«Алматы қаласындағы жер беті озонының статистикалық сипаттамалары»

Кіріспе 3
1. Әдебиеттерге шолу 7
2. Алматы станцияның физика.географиялық жағдайы 24
2.1 Алматы станциясының физика.географиялық жағдайы 24
3. Алматы қаласындағы жер беті озонының статистикалық сипаттамалары 27
3.1 Жер беті озонының тәуліктік жүрісі 27
3.2 Жер беті озонының жылдық жүрісі 29
3.3 Жер беті озонының тербеліс ампитудасы 29
3.4 Жер беті озонының көп жылдық жүрісі 31
3.4.1 Жер беті озонының бақылау мерзімі бойынша көп жылдық жүрісі 31
3.5.Жер беті озонының метеошамаларға байланысы 34
3.6 Маршруттық мәліметтер бойынша Алматы қаласы территориясындағы жер беті озонының таралуы 37
Қорытынды 41
Пайдаланылған әдебиеттер 42
Біздің өмір сүріп отырған Жер планетасындағы озон қабаты 15 километрден бастап 100 километр биіктікке дейін жетеді. Алайда, 50 километрден ары қарайғы бөлігінде озонның мөлшері тым аз, шамамен 0,001 %. Озон қабатынсыз жердегі тіршілік қазіргі біз көріп отырғандай болмайды. Озон қабаты ұстап қалатын күннің ультра-күлгін сәулелері жер бетіне тікелей өтіп кететін болса, онда тереңдігі 10 метрден асатын суларда ғана тіршілік етуге болар еді. Себебі, он метр тереңдікте ультра-күлгін сәулелердің кері әсері болмайды. Зерттеуші ғалымдар ауаға шығарылатын зиянды да улы газдардың азаюы нәтижесінде атмосфераның озон қабаты қалпына түсе бастаған сыңай байқатып отыр. Бірақ озон қабаты өзінің 1980-інші жылғы деңгейінде тұрақтай қоймас деп ескертеді ғалымдар. Жерді күннің зиянды сәулелерінен қорғайтын озон қабаты – құрамында хлор мен бромы бар аэрозоль және мұздатқыш жабдықтарда қолданатын сұйық газдардың әсерінен жұқарады.
Озон қабатының қалыңдығын есептейтін бірлік — Добсон бірлігі (ағылшынша: Dobson Unite) DU. Ол былайша есептеледі: 100 DU = 1 милиметр, яғни, 100 Добсон бірлігі молекулалық қабаттың қалыңдығының 1 милиметрге тең екендігін көрсетеді. Озон қабатының орналасуы мен ондағы процесстер Озон қабаты — стратосфераның бір бөлігі. Ол — озоносфера қабаты, 15 – 50 километр биіктікте болады. Экватордан полюстерге қарай озон қабаты қалыңдап отырады. Бұл қабатта энергияға бай күннің ультра-күлгін сәулелері O2 формасындағы оттегіні O3 формалы озотқа айналдырады (3 O2 → 2 O3). Ультра-күлгін сәулелердің толқын ұзындықтарына байланысты (175 — 200 нанометр, кейде 242 нанометріне дейінгі аралықтағы толқын ұзындығы) кейде озоннан O2 формасындағы оттегі қайта түзіледі (2 O3 → 3 O2). Аталған екі реакция (процесс) да ультра-күлгін сәулелердің энергиясының көмегімен іске асады.
1. Гущин Г.П. Атмосферный озон. // Материалы 3 междувед. совещания по атмосферному озону 21-23 мая 1963 г. - 1965. – 115 с.
2. Александров Э.Л., Седунов Ю.С. Человек и стратосферный озон. – Л.: Гидрометеоиздат, 1979. – 104 с.
3. Звягинцев A.M., Иванова Н.С., Крученицкий Г.М., Кузнецова Н.Н., Лезина Е.А. Содержание озона над территорией Российской федерации в 2006 г. // Метеорология и гидрология. – 2007. - № 2.- 116 c.
4. Forster C, Stohl A., Wind P. and Benedictow A. Intercontinental air pollution transport. // Transboundary acidification, eulrophication and ground level ozone in Europe/ MSC-W status Report №1. Oslo. Norway. – 2005. - 49 p.
5. Айвазян С.А., Мхитарян В.С. Прикладная статистика и основы эконометрики. – М.: ЮНИТИ, 1998. – 203 с.
6. Генель Л.С., Галкин М.Л. Состояние и тенденции развития европейского рынка хладоносителей. // Холодильный бизнес. – 2006. - №12. – 23 с.
7. Данилов А.Д., Кароль И.Л. Атмосферный озон – сенсации и реальность. – Л.: Гидрометеоиздат, 1991. – 119 с.
8 Кокоин Г.А. Атмосферный озон. // Труды Всесоюзной конференции по атмосферному озону г Суздаль, окт. 1988г. - 1900. – 231 с.
9. Харчилава Д.Ф., Ломая О.В., Локапишвили М.Г. Научная оценка разрушения озонового слоя. // Глобальный проект исследований за озоном. – 1994. - №37.– 32 с.
10. Хргиан А.Х. Физика атмосферного озона. – Л.: Гидрометеоиздат, 1973. – 292 с.
11. Климатологический справочник СССР. История и физико-географическое описание метеорологических станций и постов. – Алматы: Гидрометеорологическая обсерватория, 1968. - Вып. 18. – 545 с.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

_____________Кафедра ... ... ... ... - ... ... ... ... ... оқытушы ... ... ... ... А.Д.
Алматы, 2015
Мазмұны
б.
Кіріспе
3
1. Әдебиеттерге шолу
7
2. Алматы станцияның физика-географиялық ... ... ... ... ... ... қаласындағы жер беті озонының статистикалық сипаттамалары
27
3.1 Жер беті озонының тәуліктік жүрісі
27
3.2 Жер беті ... ... ... Жер беті ... ... ... Жер беті озонының көп жылдық жүрісі
31
3.4.1 Жер беті озонының бақылау мерзімі ... көп ... ... беті озонының метеошамаларға байланысы
34
3.6 Маршруттық мәліметтер бойынша Алматы қаласы территориясындағы жер беті озонының ... ... өмір ... ... Жер ... озон қабаты 15 ... ... 100 ... ... дейін жетеді. Алайда, 50 ... ары ... ... ... ... тым аз, ... 0,001 %. Озон ... жердегі тіршілік қазіргі біз көріп отырғандай болмайды. Озон қабаты ұстап қалатын күннің ультра-күлгін сәулелері жер бетіне тікелей өтіп ... ... онда ... 10 ... асатын суларда ғана тіршілік етуге болар еді. Себебі, он метр тереңдікте ... ... кері ... ... ... ғалымдар ауаға шығарылатын зиянды да улы газдардың азаюы нәтижесінде атмосфераның озон қабаты қалпына түсе бастаған ... ... ... Бірақ озон қабаты өзінің ... ... ... ... ... деп ... ... Жерді күннің зиянды сәулелерінен қорғайтын озон қабаты - ... хлор мен ... бар ... және мұздатқыш жабдықтарда қолданатын сұйық газдардың әсерінен жұқарады.
Озон қабатының қалыңдығын есептейтін бірлік -- Добсон ... ... Dobson Unite) DU. Ол ... ... 100 DU = 1 ... ... 100 Добсон бірлігі молекулалық қабаттың қалыңдығының 1 милиметрге тең екендігін көрсетеді. Озон қабатының орналасуы мен ... ... Озон ... -- стратосфераның бір бөлігі. Ол -- озоносфера қабаты, 15 - 50 ... ... ... Экватордан полюстерге қарай озон қабаты қалыңдап отырады. Бұл қабатта энергияға бай күннің ультра-күлгін сәулелері O2 формасындағы оттегіні O3 формалы ... ... (3 O2 --> 2 O3). ... ... толқын ұзындықтарына байланысты (175 -- 200 ... ... 242 ... ... аралықтағы толқын ұзындығы) кейде озоннан O2 формасындағы оттегі қайта түзіледі (2 O3 --> 3 O2). Аталған екі реакция (процесс) да ... ... ... ... іске асады. Озон қабатын үнемі екі процесс арқылы толықтырып ... цикл ... ... деп ... Озоннан оттегі, оттегіден озон түзетін химиялық рефкцияны 1930 жылы Сидней Чэпман ұсынды. Соның құрметіне Чэпман механизмі деп аталады. Озон ... ең ... ... 20 - 25 ... ... орналасса, көлемі ең үлкен бөлігі 40 километр биіктікте орналасады. Егер бүкіл озон қорын жинап алып ... ... ... ... ... ... онда небары 3-4 милиметр болатын жіңішке қабатты озон түзілетін еді (экватор маңында ... ... ... ... ... ... да ауа ... газдармен салыстырсақ (мысалы, оттегі мен азот), олардың ... ... 8 ... ... еді. Озон ... ... ... 3,5 милиард жыл бұрын Жер планетасының атмосферасында оттегі (O2) мүлдем ... Жер ... ... ... ... және ... (жасыл балдырлы бактериялар) күн сәулесін пайдалана отырып судан электрондарды алуы кезінде молекулалы оттегі (O2) мен сутегі йондарын (H+) ... ... ... ... Фотосинтездің кең тараған бұл түрін оттегінің түзілуіне байланысты Оксигенді фотосинтез деп ... ... ... ... алғашында судағы металл-йондарын, әсіресе, Fe2+ йонын оксидтеді. Кейіннен барып оттегі аспанға көтеріледі. Жоғарыда аталған процесстің ... ... ... ... ... ... түзіліп, күннің ультра-күлгін сәулелерінен бөлінетін энергияның қатысуымен озон түзілді. Тарихи деректер бойынша озон қабатын ашқан ... ... (Charles Fabry) және Анри ... (Henri Buisson) атты екі ... ... ... Олар 1913 жылы ... сәуле арқылы спектроскопиялық өлшеулер жүргізу арқылы атмосфераның жоғарғы бөлігіндегі озон қабатын ашқан. 1994 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) Бас ... ... ... >>Халықаралық Озон қабатын қорғау күні>> етіп бекітті. Озон қабатының қызметі Жерде озонның 6 - 10 % ... бар, аз ... ... ... ... ... жоқ. Ал ... озон өте активті газ. Айналасындағы тіршілік иелеріне зияны тиеді. Негізінде, озонның орташа концентрация мөлшері 8 милилитр/метр³ ... Озон ... ... ... -- күн ... ... ультра-күлгін сәулелерді жер бетіне жібермей, өзінің бойына сіңіріп ұстап қалу. Осылайша жер бетіндегі тіршілік иелері күннің кері ... ... Озон ... Егер атмосферадағы озон қабатының белгілі бір аймағындағы озонның дефициттік мөлшері 30 % - дан ... онда ол ... Озон ... бар деп саналады. Антропогендік әрекеттер озонды жоюға әкеліп ... Адам ... ... ... озон ... ұзақ ... бері ... барады. Оның жұқаруының негізгі себептері мыналар:
1) ғарыш кемелерін ... ... озон ... ... Жыртылған тесіктер ұзақ уақыт бойы бірқалыпты тұра береді;
2) 12 - 16 ... ... ... ... да озон ... ... төндіреді. Керісінше, 12 шақырымнан төменде ұшатындары озон қабатының қалыптасуына септігін тигізеді;
3) ... ... ... ... ... ең ... қауіп тигізетін хлор мен оның судағы қоспасы. Хлордың көп бөлігі атмосфераға фреондардың ыдырауы арқылы тарайды. Ол әкеп ... ... ... бір ... көп ... ... қызмет етеді. Оның қоспасы ауада 50 - 120 жылға дейін сақталып тұрады. Фреон бөлме температурасында көлемін көбейтетіндіктен, ... ... ... ... Озон қабатының тесілуінен адам баласы ісік ауруына шалдығады екен. Сонымен қатар тері ... көз ... ... ... ... ... келтіреді. Әлемде индустрия мен түрлі экологиялық зияны бар салалар қарқынды дамыған сайын атмосфераның озон қабатына тиіп ... ... ... көп. Озон ... ... ... кей жерлерде озон тесіктері пайда болды. Бұл дегеніміз сол ... ... ... ... және ... тіршілік үшін қауіп төнгендігін білдіреді. Озон қабатының ... ... ... ... әсер етеді. Мысалыға, егінді алқапта пайдаланатын химиялық тыңайтқыштар, дыбыстан да ... ... мен ... ... ... ... ... шығаратын улы газдары, фреондар (түссіз, иіссіз газдар мен сұйықтықтар) және ... ... озон ... ... ... ... Одан басқа химиялық белсенді газдардың әсерінен де озон қабаты ... Оған ... ... ... озонның ыдырау циклі О3 + NO --> NO2 + О2 Оттегінің әсерінен озонның ыдырау циклі О3 + O --> 2О2 ... ... ... ыдырау циклі ОН + О3 --> НО2 + О2, НО2 + О3 -->ОН + 2О2 ... ... ... ... ... Cl + O3 --> ClO + O2 Сондай-ақ, метан мен этан ... ... ... органикалық қосылысы катализдік эффект арқылы түнгі уақыттарда озон концентрациясын азайтып, O2 ... ... ... жағдайлар ұзақ уақыттық поляр түндері кезінде жиі байқалады. Соңы озонның тесілуіне әкеп соғады. Поляр түндері аяқталған кезде күн озон ... ... ... ... ... ... сәулелерін өткізеді. Ал бұл дегеніміз тері рагы ... мен көз ... ... және ... иммунды жүйе бұзылады.
1985 жылы ағылшын ғалымдары 1980 жылдан бері әр ... ... ... аспанында озон мөлшерінің азайып отырғандығын дәлелдейтін мақала жариялады. Бұл тақырыптыжурналистар қауымы >>Антарктиданың төбесіндегі Озон тесігі>> атты ... ... ... ... ... озон ... жұқарып, тесілуінің басты себебі ретінде Жер стратосферасындағы хлор тотығы мен озонды зақымдағыш заттар мөлшерінің күрт артуы аталады. 90 - ... ... ... озон ... ... 15 ... ... километр (32 - 63 күн бойы сақталған) болса, 1995 жылы бұл көрсеткіш 20 милион шаршы километрденн асып түсіп, 71 күн бойы осы ... ... 1999 ... ... ... озон тесігінің 25 милион шаршы километр. болғандығы айтылады. Оның жердегі ... Жаңа ... ... ... жеткен. 2000 жылы Жаңа Зеландиялық ғалымдар Антарктидадағы озон тесігінің ауданы 29,5320 милион шаршы ... ... ... ... ... озон ... өтетін күннің зиянды сәулелері Чилидің Пунта - Аренас қаласына түскен. Одан кейінгі кезектерде Аргентина, Австралия ... ... ... Озон ... қорғау Озон қабатын қорғау шаралары алғаш рет озон қабатындағы зиянды заттардың табылғандығы жайлы мәлім болғаннан бері қолға алынып келеді. ... ... ... ... ... ... ... 1985 жылы озон тесігі табылған кезден бастап озон қабатын қорғау мәселесі әлемдік қауымдастықта басымдыққа ие болды. Вена ... 1985 жылы 22 ... Вена ... ... ... ... жүйелі және негізгі зертеулер жүргізу мен озон қабатын қорғау үшін озонды құртатын ... ... ... ... ... келді. Монреаль протоколы 1987 жылы 16 қыркүйекте Монреаль протоколы қабылданды. Протоколға кейннен жаңадан өзгерістер енгізіліп ... Осы ... ... 2050 ... дейінгі озонқабатын қорғау іс - шаралары пысықталды. Монреаль протоколынан ... ... ... саласында біраз өзгерістер болып, 1986 жылы әлемдегі Хлор - фтор - карбоны органикалық қосылысының мөлшері 1100000 ... ... ... 2001 жылы бұл ... ... 110 000 ... жеткен. Қазіргі кезде атмосфераның төменгі қабатындағы озонды жоятын улы ... ... ... ... Алдағы уақыттарды жоғарғы қабаттағы, стратосферадағы, зиянды заттар азая бастайды. Егер осы бағыттағы шаралар жалғасын табатын болса, ғалымдардың болжауынша 2060 жылға ... озон ... күйі ... ... ... ... екен. Қорытынды Озон қабатының шығу тарихынан бастап бүгінгі күнге дейінгі жағдайына қарап отырып, оның әр уақытта әр түрлі болатындығын ... ... Және ... ... ... мен технологияның, ауыл шаруашылығы мен көлік қозғалыстарының күрт артуы тек қана ғаламдық жаппай жылынуды ғана емес, сонымен бірге көзге көріне ... ... ... да ... ... Солардың бірі жоғарыда толық тоқталып өткен озон қабаты мен оның ... ... ... ... 25 - 30 ... бұрын бастау алған озон қабатын қорғау шараларының нәтижелері бүгіндері ... ... Оң ... ... ... ... ... бірге қоршаған ортаны қорғау саясатына да баса назар аударуда. Әсіресе, алдыңғы қатарлы ... ... ... жағдайлар өте жоғары деңгейлерде ұйымдастырылуда. Зерттеу жұмыстары мен кең ... ... ... ... еншісінде екені анық. Солардың көмегімен бәрімізге ортақ Жер планетасын апатты жағдайлардан құтқарар күннің туары алыс емес секілді.
* Әдебиеттерге шолу
Озонның мәселесі ... ... ең ... ... болып, осы жарты ғасыр бұрын ғана саналды. 1920 жылдарда төменгі қабат ауасындағы жоқ қасиетті жоғарғы қабаттағы ... бар ... ... 1923 жылы онда ... ... жолымен жылы қабат ашылды. Оларды В.Г. Фесенков ... ... және ... Ф.А. ... және Г.М. ... ... ... жандануына және өшуіне бақылау жолдары ашылды.Бұдан бұрын В. ... ... бір ... ... ... еді. Олар ... ... түнгі аспанның жарықтануы және жасыл, қызыл спектр сызықтарын қосатынын айтқан болатын. Екі жылдан кейін Фесенковпен Добсонның жаңалығынан соң ... ... ... Штаттарында түнгі аспанда атомарлы оттектің жарқырайтынын дәлелдеген ... Ол бос ... ... ... ... салды. Ең соңғы болып түнгі аспанда кеш және ... ... ... ... ... гидроксил ОН табылды (инфрақызыл сәулелі спектрде). 1925 жылы ... ... ... ... ... акустикалық құрамын тауып, оның циркуляциясы маусымдық ауысуымен бірге екенін анықтаған[10].
1925 жылы тәжірибе жүзінде маңызды ионосферлық ... ... ... және ... бос электрондардың жоғарғы концентрациясы анықталды, ал 1927 жылы Е ... ... ... ... ... ... енді соған бос радикалдармен бірге, Д қабатын оның әртүрлі химиялық құрамымен сол ... ... ... жылы ... рет ... Ол Жер магнитосферасынан радиосигналдардың көрінуі. Бұл атмосфераның шеткі ауданындағы ең алғаш куәлік ... ... - ... ... С.Чепмен ең алғаш озонның (оттекті) фотохимиялық теориясын ұсынды. Оны О2 молекуласының О атомымен серпімелі қосындысында пайда болады ... ... ... ... уақыт ішінде жоғарғы атмосфера құрамы және ондағы процестре байқалған болатын. Озон көбісімен байланыста ... Бұл оның ... ... қызығушылық туғызды.
1926 - 1931 жылдары озонды бақылау үшін және оның вертикальді орналасуын анықтау үшін жаңа ... ... ... ... оптикалық сипаттамасы анықталған болатын және бақылаудың бірнеше пунктері ашылды, циклонмен антициклон кезінде озонның ... ... ... мүмкіндік берілді[3].
1929 жылы Парижде алғаш рет озонға арналған халықаралық импозиум өтті, ал 1931 жылы П.Гете ... ... ... монографиясын жариялады, ол орыс тіліне 1933 жылы аударылды.
Осы қызығушылықтың жандануы озонды оқып, бақылауға үлкен септігін тигізді. ... ... ... ... ... ... жасауда дүние жүзінде қолданылады. Бұл қызығушылық бірақта 1930 жылдары сөнген болатын. Жоғарғы қабатқа бақылау жасағанға қарағанда динамикалық метеорологияның дамуы қызығырақ ... ... ... ... ... ... техника атмосфераның жоғарғы қабаттарындағы мәселелерді қарастыруға қайта қызығушылығын туғызды. ... ... жаңа ... ... 1946 - ... 5 - 2 ... ... көмегімен озонның 35 - 70 километр биіктігінде алғаш бақылау жүргізілді. 1947 жылы осы ... ... озон ... шолу ... ... ... ... жөнінде бір уақытта 4 толығырақ шолу жасалды. Р.Крэгтың монографиясы озонның бақылау ... ... (1950 ... И.А. ... ... теория шешімдеріне, тәсілдерге және бақылау нәтижесіне арналды (1955жылы). Ш.Фабри ... ... ... ... және оны ... ... ... (1951жылы). К.Ланглоның кітабы озонның метеорологиялық байланысына арналды (1952жылы). Осы сәттен бастап, атмосферадағы озонға көңіл бөлу нақты түрде метеорологиялық қызмет жұмысында ... ... жылы ... ... ... ... және ... физикaсы (ХМААФ) туралы сeссиядa К.Р. Рaманaтaн Индиядaғы стaнция мәліметтерінe сүйeнe oтырып, өзінің баяндaмaсын жaсады. Oл ғылымға баяндамасымен жаңа жол ... Сол ... ... ... халықаралық озонның минимумы Афганистанда eкeнін мәлімдеді. Aл, А.Брюeр oзoнның aтмoсферадaғы әртүрлі құйынның сипaттaмaсымен бaйланысы жөнінде ... ... ... ... және ... Социалистік Республика Oдағындa (КСРО) Г.И. Кузнецов контитeнттік эффектісін aшты. Г.И. ... ... ... ... ... құрылымының бaйлaнысы және циркуляция индeксі тиeсілі. Олaр oзoнның динамикалық бaйлaнысының ең үлкен масштaбтағысы ... ... - 1958 ... ... ... жыл ... ... дaмуына энeргиялық қадам берді десекте болады. Сoнымен, КСРО-да қысқaртылған жaңa oзонометр сaлынды, ол осындай кең мемлекетке әртүрлі пунктерде бaқылау жасауға ... ... ... жылы Халықаралық мeтeорологиялық ұйыммен Канадалық мeтeорологиялық қызмет ... ... ... ... ... түрдe жaриялауын тaлaп етті (озонның барлық саны).
Oзон қабатының теориясын тәжірибеде жәнe қажеттіліктe тeксeруі ... ... ... ... ... ... ... тaлaп eтілді. 1931 жылы П.Гeтцпeн ұсынылғaн бoлатын. Бірақ бұнымен бірге oзондық зондтардың ... ... ... Көп ... А. ... жақсы электрo-химиялық зондтың мoделі және В. Регенераның хемилюминесцентті зoндтың моделі пайда бoлды.
Күндeлікті зoндылaу 1962 - 1964 ... ... ... ... (АҚШ) ... және ... мaтеригінің бaсқа да бөліктерінe және мұхиттaрмен Антарктидағa да тарaлды. Осындай зондылаудың материалы озон теориясы үшін және оны ... ... үшін өте ... болып табылды.
1960 жылы КСРО-да А.С. Бритаевпен қабылданған тропосфера ... ... ... ... ... ... ауысу байланысын, бұлттарды және атмосфера стратификациясын oқытуға жол ашты.
1965 - 1966 жылдары тeориялық oйлауға жoл беріп, озонды ... ... ... ... Бұл жаңа ... ... дейінгі oзонға жасалған бaқылауларды aқтап шығуы тиіс еді[4].
Жaңа дәуір oзонның фoтохимиялық ... ... ... ... Осы теория бойынша алғаш қорытындыны АҚШ-та 1946 жылы Х.У. ... ... 1965 жылы Лишь ... ал ... жаңа ... ... шықты. Oл озонның қатты бөлінуіне, фотохимиясына үлкен әсерін тигізетін стратосфераның сулы буы eкенін көрсетті және одан OН және НО2 ... ... ... 1965 - 1968 ... ... В.И. Бекорюкова, Ю.А. ... В.М. ... т.б. ... қaтары жарияланды. Oлар жасады, oл турбуленттілікті,вертикальді қoзғалысты және ... ... ... ... ... жылы ... Швецияда aзоттық қoсылыстардың әсері турaлы идеясын aйтқанда фoтoхимиялық тeoрия жемісті және эффектілі дaмуды aлды. Oл ... ... ... шығатын aзот қышқылына мән берді. Oнда атмосфераның лaстануы, озон қабатының жойылуы және Күннен келетін қaуіпті ультракүлгін рaдиациялардың aдам өмірінe қауіп ... ... ... ... ... көп ... ... азоттық тыңайтқыштардың өзі атмосферадағы азoт қышқылын көбейтеді.
Кeйіннен 1974 жылы ... және ... да ... құрылғыларында қoлданылатын фрeoндар озонның жoйылуына себебін тигізеді.
Қaзіргі озoнды зерттeу осы қoбалжытатын бeлгілермен кeле жатыр. Бaқылауды озoнға ... ... ... ... ... да ... керек. Фотохимиялық теорияны басқa да атмосферның фотодинамикалық модель фoрмасымен ... ... ... ... ... ... құрылуын бізгe түсіндіруге бaйланысты.
Жaңа дәуір АҚШ - пен КСРО - дағы aтмосферадағы озoнға бақылау жүргізетін ... Жeр ... ... ... белгіленді. Бұл бaқылаулар көп сaпалы информацияларды бeреді, бір айдағы барлық материалдар, бaқылаушылармен бірнеше жылдар бoйы ... ... тең. Бұл ... жаңа ... ... ... ... жақын бoлашақтағы ғылымның бeті бoлып тaбылaды [5].
Өмір мен атмосферадағы озонның қатынасы туралы сұрақ тарихи геология үшін ғана ... ... ... адам үшін де ... ... ие. Өмір - өсімдік пен жануарлар дүниесі - Жер бетінде тек қуаты ... оны ... ... ... өтіп ... сақтайтын пайда болғанда ғана дамуы мүмкін еді деп айтуға болады. Бұл қалқан туралы және оның ... ... біз ... ... де қамын ойлауымыз керек.
Жердің жасы қазір дәл - шамамен 4,5*109 жыл деп есептелсе де, ... ... ... ... бізге мәлім нәрселер өте аз. Егер Жер алғашқы құрамында көп мөлшерде сутегі болған ғарыштық фотопланеталық ... ... ... ... онда ... бұл ... Жер өте ерте жоғалтып алған. Геологтардың болжауынша, біз ... Жер ... ... ол ... ... ... ... жыныстардан бөлінген. Бұл газдарда еркін оттегі болмаған (себебі ол басқа планеталардың атмосфферасында жоқ). ... ... ... атмосферасы 109 жыл бұрын болған, тіпті Н2, Н2О, N2 және СО2 ғана ... боуы ... Ол ... Жерде өмір болмаған деуге болады. Осындай атмосферадан өткен толқын ұзындығы шамамен 307 ... аз ... ... тірі ... ... ... (ДНҚ) бұзуы мүмкін еді (егер олар пайда болған жағдайда да, олардың көбеюіне кедергі болар еді деп ... ... ... ... ... қабаты ғана сол ұзақ кезеңде тірі заттарды радиациядан қорғап қалуы мүмкін еді. Кейінірек, атмосферада оттегі пайда ... ал ... ... ... ... түзілді.
А. Н2О+ hv = ОН+ H реакциясы бойынша су буының ультракүлгін радиация ... ... ... айтсақ болады. Сонымен бірге Н сутегі атомы жоғарғы ыстық атмосферадан ... ... ... еді - бұл ... ... ... жақсы зерттелген - 1 сантиметр2 секундына атом ... ... ... ... ... ... әсерінен ОН+ОН-->Н2О+О бос оттегі пайда болады.
1973 жылы Ослодағы жарияланған университетіндегі Э.Хестведт және С.Хенриксон ... ... ... дәуірдегі атмосферадағы негізгі оттек көзі сондай екенін болжаған.
Бірақта, геолог мамандары пайда болған бос оттегіні, яғни О-ны, төселме бет ... ... тез ... ... ... ... Өсімдіктердің фотосинтезі, басында біріншілік біржасушалы су өсімдіктерінде (қалдық ... су ... ... ... пайда болған, содан кейін күрделірек су өсімдіктері де ... ... бөле ... ... Бұл, ... мына ... арқылы жүруі мүмкін:
СО2+ Н2О = НСОН+ О2 (1.1)
НСОН молекулаларының әрі қарайғы қалыптасуы тірі зат болған. Бұл ... ... ... ... Л. ... мен Л. ... былай деп жазады: .
Мұндай жағдайда бастапқыда тірі тіршіліктің пайда болуына кедергі келтірген қауіпті радиацияларды дәл бағалау ... ... мен ... ... ... ... өмір үшін - ДНҚ үшін - мына спектрлік облыс ... ... ... және бұл ... осы облыстың энергетикалық жарықтануы 10-3 Ватт*метр-2 болса. Кейінірек М.Ратрен мен Дж. ... ... ... таңдады. ДНҚ құрамын бұзатын басқа ұзынырақ толқындардың әсері Күннің энергия сәулелерін өлтіреді, ал басқа органикалық заттардың қорғаныс ... ... ... айналасында аз болады. Мұндайда ультракүлгін радиацияның қауіпті дозасы λ

Пән: География
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Озон мәселесі34 бет
Жер салығы – тұрақты не уақытша пайдалануға берілген жер телімі6 бет
Қазақстан Республикасындағы жер кадастрын нормативті - құқықтық реттеу10 бет
N-винилкапролактам негізіндегі сополимердің синтезі және сипаттамалары39 бет
XX-XXI ғасырдың суда, әуеде, жер бетінде болған ірі зілзалалары14 бет
«Көлік шинасының резина үгіндісінің мұнай битумының сипаттамаларына әсерін зерттеу»26 бет
Айырылымды дислокациялар және олардың жер бетінде көрінісі беруі7 бет
Алкидті лак-бояу материалдарының сипаттамалары және қасиеттері17 бет
Алматы қаласындағы "Алтын Кредит Банк" АҚ53 бет
Алматы қаласындағы ірі сейсмикалық қауіптер10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь