«Алматы қаласындағы жер беті озонының статистикалық сипаттамалары»


Кіріспе 3
1. Әдебиеттерге шолу 7
2. Алматы станцияның физика.географиялық жағдайы 24
2.1 Алматы станциясының физика.географиялық жағдайы 24
3. Алматы қаласындағы жер беті озонының статистикалық сипаттамалары 27
3.1 Жер беті озонының тәуліктік жүрісі 27
3.2 Жер беті озонының жылдық жүрісі 29
3.3 Жер беті озонының тербеліс ампитудасы 29
3.4 Жер беті озонының көп жылдық жүрісі 31
3.4.1 Жер беті озонының бақылау мерзімі бойынша көп жылдық жүрісі 31
3.5.Жер беті озонының метеошамаларға байланысы 34
3.6 Маршруттық мәліметтер бойынша Алматы қаласы территориясындағы жер беті озонының таралуы 37
Қорытынды 41
Пайдаланылған әдебиеттер 42
1. Гущин Г.П. Атмосферный озон. // Материалы 3 междувед. совещания по атмосферному озону 21-23 мая 1963 г. - 1965. – 115 с.
2. Александров Э.Л., Седунов Ю.С. Человек и стратосферный озон. – Л.: Гидрометеоиздат, 1979. – 104 с.
3. Звягинцев A.M., Иванова Н.С., Крученицкий Г.М., Кузнецова Н.Н., Лезина Е.А. Содержание озона над территорией Российской федерации в 2006 г. // Метеорология и гидрология. – 2007. - № 2.- 116 c.
4. Forster C, Stohl A., Wind P. and Benedictow A. Intercontinental air pollution transport. // Transboundary acidification, eulrophication and ground level ozone in Europe/ MSC-W status Report №1. Oslo. Norway. – 2005. - 49 p.
5. Айвазян С.А., Мхитарян В.С. Прикладная статистика и основы эконометрики. – М.: ЮНИТИ, 1998. – 203 с.
6. Генель Л.С., Галкин М.Л. Состояние и тенденции развития европейского рынка хладоносителей. // Холодильный бизнес. – 2006. - №12. – 23 с.
7. Данилов А.Д., Кароль И.Л. Атмосферный озон – сенсации и реальность. – Л.: Гидрометеоиздат, 1991. – 119 с.
8 Кокоин Г.А. Атмосферный озон. // Труды Всесоюзной конференции по атмосферному озону г Суздаль, окт. 1988г. - 1900. – 231 с.
9. Харчилава Д.Ф., Ломая О.В., Локапишвили М.Г. Научная оценка разрушения озонового слоя. // Глобальный проект исследований за озоном. – 1994. - №37.– 32 с.
10. Хргиан А.Х. Физика атмосферного озона. – Л.: Гидрометеоиздат, 1973. – 292 с.
11. Климатологический справочник СССР. История и физико-географическое описание метеорологических станций и постов. – Алматы: Гидрометеорологическая обсерватория, 1968. - Вып. 18. – 545 с.

Пән: География
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге


Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі

әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті




_____________Кафедра меңгерушісі______________Абдрахимов Р.Г.


КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы:
5В061200 - мамандығы бойынша
Орындаған Несіпбек Ж.Е.
Ғылыми жетекшісі
аға оқытушы Мұңайтпасова А.Н..
Норма бақылаушы Утепова А.Д.





Алматы, 2015
Мазмұны

б.
Кіріспе
3
1. Әдебиеттерге шолу
7
2. Алматы станцияның физика-географиялық жағдайы
24
2.1 Алматы станциясының физика-географиялық жағдайы
24
3. Алматы қаласындағы жер беті озонының статистикалық сипаттамалары
27
3.1 Жер беті озонының тәуліктік жүрісі
27
3.2 Жер беті озонының жылдық жүрісі
29
3.3 Жер беті озонының тербеліс ампитудасы
29
3.4 Жер беті озонының көп жылдық жүрісі
31
3.4.1 Жер беті озонының бақылау мерзімі бойынша көп жылдық жүрісі
31
3.5.Жер беті озонының метеошамаларға байланысы
34
3.6 Маршруттық мәліметтер бойынша Алматы қаласы территориясындағы жер беті озонының таралуы
37
Қорытынды
41
Пайдаланылған әдебиеттер
42



























Кіріспе


Біздің өмір сүріп отырған Жер планетасындағы озон қабаты 15 километрден бастап 100 километр биіктікке дейін жетеді. Алайда, 50 километрден ары қарайғы бөлігінде озонның мөлшері тым аз, шамамен 0,001 %. Озон қабатынсыз жердегі тіршілік қазіргі біз көріп отырғандай болмайды. Озон қабаты ұстап қалатын күннің ультра-күлгін сәулелері жер бетіне тікелей өтіп кететін болса, онда тереңдігі 10 метрден асатын суларда ғана тіршілік етуге болар еді. Себебі, он метр тереңдікте ультра-күлгін сәулелердің кері әсері болмайды. Зерттеуші ғалымдар ауаға шығарылатын зиянды да улы газдардың азаюы нәтижесінде атмосфераның озон қабаты қалпына түсе бастаған сыңай байқатып отыр. Бірақ озон қабаты өзінің 1980-інші жылғы деңгейінде тұрақтай қоймас деп ескертеді ғалымдар. Жерді күннің зиянды сәулелерінен қорғайтын озон қабаты - құрамында хлор мен бромы бар аэрозоль және мұздатқыш жабдықтарда қолданатын сұйық газдардың әсерінен жұқарады.
Озон қабатының қалыңдығын есептейтін бірлік -- Добсон бірлігі (ағылшынша: Dobson Unite) DU. Ол былайша есептеледі: 100 DU = 1 милиметр, яғни, 100 Добсон бірлігі молекулалық қабаттың қалыңдығының 1 милиметрге тең екендігін көрсетеді. Озон қабатының орналасуы мен ондағы процесстер Озон қабаты -- стратосфераның бір бөлігі. Ол -- озоносфера қабаты, 15 - 50 километр биіктікте болады. Экватордан полюстерге қарай озон қабаты қалыңдап отырады. Бұл қабатта энергияға бай күннің ультра-күлгін сәулелері O2 формасындағы оттегіні O3 формалы озотқа айналдырады (3 O2 --> 2 O3). Ультра-күлгін сәулелердің толқын ұзындықтарына байланысты (175 -- 200 нанометр, кейде 242 нанометріне дейінгі аралықтағы толқын ұзындығы) кейде озоннан O2 формасындағы оттегі қайта түзіледі (2 O3 --> 3 O2). Аталған екі реакция (процесс) да ультра-күлгін сәулелердің энергиясының көмегімен іске асады. Озон қабатын үнемі екі процесс арқылы толықтырып тұратын цикл Озон-Оттегі циклі деп аталады. Озоннан оттегі, оттегіден озон түзетін химиялық рефкцияны 1930 жылы Сидней Чэпман ұсынды. Соның құрметіне Чэпман механизмі деп аталады. Озон қабатының ең тығыз бөлігі 20 - 25 километр биіктікте орналасса, көлемі ең үлкен бөлігі 40 километр биіктікте орналасады. Егер бүкіл озон қорын жинап алып жердегі қалыпты жағдайдағы қысыммен қысатын болсақ, онда небары 3-4 милиметр болатын жіңішке қабатты озон түзілетін еді (экватор маңында жұқа, полюстерде қалың қабат болады). Басқа да ауа қабаттарындағы газдармен салыстырсақ (мысалы, оттегі мен азот), олардың сығылғандағы биіктігі 8 километр болар еді. Озон қабатының тарихы Осыдан 3,5 милиард жыл бұрын Жер планетасының атмосферасында оттегі (O2) мүлдем болмаған. Жер бетінде жасыл өсімдіктер, балдырлар және Цианобактериялардың (жасыл балдырлы бактериялар) күн сәулесін пайдалана отырып судан электрондарды алуы кезінде молекулалы оттегі (O2) мен сутегі йондарын (H+) бөліп отырған (Судың фотолизі). Фотосинтездің кең тараған бұл түрін оттегінің түзілуіне байланысты Оксигенді фотосинтез деп атаймыз. Түзілген оттегі атомдары алғашында судағы металл-йондарын, әсіресе, Fe2+ йонын оксидтеді. Кейіннен барып оттегі аспанға көтеріледі. Жоғарыда аталған процесстің арқасында аспанның стратосфера қабатында оттегі қабаты түзіліп, күннің ультра-күлгін сәулелерінен бөлінетін энергияның қатысуымен озон түзілді. Тарихи деректер бойынша озон қабатын ашқан Шарль Фабри (Charles Fabry) және Анри Буиссон (Henri Buisson) атты екі француз ғалымдары болған. Олар 1913 жылы ультра-күлгін сәуле арқылы спектроскопиялық өлшеулер жүргізу арқылы атмосфераның жоғарғы бөлігіндегі озон қабатын ашқан. 1994 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) Бас Ассамблеясы 16-қыркүйек күнін >>Халықаралық Озон қабатын қорғау күні>> етіп бекітті. Озон қабатының қызметі Жерде озонның 6 - 10 % концентрациясы бар, аз мөлшерде болғандықтан тіршілік етушілерге зияны жоқ. Ал былайынша, озон өте активті газ. Айналасындағы тіршілік иелеріне зияны тиеді. Негізінде, озонның орташа концентрация мөлшері 8 милилитр/метр³ болады. Озон қабатының басты қызметі -- күн сәулесіндегі зиянды ультра-күлгін сәулелерді жер бетіне жібермей, өзінің бойына сіңіріп ұстап қалу. Осылайша жер бетіндегі тіршілік иелері күннің кері әсерлерінен қорғалады. Озон тесігі Егер атмосферадағы озон қабатының белгілі бір аймағындағы озонның дефициттік мөлшері 30 % - дан асса, онда ол жерде Озон тесігі бар деп саналады. Антропогендік әрекеттер озонды жоюға әкеліп соғады. Адам баласының абайсыздығына байланысты озон қабаты ұзақ уақыттан бері жұқарып барады. Оның жұқаруының негізгі себептері мыналар:
1) ғарыш кемелерін ұшыру салдарынан озон қабаты тесіледі. Жыртылған тесіктер ұзақ уақыт бойы бірқалыпты тұра береді;
2) 12 - 16 шақырым биіктікте ұшатын ұшақтар да озон қабатына қауіп төндіреді. Керісінше, 12 шақырымнан төменде ұшатындары озон қабатының қалыптасуына септігін тигізеді;
3) атмосфераға фреондардың тасталуы;
Озон қабатының тесілуіне ең үлкен қауіп тигізетін хлор мен оның судағы қоспасы. Хлордың көп бөлігі атмосфераға фреондардың ыдырауы арқылы тарайды. Ол әкеп соғады. Сондықтан хордың бір атомы көп озонды құртуға қызмет етеді. Оның қоспасы ауада 50 - 120 жылға дейін сақталып тұрады. Фреон бөлме температурасында көлемін көбейтетіндіктен, аэрозоль ретінде пайдаланып келеді. Озон қабатының тесілуінен адам баласы ісік ауруына шалдығады екен. Сонымен қатар тері ісігі, көз ауруларын қоздырып, егістік алқаптарына зақым келтіреді. Әлемде индустрия мен түрлі экологиялық зияны бар салалар қарқынды дамыған сайын атмосфераның озон қабатына тиіп жатқан зиянды әсерлер көп. Озон қабаты жұқарып, тіпті, кей жерлерде озон тесіктері пайда болды. Бұл дегеніміз сол тесік пайда болған аймаққа және жердегі тіршілік үшін қауіп төнгендігін білдіреді. Озон қабатының тесілуіне адамдардың ықпалы қатты әсер етеді. Мысалыға, егінді алқапта пайдаланатын химиялық тыңайтқыштар, дыбыстан да жылдам ұшақтар мен ғарышқа ұшырылатын зымырандардың атмосфераға бөліп шығаратын улы газдары, фреондар (түссіз, иіссіз газдар мен сұйықтықтар) және ядролық жарылыстар озон қабатын жұқартатын басты факторлар. Одан басқа химиялық белсенді газдардың әсерінен де озон қабаты зақымдалады. Оған мысал: Азоттың әсерінен озонның ыдырау циклі О3 + NO --> NO2 + О2 Оттегінің әсерінен озонның ыдырау циклі О3 + O --> 2О2 Сутегінің әсерінен озонның ыдырау циклі ОН + О3 --> НО2 + О2, НО2 + О3 -->ОН + 2О2 Хлордың әсерінен озонның ыдырау циклі Cl + O3 --> ClO + O2 Сондай-ақ, метан мен этан газдарынан түзілетін Хлор-фтор-карбоны органикалық қосылысы катализдік эффект арқылы түнгі уақыттарда озон концентрациясын азайтып, O2 концентрациясын көбейтеді. Мұндай жағдайлар ұзақ уақыттық поляр түндері кезінде жиі байқалады. Соңы озонның тесілуіне әкеп соғады. Поляр түндері аяқталған кезде күн озон қабатының тесілген бөлігі арқылы өзінің зиянды сәулелерін өткізеді. Ал бұл дегеніміз тері рагы аурулары мен көз ауруларын тудырады және ағзадағы иммунды жүйе бұзылады.
1985 жылы ағылшын ғалымдары 1980 жылдан бері әр жылдың көктемінде Антарктиданың аспанында озон мөлшерінің азайып отырғандығын дәлелдейтін мақала жариялады. Бұл тақырыптыжурналистар қауымы >>Антарктиданың төбесіндегі Озон тесігі>> атты сенсацияға айналдырып жіберді. Антарктида аспанындағы озон қабатының жұқарып, тесілуінің басты себебі ретінде Жер стратосферасындағы хлор тотығы мен озонды зақымдағыш заттар мөлшерінің күрт артуы аталады. 90 - жылдардың бірінші жартысындағы озон қабатының жұқаруы 15 милион шаршы километр (32 - 63 күн бойы сақталған) болса, 1995 жылы бұл көрсеткіш 20 милион шаршы километрденн асып түсіп, 71 күн бойы осы қалпында болды. 1999 жылдың соңындағы ақпаратта озон тесігінің 25 милион шаршы километр. болғандығы айтылады. Оның жердегі өлшемі Жаңа Зеландияның жағалауына дейін жеткен. 2000 жылы Жаңа Зеландиялық ғалымдар Антарктидадағы озон тесігінің ауданы 29,5320 милион шаршы километр болғандығы жайлы мәлімдеді. Тесілген озон аумағынан өтетін күннің зиянды сәулелері Чилидің Пунта - Аренас қаласына түскен. Одан кейінгі кезектерде Аргентина, Австралия қауіпке жақын болды. Озон қабатын қорғау Озон қабатын қорғау шаралары алғаш рет озон қабатындағы зиянды заттардың табылғандығы жайлы мәлім болғаннан бері қолға алынып келеді. Бірақ алғашқы кезде белсенді түрде жұмстар жасалынбады. 1985 жылы озон тесігі табылған кезден бастап озон қабатын қорғау мәселесі әлемдік қауымдастықта басымдыққа ие болды. Вена конвенциясы 1985 жылы 22 наурызда Вена конвенциясы қабылданды. Қатысушы елдер жүйелі және негізгі зертеулер жүргізу мен озон қабатын қорғау үшін озонды құртатын зиянды заттарды қадағалау жайлы келісімге келді. Монреаль протоколы 1987 жылы 16 қыркүйекте Монреаль протоколы қабылданды. Протоколға кейннен жаңадан өзгерістер енгізіліп отырды. Осы протоколдың арқасында 2050 жылға дейінгі озонқабатын қорғау іс - шаралары пысықталды. Монреаль протоколынан кейін өндірістік технология саласында біраз өзгерістер болып, 1986 жылы әлемдегі Хлор - фтор - карбоны органикалық қосылысының мөлшері 1100000 тонна болған болса, 2001 жылы бұл көрсеткіш небары 110 000 тоннаға жеткен. Қазіргі кезде атмосфераның төменгі қабатындағы озонды жоятын улы заттардың мөлшері азайып келеді. Алдағы уақыттарды жоғарғы қабаттағы, стратосферадағы, зиянды заттар азая бастайды. Егер осы бағыттағы шаралар жалғасын табатын болса, ғалымдардың болжауынша 2060 жылға қарай озон қабатының күйі (қалыңдығы) бастапқы қалпына келеді екен. Қорытынды Озон қабатының шығу тарихынан бастап бүгінгі күнге дейінгі жағдайына қарап отырып, оның әр уақытта әр түрлі болатындығын аңғаруға болады. Және соңғы ғасырдағы техника мен технологияның, ауыл шаруашылығы мен көлік қозғалыстарының күрт артуы тек қана ғаламдық жаппай жылынуды ғана емес, сонымен бірге көзге көріне бермейтін табиғи апаттарды да тудырып отыр. Солардың бірі жоғарыда толық тоқталып өткен озон қабаты мен оның жұқарып, тесілу процестері. Осыдан 25 - 30 жылдай бұрын бастау алған озон қабатын қорғау шараларының нәтижелері бүгіндері көрініп жатыр. Оң нәтижелер баршылық. Адамзат техникалық дамумен ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Озон мәселесі34 бет
N-винилкапролактам негізіндегі сополимердің синтезі және сипаттамалары39 бет
XIX ғ. II жартысындағы Түркістан қаласындағы отарлық билік жүйесінің қалыптасуы мен қызметі69 бет
XX-XXI ғасырдың суда, әуеде, жер бетінде болған ірі зілзалалары14 бет
«Бақылаудың статистикалық әдістері» пәннің оқу-әдістемелік комплексі45 бет
«Көлік шинасының резина үгіндісінің мұнай битумының сипаттамаларына әсерін зерттеу»26 бет
Автокөліктің қысқаша сипаттамалары25 бет
АЙНАЛУ ДЕНЕЛЕРІНІҢ БЕТІ ЖӘНЕ КӨЛЕМІ22 бет
Айырылымды дислокациялар және олардың жер бетінде көрінісі беруі7 бет
Алкидті лак-бояу материалдарының сипаттамалары және қасиеттері17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь