... ... безендірілген нәтижелері тәмамдайды.
2010 ж. 24 мамырда ҚР МОМ-інде атты жаңа ... ... Онда ... орыс ... XIX ғ. соңы мен XX ... ... ... халқының дәстүрлі өмір тіршілігін көрсететін шығармалары ұсынылған. Залда шебердің 46 жұмысы мен суретшінің жеке заттары қойылған (1-3-фотолар). ҚР ... ... ... ең көп ... бар. ... уақытта музей қорында 211 туындысы сақталған, оның ішінде 117 ... 39 ... 55 ... ... суреттер және этюдтар мен суреттері бар 3 альбом бар.
ҚР МОМ-де Хлудов жұмыстарының коллекциясы ұзақ мерзім ішінде құрылды. Бірінші түсуі 1925 ... ... осы ... ... өзі ... ... бөлігін Жетісу мұражайына тапсырған, бұл мұражайдың қорлары кейінен ҚР МОМ ... ... ... ... ... ... бір ... 1929, 1932 жылдары қазақ өнерінің Мәскеудегі онкүндігінен кейін сатып алған.
Н.Г. Хлудов өз коллекцияларының бір ... ... ... ... да оның ... кейін, шебердің туыстары оның салған нобайларын, эксиздерін және альбомдарын мұражайға тапсырған. Орталық Мемлекеттік мұражайға соңғы берілуі 1944 жылы ... Н.Г. ... ... ... ... ... топтарға бөлінеді:
* пейзаждар (, , (8-фото), (9-фото), (Медеуге барар жолдағы Алматы ... ... , , және ... ... (, , , , , , ... ... ), , және т.б.);
* портреттер (, , және ... ... ... ( , және т.б.);
* нобайлар, суреттемелер, этюдтар ( , , және т.б.).
+ Коллекциялар
ҚР Мемелекеттік Орталық ... ... 250 ... ... ... ... (бұдан әрі - с.б.)., оның ішінде Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына ... ... ... ... 207 618 с.б. бар. ... МОМ ... ... Қазақстанның ерте заманнан қазіргі уақытқа дейінгі тарихын айқындайтын материалдық және рухани мәдениеттің құндылықтары сақталған. Коллекция бойынша, деректердің түріне, материалына қарай ... ... ... ... ... ... ...
Палеонтология қоры палеонтологиялық, геологиялық, ботаникалық, зоологиялық коллекциялармен қатар, ... ... ... ... ... остеологиялық қалдықтары мен Қазақстан табиғатын көрсететін фотоқұжаттардан тұрады. Палеонтологиялық коллекция 12 геологиялық кезеңнен тұратын жер бетінен ... ... ... флорасы мен фаунасынан құралады. Коллекция кембриден (570 млн. жыл) ... ... ... ... ... ... Бұл жерде жойылып кеткен жануарлардың остеологиялық қалдықтары, тасқа айналып кеткен өсімдіктер, жәндіктер мен балықтардың таңбалары көрсетілген. Бұл ... ... ... 420 млн. жыл бұрын мекендеген буынаяқты жануар - трилобиттың құм ... ... ізі; ... жер ... ... - стегоцефалдың (300 млн. жыл бұрын) іздері; теңіз лалаларының аяқтары, ұлулардың көптеген түрлері, оның ішінде ... 50 см ... ... 140 млн. жыл ... ... жеті түрлі кесірткелердің остеологиялық қалдықтары (суда және құрлықта мекендейтін), сонымен қатар, мүйіз ... ... ... мен ... 10-12 мың жыл ... ... кеткен, Қазақстан территориясын мекендеген зілдің (мамонттың) сүйек қалдықтары және т.б.
Палеоантропология қоры қола дәуірінен бастап қазіргі заманға дейінгі Қазақстан ... ... ... ... ... бар. ... материалдардың негізгі бөлігін А.Н.Подушкин мен Ж.Құрманқұловтың Оңтүстік-Қазақстандық археологиялық экспедициялары құрайды. Қорда б.з.д. ІУ - ІІ ғғ. ... ... ... ... краниологиялық материалдар бар, атап айтқанда, формасы өзгерген бас сүйектер.
Адамдардың жер бетінде пайда болғанына дейінгі кезеңнің куәсі саналатын палеонтологиялық бұйымдардың барлығы ... өте ... ... құндылықтарды құрайды.
Мұражай қорының маңызды құндылықтарының бірі археология қоры болып табылады. Оның ішінде б.з.д. XVII-IX ғғ. ... ... ... материалдардан жасалған еңбек құралдары, қару-жарақтар, әшекейлер, тұрмыстық заттарды құрайтын Орталық-Қазақстандық археологиялық ... ... ... орын ... ... ... ... діни-ғұрыптық қола және сәндік қолданбалы өнер коллекциялары да өзіндік құнды саналады.
Қоладан ... ... орны мен ... - ... шынайы мүсіншелерімен безендірілген қуыс немесе нәзік сипатта тіреуішті үстелдер аса шебер ... ... VIII-III ғғ. ... 30 ... ... коллекция да қызықты. Мұражай қорында түркі тілдес тайпалардың жазба ескерткіштері және Орта Азия мен ... ... ... ... ... - XIII-XIV ғғ. ... ... құлпытастардың үлкен коллекциясы сақтаулы. Монументтік тас мүсіндер ескеркіштерінен тас мүсіндер (балбалдар) коллекциясы берілген.
Археология қоры Неплюев әскери ... және ... ... ... Жетісу облыстық мұражайы коллекциялары негізінде құрылды. Коллекцияның жартысы Орынбор қаласынан түсті. Аталған коллекциялар Орынборлық ғылыми архивтік комиссияның, оның ішінде комиссия ... И.А. ... ... ... ... ... ... жіктеп және 1910 жылға дейінгі Қазақстандағы белгілі ... ... ... мен ... ... ... ... нәтижесінде жинақталған. Атқарған жұмысының қорытындысы - 1911 ж. (И.Кастанье) шықты. Олар ... ... ... ... ... және т.б. ... былғары етіктердің бөліктері, жібек мата. Ат әбзелдері: тоға, ауыздық, үзеңгі.
Коллекцияның едәуір бөлігін Түркістан және ... ... ... ... ... әуесқойлар үйірмесінің, Орыс Археология қоғамы мен Мәскеу Археология қоғамының қызметкері Н.Н.Пантусов ... ... ... және ... ғғ. ... және мұсылмандардың құлпытастары. 30-шы жылдары түскен түсімдерден А.Н.Бернштам жетекшілік еткен, КСРО ҒА Материалдық мәдениет тарихы институты (бұдан әрі - ММТИ) мен ... ... ... ... ... Жетісу мен Оңтүстік Қазақстанды зерттеген, 1936 жылғы Талас ... ... бар. ... ... Тараз қаласынан батысқа қарай 85 км. жердегі Қаратаудың солтүстік жоталарындағы Берікқара қорымынан 1938-39 жж. ... өте ... ... тоғаны айтуға болады.
1948-49 жылдары С.С.Черников жетекшілігімен КСРО ҒА Археология институтының ... ... ... ... ... ... Орталық мұражайы мен ММТИ қатысумен Шілікті даласына қазба жұмыстарын жүргізген.
Экспедициядан табылған материалдардың басым көпшілігі 40-шы жылдары А.Х.Марғұланның жетекшілігімен ... ... - ... ... ... материалдары. Олар қыш ыдыстың бір бөлігі мен Оңтүстік ... ... ... ... тақтайшалар. Қожа Ахмет Ясауи, Айша Бибі, Балға ана, Жошы хан, Сарлы-Там кесенелерінен алынған кірпіштердің коллекциясы мен ... ... ... ... ... ... ... қ. кешенімен көрсетілген.
Әр түрлі жылдары тапсырылған палеолит, неолит және ... ... п.) ... да ... Қола ... - ... Қазақстан, Жетісу, Орталық Қазақстанның түрлі аймақтарынан табылған ... ... 1948 ... 1997 жылға дейінгі Орталық-Қазақстан экспедициясының материалдарын Ж.К. Құрманқұлов жетекшілік еткен экспедиция тапсырған. Орта ғасыр Отырар оазисінің қалашықтары - ... ... ... Түркістан және т.б. қалашықтарынан табылған заттармен көрсетіледі.
Қазақтар мен Қазақстан территориясын мекендеген өзге де халықтардың материалдық ... ... ... ... - ... ... ... ат әбзелдері, кәсіпшілік жабдықтары, алтын, күміс, жүн, тері, сүйек, ағаш, қыш, фарфор және т.б. жасалған қолөнер бұйымдарымен ... ... ... ... ... әшекейлер коллекциясы құрамында б.з.д. ІІ ғ. - б.з.ІІғ., б.з.д. Vғ., ... VІІ - V ғғ. ... ... ... ... ... VІІ- ... соғдылардың құмғаны мен табағы, күмістен жасалған сасанидтердің ІVғ. табағы, ХІХғ. жататын күмістен жасалған шағын Ресей асханалық коллекциясы, ... ... ... өз ... ... ... жақсы сақталған қазақ, өзбек, түрікмен, ұйғыр зергерлік өнер шеберлерінің - зергерлердің әшекейлері.
Зергерлердің басты өнімдері әйелдердің зергерлік әшекейлері ... ... ... сан ... ... тәсілдер қолданылды: сіркелеу, балқыту, мөрлеу, торлау, ою, қарайту, соғу және т.б. зергерлік бұйымдардың негізгі ... XIX- XX ... ... ... ... техникасына қарай ХІХ ғ. жататын Хиуалық әшекейлер, мерекелік қару-жарақтар, ат әбзелдері де өте сирек құндылықтар қатарында.
Қару-жарақ қоры ... ... ... ... және ... ... ... Ат әбзелдері коллекциясы
* Ескі аңшылық құрал-саймандар коллекциясы
* ХХ ғасырдың басындағы әскери жабдықтар коллекциясы
Бұл коллекциялардың ішінен мынадай өте ... ... ... атап ... ... ... ... үнділік, толқынды жүзді, үстіңгі жиегі алтынмен апталған, Үндістан, XVIIIғ. соңы - XIXғ. ...
* ... - ... ... ... сабы ... ... Үндістан, XIX. соңы.
* Бес металл тақтадан тұратын сауыт. ... ... ... ... аяттары жазылған. Сауыт Арыстан Айшуақов сұлтанға тиесілі. Қазақстан, XVIII ғ. соңы.
* ... ... төрт ... тұратын сауыт. Жиектері мен орта тұсына доға металл білікшелер бекітілген. Орта Азиялық шеберлердің жұмысы. XVIII-XIX ғғ.
* Тұтқасы піл ... сабы ... ... ... ... ... ... Орыс Теңіз Флотының генералының қылышы.
* Қынды кавказ қылышы. Кубан шеберлерінің жұмысы. Дағыстан, XIX ғ.
* ... ... ... ... ... ... безендірілген. Бейне сюжеті - жапон самурайларының өмірі мен тұрмыс-тіршілігі. Жапония, XIX ғ.
* Соққы-шақпатас ... бар ... ... және ... шеберлерінің жұмысы XVIII-XIX ғғ.
* Жоғары жағында металл айналмасы бар ұзын торлы дулыға. XIX ғ. басы
* ... ... мен ... ... ... ... ... Әбіл-оғлыға тиесілі. Қытай, XVIIIғ. соңы.
* Былғары қапты қайрақ. XIX ...
* ... ... ... ... ұшты ...
Металл және аралас қорлар келесідегідей коллекциялардан тұрады: самаурындар, тігін машиналары, құмғандар, қоңыраулар, музыкалық аспаптар, еңбек ... үй ... және т.б. ... ... ... Абайдың жары - Ділдәнің домбырасы, Жаяу ... ... ... және ... 1925 жылы дайындалған Әміре Қашаубаевтың домбырасы сақтаулы. ... ... ... ... Жаяу Мұса, Ә. Жангелдин, С. Сейфулин, Ә. Қашаубав, Н. Хлудов, Ы. Алтынсариннің және мемлекетіміздің тарихындағы беделді тұлғалардың жеке ... ... тері және ... ... экспонаттардың көп бөлігі мұражайға өткен ғасырдың 20-жылдарынан бастап түскен. Оның ... ... ... ... ... ... - зат сақтайтын. Орал обл., ... ... ... Орал обл., 1897 ж.
* Сандық. Орал обл., 1897 ... Кесе қап. XIX ғ.
* ... - бие ... ... XIX ... ... ... XIX ғ.
* Бикештер желпуіші ХІХ ғ. аяғы.
* Дәруіш тостағаны. ХIX ғ. аяғы.
* ... - ... ... ... XIX ғ. аяғы және т.б. ... және ... ... Император зауытының, Гарднер зауытының, Попов зауытының, ағайынды Кузнецовтар зауытының өнімдерімен берілген Орыс ... ... ... бар. ... қатар, кеңестік және қазақстандық фарфорлардың танымал коллекциялары да қызғылықты. Олардың қатарына Қапшағай, Целиноград зауыттарының, Алматы қыш ... ... ... жатады. Шығыстық коллекция Қытай және Жапон фарфорларының үлгілерімен таныс.
* Қордағы өте құнды экспонаттарға:
* Талғар қалашығының қазба ... ... ... ... ... ғғ.
* Екі ... да ... әулиелерінің басының айналасындағы шеңбері бейнеленген тостаған бөлшегі. Қытай, фаянс, алтын ... ХХ ғ. ... ... ... Қашғария. ХІХ ғ.
* Стақан астына қойғыш, сүт құйғыш, стақандар, нан салғыш, қант ... шай ... тұз ... ... ... ... кресло-тақ-күлсауыт, кәмпитке арналған ыдыс және т.б. Ресей ХІХ ғ.
Мүсін ... ... ... ... ... жапонның кішкене көлемді мүсіні және қытай мүсіндері
* Окимоно- ұлттық ... ер адам ... Піл ... ... ... ... ХІХ ғ. ... ХХ ғ. басы.
* Окимоно - арыстан. Сабын тас. Жапония. XIX ғ. аяғы - XX ғас. ... ... - ... ер адамның отырған мүсіні. Піл сүйегінен, қашалып жасалған. Жапония, ХІХ ғ. аяғы- ХХ ғ. ... ... - мая ... ... отырған егін құдайы. Жапония, ХІХ ғ. аяғы- ХХ ғ. ... Сол ... аса ... бар қарт ... мүсіншесі. Сабынды тас. Қытай. ХІХ ғ. аяғы- ХХ ғ. басы.
Ұлттық киімдер, тоқыма, кілем-киіз бұйымдары. Ұлттық ... ... ... бұйымдары коллекциялары өзінше бірегей. Қазақтардың халықтық костьюмдерінде этникалық тарихпен, ... ... және ... ... байланысты ежелгі дәстүрлер көрініс тапқан. Киім-кешектер коллекциясының ең көне бөлігі мұражайға Неплюев кадет корпусы жинақтарынан тапсырылды. Олар XIXғ. соңы - XX ... және Кіші және Орта ... ... ... ... ... жинақтарының негізі 1922-1926жж. Орынбор музейінің қызметкерлерімен жиналған коллекциялардан тұрады. Олардың ішінде сирек кездесетін: Жәңгір ханның әйелі - ... ... ... ... пен ... бас ... ... Уәлихановтың әпкесі - Тәжибә Уәлиханованың аққу мамығынан жасалған тоны.
Кілем-киіз бұйымдары қоры келесідей коллекциялардан ... ... ... ... ... ... аяқ қаптар, тұскиіздер, қоржындар, басқұрлар, баулар.
Сирек кездесетін экспонаттарға:
* Алтын жіппен кестеленіп, жылтырақтармен зерленген қара және ... ... ... тұскиіз. Ұштары үш жағынан қама терісімен өңгерілген. XIX- ғ. соңы ХХ ғ. ... ... ... ... ... ... ... жұмсақ теріден тұскиіз. Бұл коллекциядағы өте сирек экспонат-былғары түскиіз. Талдықорған облысында 1890 жасалған және т.б. заттар.
Нумизматика қорындағы ордендер, ... төс ... ... ... ... ... төс ... негізінен кеңес дәуірінен - күмістен, жезден, мыстан жасалған. Коллекциядағы бір-бір бірегей экспонат ... ... 1870 ж., және ... белгілеріне берілген ордендері. Көне тиындардың ішіндегі өте сирек кездесетіні 1 сом 1725ж., салмағы - 1,5кг., көлемі - ... см., ... 10 ... 1771ж. (сібірлік). Шығыс монеталарының ішінен өте сирек кездесетіні б.з. IV-V ғғ. Құшан патшалығының тиындары және б.з. VIII-IX ғғ. ... ... ... өнер ... ... өнер қоры ... ... топтастырылған: кескіндеме, графика, плакат, афишалар, театрлық нұсқалар, сәндік-қолданбалы өнер. Мұражайдың БӨ қорында аз болса да, бірақ тұпнұсқа ... ... өнер ... ... Қорда музейлік БӨ коллекцияларының негізін қалаушы, суретші Н.Г. Хлудовтың, мұражайға 1929-1932 ж. өзі салып, тапсырған ... ... бар. ... де бұл ... туыстары берген картиналармен толықтырылып отырылды. Жалпы 214 с.б. құрайды. ... ... ... ... ... шеберлердің - Ә. Қастеев, А. Исмаилов, К.Ходжиков, Л.Леонтьев, Ф.Балкоев, Г.Исмаилова, Е.Сидоркин және т.б. ... ... ... ... ... заманауи суретшілер А. Дүзелханов, К. Ахметжанов, С. Гумаров, Д. Үмбетов және т.б.шығармалары бар.
3.9. Фотоқұжаттар қоры. ... ... ... ... ... ... кітаптар мен қолжазбалар, газеттер, альбомдар, кинофильмдер, негативтер, слайдтар, аудио-бейнематериалдар, магнитофондық жазбалар ... ... көп ... түп ... Бағалы экспонаттар:
* С. Торайғыровтың қолтаңбасы сақталған жалғыз құжат
* Ы. Алтынсариннің қолы ... ... ... ... ұлы - ... ... М.С. Знаменскийдің Әулиеата жорығындағы күнделігі (1864)
* Абай шығармаларының жинағы. Санкт-Петербург, 1909 ж.
* А. Құнанбаевтың ... ... ... ... қолжазбасы, 1054ж.
* кітабы, Стамбулда шығарылған, 1786ж.
* ... 1893 ж. б. ... ... ... күнтізбесі және жылсанағы.
* , 1574ж.
* Інжіл (Библия). 1751ж.
* Мұсылмандарға ... ... ... ... ... ... жазылған Орыс үкіметінің қытайлықтармен жасасқан шарты . Кенепке тушьпен қытай және қазақ тілдерінде араб ... ... Н. ... ... ... А. ... ... экспедиция материалдары, С.И. Руденко бастаған экспедиция материалдары, А.Л. ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Мемлекеттік орталық мұражайы суретшілер Жұмағазы ... пен ... ... ... ... ... атты ... ашады.
Көрме 2013 жылдың 15 наурызы, сағ. 16.00-де ашылады. Аталған көрме 2013ж. 28 наурызына дейін жалғасады.
. ҚР ... ... ... 2013 ... 6 ... сағат 15.00-де көрнекті композитор - қазақ кәсіби ... ... ... ... ... ... ... КСРО халық әртісі, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Мұқан Төлебаевтың 100 ... ... ... атты ... ...
М. Төлебаев 1913 жылдың 13-наурызында Талдықорған облысы, Бөрлітөбе ауданы (қазіргі Алматы облысы, Сарқанд ауданы), Қарашаған ауылында дүниеге ... ... ... 1933 жылы ... 1938-1941 жылдар аралығында Москва консерваториясы жанындағы Қазақ студиясында оқыған. Ұлы Отан ... ... ... 1951 жылы ... ... ... ... сан алуан жанрларды қамтиды. Ол спектакльдер мен кинофильмдерге музыкалар, кантаталар, опералар, камералық-аспаптық туындылар және хорға арналған симфониялық ... ... ... ... ( Ғ.Мүсіреповтің либреттосы) операсы, симфониялық поэмасы мен кантатасын ерекше шоқтығы биік ... деп атап ... жөн. Ол 1945 жылы ... және ... ... ... ССР ... әнұраны сазының авторларының бірі болды.
Композитор М.Төлебаевтың ұлттық опера классикасындағы ең ... ... ... ... (Х.Жұмалиевтың либреттосы) операсы 1946 жылы дүниеге келді.
Мұқан Төлебаев өзінің жемісті шығармашылық жұмысын белсенді қоғамдық қызметпен де ... Ол ... ... ... ... ... оркестрінің дирижері, 1955-1956 жылдары Абай атындағы академиялық опера және балет театрының ... ... ... одағының төрағасы (1953-1955 және 1959-1960 жж.) қызметтерін атқарды. Сондай-ақ ол КСРО ... ... ... ... және КСРО ... ... ... болып сайланды.
Мұражайдың IV залына қойылған көрмеде М.Төлебаевтың өмірі туралы кітаптар, фотоматериалдар, құжаттар және өзіне тиесілі жеке заттар мен ... оның ... ... ... ... ... қойылған. Сонымен қатар, көрмеден оның анасы Тәжібаланың өмірден ерте озған дарынды композиторды ... ... , атты ... ... ... ... шығармаларды дүниеге әкелген М.Төлебаевтың роялін көруге болады. М.Төлебаев құрметіне Алматыда оның есімімен көше аталып, музыкалық мектепке ... ... ... ... ... ... және ескерткіш орнатылған.
Көрменің ашылу күні М.Төлебаевтың музыкалық шығармаларынан үзінділер ойналып, ... ... ... ... ... ... зерттеуші профессор Н.С.Кетегенова өздерінің естеліктерімен бөліседі. Құрманғазы атындағы Қазақ Ұлттық консерваториясының студенттері өз ... ... ... - ... ... күні! Осы мейрамның келуі арқылы көктем лебінің жеткендігін сезінеміз. ... ... ... қауымына деген ыстық лебізіміз бен құрметімізді білдіріп, жүрегіміздің жылуы мен ілтипат, ықыласымызды, ... ... күн. ... ... - жақыныңа не сыйлаған дұрыс, оны ... алу ... ... ... ... ... деген сұрақтарға жауап іздейтін нағыз қарбалас шақ.
Қазақстан Республикасы Мемлекеттік орталық мұражайы сәндік-қолданбалы өнер орталығымен бірлесіп, Алматы қаласының тұрғындары мен қала ... 2013 ... 2-3 ... Орта Азия ... ... атты ... ... өткізіп, қолөнер бұйымдары үлгілерінің алуан түрімен танысуға мүмкіндік сыйлайды.
Орта Азиядағы ең ... ... ... ... әр ... ... мен Тәжікстан, Түркіменстан мен Өзбекстан, Ресейден келген 150-ге жуық ... ... ... ... халық өзінің қайталанбас әрі бірегей қолөнер бұйымдарымен белгілі. Олардың тамыры тереңге жайылып, ағаш өнері, металға, ... ... ... ... ... ... қыш, кілем тоқу, кестелеу және басқа да сәндік-қолданбалы өнер түрлері ұрпақтан ұрпаққа беріліп келеді. Көрмеде келушілер назарына ... ... ... ... ... ... ... ыдыстар жиынтығы, қобдишалар мен сандықтар бір жағынан тұрмыстық ... ... ... ... ... өнер ... ретіндеде белгілі. Бірақ әр шебер өз қиялы мен эстетикалық ... сай, өз ... ... сондықтанда олар әртүрлі боп келеді. Бұйымдар материалына (металл, қыш, ағаш, тері, тоқыма), орындалу техникасына (бедерлеу, ойып ... ... ... соғу, таптау, басу) және пайдаланылуына қарай ажыратылады. Сәндік-қолданбалы өнер ... ... және ... ... ... ... ... жан қуатына да әсер қалдырады.
Көрмеге сыйлықтар мен кәдесыйлардың алуан түрлері: киім, әшекей бұйымдар, қыш ыдыстар, саз аспаптары, ... ... мен ... киіз және ... ... ... көпшілік назарына ұсынылады.
Мұражайға келушілер бұл күні жәрмеңкені аралап қана ... ... ... бір түрі - қыштан әртүрлі бұйымдар жасау бойынша суретші-қыш шебері Абай Рысбаевтың шеберлік-класына ... ... ... ең ірі ... ... ... ... 20 жыл толуына орай, 2013 жылдың 27 ... ... ... ... Орталық мұражайында мұражай мен бірлесіп шығарған атты ғылыми каталогтың тұсаукесері мен қызметіне арналған жаңа экспозиция ... ... ... ...
Компания ұсынған экспонаттар мен материалдардан жасақталып, мұражайдың 4-залында ... ... ... республика халқын еліміздің ірі мұнай-газ кәсіпорнының қызметіне қатысты түпнұсқа материалдармен таныстырады. Экспозиция мазмұны қазіргі таңдағы технологиялық жетістіктерге негізделген және ... ... ... ... ... көрсететін ғылыми-танымдық мазмұнға ие.
бас директоры Тим Миллер және бас директордың орынбасары Әнуарбек Жәкиев ... ... ... ... ... бірлескен кәсіпорын құрған кездегі ҚР Мемлекеттік Орталық мұражайында көрсетілгеніне мақтанышпен қарайтынын жеткізіп, ризашылық білдіреді.
Аталған іс-шараның ... ... ... ... ... ... атты ... каталогтың тұсаукесеріне арналған. Каталогқа ҚР МОМ қорындағы түкті, түксіз кілем, алаша, тұскілем сияқты қазақ кілемдерінің барлық түрінен 265 сақтам ... ... ... және ... ... ... ... XVIII соңы мен XX ғ. 70 ж. қамтиды. Каталог құрылымы жағынан алғысөз, , , , және ... бес ... ... ... ... ... ... түсіндерме сөздік, көрсеткіштер мен әдебиеттер тізімі көрсетілген. Каталог авторлары кілем және тоқыма бұйымдарын ғылыми жүйелеп, қазақ кілем тоқу ... ... мен ... ... ... ... ... дәстүрлі кілем тоқу техникасы ерекшеліктерін ашып ... ... ... ... ... және жетекшісі мұражай директоры Нұрсан Әлімбай.
Көркем безендірілген, 3 тілде (қазақ, орыс және ... ... ... бұл ... ... этнолог және мәдениеттанушы мамандарға ғана емес, барлық ... ... ... ЖШС - ... ... ... әрі төл ... қолдауда алдыңғы қатардан көрініп келеді.
- ,- деп атап көрсетеді ТШО бас директоры Том Миллер.
каталогының ... орай ... ... ... Орталық музейі осы басылымға енген кілем және тоқыма бұйымдардың атты ... ... ... ... ... ... қазақ кілем тоқу өнерінің қыр-сырымен таныстырады.
Қазақ кілемдерінің көрмесі 2013жылдың 20-28 ... ... ... Республикасы Мемлекеттік орталық мұражайы АҚ-мен (Halyk Bank) бірлесіп деген тақырыпта ауқымды іс-шараны қолға алды. ... шара ... ... ... мекеме - Халық банкінің 90 жылдық мерейтойымен орайластырып ... ... ... ішінде Банктің ұйымдастырып отырған акциясы шеңберіндегі мұндай іс-шараларды Республиканың барлық ірі қалаларында өткізу қарастырылған.
Іс-шараның мақсаты: мұражайға ... ... ... бай ... мол ... ... және ұлттық салт-дәстүрлерімен таныстыру.
Бағдарламада:
16-17 ақпанда - . Банктің қаржылық қолдауымен бұл ... ... ... ... кіру ... беріледі және негізгі төрт экспозициялық зал бойынша сағат сайын мынадай тақырыптық экскурсия ұйымдастырылады: , , , . ... ... - ... ... ... ... ... Банкпен бірлесіп атты көрме ұйымдастырады, көрме материалдарының бір бөлігі АҚ дамуының тарихи белестеріне арналады. ... көз ... сол ... ... сондай-ақ Қазақстандағы жинақ ісінің қалыптасуына РСФСР ХКК-нің 1922 жылғы 29 желтоқсандағы мемлекеттік еңбек жинақ кассалары туралы ережені бекіту жөніндегі ... ... ...
1923 жылдың тамыз айында (2003 жылы, Халық Банкінің 80 жылдығы атап өтілуіне ... ... ... күні ретінде 10 қазан күні белгіленді) Халық комиссариаты кеңесінің бұйрығы бойынша Қазақстандағы тұңғыш жинақ кассасы ... ... ... Қазақ КСР Жинақ банкінің құқықтық мирасқоры болып ... ... ... ... дәл осы сәттен бастау алады. Кейіннен, ұжымдастыру және индустрияландыру кезеңінде, 1936 жылы ... ... КСРО ... еңбек жинақ кассасының филиалы ашылды.
1992 жылы Қазақстан Республикасының Жинақ Банкі ... оның ... ... ... мирасқоры Қазақстан Халық Банкі болып табылады. 1993 жылы ... ... ... ... ... ... ... заңдық құрылым болып қайта ұйымдастырылды.
Төлем карточкаларының Қазақстандағы алғашқы нұсқасы болып ... ... ... ... облысының Ермак қаласындағы (қазіргі Ақсу қ.) ферросплав зауыты мен ҚР Жинақ банкі (кейіннен - Қазақстан Халық Банкі) бірлесіп күш салу ... ... ... 1995 ... аяғына қарай Қазақстан Халық Банкі Республиканың ірі операциялық ... ... ... ... ... төлем жүйесімен ынтымақтаса отырып Халық Банкі 1996 жылдың қазан айының ... ... ... ... қол ...
АҚ ... күні еліміздің қаржы нарығындағы жетекші қаржылық топ әрі қазақстандық бөлшек бизнес қызметін көрсетуші көш бастаушы банк болып табылады. Банк ... ... ... ... ... кеңінен таралған филиалдық желісі арқылы 5,9 миллионға жуық жеке тұлғаға, 60 мыңнан астам ШОБ ... және 300-ге жуық ірі ... ... ... көрсетеді. Қаржылық топ халыққа, оның ішінде жалпы тұрғындарға және шағын және орта ... ... ... ... ... алуан түрлі қаржылық қызмет ауқымын (банктік қызметтер, зейнетақылық жинақ, сақтандыру қызметі, лизинг (жалға беру), брокерлік-дилерлік қызмет, активтерді ... ... ... ... ... ... өзінің Ресейдегі, Грузиядағы және Қырғызстандағы еншілес құрылымдары арқылы да банктік операцияларды жүзеге асырады. ... ... ... ... банкі ісінің 90 жылдық дамуы туралы тарихи ... ... ... қатар көрмеге келушілер назарына ҚР МОМ қорынан алынған КСРО дәуіріндегі және Қазақстан Республикасының тәуелсіздігі ... ... ... ... жылдар кезеңіндегі), мұрағаттық құжаттар, ақша белгілері, банкноталар, мерейтойлық монеталар ... ... ... ... билеттері ұсынылады.
Қазақстан Республикасы Мемлекеттік орталық мұражайы 2013 ... 15 ... ... ... суретші Макс Скоблинскийдың шеберлік-класына қатысушылардың атты көрмесін ашады.
Қазақстан Республикасы Мемлекеттік орталық мұражайы (әрі ... ҚР МОМ) ... ... ... ... ... көрмелерін өткізіп, кәсіпқой суретшілер мен кескіндеме өнерінің жанашырлары үшін түрлі форматта іс-шаралар ұйымдастырып ... ... ҚР МОМ ... мен қала ... ... тамашалап, кескіндеме өнеріне баулушылардың авторлық әдістерімен танысып, бір сәтке өзін суретші сезіну мүмкіндігін сыйлайды.
Макс Скоблинский өзінің ұстазы Игорь ... ... ... ерекше әдісіне машықтанып оны өз тәжірибесінде қолданып ... ... Ол ... ... ... мен училищесін тәмамдаған, халықаралық және украиндық 11 көрме мен аукциондардың қатысушысы. Аталған жобаның авторы кез ... ... ... ... ... ... ... және ол оны өз шәкірттеріне осы өнердің қыр-сыры туралы түсіндіріп, әркімнің жеке мүмкіндігін есепке ала отырып, ... ... ... ... ... ... оп-оңай дәлелдеп келеді. Қыл қаламның кенепке сызған әр қимылын, ... мен ... ... отырып әсем картинаға қол жеткізу - сөзбен айтып жеткізгісіз көрініс. Ал одан да кереметі - кеше ғана ... ... еш ... жоқ ... бір ... ... ... артып және өзін осы өнерде сынап көріп, өз қолымен картина салуында. Шеберлік-класқа барлық категориядағы ... ... ... ... бірегей мүмкіндікке кез келген адам ҚР Мемелекеттік орталық мұражайында 2013 жылдың 23-24 ақпанында Макс Скоблинскийдің жетекшілігімен өтетін шеберлік-класқа ... ... ие бола ... ... ... ... бен ... небәрі 4 сағат ішінде шебердің жетекшілігімен салған көркем сурет туындыңыз бен дарыныңыздың куәгері бола ... ... ... салу үшін ... ... бояулар, кенеп, қыл қаламдар және Қазақстан суретшілерінің фотоматериалдары беріледі.
Көрмеге М.Скоблинскийдің шеберлік-класына қатысушылардың 70-ке жуық ... ... 23-24 ... ... ... ... 2013 жылы 14 ... сағат 15.00-де ҚР Мемлекеттік Орталық музейінде Кеңес әскерлерінің Ауғанстаннан шығарылуының 24 жылдығына ... ... ... ... ... ... Ауғанстан жерінде ауыр да азапты тоғыз жыл бойы - 1979 ... 25 ... 1989 ... 15 ... дейін болды.
Ауғанстанда КСРО-ның 620 мыңға жуық, соның ішінде қазақстандық 22 мың адам әскери қызметтерін өтеді.
15 526 адам, соның ... ... 924 қаза ... алған жарақаттарынан және аурулардан қайтыс болды.
333 адам (КСРО Қорғаныс министрлігі Бас ... ... ... соның ішінде қазақстандық 21 адам хабар-ошарсыз жоғалды және тұтқынға түсті.
Ауғанстан соғысы Кеңестер Одағына ... ... данқ ... ... болғандардың туыстары мен жақындары үшін бұл қасіретті соғыс 1989 жылы 15 ... ... ... де ... жоқ. Ол ... уақыттың өзі де емдеуге дәрменсіз қансыраған жара болып қалып отыр. Осы қантөгісті оқиғаның тәжірибесі әр мемлекет пен халық ... ішкі ... өз ... ... мен ... үшін ... ... шешуге үндеген қайталанбас сабақ болды. Шайқас шебінде соғысты тұтандырушылар емес, майдандағы жауынгерлер қаза болды. Біздің көрмеміз нақ осылар хақында.
Көрменің ... - ... ... ... ... ... ... мен жастардың жаңа лек ұрпағын Ауғанстанда шайқасқан солдаттар мен офицерлердің патриоттық ... ... ... ... ... ... шешудің тәсілі емес екендігі туралы ұғымды қалыптастыру.
Экспозицияға ... ... ... ... және осы отты ... аман ... ... жауынгерлер мен офицерлердің деректі материалдары (оқиғалардың куәгерлері мен қатысушыларының фотосуреттері, хаттары, куәліктері), наградалары мен жеке ... ... ... ... ... ... жауынгерлері мен офицерлерінің, сондай-ақ олардың қарсыластарының әскери киім-мүліктері айрықша ... ... ... ... ... ... ... жүздесе аласыз.
Көрме Алматы қалалық әкімшілігінің жанындағы ... ... және ... ... шиеленістердің ардагерлері мен мүгедектері қоғамдық бірлестіктерінің қалалық үйлестіру кеңесінің қатысуымен дайындалды.

ҚР ... ... ... 2013 ... 30 ... сағ. ... атты көрменің ашылуына шақырады.
Көрме ҚР МОМ ... ... ... археологиялық қазба жұмыстарының нәтижесінде табылған материалдар негізінде ұйымдастырылады.
2011 жылы ҚР МОМ ғылыми-зерттеу ... ... ... мақсатымен археология коллекциясын толықтыру және Оңтүстік Қазақстанның аумағындағы археологиялық нысандарды зерттеу үшін экспедиция отряды құрылды: орталықтың ... ... ... Х. ... ... ... ерте темір дәуірі ескерткіштері Талдысу, Бөкебай шоқы, Бесарық шатқалына зерттеу жүргізсе, ... ... ... ... ... ... Ордабасы ауданындағы Күлтөбе, Қылышжар қоныстарында барлау, зерттеу, ... ... ... ... ... ... қаңлы мәдениетінің өзіндік ерекшеліктерін айғақтайды.
Көрмеде Арыс өзені алқабындағы нысандарда қазба жұмыстары барысында табылған б.з.д. IV- б.з. IV ғғ. ... ... ... ... қыш ... әшекейлер, қару-жарақ, әсіресе, ерекше атап айтар нәрсе, тың ... ... ... ... отряды Талдысу-1, Күркүреуік пен Қаражұлдыз обаларында, атап ... ... -1 ... № 1, №2 ... мен ... қорымының № 1, №2 обаларына, Қаражұлдыз қорымының жерлеу салты кешендеріне археологиялық қазба жұмыстары жүргізілді. Қазба нәтижесінде бірегей құнды артефактілер табылды, оның ... - ... сабы бар ... ... бар. ... ... артефактлер І - Петрдің Сібір коллекциясында кездеседі.
Бөкебай шоқы алқабында орналасқан Қызылсу обалы қорымы атты мұртты оба, Орталық ... ... ... ... архитектурасы мен құрылысы ұқсас археологиялық кешендерде зерттеу жұмыстары жүргізілді.Көрмеде ... ... ... ... - ... ғғ.) табылған бірегей құнды материалдар ерекше назар аудартады.
Аталмыш көрмені Оңтүстік Қазақстанның ежелгі мәдениетінің бастаулары, сипаты, ... ... ... 100-ге жуық ... ... ... ... археология ескерткіштерінің фотосуреттері толықтырады.
. Алматы қаласындағы Мәдениет жылы және Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні мерекесі аясында компаниясы ... ... ... ауданының әкімшілігі, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік орталық мұражайымен бірлесіп, Қазақстан мен Орта Азияның белгілі суретшілері туындыларынан жасақталған атты көрмені көрермендер ... ... ... ... ... Өзбекстан сияқты бұрынғы біртұтас социалистік мемлекеттердің ХХғ. 60-80 ... ... ... ... туындылары қойылады.
Көрменің басты мақсаты - ... ... ... мен қала ... ХХ ... ... мен Орта ... еңбек сіңірген бейнелеу өнері шеберлерінің біртума туындыларымен таныстыру. Ж.Шарденов, К.Шаяхметов, А.Черкасский, Н.Нұрмұхамедов, М.Кенбаев, ... ... ... өткен ғасырдың 60-70 жылдарындағы белгілі кескіндемешілер - ... ... ... ... жарқын бейнелер. Олар қазіргі отандық бейнелеу өнері қалыптасуының берік ірге тасын қалап, қазақ халқының тарихын, ... және ... ... ... жол көрсеткен тұлғалар. Көрмеге сонымен қатар А.Перов, К.Керімбеков, А.Осмонов сияқты Өзбекстан мен Қырғызстанның халық суретшілерінің шығармалары да ... ... рет, ... қаласында келушілер назарына социалистік реализмнің классикалық үлгілерін тамашалап, жаңаша көзқараспен бағалауға ... ... ... ... ... ... мұражайында
2012 жылдың 6 желтоқсаны мен 2013 жылдың 8 қаңтары аралығында өтеді.
4.4. . 2012 жылдың 1-2 ... ... ... ... ... мұражайында атты дәстүрлі Орта Азиялық көрме-жәрмеңкесі өтті.
Алматылықтар мен қала ... ... ... ... ... көрме-жәрмеңкесіне үлкен қызығушылық танытуда. Мұражайда сәндік-қолданбалы өнер Орталығымен ... бір ... ... ... 3000 ... ... он жыл ... жылына 4 рет өткізіліп тұрады. Мұражайда қолөнер жәрмеңкелерін өткізу дәстүрі қолданбалы өнерді бағалаушылардың кәсіби ынтасын ... ... ... ... ... және қыш, киіз, жібек және зергерлік өнері бойынша шебер-кластар өткізілді. Мұражайдың ... ... - ... өнер ... мен ... кездесуіне, қарым-қатынас орнатуына және тәжірибе алмасуына мол ... ... ... ... киіз және ... ... ... зергерлік бұйымдарын, керамика, бейнелеу өнер туындыларын және тағы көптеген таң қалдыратын заттар ... ... ... ... ... ... ... асыға күтеді. Жәрмеңкеден әрбір келуші өзінің көңіліне ұнайтын сыйлықтар таба ... жолы ... ... ... Орта ... ... ертеде қызу сауда орталығы болған Бұхара, Самарқант шеберлерінің бұйымдары орын алды. Сонымен қатар, көрме-жәрмеңкеде Өзбекстан елінен басқа да Қырғызстан, Тәжікстан, ... және ... ... ... ...
атты көрме-жәрмеңкесінде мұражайға келушілерге Қазақстандық белгілі ... ... ... ... ... жасау бойынша шеберлік-класс өткізеді. Келушілер қолданбалы өнер бұйымдарын ... қана ... ... ... салу ... де етене танысты.
2. Delphi туралы түсінік
2.1. Delphi программалау ортасы
Программа негізінен екі бөлімен түрады.
* Borland Delphi программалау тілі.
* Paradox берілгендер қоры.
Дипломдық ... Delphi ... ... пайдалану себебім,қазіргі таңдағы күрделі және жұмыс істеу жағынан ... ... ... ... ... ... ... яғни формаларды іске қосып және форма бетіндегі алма суреттерін шығаруға және есеп нәтижесін беріп отыруда пайдаланды.
Paradox берілгендер қорын пайдалануымның себебі, Delphi ... ... ... ... және ... ... істеу кез-келген адамның қолынан келеді.
Берілгендер қорын басқару жүйесі ... -- ... ... ... ... ... Delphi ортасындағы программалар қатарында dBase, Paradox, Access, FoxPro т.б. да бар. Database Desktop утилитасының құрамындағы Paradox ең қолайлы, көп тараған ... Paradox ... Paradox 1, Paradox 2, Paradox 3, ... ... ... Paradox 7 сияқты бірнеше нұсқалары бар.
Берілгендер қорында екі өлшемді кестенің жолдары жазбалар деп, бағандары өрістер деп аталады. Дәлірек айтқанда берілендер ... ... ... жол ... ... ... ал жазба бірнеше өрістерге бөлінеді.
Windows жүйесінің элементтерімен таныс кез-келген қолданушының Paradox ... оқып ... ... жоқ десе де ... ... Paradox ... ... істеу принциптері Windows жүйесіне негізделген, оның объектілері терезе түрінде ашылады.
Процедуралық программалау тілдерінде программаның жұмысы операторларды ретімен ... ... ал, ... программалау тілдерінде ол қатаң логикалық ережелерге сәйкес өзгертулер енгізу ретінде қарастырылған болатын. Объектіге бағдарлы ... ... ... ... жұмысы негізінен оқиғалар тізбегінен және түрлі объектілердің осы оқиғаларға жауабынан тұрады. Олардың визуальды түрлері -- Visual Basic тілі Qbasic ... тілі ... ал Delphi ... Объектілі Паскаль (Object Pascal) тілі құрылған (visual -- ... ... ... ... ... Delphi программалау тілі -- кез келген қосымшаны дайындауға ... ... тез, ... ... ... оқып ... ... және MSDOS жүйесінде программа дайындауға ең жақсы құрылымдық программалау тілі екені белгілі. Delphi-де Паскаль тілінде орындау мүмкін және мүмкін емес ... ... ... болады. DeIphi-дің негізгі ерекшелігі -- онда қосымша құруда компоненттік және ... ... ... (Windows ... пайдаланатындықтан, Delphi-де программаны көбінесе қосымша деп ... Бұл ... ... ... ... ... ... болады.
Компоненттік тәсілдің мәнісі жеңіл: әр қосымша кітапханасы программалау ортасында дайындалып, арнайы ... ... ... ... жинақталады. Олар жеткіліксіз болса, объектіні өңдеуге арналған үстеме программа құрылады. ... ... ... ... визуальды компоненттер кітапханасы (VCL, Visual Component Library) деп атайды. Компоненттер панелінде топ-тобымен жинақталған, жүздеген кластарға тиісті, стандартты ... бар. ... жаңа ... ... оны осы ... ... да болады.
Delphi Windows жүйесінде праграммалаудың ыңғайлы құралы. Онда көптеген операторларды пайдаланып программа дайындау, программа ... ... ... мультимедиа процестерін ұйымдастыру, OLE технологиясын пайдаланып, басқа офистік қосымшаларды шақыру, олармен жұмыс ... және т.б. ... ... да ... Көптеген операторлардың жазылуы Турбо Паскальдағы сияқты.
Delphi ортасында төрт ... бар. ... ... - Delphi5-тің негізгі терезесі;
2) Form1 -- Форма;
3) Object Inspector - Объект инспекторы терезесі;
4) Unitl.pas -- ... ... ... ... ... үш ... ... Мәзір.
2 Acnanamap панелі алтыға бөлінеді:
* Standard -- Стандарттық;
* View -- ... Debug -- ... Custom- ... Desktop -- ... ... Internet -- ... Компоненттер палитрасы төмендегідей беттерден тұрады:
* Standard -- Стандартты;
* Additional - ... Win32 -- Windows ... ... System -- ... ... кіру ... Data Access -- ... қорындағы информациямен жұмыс;
* DataControl -- Берілгендерді элементтермен басқаруды құру;
* ... - ... кіру ... DataSnap - Көп ... берілгендер қорындағы қосымшаны құру;
* BDE -- BDE арқылы берілгендерге кіру мүмкіндігі;
* ADO -- ActivX ... ... ... ... ... ... жасау;
* InterBase -- Аттас берілгендер қорына тікелей кіру мүмкіндігін қамтамасыз етеді;
* SOAP -- Аттас ... ... ... ортады берілгендерді алмастыру;
* InternetExpress -- Аттас қосымшаны құру үшін берілгендер қорындағы анықталған ... және ... бір ... ... Internet -- ... ... ... Web-серверін құру;
* FastNet -- Инетернет желісіне кіру хаттамасын қамтамасыз ету;
* Decision Cube -- Көп ... ... QReport -- ... ... DiaIogs -- Стандартты сұхбаттық терезені құру;
* Win3.1 -- Windows3.1 ... SampIes -- ... ... ... ... ActivX -- ActivX ... COM+ - ... объектілерді басқару;
* InterBaseAdmin -- Аттас ... ... кіру ... басқару;
* WebSnap -- Web-серверінің қосымшасын құру;
* Server -- Жалпы COM серверлер VCL бөлігі ... ... -- ... үшін ... ... ... ... Indy Servers - Сервер үшін тәуелсіз тұжырымдама ... Indy Miss -- ... ... тәуелсіз тұжырымдама компонентті.
2. Delphi-де дайындалатын программа проект (жоба) деп аталады. ... ... ... ... ашылатын, программаның сұхбаттық терезесі. Delphi алғашқы рет іске қосылған ... ... Form1 ... ... Оның жиектеріне тышқан ... ... ол екі ... ... ... ... кезде жылжыту және қалдыру тәсілі бойынша форманы кеңейту не қысу қиын емес. Кей жағдайларда ... ... ... ... Оны экранға шығару үшін View Forms командасын беру жеткілікті.
3. Форманы не онда ... ... ... құру үшін ... оның ... қасиеттерінің мәндерін өзгертуден басталады. Қасиеттер тізімі Объект инспекторы (Object Inspektor) терезесіне енгізілген. ... ... ... шығару үшін сәйкес объектіні (форманы не ... ... ... ... бір ... ... таңдау керек. Инспектор терезесінің жоғарғы ... ... ... ... да жазылып қойылады. Терезенің екі қосымша беті бар: ... - ... және Events -- ... ... ... екі ... ... жазулардан тұратын оның Properties бөлімі ашылулы ... ... ... ... - ... ... екінші бағанға сәйкес жазылғандар -- олардың ... ... ... ... екі ... тұрады:
алғашқыда автоматты түрде project1 атауы берілетін проект файлы (негізгі модуль) және unit1.pas атауы берілетін модуль. Олар жеке терезелерде орналастырылған. ... ... ... ... ... программа мәтіні (процедуралар) енгізіледі. Программа ... ... код деп, ... ... код терезесі не қысқаша редактор терезесі деп те атайды. Delphi іске қосылған кезде ол форма ... ... ... ... Оны экранға шығару тәсілдері:
* форманы жабу (жабу түймесін шерту);
* код терезесінің бір шеті форма астында ... ... оны ... Терезе белсендірулі түрде ашылады да, онда процедура дайындамасы (үлгісі) көрінеді.
2.2 Object Paskal тілі
OBJECT PASCAL тілі Delphi бағдарламалау тілі және ... Pascal ... ... - ... кеңейтілуі болып келеді. Delphi жүйесі визуалды бағдарламалау мүмкіндігін VCL визуалды компонеттердің библиотекасы көмегімен ... ... ... ... (Visual ... Library, VCL) қосымшаларды тез өңдеуге арналған көптеген кластарды құрайды. Библиотеканың элементтері Object Pascal - да ... ... ол ... Delphi ... ... ... ... байланысты. VCL де негізінен визуалды емес компененттерден тұрады, және визуалды компоненттер, және де TObject абстракті кластан бастап басқа да ... бар. ... ... - ... кластар, бірақ барлық кластар компоненттер емес.
VCL - дің ... ... ... ... ... орналасқан және кластың ағашын құрайды.
Object класы - барлық Object Pascal класының жалпы тегі (атасы) ол иерархияның тамырында (түбірінде) орналасады. Бұл ... ... ... ... және ... ... ... үшін жалпы әдістер қолданылады. Негізгі әдістерін атап өтейік:
* Create - объектіні кұру
FindCoraponent - ... ... ... табу ... сөздігі
Сөздер келесі түрлерге бөлінеді:
* Кілттік сөздер (ключевые, заразервированные)
* Стандатты идентификаторлар
* Қолданушының идентификаторлары
Кілттік сөздер тілдің құрама бөлігі болып келеді. ... ... ... ... қалың (полужирный) шрифтпен бөлінеді, Мысалы,
And Expor ts mod
Array File nil
As Finalization not
Asm For object
Begin Function of
Case Goto or
Class If ... ... ... In procedure
Destructor Inherited program
Dispinterfac Initialization property e
Div Inline raise
Do Interface record
Downto Is repeat
Else Label resource string
End Library set
Except Finally shl
Стандартты идентификатор ... ... ... ... конструкциясын көрсету үшін қызмет етеді:
* Мәліметтердің типі
* Тұрақты (Констант)
* Процедура және функция
Стандартты идентификаторлары бағдарламада кейбір стандарттармен байланысқан.
Оларға:
Absolute Name ... Near ... ... ... ... ... Packade write
Contains Pascal writeonly
Default Private
Dispid Protected
Dynamic Public
Export Published
External Read
Far Readonly
Forward Register
Implements ... ... ... ... ... ... атын, тұрақты (констант), айнымалы, процедура, функция және мәліметтер типін белгілеу үшін қолданылады. Бұл аттар бағдарламашының (программист) өзі ... және ол ... ... сай келу ... әріп ... ... (цифр) құрылады
Идентификатор барлық уақытта әріппен басталады, тек 0 - 9999
диапазонында орналасқан бүтін сан болатын белгі кірмейді,
Идентификаторда кіші және бас ... ... ... ... ... ... ... Арнайы символдарды пайдалануға болмағандықтан оларды әдемілік үшін басты әріптермен жазуға болады. Мысалы, NumberLmes немесе btnOpen.
Бағдарламада екі идентификаторлардың ... ең ... бір ... ... болуы керек.
2.3 Delphi-де мәліметтер базасымен байланысты ұйымдастыру
Delphi - дегі ... ... ... ... Borland DataBase Engine (BDE) ... табылады - Borland фирмасының мәліметтер базасының процессоры. BDE мәліметтер базасы және қосымша арасында делдалдық қызмет атқарады. Ол қолданушыға ... ... ... ... ... ... үшін бір тұтас интерфейс ұсынады, Delphi қосымшасы мәліметтер базасына тікелей катынаса алады, тек BDE - ге ғана катынасады.
Delphi ... ... ... ... ... ... ... BDE - ге қатынасады және мәліметтер базасының псевдонимін және сондағы керек таблицаны хабарлайды. BDE DLL - ге ... ... ... ... іске асады. Олар, басқа библиотекалар сияқты, API - мен (Application Program ... ... ... программ) және IDAPI - мен (Intergrate DataBase Application Program Interface) байланысқан. Бұл қосымша қолданатын, мәліметтер жұмыс істеуге арналған процедура мен ... ... - ... ... ... ... үшін лайықты драйвер табады.
2.2 сурет. Delphi мәліметтер базасымен байланыс
Драйвер - көмекші ... ол ... ... ... ... ... ... істеу керек екендігіне көмектеседі. Егер BDE - нің СУБД -- ға ... ... ... бар ... онда BDE осы ... ... базасындағы керек ... ... және ... ... ... ... өңдеудің нәтижесін керсетеді.
BDE - SQL мен тығыз байланыста - ... ... ... -- ... (Sybase, ... SQL, Oracle, ... ... мәлімет алмасумен қамтамасыз етеді.
- Бұл мүмкіндік клиент/сервер платформасында кең ... Delphi 5 те ... ... ... істеу үшін BDE - ден басқа ADO (Active Data Objects) Microsoft фирмасы өңдеген процессоры бар. ADO кез -- ... ... ... ... интерфейсі, реляциондық және реляциондық емес мәліметтер базаны, электрондық почтаны, жүйелік және графикалық файлдарды қосқанда. ADO қолдану мәліметтер ... ... ... ... ... ... ... архитектурасы
Біз ақпараттық жүйенің ерекшеліктерін: заттар облысы туралы ... ... ... ... белгілеп өтеміз. Қазіргі заманда ақпараттар жүйесі бірнеше көрініс деңгейлерін қолдайды. Олардың түрлерін ақпараттар жүйесі архиткетурасы түсінігімен қабылданған.
Абстракцияның алғашқы ... ... ... ... ... туралы көрінісіне сәйкес келеді - оларды пайдаланушылардың локальды көрінісі деп атайды.
Екінші деңгейді инфологиялық түсінік деп атаймыз; ол өз бетінше ... ... ... ... және ... объектісінің барлық жиынын көре алады.
Абстракцияның концептуалды деңгейін мәліметтер базасынын администраторы мәліметтердің ... ... ... сәйкес болады. Бұл абстракция деңгейі инфологиялық деңгейге ұқсас, бірақ оның өзгешелігі МБЖҚ - ның ... іске ... ... ... ... базасын сипаттау МБЖҚ-ның осы жүйеде қолданылатын терминдер мен шектеулер арқылы сипатталынады.
Абстракцияның әрбір деңгейінде заттық объекттің ... ... ... Бұл ... ... схема деп аталынады.
Қазіргі кездегі МБЖҚ архитектурасы мәліметтер базасыны сипаттауындағы концептуалды және Ішкі тәуелсіз тапсырма болып табылады.
+ ... ... ... ... ... Delphi ... ... Database Desktop (Берілгендер қоры жұмыс столы) қосымша програмасы ... ... Ол мына ... арқылы жасалады:
* Tool - Database Desktop (Сервис-БҚ жұмыс столы / қабықшасы) командасын беру. Қабықша программасы көрінеді.
* Терезеден File -- New - Table ... -- Жаңа - ... ... ... Create Table ... ... ... терезесі шығады. Онда ашылатын тізімнен қажетті кесте форматында ... ... ... рет ... форматы іске қосылып, терезе өрісінде осы атау көрінеді.
* Paradox_7 ... ... Ok ... ... ... ... болатынын өріс ... ... ... ... ... ... өрістің нөмірі жазылып қойылған кесте өрісі атауын сипаттау терезесі көрінеді.
* Екінші ... ... ... ... ... ... ... өріс типін (Type), өлшемін (Size) енгізу (өлшем өріс симвоолдық типті болса ғана енгізіледі). Өрісіті кілттік ету қажет болса, оны ... ... (Key) ... тиіс. Ол "*" символы арқылы белгіленеді (жалпы, кілт Delphi-де және MS Access сияқты арнайы ... ... ... Desktop ... ... ... завод, Маркасы, Шығарған жылы, Түсі, Бағасы, Көліктің сипатамасы, Cypemi, Тұтынушы аты-жөні, Мекен жайы, Сымтетігі (N, ... zavody, Marcasy, Shikan jily, Tusy, Bagasy, Kolik ... Surety, ... ... Meken jaiy, ... ... төмендегі кестені құру үшін алдымен өріс атауын сипаттау терезесін толтыру керек. Өріс ... ... ... шрифтерімен теруге болады, бірақ олар формада дұрыс көріне берілмейді.
* Өріс атауының ортасында нүкте (.) символы енгізілгені жөн;
* ... ... не ... ... ... ... автоматты түрде атаулардың реттік нөмірлері көрсетулі тұрады. Оларға көңіл бөлмеу керек. Кезекте өріске мән енгізілген соң КҚ не ... ... ... ... ... Kypcop ... ... орналастырылып қойылады;
* Үшінші бағанға өріс типінің (Type) ... ... Ол үшін ... ... ... соң Бос орын ... басу керек.
* Өріс сипаталып болған соң терезенің Save As... түймесін шерту. ... ... ... ... Save table as... терезесі көрінеді.
Тип
Белгісі
Мән
Alpha
A
Символдық жол. Ұзындығы [1..255] аралығында.
Number
N
Мәні [10[308],10[308]] аралығында алынатын 15 мәнді цифрлық нақты сан.
Short
S
Мәні [-3278-67..32767] аралығында ... ... ... ... [-2147483647..2147483647] аралығында ... ... 4 ... ... сан.
Memo
M
Alpha-нің мәндер аралығынан үлкен болатын (> = 255 байттық) символдық жол.
Money
$
Соңына $ символы қойылатын ... ... ... ... (True) не жалған (False) болатын логикалық типті сан.
Auto increment
Кестеге жол қосылған сайын мәні бірге өсіп отыратын бүтін сан.
2.1. кесте. ... ... ... ... ... ... ішкі бума ... My Databases) құрып, оны ашу (егер ішкі бума бұрын құрылған болса, оны ашу ... Файл ... ... ... атын ... ... ... және каталог алиасы үшін терезеде көрінген WORK: атауын қалдырып, Сақтау түймесін шерту. Кесте құрылымы Rousl.db атауы бойынша My Databases бумасында ... ... ... жабу керек.
Өрістер сипатталып болған соң кестені құру қиын емес:
* Database Desktop терезесінің мәзірінен File -- Open -- Table ... -- Ашу - ... ... беру. Open Table терезесі көрінеді. Терезеден MyDatabases ішкі бумасын ашып және ... ... үшін жүйе ... WORK: ... ... бума ... қажетті өріс сипаттамалары жазылған кесте атауын (Rousl.db) таңдап, одан әрі Ашу ... ... ... ... ... ... ашылады.
* Кестені толтыруға, берілгендерді ... ... ... Table -- Edit Data ... -- ... ... командасын беру ... ... ... ... ... ... Rousl атауының астына 1 саны жазылып, (+) өрісіне курсор орналастырылып қойылады.
* Өрістерді толтыру.
* Терезені жабу.
Кестені қазақ алфавиті әріптерімен теру тәсілі ... Егер бұл ... ... Data Desktop ... Edit -- Preferences (Редакциялау - (Ұнамды) командасын беріп, ... ... Generel ... қосымша бетінен Change (Өзгерту) түймесін шерту керек. Change Font (Шрифті ... ... ... ... қажетті шрифті таңдап, Ok түймесін шертеміз. Сосын Database Desktop жұмыс столын ... оны ... ... ... ... ғана ... ... құру. Берілгендер қорымен жұмыс істеу кезінде кестеге қол жеткізетін жолды енгізу көп қиындық туғызатыны белгілі. Delphi-гe жолды тек ... ... ... ... ... енгізілген. Мұндай атау бүркеншік атау не алиас (aIias) деп аталады. Арнайы құрылған БҚ бумасын алиас түрінде қарастыру үшін Delphi құрамына ... DBE ... ... (BDE -- Borland Database Engine - Borland ... ... қоры ... BDE -- ... құрылған қосымшамен берілгендер қоры арасында байланыс орнату, олармен жұмыс істеу жүйесі. Ол Paradox, dBase берілгендер қоры ... ... ал ... ... Access, FoxPro үшін де ... жүйесі болып табылады. Бірақ соңғы жүйелерге қол жеткізу үшін арнайы программаны пайдалану керек.
BDE утилитасы берілгендер қоры ... ... ... үшін ... деп ... ... программаларды пайдаланады. Оларға БҚБЖ-лерінің атауларымен бірдей атаулар берілген, мысалы, Paradox__7, dBase_IV. Олардың бірін таңдау үшін сәйкес БҚБЖ-сінде құрылатын кестенің өріс ... білу ... ... Paradox жүйесі үшін пайдаланылатын типтер жоғарғыдағы кестеде көрсетілген.
BDE-де драйверлер екі түрлі жиынтықты. Біріншісі -- жергілікті деп ... Paradox, dbase, FoxPro, Access ... -- ... SQL -- ... InterBase, т.б. жүйелерімен жұмыс істеу үшін бірінші жиынтықтың Paradox драйверлермен жұмыс ... ... ... ... қоры ... дайындауға арналған екіутилита бар:
* SQL Explorer(SQL зерттеушісі (браузері));
* BDE Administrator (BDE басқарушысы);
* SQL Explorer-ді пайдаланып, ... ... ... Database -- Explore (Берілгендер қоры - Браузер) командасын беру.
SQL Explorer терезесі шығады. Терезенің сол ... ... -- BDE ... ... ... берілгендер қорының тізімі (тізімінен ағымдық қор таңдалған кезде оң жағында оның қасиеттері көрінеді).
Терезеден Object -- New ... ... бер. New Data Alias ... терезесі ашылады. Алғашқы рет онда көрінетіні Paradox форматында құрылатын STANDARD алиасы таңдап аламыз. Садан кейін Ok түймесін шертеміз. SQL Explorer ... ... ... ... ... алынған жаңа алиас кірістіріліп қойылады. Төртбұрыш - алиас үшін пайдаланылатын БК, құрудың әлі аяқталмағандығының белгісі. 3. ... ... Database Desktop ... ішінде құрылған берілгендер қоры атауын My Databases деп алмастырамыз. Ол үшін STANDARD1 ... ... Object -- Rename ... -- Атын ... ... беру және ... арқылы My Databases атауын енгізіп, кез келген пернені басу керек. Егер дайындалған алиас ... ... ... қасиеттер жазылған бөлігінде DEFAULT DRIVER (үндемелер кездегі драйвер) қасиетіне PARADOX форматы жазулы тұруы тиіс. Оның PATH (Жол) қасиетіне толық ... ... ... ... ... жолы PATH ... оң жағын шертіп, ашылған терезеден таңдауға болады. Таңдау ... Select ... ... терезесі арқылы орындалады. Терезеде көрінген My Databases бумасы таңдалған кезде терезенің оң жағында онда ... ... ... ... Дайындалған кестені Database Desktop утилитасының My Databases бумасында (Берілгендер қоры файлында) ... жөн. Оны іске қосу үшін ... ... ... ... ... ... My Databases-ке баратын жол: C:\ ProgramFiles\ Borland\ DatabaseDeasktop\ MyDatabases
BDE жүйесіне енгізілген алиасты BDE-де тіркеу (сақтау). Ол үшін тізімнен My Databases ... ... Object -- Apply ... - ... ... ... ... Алиасты өзгеру сұралатын сұхбаттық терезе көрінеді. Оның Ok түймесін шертеміз.
SQL Explorer терезесін жабу ... My ... ... ... белгісін алып тастаған жөн. Алиасты формаға кестені не сұранысты шығару үшін пайдалануға болады. Оны төменде қарастырып кетеміз.
+ ... ... ... ... ... Database Desktop ... құрылған кестеге қол жеткізу компоненттер панелінің Data Access (Берілгендерге кіру) қосымша бетіне енгізілген Table, DataSource және Data Controls ... ... ... бетіне енгізілген DBGrid компоненттері арқылы орындалуы мүмкін. Формаға орнатылған ... ... ... ... ... келген БҚ кестесіне қол жеткізу;
TDataSource (Берілгендер көзі) - DataSet (Берілгендер жиынтығы) қасиеті арқылы нақты кестемен байланыс орнату;
TDBGrid (Берілгендер кестесі)- ... ... ... ... ... ... ... нақты берілгендерді (кестені не сұранысты) енгізу. Ол үшін алдымен Tablel, DataSourcel ... ... ... ... көрсетілгендей, қажетті қасиеттерді меншіктеп алса болғаны.
Осы амалдарды орындау ... ... іске ... ... Жаңа проект ашу.
2. Формаға Tablel, DataSourcel, DBGridl компоненттерін енгізу.
3. Төмендегі кестеде жазалған ретімен компоненттер қасиеттерін ... ... ... Database ... ... 1
DBGridl
Name
DBGridl
DataSource
DataSourcel
Font
Times Kaz, 10
Мұндағы Tablel компонентінің DatabaseName, TableName қасиеттерінің мәндері мәндер тізімдерінен (▼) ... тиіс ... ... мәні -- ... ... ... қоры атауы (алиасы). Оның орнына БҚ-на баратын жолды енгізген де мүмкін).
DBGridl компонентінің ... ... ... ... ... мәні ... кезде, Tablel объектісінің Active қасиетіне True мәні меншіктелуіне байланысты, DBGrid компоненті терезесінің ішіне Rousl.db ... ... ... Active ... ... ... Rousl.db ... ашылады және жабылады. БК, - мен жұмыс істейтін қосымшасының құрамына бір Table және бір ... ... ... ... Олар ... орнатылған соң қасиеттеріне мәндер жоғарыда кестеде көрсетілген ретпен меншіктелуі тиіс.
DataSourcel компоненті өзінің DataSet (Берілгендер жиынтығы) қасиеті ... ... ... ... Ол -- Tablel және DBGridl ... келістіруші де.
Delphi-де TDataSet класы берілгендер қоры объектілерінің негізгілерінің бірі. Ол кестені ашуға пайдаланылады, яғни, Table компаненті -- TDataSet ... ... DataSet ... ... ... ... ... да мүмкін.
Сұранысты формаға түсіру. Delphi-де сұраныс құрудың көп пайдаланатын тәсілі -- ... ... Query, Table, ... DBGrid ... пайдалану. Құрылған сұраныс DBGrid терезесіне енгізіледі.
Database Desktop-та құрылған Rousl.db ... + + + және онан ... ... ... ... ... тұратын сұраныс құру керек.
1. Жаңа проект ашып, формасына TabIel, DataSOurcel, Queryl, DBGridl компоненттерін орнату.
2. Ретімен компоненттер қасиеттеріне мәндер меншіктеу:
Компонент
Қасиет
Мән
Table ... ... ... ... Kaz, 10
3. Tstring типі SQL қасиеті Tquery компонентінің ең қажетті бөлімі. Жоғарыда кестеде көрінген көп нүкте ... Tstring ... ... ... String List editor ... ... парағы) терезесі көрінеді. Терезеге SQL тілінде орындалатын ... ... ... ... енгізілуі тиіс. Берілген мысалдың орындалуын қанағаттандыру үшін енгізілетін сұраныс:
SELECT* FROM WHERE Sigargan
jiIy>=01.01.01
(erep Sigargan jily String ... ... ... 01.01.01 санын тырнақшаларға не дәйекшелерге алып жазу керек).
4. Терезеге операторды енгізген соң, оның OK ... ... Forml ... ... көрінеді.
5. Query1 компонентін қайта таңдап, оның Active қасиетіне True мәнін ... ... DBGrid1 ... ... енгізліп қойылады
Сұраныс енгізілген DBGrid1 терезесін тазалау үшін Query1 компонентінің Active ... False ... ... ... сақтау тәсілі DBGrid компонентінің терезесіне енгізілген кестені сақтау тәсілі сияқты.
Сұраныс құру үшін SQL Builder ... ... ... пайдалану ыңғайлы және оны мына амалдар арқылы орындауға болады:
1. Жаңа проект ашып, Forml терезесіне DataSource1, Query1 ... ... ... ... ... меншіктеу:
Компонент
Қасиет
Мән
DataSourcel
Queryl
DataSet
Name
DatabaseName
Query 1
DataSource 1
My Databases
3. Query 1 компонентін оң түймемен шертіп, ... ... ... SQL Buelder ... ... ... программасы іске қосылып, терезесі экранға шығады. Алғашқы терезе бос болып, оның жоғарғы қатарындағы Database өрісіне алиас атауы жазылғаны көрінеді. Table ... ... ... ... таңдау. Төртбұрыш ішіне алынған кесте (кесте жөнінде мәлімет) терезенің жоғарғы қабатына енгізіліп қойылады.
4. Кесте өрістерін таңдау. Ол үшін көрінген ... ... ... ... Criteria ... ... қосымша бетін ашып, төменгі панельдің сол жақ өрісіне керекті кесте және өріс атауын, орта (Compare) өрісіне >= операторын, сол жақ ... ... ... ... Егер ... ... сәйкес өріс символдық типі етіп (A) белгіленген болса, санды тырнақшаларға алып енгізу керек.
6 Query-Run командасын беру. Қажетті сұраныс Query ResuIts ... ... Ол DBGrid ... ... енгізілген сұраныспен бірдей.
Есепті формаға түсіру. Мысалы, My Databases бумасында (алиасында) сақтаулы қарапайым Rousl.db кестесін форматты түрде басып шығу ...
* Жаңа ... ... форманың жоғарғы қатарына Tablel, Buttonl компоненттерін орнату. Tablel компонентінің қасиетерін ... ... -- My ... ... -- ... Active -- ... QuickReport бетінің Tablel компонентінің астына QuickRepl компонентін орнатып, оны ... ... Оның ... ... ... орнатып, қасиеттеріне мәндерін меншіктеу:
Қасиет
Мән
Font
Times Kaz, 10
Bands HasHeader
True
DataSet
Tablel
QRSubDetaiIl компоненті терезесінің бірінші, екінші қатарлары ... ... ... ... жазылып қойылады.
* Бірінші жолға QRLabell, компонентін орнатып, оның Font ... Times Kaz, 12 ... ... Caption ... B u p a ж сөзін енгізу.
* Екінші жолға QRDBText1, QRDBText2, QRDBText3 компоненттерін орнатып, олардың DataSet қасиетіне ретімен Tablel ... ... ... сәйкес өріс атауларын ++ меншіктеу.
QuickRep терезесінің оң түймесін шертіп, ашылған мәзірдің Preview ... ... ... ... ... ... арнайы терезеде көріп шығуға болады.
5. Buttonl түймесін екі рет ... код ... ... ... ... TObject);
Begin
QuickRepl.Preview;
QuickRepl.Print;
End;
6. Іске қосу командасын берін, көрінген форманың Buttonl түймесін шерту.
7. Алдымен тақырып аты енгізілген ... шығу ... ... одан әрі есіп ... ... ... ... Жүйені құруға жӘне енгізуге кеткен шығын / ... ... ... ... ... ... бағдарламасына кетекен шығындар.
Бағдарламалық қамтамасызданудың натуралдық эффектісі келесі көрсеткіштерден тұрады:
* бағдарламалық қамтамасыздануға кететін капиталды шығындар;
* жылдық эксплуатациялық шығын ... ... ... ... ... шығындар;
Жүйе шығындарының құрылу есебі келесі формула арқылы есептелінеді:
С = Сктс + Салг + Сотл + ... ... - ... ... ... кеткен шығындар;
Салг - алгоритмді құруға кеткен шығындар;
Сотл - ... және ... ... шығындар;
Свн - енгізуге кеткен шығындар;
1) Техникалық ... ... ... ... = ... + ... + Сббп,
Мұндағы
Скомп. = 90800 тенге - компьютер бағасы (Intel Pentium IV 700/RAM 128 Mb/HDD 20 Gb/ CD-ROM 52X/ Monitor ... = 43500 ... - ... бағасы (SAMSUNG ML-1210, A4, 8ppm, 600*600dpi, 2MB, 20 pages в мин);
Сббп = 46000 - ... ... STI K 600 ... = 15000 ... = 90800 + 43500 + 15000=149300
Сктс=149300
2) Алгоритмді құруға кеткен ... ... = ... + ... ... = 1700 ... - құрушының еңбек ақы мөлшері;
Кол. = 1 - алгоритмді құрушылар саны;
В = 12 дней - ... ... ... ... = 10% - программисттің әлеуметтік-сақтандырылуына кеткен айлық мөлшерінің бөлімі;
Бұдан келесі есептеу келіп шығады:
Процент = ... = ... ... ... жазу мен жөңдеуге кеткен шығындар:
Сотл. = Котл. + Кз.п.,
мұндағы ... - ... ... ... ... ... ... - бағдарлама жазумен айналысатын программисттің төлем ақысы;
q = 150 ... - ... ... ... = ... = 22500 ... =22500 ... Кз.п. = Км * Оразраб.*Кол. + отч.,
мұндағы Км = 22 күн - құруға кеткен күндер саны;
Оразраб. = 1600 ... - ... бір күн ... айлық мөлшері;
Кол. = 1 адам. - бағдарлама құрушылар саны;
отч. = 10% бағдарлама құрушының айлық мөлшерінің ... ... = ... = ... =46300
4) Бағдарлама енгізуге кеткен шығындар
Свн = Квн + Зп.вн.,
мұндағы Квн. - еңгізуге кеткен ... ... - ... ... ... айлығы.
А) Квн - есептелуі келесі түрдей болады:
Квн = К * d * ... К = 6 - бір ... ... ... ... кеткен уақыт;
d = 15 күн - ... ... ... кеткен күндер;
q = 150 теңге - машиналық уақыт бағасы.
Квн = ... ... ... ... уақытындағы айлығы келесі формуламен есептелінеді:
Зп.вн. = Qвн. * d / Д + ... Qвн. = 17000 ... - ... ... ... кеткен айлық мөлшері;
d = 15 күн - ЭЕМ мен жұмыс істеуге кеткен күндер;
Д = 24 күн - бір айға ... ... ... = 10% - ... әлеуметтік-сақтандырылуына кеткен айлық мөлшерінің бөлігі;
Зп.вн. = 17000 * 15 / 24 +2266.67 = ... ... ... ... кеткен шығын келесі сумма бойынша анықталады:
Свн = 14400+ 12891,67=27291,67
Свн =27291,67
Енді алынған есептеулерден жүйені құруға кеткен шығын есептеулерін шығаруға болады:
С = ... = Сктс + Салг + Сотл + ... ... ... ... ... қолдануға байланысты эксплуатациялық
шығындар есептеулері
Еэкспл. = Тмв * Sм,
Мұнда
Тмв =10*288 =2880 ... - ЭЕМ ді ... ...
Sм = 150 ... - ... ... ... =2880*150 =432000 теңге.
2. Жылдық эксплуатациялық шығындар үнемділігі:
d Еэкспл. = ( (1+Wo) * (1+Wq) * ... - ... ...
Еэкспл. =432000 теңге - бағдарламаны ... ... ... ...
Wo = 1,35 - ай ... ... ... түсуі;
Wq = 1,65 - қосымша айлықты ескеретін коэффициенті;
Қызметкерлердің қолмен еңбек ету ... ... = ... Еэкспл. =1,35*1,65*292000-432000=218430
3. Өтелу мерзімі:
Т = С / d Еэкспл.
Т = 243291,67/218430=1.12
4. Бағдарлама құны:
S = Sр.п. / N,
Мұндағы Sр.п. = С ... = 1 - ... ... ... ... = ... 1 = 243291,67теңге.
5. Пайда құны:
P=q*g, мұндағы q-диск саны 210, g- ... құны 5200, P - ... ... ... ... d ... ... Мұндағы Ta-жалпы табыс көзі
K=1092000-218430=873570
A=218430*10/100=21843
Ta=873570-21843-=851727
4 ЕҢБЕК ҚОРҒАУ БӨЛІМІ
4.1 Еңбек қорғау бойынша жалпы мәліметтер
Осы дипломдық жобаның ... ... ... ... ... ... ... жазылған:
28.02.2004 жылдың № 528 - II ҚРЗ;
03.04.2002 ... № 314 - II ... ... ... ... ... № 493 - I ҚР ... туралы заң (ҚР заңдарына өзгертулер енгізілген 06.12.2001 жылдан № 260 - II; ... ... № 484 - ... қалалық техникалық бақылау мекемесінің бекіткеніне байланысты еңбек және техникалық қауіпсіздікпен қамтамасыздандыруға мыналар жатады:
* қорғаныс қаранаттарын берілген ретте алу
* ... ... ... ... температураның оптималды режимін, ылғал мен жарықты қалыпты жағдайда беру.
* демалыс бөлмелерді, асханаларды жабдықтау
* мекеме қызметкерлеріне техникалық қауіпсіздік туралы сабақ ... ... ... ... ... мына ... білу керек: техникалық қауіпсіздік ережесін жаттауды қамтамасыздандыру, қауіпті жұмыстардың сатысын білу; техникалық қауіпсіздік ... ... ... ... жабдықтардың дұрыстығын, сақтандыру қаражаттарының болуын бақылау керек; бөлек жұмыс ... ... ... ... егер ... ... болса жұмысты тез арада тоқтату; ережені бұзған адамды жұмыстан босату. Осы мәселелерге байланысты тәжірибелі жұмыс жүргізуде терде ... ... ... инженер бар. Техникалық қауіпсіздікке жауапты адамдарды мекеменің бұйрығы бойынша тағайындау керек. Еңбекті қорғау және техникалық қауіпсіздік мәселелері бойынша ... ... ... ... ... ... электрлік тоқпен адамдардың зақымдалуының келесі сыныптары бар: қауіптілікті жоғарылатпай, жоғары қауіптілік және ерекше қауіпті кеңселер. Жоғары қауіптіліктің белгілері болып ... ... ... ... ... ауа ... қатысып ) немесе токты өткізетін шаңның болуы;
* ... ... ... ... жоғарылаған температурасы(135 0С жоғары)
* адамның, құрылғының жердегі бөліктерінің бірдей түйісуі және электроқұрылғылардың жоғарғы кернеу бөліктерінде орналасуы.
+ ... ... және ... қарастырып отырған бөлменің қорғаныс (4.1 сурет): әкімшілікті мекеменің 5 қабатында орналасқан өлшемі 8x15 бөлмеде өндірістік ... және оның ... және бір ... еңбек процессімен, және екінші жағынан жұмыс ортасының санитарлы-гигиеналық жағдайына байланысты шартталған Қазақстан Республикасының орталық мемлекеттік мұражайы. ... ... ... ... ... ... ... механизациясы және т.б кіреді.
5
4
3
1
1.234 м
0.37 м
8
7
6
2
10 м
1 м
5 м
3 м
2 м
4.1-сурет. Бөлме сұлбасы
1 - ... ... ... - от сөндіруші;
2 - кондиционер (ішкі ... 7 - ... - ... - өрт ... - терезе ;
5 - жұмыс орны;
МЕСТ 12.1.005-88 ЕҚСЖ сәйкес, бұл бөлмедегі адамдардың ... ... ... жатады (4.1 кесте)
4.1кесте Ағзаның ... ... ... ... ... ... ... Дж/с, (ккал/сағ)
Жұмыс сипаттамасы
Жеңіл
физикалық

138 төмен емес
Отырып істейтін және физикалық ауырлықты қажет етпейді

138 - 172
Отырып ... ... ... жүрумен байланысты және ауыр емесе физикалық ауырлықты қажет етеді
Технологиялы өндіріспен бірге жұмыс уақытысындағы адам ... ... күйі және т.б жеке ... ... ... - ... күйзелісті талап ететін еңбек процессі тығыз байланысты. Еңбектің санитарлы-гигиеналық шарттарына келесілер жатады: адам ағзасына әсер ететін метеорологиялық ... ... ... ауа ... жылдамдығы, барометриялық қысым); пармен, газбен, шаңмен ауаны ластау; шу әсері, вибрация, электромагнитті ... ... ... радиация және т.б. Берілген дипломдық жобада адам ағзасына келесі факторлар әсер етеді: электрлік токпен зақымдану мүмкіндігі, ... ... ... ... ... ... жасау кезінде. [15].
МЕСТ 12.0.003-74 ЕҚСЖ бойынша бөлменің микроклиматтық ... ... деп ... ... (6.2 кесте).
4.2 кесте ... ... ... ... ... кезені
Жұмыс
категория
Т0, С
Ауа қозғалысы жылдғы, м/с
Суық


22 - 24
21 - ... - ... - ... ... ... құру ... келесі шарттарқ ойылады: жұмыс жасайтын адамға жұмыс жасайтын бөлме кеңістігі жеткіліктігі, құрылғымен техникалық қызмет көрсетуде және эксплуатация кезінде ауысуды және ... ... ... жүзеге асыруға мүмкіндігі; құрылғымен және жұмыс жасап отырған адам арасындағы дыбыстық, көру және ... ... ... ... ... ... еңбек мәселесін орындау процессіндегі адамдар арасындағы байланыс жеткіліктігі; кәсіпорындағы мекемелердегі жұмыс орындарын тиімді орналастыру, сонымен бірге ... ... ... үшін ... және ... ... жолдың болуы; техникалық қызмет көрсетудегі мәселеді орындау үшін ... және ... ... ... ету ... ... ... құрылғылардың немесе басқада шуыл және вибрациялардан болатын вибрациялар және акустикалық шуылдарыдың рұқсат етілетін дәрежесі. [13].
Жоғарғы қабаттарда орналасқан құрылғылар, соның ішінде ... ... ... ... ... ... найзағай қорғанышы қажет. Найзағай түскен жағдайда құрылғының істен шығу қауіпсіздігі және жұмыс жасайтын персоналдың зақымдауы ... ... сол ... ... құрылғыға тік соқы беруі мүмкін немесе мекеме электростатискалық түрде (индуктивті зарядтар ... ... ... ... және ... индукциялы (қозғалмалы электрлі күштер тартымды металл заттарға дәлдену мүмкін, мысалы құбырға, құрылыстарға және т.б) болу мүмкін. Ғимараттан немесе ... алыс ... ... ... ... оларға әртүрлі коммуникациялық заттар (эстакадтар, рельстер, құбырлар, кабелдер қабықшалары және т.б.) ... ... ... өту ... Сол ... ... зақымдануы мүмкін.
Найзағайдың электрлік зарядың (найзағай тогын) қабылдау үшін найзағайға қарсы құрылғысы орналастырылады. Ол құрылға тасушы ... ... ... найзағайқабылдағыштан (металл өзекше, трос және тор), ток қарсылығынан және жерлендіруден құрылады. Әр ... ... ... оның ... ... ... және ішіндегі заттар найзағайдың соқысынан зақымдалмаған арнайы қорғау зонасы бар.
Адамдар үшін толық қауіпсіздікті бірде бір техникалық ... және ... ... ету ... емес. Сондықтан жерлендіру құрылғылар зонысында қауіпсіздікті қамтамасыз ету кезінде шарттын мүмкіндігінің төмендеуін түсіну керек, ол жағдайда адамдар электрлік ... ... ... ... ... ... электрлік токпен зақымданудың негізгі себебі электрлік құрылғылардағы апат болып саналады, сонымен бірге ... ... ... ... және ... ... кезде, монтаждауда, құрылыс кезінде ережелердің және нормалардың бұзылуынан болады. BSC ... ... ... және BTS (базалық станция қабылдаптаратқышы) ғимараттарында аккумуляторлар, құрылғыны қорекпен қамтамасыз ететін қорек ... ... Бұл ... ... ... адамдарға электрлік токтан зақымдануыннан қаіупсіздігін қамтамасыз ету керек немесе қауіпсізді минимумге дейін төмендету керек. [13]. ... ... ... токжүргізу бөлігімен және қорғаныш металлды қабықшаның арасында осы құрылғыларды электрлік ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігі туса, онда кереңжерлендіру бейтарапты желідегі жерлендіру құрылғысының токжүргізуші бөлікпен байланыста болатын ... ... ... ... ... ... ... ұзақтылығын төмендету арқылы қаіпсіздікті қамтамасыз етуге болады. Ол үшін қорек көзінің кереңжерлендіру ... және ... ... ... ... ... слу қажет. Осыған электрлік құрылғылардың металлды корпустары қосылады. Немесе, басқаша айтқанда, нөль сымына қосу дегеніміз кернеуде бола ... ... ток ... ... ... өткізгіштігімен алдын ала электрлік байланысты айтамыз.
Табиғи жарықтандыру жанама жарықтандыру түрінде іске асады. Жоғарғы көретін дәлдікпен жұмыс ... ... ... ... коэффициентінің көлем 1.5% төмен емес, ал орташа көретін дәлдікте - 1.0% ... ... Бұл ... ... сай (6.3 ... жұмыс жоғарғы дәлдікті талап етеді және бұл жағдайда табиғи жарықтандыру жеткіліксіз ... ... ... жарықтандыру қажет. Табиғи жарықтандыру жалпы жарықтандыру шам және люминесцентті жарық көзін қолдану арқылы жарықтандырудың біріктірілген жүйесі түрінде іске асады. Жалпы ... ... ... орындарының үстінгі бөлігінде тегіс- тіктөртбұрыш ретінде орналасқан. BSC ... ... ... ғимаратында жұмысты жалғастыру үшін және тағы басқа мақсаттар үшін апатты жарықтандырғыш қарастырылған. Сонымен қатар, терезелерді ... ... бір жақ ... ... ... Және осы жағдайда терезелерде 0,5 - 0,7 сәулену коэффициентті ... ... ... бар болу ... ... ... ... жарықтандыру коэффициентті
Сипаттама және көрме жұмыс разряд
Мәннің аса төмен сызықты мөлшері
Табиғи жарықтандыру
Біріктірілген ... ... ... - ... электрлік токпен зақымданудың негізгі себебі электрлік құрылғылардағы апат болып саналады, сонымен бірге электрлік құрылғыларда жұмыс жасағанда және ... ... ... ... құрылыс кезінде ережелердің және нормалардың бұзылуынан болады
Қорғаныс шараларын жүргізу арқылы қандай теріс ... ... ... ... әсер ... ... және кәсіп орынның қауіпсыздігі үшін және жайлы жұмыс жасауы үшін келесі есептеулерді жасаймыз:
1 ... және ... ... ... ;
2 ЖЖ (ВЧ) және АЖЖ (СВЧ) ... ... әсерлерінің қоғану шаралары;
3 кәсіпорындағы өрт қаіпсіздігі.
4.3 Құрылысты және ғимараттың найзағайдан қорғау
Қазақстан Республикасының орталық ... ... ... және ... ... ... зерттеу.
Мысал ретінде BSC ғимаратында орналастырылған антеннаның найзағайдан қорғау жүйесін қарастырамыз (антенна биіктігі - - 25 ... ... ... компьютерлер, сонамен бірге тұрақты және айнымалыкернеуді орнататын ... ... көзі ... ... орындайтын электрбасқарушы құрылғыларға радиоқабылдағыштарды қатқыза алсақ, онда антенналарды найзағайдан қорғау жабдығын және құрылғыларды биіктігі 150 м ... ... ... ... ... қолдану арқылы орналастырылған ғимараттын найзағайдан қорғау жүйесіне және BSC ... ... жөн.
BSC ... үшін бір жылда найзағай саны: антенналы жоғарғы биіктік - 25 м (h), ені - 15 м (S), ... - 20 м ... = (S+6h) (L+6h) x 10 (-6) ... = (15 + 150) (20 + 150) x 10 (-6) = ... II ... ... N1 - Б зонасы. Ғимарат тура найзағай соққысынан, электрлік және ... ... және ... және жер асты ... ... ... ... шамаларды енгізуден қорғану керек. [14].
Найзағай қарсылығынның ... және ... ... ... ... ... қарсылығынның түр - биіктігі 150 м ... ... ... ... қарсылық.
Жер бетіндегі қорғау зонасының h0 биіктігін есептейік, м:
h0 = 0.92 h = 0.92 x 25 = 23 (4.2) ... ... ... ... ... r0 ... м:
r0 = 1.7 x h = 1.7 x 25 = 42.5 ... S1 ... ... ... қорғау зонасының ені,м:
S1 = 2r0 = 83 ... ... ... ... ... ... hx ... Rx радиусы, м:
Rx = 1.7 x (h - hx/0.92) = 1.7 x (37 - 25/0.92) = 16.7 ... ... hx ... S2 ... ... аймақтың қорғау зонасының ені,м:
S2 = 2Rx = 33.4 ... ... ... зонасы кеңістіктің бір бөлігі болып табылады. Оның ішінде ғимарат арнайы дәреже сенімділігімен тура найзағай соқысынан қорғалған. Мәні бойынша ең аз және ... ... ... ... ... жоғарғы бөлігі ие; зона ішіне енген кезде сенімділік артады. Б түрдегі ... ... ... ... - 95% және одан жоғары. [15].
Жалғыз тросты найзағай қарсылықтың биіктігі келесі формуламен анықталады,м:
H = (Rx + 1.85hx)/ 1.7 = (16.7 + ... = 37 ... ... ... ... ... ... қолданамыз, қиылысу ауданы - 35 кв.мм және қиылысуы - 7 мм.
Жерлендіру ... - ... ... 10 ... оп
RO
hx
h
HO
a)
Rx
H0
H
R0
б)
S0
Sx
R0
Rx
R0
Rx
в)
4.2- сурет. Найзағайға қарсылықты орнату сұлбасы
4.4 Электромагнитті өрістің әсерлерінен ... ... ... орталық мемлекеттік мұражайында жобалап отырған базалық қабылдау-таратқыш станциясынның аса жоғарғы жиілікті (АЖЖ) диапазонды электромагнитті өрісінің (ЭМӨ) негізгі қорек көзі ... ... ... (смесителей), жиілік генераторлары, бөлгіш жүйелері және өзектерді қосқыш, тербеліс трактар және антенналар болып табылады.
Радиоэлектронды әсер бар ... ... ... және ... ЭМӨ әсері аз болу үшін бір қатар қорғаныс шараларын қолдану қажет.
Ұйымдық және инженер-техникалық шараларды жүзеге ... ең ... ... ... ... Санитарлық зертханалармен бірге электромагнитті сәуле шығару көзін қолданатын кәсіп орындар мен мекемелер радиозаттарды ... және ... ... ... жаңа ... процесстер және ЭМӨ қолданатын құрылғыларды басқаратын жаңа құрылысқа сай гигиеналық бағалау және объектілерді қайта құру бойынша ... ... ... ... ... олар сәуле шығаратын қорек көзін қолданатын объектілерге ағымды ... ... ... ... ... - ... қорғаныс әдістердің және заттардың арнайы қажетті маңызы бар: ... ... ... аудан, жергілікті пункт), локалді (жеке ғимараттар,бөлмелер) және индивидуалді. Коллективті қорғанысы арнайы ... ... ... ... ... есептеулер әкеледі. Табиға экрандарды қолдану тиімдірек болады: аймақ қабаттары, екпе ... ... емес ... ... тау ... ... арқылы халықты көп рет әсерлеуші өріс интенсивтілігін төмендете аламыз. Толық нәтижені ... ... ... ... ... диаграмма бағытына сәйкес бере аламыз. Бірақ биік антеннаны орнату өте қиын, өте ... және ... ... ... ... қорғаныс әсері арақашықтықпен төмендетіледі.
ZTE ZXC10 - BSS құрылғысын қолдану тиімділігі (жиілік диапазоны 800 / 900 МГц) ... ... ... ... Ол ... ол минимальды габариті және барлық блоктары бір тіректе орналасқан. Осы кезде барлық АЖЖ блоктары экранды ... ие. ... ... ... ... ... ... кезде еңбек шараларының қауіпсіздігін қамтамасыз ету бағытында болу қажет. Осы кезде ең ... әсер ... ... ... ... ... ... арақашықтықтың орнатылуына және адамның сол электромагнитті өріс қасында қанша уақыт жұмыс жасайтыныеа көңіл аудару керек.
Жұмыс орындарының жиілік ... 300 МГц / ... ... және ЭМӨ ... ... ... болу ... орындарында ол шекті рұқсат етілген энергия ағымының тығыздығымен (ЭАТ) бағаланады. Бұл жағдайда ... ... ... ЭАТ (ППЭ) ЭМӨ адам ... әсер ... ... ... рұқсат етілуіне және сол әсер етуші зонада болу уақытысына байланысты орнатады. Алайда барлық жағдайда бұл жүктеме 0,1 Вт/м2 (10 ... ... ... ... ... ... ЭАТ (ППЭ) ... формуламен,Вт/м2:
= W/T, ... W - ... ... етілетін энергиялық жүктеменің мөлшерленген мәні, барлық жағдайдағы әсер үшін 2 Вт/м2;
Т - әсер ету ... болу ... ... ... ... ... ЭАТ (ППЭ) ... сәулеленуінен (қашықтағы зона) және таратқыщтың сәулеленуінен (таяу зона) жиналады. АЖЖ диапазонында антеннаның аралық зонасындағы шекті рұқсат етілген энергия ағымының ... ... ... ... ... ... (ППЭ) ... ... R - ... ... арақашықтық, 20м;
S - сәуле шығару бетінің ауданы, 10,56м2;
Рср - сәуле шығарудың орташа қуаты, 4Вт;
Rбз - таяу ... ... ... = 3·108 ... = 0,375 м немесе 30,75 см
Rбз=D/4+D/2(D/)[1/3] ... - ... ... ... ... ... Вт/м2 < ПДУ
Қашық зонадағы ЭАТ есептеймііз:
ЭАТ = РQ/4 PI R2 (4.11) ... Р - ... ... әсер ... қуат, мкВт;
Q - антеннаның бағыттының коэффициентті, 1 тең;
R- жұмыс орыннан антеннаға ... ... ... орны техникалық ғимаратта болғандықтан антеннаға дейінгі арақашықтық R ... ... ... ... ... 35 метр.
ЭАТ = (100·1)/(4·PI·(35·103) 2) = 6,496·10-9 ... ... ZXC10 - BTS ... ... ... ... ... бар, және сонымен бірге қосымша экрандау тірегінде орналасқан.
ZTE ZXC10 - BTS ... - ... ... ЭМӨ -пен ... ... әдісі арақашықтықпен қорғану әдісін қолданамыз.
Ол үшін қауіпсіз арақашықтықты анықтап ... ... Rнз ... /ЭАТ ... ... ... - ... уақытысының 8 сағаты үшін 10 мкВт/см2 құрайды.
ЭАТ - Rиз = 14м арақашықтықа есептелген энергия ағымының тығыздығының дәрежесі,м:
Rбез.= 14·√ 3,183·10-6/0,01 = ... ... ... ... ... ... ... нормаланған параметрлерін өлшеу арқылы жылына екі рет жүргізілу қажет, сонымен ... ... ... ... ... ... құрылыстарды жаңа әсер ететін қорек көздерін енгізгенде бақылау жүргізілуі ... ... ... бақылау және зерттеу жұмыстары кезінде қауіпсіздік шараларын әр өзгерісін бақылау қажет.
Бұл дипломдық жобада ЭМӨ ... ... ... ... экран есептеулері қажет емес, өйткені экран арақашықты қорғанысқа ... ол ... әсер ... ... ... өріс ... жұмыс кезінде адамдардың немесе олардың жеке ағза мүшелерін қорғау үшін жеке заттар арналған. Олар тек қорғаныс ... күші ... және ... ... ... ... қолданылады. Жеке заттарға қорғаныс халаты, комбинезондар, көзәйнектер жатады. Барлық бұл қорғаныс заттары өздігінен экран болып келеді. Олардың ... ... ... ... дәрежесімен анықталады
Қорғаныс халаттар және комбинезондар үшін материал ретінде ... мата ... Оның ... жіңішке металл жіптері мақта - мата жіппен тоқылған, және ол мата тығыз, созылымды жіне ... ... ... ... болса, бұл мата (жіп арасындағы арақашықтық 0,5 мм ) металл тор сияқты 20 - 30 дБ ... ... ... ... Осы ... ... ... кезде оны бейтарап жетекшілермен байланысын қамтамасыз ету қажет. ... ... ... - ... ... ... немесе желімен жүргізіледі.
Мұндай матаның қорғаныс сапасы келесідегідей:
Толқын ұзындығы, см : 0,8 3,2 10 ... ... дБ; 20 28 38 ... қорғау үшін әйнек ішкі жағы екі тотықты қалайыдадан жасалған көзәйнектер арналады. Көзәйнектің резиналы жан жағы тығыздалған металлды тор ... ... ... ... Бұл ... ... шығарылған әсерлерді 20 - 30 дБ азайтуға болады.
Қызметкерлі және жеке ... ... ... ... ... ... етеді. Жеке қорғаныс заттарын бұзылмаған күәінде қолдану қажет және оның жарамдылығын уақыттар арасында тексеру қажет. ... ... ... ... ... ... мөлшерлер 30 кВт әр жабық ғимаратқа ауданы 25 м2 және 40 м2 кем емес ... болу ... деп ... Ал ... жөнделетің аудан орнатылуларға 1,5 -- 2 рет көп ... ... ... өрт қауіпсіздігі
Эвакуацияны басқару және хабарландыру жүйесі
Ұйымдық шара және техникалық ... өрт ... ... ... сол туралы ақпаратты өз уақытысында хабарлауға немесе эвакуация ... ... ... ... Өрт ... ... бұл - өрт туралы адамдарға хабарлау ... ... ... және ... ... жүргізілетін ғимараттың бір бөлігі.
Хабарландыру техникалық заттарға - дыбысты, сөзді, ... және ... өрт ... ... ... ... ... өрт қауіпсіздігінің эвакуционды белгілері жатады.
Статистикалық көрсеткіштер - тұрақты мазмұн мәнді өрт қауіпсіздігінің эвакуционды белгілер. ... ... - ... ... ... өрт қауіпсіздігінің эвакуционды белгілер.
Автоматты басқару - өрт дабылдарын немесе өртсөндірулерін автоматты орнату топтық импульспен ЭБХЖ іске ... ... ... ... - өрт ... ... ... автоматты орнатулардан топтық импульстен алу кезінде диспетчрмен ЭБХЖ іске ... ... ... ... және ... ... басқару келесі бір әдіспен жүзеге асу керек:
* тұрақты немесе уақытша келетін адамдарға барлық ғимарат бөлмелері бойынша дыбысты ... ... ... беру;
* адам қауіпсіздігі қамтамасыз ету үшін бағытталған эвакуация жолдары, эвакуация қажеттілігі туралы мәтіндерді ... ... ... және басқа да жағдайларды болдырмау үшін арналған арнайы жасалған мәтіндерді жіберу;
* эвакуация жолдарында қауіпсіздік эвакуациялық белгілерді орналастыру;
* қауіпсіздік ... ... ... ... ... қосу;
* эвакуациялы шығыс есіктерін дистанционды түрде ашу (мысалы, электромагнитті құлптармен жабдықталған). ... ... ... ... ... ... объектіде орналасқан адамдар үшін арнайы кезекті хабарландыру ... ... ... ... ... өлшемі, арнайы кезекті хабарландыру және арнайы зонадағы хабарландырудың басталуының уақыты өрт кезіндегі адамдардың қауіпсіздік эвакуациясын қамтамасыз ету шарттарына байланысты ... ... шарт ... өрт ... ... қауіпсіздік эвакуациясын қамтамасыз ету бөлімдерінің рұқсат етілген тәртіппен бекітілген өрт қауіпсіздігі бойынша нормативті құжатты талап етуге болады. ... ... ... ... үшін ЭБХЖ ... ... ... функциялану қажет. ЭБХЖ байланыстырушы жолағының өткізгіштерді және кабельдерді қорапта немесе жанбайтын материалдардан жасалған арналар сияқты ... ... ... жөн.
Техникалық хабарландыру заттардың орындалуы өрт қауіпсіздігі бойынша арнайы орнатылған тәртіп бойынша нормативті құжаттар талабына сәйкес болу ... ... ... ... шыққаны және өрт хабарлауының басталуы туралы ЭБХЖ топтық импульсін ... ... ... ... жарық көрсеткіш эвакуациясын қолдану рұқсат етіледі. ... ... ... және ... бөлмелердегі "Шығу" ("Выход") жарық көрсеткіші адамдар келіп тұрған уақытта қосылу қажет.
- ЭБХЖ дыбыс хабарландырулары жалпы ... ... ... ету ... ... ... ... шуыл дыбыс дәрежесі барлық сиганалдармен бірге хабарландырудан 3 м арақашықтықта 75дБА кем ... ... ... ... ... барлық нүктесінде 120 дБА аса болу қажет. ЭБХЖ ... ... ... ... ... ету үшін қорғалған бөлмедегі тұрақты шуылдың дыбысынан да жоғары 15 дБА кем емес ... ... ... ету ... ... еден дәрежесінен 1,5 м арақашықтықта жүргізіледі;
- Қабырғаға ілетін дыбысты хабарландырулар ереже бойынша еденнен ... 2,3 м кем емес ... ал ... хабарландыруға дейінгі арақашықтық 150 мм кем болмау қажет;
- Шуылдан қорғалған немесе 95 дБА дыбысты дәрежелі ... ... үшін ... ... бірге жымындаушы жарық хабарландырулар қолдану қажет;
- Сөзді хабарландырулар 200-ден 5000 Гц дейінгі жиілік диапазоныңда жақсы ... іске ... ... ... өрт ... шаралары
Көбікті өртсөндіргіш. Бұл құрылғы қатты, сұйық және газ тәрізді заттар (А, В, С ... ... ... ... ... 1000 В кернеуінде болған электрлік орнатуларды сөндіруге болады. Көбікті өрт ... ... және жүк ... ауыл ... ... ... ... кеңселердегі, пәтерлердегі, қонақ үйлердегі және гараждағы өртке қарсы шиттерде қолданған жөн. Көбікті өрт сөндіргішті жабдықтарды (ЭЕМ, ... ... ... ... ... құрылғысын және т.б.) сөндіру үшін қолдануға болмайды, өйткені олар ұнтақтар түскен кезде істен шығу ... ... ... ... өрт ... ... жұмыс істейтің өрт сөндіргіш қатты және сұйық заттар, ... ... ... ... ... ... ... сөндіруге арналған құрылғы. Сипаттамасы: қорғаныс көлемі - 5-8 куб.м., өрт сөндіргіш құрамы -өрт ... ... ... температура - 100°С, өрт сөндіргіштің салмағы - 1,3 кг, ... ... - 500х54 мм. ... ... үшін ... ... қажетті санын есептеу жүргіземіз. ОПС - 10 /15/ типті көбікті өртсөндіргіште құрғақ ұнтақ өртсөндіргіш құралы ретінде қолданылады (көмірқышқыл ... және т.б.), онда 10 ... ыдыс бар. ... корпусына 15 МПа қысымдағы инертті газбен толтырылған баллон бекітілген. Шұраны ашу кезінде газ арынындағы ... ... ... ... шлангтан шығарылады, сосын раструб арқылы күнге күю ошағына береді. Осы өртсөндіргіштің ұзақтылық әрекеті шамамен 30 с. Бөлменің ... 125 м2. ... ... ... анықтаймыз:
(4.13)
мұндағы , In - көбіктің талап етілген салыстырмалы массалық шығыны ... ... Н. Ф. ... In=0.3 (км/м2с)
Fқор - қорғалатын ғимараттың ауданы.
мұндағы, - өртті сөндіру уақыты.
Газды тасымалдау қоры және ... ... ... ... ... үшін ... ... табамыз,кг:
(4.14)
мұндағы см 0.23 кг/м;
Ратм - атмосфералық қысым (10-5Па);
Vб - баллон ... - ... ... ... (15 ... - ... шарттарға келтірілген газдың (азоттың) тығыздығы (1.23 кг/м3).
Сосын баллондағы көлік газының қалдығын анықтаймыз ,кг:
Және көбік үшін ыдыстағы ... ... ... ғимараттағы (мекемелеріндегі) өртсөндіргіштің алғашқы ... ... үшін ... ... ... қондырылуы қажет: Өртсөндіргіштер, тығыз матаның бөлігі (асбест, войлок), лом, багор, балта. Өрттік қалқандар ғимараттағы тез қол ... ... ... ... ... ... ... жақын қондырылуы қажет.
Қорытынды
Қорыта айтқанда дипломдық жұмыстың нәтижесі Delphi программалау тілін қолданып Қазақстан Республикасының орталық мемлекеттік мұражайының ақпараттар жүйесі құрылды. Бұл ... ... ... және ұйымдастыру, бөлімдері енген. Ақапараттық жүйенің нәтижесінде мәліметтер компьютерде өңделеді. Программада мұражайдың кез-келген залы немесе бөлімі жайлы ақпаратты тез ... ... ... ... ... . ... бұл ... ешқашан мұражай танушыларды немесе мұражайды зерттеушілердің орнын алмастыра алмайды, өйткені мұражайды аралаушы қонақтарға әрқашан сұрақтарына жауап беріп отыратын адам ... ... ... ХХІ-ші ғасыр талабына сай қолдануға болатын берілгендер қоры жасалынды. Бұл берілгендер қорын Delphi ... ... ... Delphi ... ... істеу принциптері Windows жүйесіне негізделген, оның объектілері терезе түрінде ... ... Windows ... таныс болған қолданушы DeIphi программасында берілгендер қорымен ... ... ... тудырмайды.
Зерттеу барысында мен Қазақстан Республикасының орталық мемлекеттік мұражайын біліп қана қоймай - қазақ елінің бар мәдениетін, тыныс-тіршілігін, сонымен қатар ұлы ... ... да өте көп ... алдым. Қазағымыздың ұлы қазыналары ақын-жазушыларымыз, және қазақ ... ... ... ... да көп есте ... ... ... жинақтадым. Оның барлығы да менің баяндап отырған дипломдық жобамда ұсынылмақ.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Алтаев Б.Е. Место музеев Казахстана в мировом сообществе //Қазақстан ... ... ... Н. ... ... ... Республики Казахстан: Краткий исторический экскурс, структурные преобразования, проблемы //Орталық музей еңбектері: Музей ісі, тарих, ... ... ... ... ... 2004. 359 ... ... С., Елгин Ю., Маненко Г. О научно-исследовательской работе в Южно-Казахстанском областном музее.//Культурное ... ... ... Шымкент, 2002 . С.8-17.
4. Асанова С.А. Художественная культура Казахстана в 60-80-х годах ХХ века ... ... ... музей ісі, тарих, этнология, фольклортану, антропология, деректану, нумизматика /Ғылыми редактор Нұрасан Әлімбай. Алматы: Ғылым, 2004. 395 б.
5. ... С.Ш. ... и ... ... в ... ... изученияи охраны памятников культуры Казахстана. Алма-Ата, 1980.
6. Ахметова С.Ш. Становление музейного краеведения в Казахстане (1917-1932 г.г.) // ИАН. ... ... общ. ... 1980, 3.
7. Ахметова С.Ш. Историческое краеведение в Казахстане. Алма-Ата: Казахстан, 1982. 168 с.
8. Ақпараттық-анықтамалық. Мәдениет және ақпарат министрлігінің 2009 жылғы ... ... ... 2009. 114 ... Әзірет Сұлтан. Мемлекеттік тарихи-мәдени қорық музейі. Түркістан, 2006.
10. Байтанаев Б.А. Историко-краеведческая деятельность ... в ... ... ... ... ... ... Казахстана. Сборник статьей. Шымкент, 2002. С.155-158.
11. Байтанаев Б.А. Памятники археологии Южного Казахстана в трудах А.А.Диваева //Маргулановские чтения. ... ... 1992. 169 ... ... Р.О. К ... о ... и ... охране памятников истории и культуры (на материале Кахахстана 1917-1937 гг.) /Проблемы изучения и охраны памятников культуры Казахстана. ... 1980. ... ... В.А. Из ... ... ... ... МАЭ (до октябрьский период) //Памятники традиционно-бытовой культуры народов Средней Азии, ... и ... ... МАЭ.т.XLIII. Ленинград: Наука, 1989. 222 с.
14. Ғалиев В.З. ... XIX ... ... шығармаларында. Алматы: Өнер, 2005. 160 б.
15. А.Диваев - ... / ... ... ... ... ... отдела истории досоветского периода Чимкентского областного историко-краеведческого музея Б.А.Байтанаев. ... 1990. 47 ... Дала ... газеті. Құр. Ү.Субханбердина. Алматы: Ғылым, 1994. 816 б.
17. республикалық ғылыми-тәжірибелік ... ... ... 2010. 498 ... Ө. ... ... Алматы: Рауан, 1997. 136 б.
19. Жәкішева З.С. Қазақтың ... ... ... ... ... ... 2004. 24 ... Жданко Т.А. Историко-этнографический атлас Средней Азии и Казахстана //Материалы к историко-этнографическому атласу Средней Азии и Казахстана. М., Ленинград, 1961. 197 ... ... А.Г. ... ... ... және ... сапалық құрамы //Әл-Фараби атындағы ҚҰУ Хабаршысы. 2006, 2.
22. Ибраева А.Ғ. ... ... ... ... (1920-1940 жж.): Тар. ғыл. канд. дис. автореф. Алматы, 1999. 29 б.
23. ... А.А. ... ... мен ұлттық БАҚ-тары. Алматы: ЖШС, 2006. 284 б.
24. ... Ә. ... ... ... жұлдыз //Мәдени мұра. N3 (24) маусым-шілде. 2009. 70-74 бб.
25. Қазақстан тарихы. Көне ... ... ... 3 т. ... ... 2002.
26. ... ... 2004, N3.
27. Қазақстан музейлері /Құрастырушы Мерекешеева С.К. Алматы: баспасы ЖШС, 2009. 280 б.
28. Қазақстан ... ... ... ... ... ... 2002. 160 ... Қазақстан музейлері картасы //Қазақстан музейлері. 2003, 1(2). 88 б.
30. Қазақстан музейлері. 2003, 3.
31. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Орталық музейі. Жолкөрсеткіш.
32. ... ... ... Орталық музейі. Фотоальбом /Құрастырушылар Н.Әлімбай, Б.Қақабаев, Ж.Шалғынбай, М.Тәтібаев. Алматы: Өнер, 2009. 176 б.
33. Қамзабекұлы Д. Алаш зиялылары және мұра ... ісі ... ... ... ... Д.Қ. ... тарихи-мәдени мұраларды қорғау, сақтау, зерттеу және насихаттау мен пайдалану мәселелері // ... ... 2004.
35. ... ... арналған тоғыз томдық анықтама. Алматы, 1996. 533 б.
36.Кузембайулы А., Абилов Е. История Казахстана. Алматы, Санат, 1996
37. Кайназарова А.Е. ... дело в ... ... гг.): Автореф. канд. дис. истор. наук. Алматы, 1995. 25 ... ... ... ... ... ... ... 2002. 189 с.
39. Кукеева М., Мусаева С., Исмаилова К. Роль и место Южно-Казахстанского историко-краеведческого музея в подготовке ... ... ... ... ... Казахстана. Шымкент, 2002. 17-19-бб.
40. Мәдени мұра. ... ... 2004. ... ... М.Е. ... ... ... в 1925 году. Публикация и предисловие Ю.Елгина //Культурное наследие Южного Казахстана. Сборник статьей. Шымкент, 2002.
42. Мұсаева С.Т. ... ... ... ... ... //Қазіргі заманғы музей: Ғылым. Дәстүрлер. Инновациялар. Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конферен-ция материалдары. Астана, 2009. 207-211-бб.
43. Мусаханова М.З. Развитие музеев ... ... гг.): ... ... дис. ... ... А., 2007. 32 с.
44. Мемлекеттік Ә.Қастеев атындағы өнер музейі. Алматы, 2002. 137 б.
45. ... Р. ... ... ... ... 1990. 240 б.
46. Новейшая история Казахстана. Сборник документов и ... ... гг.) Т.I. ... ... 1998. 304 с.
47. ... ... ... и культуры. Сб. документов. Москва, 1973.
48. Радлов В.В. Из ... ... ... 1989. 749 с.
49. Санақұлова Б.Қ. Қазақстан Республикасындағы музей құрылысы мен қызметі ... жж.): Тар. ғыл. ... дис. ... ... 2006. 30 ... ... А.К. Современное состояние и перспекти-вы развития музейного дела в Казахстане //Қазіргі заманғы музей: Ғылым. Дәстүрлер. Инновациялар. ... ... ... ... Астана, 24 тамыз 2009 ж. /ғыл. ред. басқарғандар А.С.Сағынғали, Б.М.Қаипова. Астана: ҚР ТПМ, 2009. 356 б.
51. ... Б., ... Р. Он был ... из ... ... ... N3 (24) маусым-шілде. 2009. 20-28 б.
52. Сыр өңірі тарихы (көне заманнан бүгінге дейін). Алматы: Атамұра, 1998. 228 б.
53. Свод ... ... ... ... 1994.
54. Сотникова С.И. Музеология. Москва: Дрофа, 2004. 192 с.
55. Средазкомстарис. Вып.1. Ташкент, 1928.
56. ... С. ... ... ісінің даму тәжірибелері және проблемалары (1946-1970 жж.): Тар. ғыл. канд. дисс... Қарағанды, 1999. 158 ... ... К.Т. ... ... ... Казахской ССР. Альбом репродукций. Алма-Ата: Өнер, 1981. 282 с.
58. ... Қ. ... ... ісі және ... мәдениет ескерткіштерін қалпына келтіру туралы //Қазақстан музейлері. 2003. N1(2). ... ... Б. О ... ... Комитета ИКОМ Казахстана //Қазақстан музейлері. 2003. N 1(2). 85 ... ... Г.Ш. ... ... тәуелсіздік кезеңіндегі (1991-2005 ж.ж.) мәдени-ағарту істерінің жобасы, ... ... ... ... ... бірі //Қазақстанның мәдени мұрасы. Халықаралық ғылыми конференция материалдары. А., 2005.
61. Файзуллина Г. Культурно-образовтельная деятель-ность музеев Казахстана в период независимости ... гг.): ... ... дис. ист. ... М., 2005. 26 с.
62. www. ... ... ... www. kunstkamera.ru.
Қосымша
UNIT MARCL;
INTERFACE
USES
WINDOWS, MESSAGES, SYSUTIIS, CLASSES, GRAPHICS,
CONTROLS, FORMS, DIALOGS,
STDCTRLS, EXTCTRLS;
TYPE ... = ... ... ... TBUTTON;
PANEL2: TPANEL;
TIMERL: TTIMER;
LABELL: TLABEL;
PANEL3: TPANEL;
IMAGEL: TIMAGE;
IMAGE2: TIMAGE;
GROUPBOXL: ... ... ... ... BUTTONLCHCK(SENDER: TOBJECT);
PROCEDURE BUTTON2CLICK(SENDER: TOBJECT);
PROCEDURE TIMERLTIMER(SENDER: TOBJECT);
PRIVATE
{ PRIVATE DECLARATIONS }
PUBLIC
{ PUBLIC DECLARATIONS }
END;
VAR
FORM1: TFORM1; ... ... MARC2; ... MARC1;}
{$R ... TFORML.BUTTONLCLICK(SENDER: TOBJECT);
BEGIN
FORM2.SHOW;
END;
PROCEDURE TFORM1.BUTTON2CLICK(SENDER: TOBJECT);
BEGIN
CLOSE;
END;
PROCEDURE TFORML.TIMERLTIMER(SENDER: TOBJECT);
VAR DATETIME: TDATETIME;
BEGIN
DATETIME:=TIME;
LABEL2.CAPTION:=TIMETOSTR(DATETIME);
WITH LABEL1 DO
BEGIN
IF IEFT

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«қайым және алаш» сценарий6 бет
Академик Ә. Х. Марғұланның ғылыми еңбектерін пайдалана отырып, археология мұражайының тарихын, экспозицияларындағы алатын орнын және тарихи-мәдени заттық және рухани құндылықтарымызды жинап, зерттеп, сақтауда, Мемлекеттік «Мәдени мұра» бағдарламасын жүзеге асыруда көрсетіп отырған қомақты үлесін ашу68 бет
Тарихи-мәдени ескерткіштерді сыныптан тыс тәрбие жұмыстарында пайдалану арқылы оқушыларға ұлттық тәрбие беру жолдары5 бет
Әл – Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің Биология мұражайындағы омыртқалы жануарлардың био алуан түрлілігі54 бет
Алгоритмдер теориясы және берілгендер құрылымы27 бет
Ақпарат дегеніміз не? Ақпараттың түрлері мен талаптары3 бет
Ақпарат және ақпараттық технологиялар17 бет
Ақпараттар теориясы11 бет
Ақпараттық жүйелердің қауіпсіздігі. Ақпаратты қорғау негіздері10 бет
Ақпараттық логистика9 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь