Бағалы қағаздар нарығы жайлы

1. Бағалы қаздар туралы түсінік және түрлері
2. Бағалы қағаздар нарығын реттеу
3. Бағалы қағаздар нарығының даму болашағы
Қорытынды
Қолданған әдебиеттер тізімі
Бағалы қағаздар орта ғасырдан бері қолданыла бастады. Бағалы қағаздар шығара отырып олардан шығатын ақшаларды пайдалануға болады. Бағалы қағаздар рыногы банктің кредит жүйесін толықтырады. Бағалы қағаздар рыногының маңызды бөлігі ақша рыногы болып табылады. Барлық рыноктар сияқты бағалы қағаздар сұраныс пен ұсынысқа таңдау бағасына тәуелді, яғни бағалы қағаздар рыногы сату, сатып алумен байланысты экономикалық қатынастар жүйесін құрайды.
Бағалы қағаздардың бұл түрі Қазақстан Республикасының Ұлттық банк мемлекетімен эмитенттелінетін бағалы қағаз болып табылады. Үкімет өз атынан бағағалы қағаздардың бұл түрін шығара отырып, Республикалық бюджеттің тапшылығын қарастыру мен инфляцияны болдырмау жағын қарастырады. Осыған сәйкес Ұлттық банк мекемесі айналымдағы ақша қаражаттарының қозғалысын реттеуді көздейді. Бағалы қағаздар нарығы экономикалық жүйеде ауқымды орын алады. Қазіргі уақытта, барлық дүниежүзінде болып жатқан келеңсіз банктік үрдістің салдарынан, бағалы қағаз нарығына аса көңіл аударуына әкелді. Бұған, бағалы қағаздардың банктік өнімдерге бәсекелес құрал ретінде болуы да септігін тигізді.
Бағалы қағаздар нарығы арқылы бос капиталдың бір аядан, капиталға қажеттілік туатын екінші аяға аудару арқылы, мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік сұрақтарды шешуге көмектесетін жүйе болып табылады. Осыдан, бағалы қағаздар нарығының мәнін түсінуге болады. Нарықтың мақсаты – капиталды шоғырландыра отырып, өндіріске, өндірістік емес салаларға ақша-қаражаттарды бөлу. Бағалы қағаздар нарығының ерекшелігі – бұл банктік өнімге бәсекелес құралдарды шығару және халықтың, компания, қаржылық ұйымдардың жинақтарын нарық салаларына бөлу ретінде танылады.
1. Берденов Қ. Қазақстан мемлекет ретінде қалыптасуы мен экономиканың дамуы. – Алматы, 1998 ж.
2. Назарбаев Н.Ә., Қазақстан-2030, Қазақстан халқына жолдауы
Сахариев С.с., Сахариева А.С., Әлем экономикасы, оқулық 1 бөлім,2003
3 Ихданов Ж.О., Орманбеков Ә.О., Экономиканы мемлекеттік реттеудің өзекті мәселелері 2002 202 б.
4 Сахариев С.с., Сахариева А.С., Әлем экономикасы, оқулық 2 бөлім,2003
5 Ақша,несие,банктер. Оқулық Алматы-2001ж. 186б.
6.А.С.Мақыш. «Коммерциялық банктер және банктік операциялар». Алматы 2003 ж.-26-27б
7. А.С.Мақыш. «Ақша айналысы және несие». Алматы 2003 ж.-19б
8.Есіркепова А. Қазақстан экономикасын басқару негіздері. Алматы 2004 ж.
9. Сейітқасымов Ғ.С. “Ақша, несие, банктер”. Алматы 2001 ж.-81б
10. Тұраров Н. С. Ақша-несие саясаты // Саясат. – 2006, №7.
11. Самрат Ж. Бәсекеге қабілетті болу – стратегиялық мақсат // Егемен Қазақстан. – 2006, №19.
12.Кенжеғозин М. Қазақстан экономикасы: басымдықтар мен проблемалар // Егемен Қазақстан. – 2006, №20.
13. Мұхамбетова З. С. Аймақтың ақша-несие саясаты // Аль-Пари. – 2003, №1.-21-25б
14.Лаврушкина О. М. Деньги, кредиты, банки. Москва: «Финансы и статистика», 1999ж.-18б
15. «ҚР-дағы Ұлттық банк туралы» ҚР Заңы. 31.03. 1995ж.
16. «ҚР-дағы банктер және банктік қызмет туралы» ҚР Заңы. 30.08. 1995ж.
        
        Жоспар 
* Бағалы қаздар туралы түсінік және түрлері
* Бағалы қағаздар нарығын реттеу
* Бағалы қағаздар нарығының даму ... ... ...
1 ... қағаздар туралы түсінік және түрлері
Бағалы қағаздар орта ғасырдан бері қолданыла бастады. Бағалы қағаздар шығара отырып олардан шығатын ақшаларды ... ... ... ... ... банктің кредит жүйесін толықтырады. Бағалы қағаздар рыногының маңызды бөлігі ақша рыногы болып табылады. Барлық рыноктар сияқты бағалы ... ... пен ... таңдау бағасына тәуелді, яғни бағалы қағаздар рыногы сату, сатып алумен ... ... ... ... құрайды.
Бағалы қағаздардың бұл түрі Қазақстан Республикасының Ұлттық банк мемлекетімен эмитенттелінетін бағалы қағаз болып табылады. ... өз ... ... ... бұл түрін шығара отырып, Республикалық бюджеттің тапшылығын қарастыру мен инфляцияны болдырмау жағын қарастырады. Осыған сәйкес Ұлттық банк мекемесі айналымдағы ақша ... ... ... ... ... ... нарығы экономикалық жүйеде ауқымды орын алады. Қазіргі уақытта, барлық дүниежүзінде болып жатқан келеңсіз банктік ... ... ... қағаз нарығына аса көңіл аударуына әкелді. Бұған, бағалы қағаздардың банктік өнімдерге бәсекелес құрал ретінде болуы да септігін тигізді.
Бағалы ... ... ... бос капиталдың бір аядан, капиталға қажеттілік туатын екінші аяға аудару арқылы, мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік сұрақтарды шешуге көмектесетін жүйе ... ... ... ... ... ... мәнін түсінуге болады. Нарықтың мақсаты - капиталды шоғырландыра отырып, өндіріске, өндірістік емес салаларға ақша-қаражаттарды бөлу. Бағалы қағаздар ... ... - бұл ... ... ... құралдарды шығару және халықтың, компания, қаржылық ұйымдардың жинақтарын нарық салаларына бөлу ретінде ... ... ... ... ... ... 2 ... шешіледі:
* сатушылар мен сатып алушыларды кездестіре отырып, олардың ... ... ... ... ... ... пен ұсыныстың тепе-теңдігі жүргізіледі.
Қазіргі техника мен телекоммуникациялардың дамуы капиталдың бір ұлттық нарықтан екінші нарыққа жедел түрде ... ... ... Алайда, бұл тек артықшылық ретінде ғана емес, сондай-ақ кемшілік ретінде қарастырылады. Себебі, ... ... ... ... ... ... нәтижесінде ұлттық бағалы қағаздар нарығы тұрақсыз жағдайға әкелуі мүмкін.
Екінші ... ... ... жеке ... нарықтардың өзара бәсекелесі артады. Батыс экономистердің пікірінше, соңғы он жылдықтарда дамушы мемлекеттерде инвестициялық ресурстарға ... ... ... Бірақ, инвестицияланатын капитал көлемі әлемдік экономиканың қажеттілігінен төмен сипат алады1.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ұзақ ... ... өсуді қамтамасыз ету болып табылады. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, экономиканың нақты секторларына ауқымды ... ... ... және оларды тиімді пайдалану механизмін ұйымдастыру арқылы бұл мақсатқа жетуге болады.
Осыдан, Қазақстан ... ... ... ... рөлі артады. Бағалы қағаздар нарығы республиканың экономикасына шағын инвесторлардың қаражаттарын ... ... ... ... ... ... ... инфляциялық емес әдіс болып есептеледі.
Қазақстан Республикасы бағалы қағаздар нарығының ... ... ... Кейбір элементтер бойынша даму серпіні де байқалады. Мысалға, ... ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады. Алайда, бағалы қағаздар нарығының негізгі бағыты жеткілікті деңгейде жүзеге ... ... ... ... шоғырланған қаражат өндіріс аясына жеткізілмейді. Оған келесідей бірқатар себептер бар:
* бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ... ... ... ал ... бөлу бағыты - несие;
* ірі инвесторлар ретінде жинақтаушы зейнетақы қорлары болып табылады, ал мемлекеттік талаптарға сәйкес қорлар өндіріске ... ... ... ... себептерге байланысты, өндірістік салаларға бағалы қағаз арқылы қаражат жұмсау мәселесі туындайды. Зейнетақы қорлары және банктердің бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... ... ... бөлу бірнеше сатылардан тұрады. Ал, бұл қаржы ресурстардың қымбаттылығына әкеледі. Сондықтан да, корпоративтік эмитенттер бағалы қағаздарды шығаруға қызығушылық танытпайды.
Ішкі ... ... ... ... ... бар ... жатқызылады. Экономиканың нақты секторларына инвестицияны тартуды қамтамасыз ету үшін, сонымен қатар, қаржы дағдарысын алдын-алу үшін ... ... ... ... ... ... ... нарығының қызмет ету механизмін зерттеу;
* бағалы қағаздар нарығының дамуын тежейтін себептерді анықтау;
* бағалы қағаздар нарығының тиімді дамуына әсер ... ... әсер ету ... ... ... бағалы қағаздар нарығын мемлекеттік реттеудің маңыздылығын, қажеттілігін байқауға болады. Қазақстан Республикасы мемлекеттік реттеу органдары республиканың даму ... ... ... ... ... қызметін ҚР Қаржы министрлігі атқарған. Кейіннен, Қазақстан Республикасы бағалы қағаздар жөніндегі Ұлттық комиссиясына қызметті аударған болатын. Бірақ, ... ... 2001 - 2004 ... ... ҚР ... ... ... қағаздар нарығын реттеу органы ретінде өз жұмысын атқарған болатын. Тек, 2004 жылдан бастап, Қазақстан Республикасы ... ... және ... ... ... ... мен реттеу Агенттігі бағалы қағаздар нарығының жаңадан құрылған реттеуші орган ретінде ... ... ... мемлекеттік реттеу әр түрлі мағынада қарастырылады.
Тар мағынада, бағалы қағаздар нарығын мемлекеттік реттеу - бұл ... ... ... ... ету кемшіліктерін жою және қалыпты инвестициялық климатты қалыптастыру ... ... ... әсер ету ... ... ... табылады.
Кең мағынада, бағалы қағадар нарығын мемлекеттік реттеу - бұл нарықтың ары қарай дамуына, ... ... ... ... ... ... аймақтың, кәсіпкерлік құрылымдардың, халықтың экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған, ... ... іске ... заңнамалық, атқарушы, ынталандырушы және бақылау сипатындағы шаралар жиынтығы2.
Мемлекеттік реттеудің негізгі мақсаты ретінде ... ... ... ... ... ету, ... экономикалық өсуіне мүмкіндік беретін ұлттық реттеу үлгіні жасау болып саналады.
Бағалы қағаздар нарығының мемлекеттік реттеу - көп ... ... Ол ... ... ... пен ... сәйкес, құқықтық, әкімшілдік, экономикалық, техникалық және басқа да әдістер жиынтығы арқылы ... ... ... ... әсер ететін механизм. Реттеу жүйесі осы аядағы мемлекеттік саясаттың маңызды құралына жатқызылады.
Мемлекеттік реттеу бағалы қағаздар нарығында келесідей жіктелімнен ... ... ... ... ... қызмет түріне байланысты.
Бағалы қағаз түріне байланысты мемлекеттік реттеудің әр ... ... ... Олар - ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздар, туынды бағалы қағаздар нарығындағы мемлекеттік ... ... ... ... ... және ... ... мемлекеттік реттеуге жіктелінеді.
Мемлекеттік реттеудің формаларына тікелей және жанама реттеу болып бөлінеді. Тікелей немесе әкімшілдік реттеу келесі ... ... ... ... ... субъектілер қызметінің талаптарын бекітетін құқықтық актілерді шығару;
* эмиссиялық бағалы қағаздардың шығарылымын тіркеу және эмитенттердің шарттар мен ... ... ... ... ... ... нарығы кәсіби қатысушылардың қызметін лицензиялау;
* қор биржа және биржадан тыс нарықтағы бағалы қағаздармен сауда-саттық жүргізетін ұйымдардың қызметтерін лицензиялау;
* ... ... ... ... ... қорғау жүйесін құру және эмитенттер мен кәсіби ... ... ... ... жасау;
* бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушылар қызметін бақылау және бағалы қағаздар нарығын реттейтін заңнамалық бұзушылық кезінде сәйкесінше санкцияларды қолдану;
* бағалы ... ... ... ... біліктілігін жоғарлату бойынша жүйені ұйымдастыру3.
Тікелей реттеумен қатар, жанама әдістерді қолдану ... ... бірі ... ... ... әр ... ... бір-біріне байланысты. Бір санатқа әсер ету, екінші ... ... ... ... ... реттеу немесе экономикалық реттеу экономикалық жүйедегі тұтқалар арқылы жүзеге асырылады. Экономикалық тұтқаларға жатқызылады:
* мемлекеттің салық ... ақша ... ... ... мемлекеттік меншік және ресурстар;
* сыртқы экономикалық саясат.
Аталған құралдар, тұтқалар ... ... ... ... бағытта жүргізуге мүмкіндік береді.
Жіктелім, формаларымен қатар, мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... қағаздар нарығын рестрикциялық мемлекеттік реттеу міндетті ережелер мен талаптар негізінде, мәмілелерді тіркеу үрдісін жетілдіруге бағытталған, ... ... ... жиынтығы ретінде анықталады.
Бағалы қағаздар нарығын ынталандырушы мемлекеттік реттеу - анықталған, белгілі бір үрдістерді ... ... ... ... құралады. Ынталандырушы реттеуге мысал ретінде, халық арасында ... ... ... ... ... ... ... атап өтуге болады. Бұл бағыт арқылы ішкі инвестициялық ресурстарға деген ұсыныстың жоғарлауына әкеліп, бағалы қағаздар нарығының дамуына септігін ... ... ... ... ... ... тиімді реттеу нарықтың макроэкономикалық көрсеткіштерін талдау және олардың қоғамдық өндіріс, баға өзгерісі және ... да ... ... анықтау маңызды сұрақтардың бірі. Сондықтан да, бағалы қағаздар нарығының ... ... ... бағалау, несие нарығымен, бюджет жағдайы және басқа да макроэкономикалық көрсеткіштермен өзара ... ... ... ... даму ... ... түрде жариялауы қажет.
Бағалы қағаз нарығының жағдайын және оның даму қарқынын келесі көрсеткіштер тобы анықтайды:
* Бағалы қағаздың ... мен ... ... бағалы қағаз нарығының субъектілер қызметін, бағалы қағаз нарығындағы ... ... ... ... ... ... ... нарығының құрылған және қызмет ететін техникалық инфрақұрылымның болуы.
* Өз мүшелерінің қызметін өзін-өзі реттеу ұйымы реттейтін, ал өзін-өзі ... ... ... ... ... ... кәсіби қатысушылардың қызметін реттеу жүйесінің болуы жатады.
Сонымен, өзін-өзі ... және ... ... ... ... нарықтың тиімді дамуына әсер етуші күш ретінде танылады. Өзін-өзі реттеу жүйесі Қазақстанда онша дамымаған. Іс-әрекет ететін өзін-өзі реттеу ұйымы ... ... қор ... ... ... ... қор биржаның бағыты негізінен ұйымдастырушылық сипат алады. Қазақстанда 2 өзін-өзі реттеу ұйымы бар деп жарияланады. Оларға, ... ... ... ... және ... ... ассоциациясын жатқызады. Бірақ, нарыққа әсер ету жағынан қарастырсақ, олар негізінен ақпараттық-кеңес берушілік органдар ретінде қызмет атқарады. Сондықтан да, ... ... ... ... ... деп ... ... бағалы қағаз нарығының дамуының стратегиялық мақсаттарын анықтауда, экономиканың даму болашағының мақсаттары мен қағидаларын, сондай-ақ экономикалық-әлеуметтік факторларды ескеру ... ... ... бағалы қағаздар нарығын мемлекеттік реттеу белсенді сипатта болуы шарт. ... ... ... ... ... ... ... жағдайларды құруға, нақты экономикаға инвестицияларды тартуға бағытталуы керек.
Бағалы қағаздар нарығын дамытудың стратегиялық міндеттерін айқындау кезінде негізгі шарт - бұл ... ... ... ... ... ... ... іздеу. Себебі, әр түрлі елдерде бағалы қағаз ... ... да әр ... Бір елде, негізінен мемлекеттік бағалы қағаз орын алып, мемлекеттің рөлін артуға ... ... ... корпоративтік бағалы қағаздар аса ауқымды орын алуы мүмкін. Әр ... өз ... ... ... қағаз нарығы да бір-бірінен ажыратылады.
Қазіргі қазақстандық тәжірибеде, бағалы қағаз нарығы ... ... сату мен ... алу орын ... ... Сондықтан да, тиімді бағалы қағаз нарығын құруда бағалы қағаздардың максималды өтімділігін қамтамасыз ... ... ... Бағалы қағаздардың максималды өтімділігі ретінде сандық көрсеткіштер арқылы анықталады, яғни ... ... ... ... ... ... ... қағаздардың саны, мәміле жасау жылдамдығы, инвесторлар саны және т.б. көрсеткіштер. Бірақ, бұл бағыт бағалы қағаз нарығының дұрыс құрылған механизм ... ғана ... ... ... Әр ... себептерге байланысты, Қазақстан осы бағытқа әлі жетпеген.
Қазақстан жағдайында, бағалы қағаз нарығы ... ... ... ... - ... ... ... тарту мен қайта бөлу арқылы, ішкі инвестициялық белсенділікті ынталандыру мен республиканың әлемдік деңгейде ... ... ... құру болып табылады. Тактикалық шаралар негізінде, интраверттік нарықтан, яғни өз ... ... ... ... яғни ... нақты сектордың қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталуы жөн. Мұнда, бір жағынан, нарық инвесторларға максималды түрде ашық ... ... ... ... ... ... ... ретінде өзекті болуы тиіс.
Жеке ішкі инвесторлардың мүдделерін қорғау мемлекеттік ... ... ... бірі болуы керек. Олардың қызығушылықтарына сай, нарықтық механизм құрылуы жөн. Отандық бағалы қағаз нарығына әр ... ... ... ... мемлекет пен жеке инвесторлардың мүдделерін қорғайтын, ... ... ... ... ... туғызады.
Экономикалық тұрғыдан алған, мемлекеттің бағалы қағаздар нарығындағы қызығушылықтар, ең алдымен, осы нарықтың ... және ... ... ... етумен байланысты, яғни жинақ және инвестиция ағындары арасында тепе-теңдікті ... ... жөн5. ... отандық экономикада нарықтық өзгерістер аяқталмағандықтан, мемлекет бағалы қағаздар нарығында қосымша міндеттерді шешуі қажет. Олар: мемлекет иелігіндегі корпоративтік ... ... ... ... ету; болашақта елдің бәсекеге қабілеттілігін анықтайтын экономиканың ... ... ... ... ... жүзеге асыру.
Қарастырылған сұрақтарды шешіп қана қоймай, сондай-ақ жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ... әкеледі. Ал, бағалы қағаздар нарығының дамуы мемлекеттің экономикалық-әлеуметтік ... ... ... ... ұзақ, орта мерзімге бекіткен стратегиялық мақсатқа жетуге көмектесуге мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасында іс жүзінде акция, облигация және ... ... ... ... ... капиталды таратуды көздейтін заңды тұлғалар эмитент деп аталады және ... ... олар ... ... иемденушілердің (сатып алушылардың) алдында белгілі бір жағдайда борышты (міндетті) болып табылады.
Эмитенттің кім болғанына байланысты бағалы қағаздар төмендегідей үш ... ...
- ... ... ... бағалы қағаздар - бағалы қағаздардың бұл түрі Қазақсатан Республикасының заң актілеріне мемлекеттік сыртқы және ішкі ... ... ... ... Сонымен қатар бағалы қағаздардың бұл түрі Қазақстан Республикасының Ұлттық банк мемлекетімен ... ... ... ... ... ... өз ... бағағалы қағаздардың бұл түрін шығара отырып, Республикалық бюджеттің тапшылығын қарастыру мен ... ... ... ... Осыған сәйкес Ұлттық банк мекемесі айналымдағы ақша қаражаттарының қозғалысын реттеуді көздейді. Мемлекеттік бағалы қағаздардың мынадай түрлері бар:
- ... ... ... ... қысқа мерзімді қазынашылық міндеттеме (МЕККАМ)
* Мемлекеттік орта ... ... ... ... бағалы қағаздар - бұл бағалы қағаздардың мұндай түрі жергілікті ... ... ... ... ... ... ... Бағалы қағаздардың бұл түрін шығарудағы басты мақсат - құрылыс, яғни емханалар салу үшін, бала бақшалар мен ... ... ... ... жағдайын жақсарту және тағы басқадай аймақтың әлеуметтік мәселелерін шешу болып табылады.
Корпоративтік бағалы қағаздар - ... мен ... заң ... ... ... ... жарғылық капиталын қалыптастыруға немесе шаруашылық қызыметін жүзеге асыру үшін шығарылатын бағалы қағаздарын ... ... ... деп ... Бағалы қағаздардың бұл түрін көп жағдайларда акционерлік қоғамдар шығарып және олар эмитент болып ... ... ... ... екі топқа бөлуге болады:
а) ақшалай бағалы қағаздар;
б) капиталды бағалы ... ... ... ... - ... ... ... білдіреді. Бағалы қағаздардың бұл түріне вексельдерді, депозиттік және жинақ сертификаттарын жатқызуға болады. Жалпы ақшалай бағалы ... ... бір рет қана ... Іс ... ақшалай бағалы қағаздар қысқа мерзімді болып келеді, яғни бір жылға дейінгі уақыт аралығында қолданылады.
Капиталды ... ... - ... мен ... қорын (капиталын) құру немесе оны ұлғайтуға байланысты шығарылады. Акция мен ... осы ... ... ... ... ... алынатын табысқы байланысты бағалы қағаздар мынадай екі топқа бөлінеді:
· ... ... ... ... ... қағаздар.
Қарыздық бағалы қағаздар - бағалы қағаздың бұл түрі ... ... ... ... ... ... пайыз көлемінде (процентімен) тиісті қарыздарын өтуге (төлеуге) міндетті. Қарыздық бағалы ... ... ... ... ... тағы ... бағалы қағаздар жатқызылады.
Инвестициялық бағалы қағаздар - бағалы қағаздың бұл түрі иемденуші активтің бір ... ... ... ... ... ... бұл түріне акцияны жатқызуға болады.
Бағалы қағаздар шығарылу ... ... ... екі түрге бөлінеді:
· қорлы бағалы қағаздар;
· ... ... ... ... ... қағаздар - мұндай бағалы қағаздар қор биржаларында айналысқан түсіеді және көп ... ... ... қағаздардың бұл түріне акциялар және облигациялар жатқызылады.
Саудалық бағалы қазаздар - ... ... бұл түрі ... бір ... ... сауда операциялары кезінде есеп айырысуға арналған.
Нарықтағы айналымдағы ерекшеліктеріне байланысты бағалы ... ... ... екіге бөлінеді:
· нарықтық бағалы қағаздар;
· ... емес ... ... ... ... қағаздар - мұндай бағалы қағаздар айналыста еркін сатылып немесе сатып ... емес ... ... - бұл ... ... ... ... - қолға еркін жүре бермейді, яғни олар екінші айналымға түсепейді.
Атқаратын қызметіне және ... ... ... ... ... үш ... бөлінеді:
· негізгі (акция, облигация);
· ... ... ... ... сертификаттар;
· туынды (варранттар, опциондар, фьючерстер, бондар тағы да басқалар)
Акция дегеніміз кәсіпорындар мен ... ... бір ... ... ... үшін ... салғандығын куәландыратын және иесіне акционерлік қоғамның пайдасының бір ... ... ... ... ... алуға құқылы беретін бағалы қағаз болып табылады. Акциялар ... ... ... ... береді. Кәсіпорындар мен ұйымдарды басқаруға қатысу құқығына сәйкес акциялар мынадай түрлерге бөлінеді:
· жәй ... ... бар ... ... ... - ... ... басқаруға құқық береді. Бір жәй акция ұйымның акционерлер жиналысында осы кәсіпорынға қатысты мәселелерді шешу ... бір ... ие бола ... Жәй ... үшін ... төлеу акционерлік қоғамның таза пайдасынан (толықтырғанан) кейін және артықшылығы бар акциялар бойынша ... ... ... ... бар акциялар - басқаруға қатысу құқығын бермей, әйтсе де олар иесіне тұрақты белгіленген мөлшерде ... алу ... ... яғни ... ... бір мөлшерде табыс әкеліп тұрады. Сонымен қатар артықшылығы бар акциялар ... таза ... ... ... бөлу кезінде немесе қоғамның жойылуы кезінде жәй акциялар мен салыстырғанда артықшылықққа ие болады.
Облигация дегеніміз оның ... ақша ... ... және оған ... ... ... осы ... қағаздың атауы (номиналды) құнына белгіленген пайызды (процентті) төлей отырып, өтеу ... ... ... ... болып табылады. Облигациялар сияқты кісіпорын үшін инвестицияның маңызды көзі болып ... ... ... ... - бұл ... ... қағаздарды сатып алу, еншілес және басқа кәсіпорындарға қаржылар салу, сондай-ақ вексель және басқа да ... ... ... ... ... мен ... ұзақ ... қарыз беруге арналған қаржылық салымдары.
Есепте каржылық салымдар қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді бо-лып ... Бір ... кем ... ... ... акциялар, облигациялар мен басқа бағалы қағаздарға қаржылық салымдар, сонымен қатар бір жылдан кем ... ... ... ... ... ... са-налады.
2. Бір жылдан артық мерзімге табыстар алу үшін оларды сақтау (ұстау) ниетпен бағалы қағаздарды сатып ... ... ... ... ... ... ... пайлық қорларына салымдар, бір жылдан артық мерзімге ... ... ... ұзақ ... қаржылық салымдар болып саналады.
Қаржылық салымдар құрамында ақша кұжаттары болып саналатын бағалы ... ... ... ... ... вексельдер және т.б. елеулі орын алады.
Акциялар кәсіпорынның даму ... оның ... ... ... ... және оған ... ... пайданың бір бөлігін алуға құқық береді.
Акциялар жай және артықшылығы бар (пұрсатты) болады.
Облигациялар да олардың ... ... ... куәландырады,бірақ оған белгілеп қойылған сыйақы алуға құқық береді. Егер ... ... ... ... ... ... және облигациялар бойынша сыйакыларды бір мезгілде төлеуге мүмкіндік бере алмаса, табыс алуға облигация иелерінің ерекше құқығы бар. Табыстың ... ... ... ... ... ... ... есебінен төленеді, ал акциялар (пұрсатты) бойынша - сол мақсат үшін құрылған арнайы қорлар есебінен төленеді.
Жинақ ... - бұл ... ... ... ... ақша каражаттары (депонирлеу) салынғаны туралы берілетін куәліктері. Бұл ... ... ... ақша ... ... ... ... және ол бойынша сыйақысын қоса алады. Әдеттегі жинақ щоттарынан мұның айырмашылығы клиентке кітапша емес банктің қарыз ... ... ... ... (куәлік) беріледі. Мұндай салымнан қаржыны белгілеп қойылған мерзімге жетпей алуға болады, бірақ бұл жағдайда айыппұл ... ... ... ... ... тек қана ... қағаз үлгіде болған және арнайы қағаз бланкілерінде баспа түрінде басылған.
Соңғы уақытта бағалы қағаздардың айналымы айтарлықтай көбеюіне ... ... ... есеп ... жазу ... ... ақпараттың әр түрлі сақтаушыларында (оның ішінде дискеталарда) жасала ... яғни ... ... емес ... ... ... Сондықтан, бағалы қағаздар нарығында бағалы қағаздармен қатар олардың орнын алмастырушылар да шығарылады, айналымда болады, жойылады. Бағалы кағаздың ... ... ... ... құқығын куәландыратын құжат - бағалы қағаз.
2. Бағалы қағаздар нарығын реттеу
Бағалы ... ... ... ... оған ... қатысушылардың іс-әрекетін және олардың арасындағы операцияларды тәртіпке келтіруге бағытталған қоғам өкілетінің қызметі. ... ... ... екі жақты - ішкі және сыртқы - реттеуге болады. Ішкіреттеу деген осы ұйымның, оның бөлімшелері мен қызметкерлерінің өз ... ... ... ... және т.б. ... ... ішкі нормативтік құжат талаптарын орындауы. Сыртқы реттеу деген осы ұйымның өз қызметінде мемлекеттің, басқа да ұйымдардың, халықаралық келісімдердің нормативтік ... ... ... ... ... нарығын тікелей немесе жанама түрде сауда-саттыққа барлык қатысушылардың - ... ... ... ... ... инфрақұрылымы ұйымдарының қызметін тәртіпке келтіретін уәкілетті ... ... ... Реттеудің түрлері:
:: мемлекеттік реттеу, онымен қызмет бабына реттеу функциясы кіретін ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушылардың өз ұйымдарының қызметін реттеуі. Жалпы ... ... ... ... ... өз ... қызметін бастауының ең алғашқы себебі бағалы кағаздар нарығынын кейбір іс-әрекеттеріне қалың бұқара топтарының қарсылығы болып табылады;
:: ... ... яғни ... ... пікір арқылы реттеу.
Таратып айтқанда, бағалы кағаздар нарығындағы ... ... ... ... ... ... қатысушылардың реттеу әрекеттерін жүргізуіне негізгі себепші болуы мүмкін.
Әлемдік тәжірибеде бағалы қағаздар нарығын мемлекеттік реттеу екі ... ... ... ... ... ... ... тікелей араласу, сонымен қатар іс-шаралар арқылы нарыққа жанама араласу.
Тікелей араласу шараларына ... ... ... ... нарығы мәселелері жөнінде заң шығаратын өкілетті органдардың ... осы ... ... ... ... органдарының қаулылары мен бұйрықтары;
:: бағалы ... ... ... жаңа ... ... ... ... өзгертетін басқа да мемлекеттік органдардың іс-шаралары. Негізінен бұл ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздардың кейбір түрлерінің айналысына шек крю ... оны ... ... ... ... және с.с. ... ... тетіктеріне мыналар жатады:
:: несие үшін процент мөлшерін өзгерту арқылы ... ақша ... және ... ... ... бақылау;
:: мемлекеттің салық саясаты;
:: депозиттерге, ... ... ... кепілдігі;
:: қарыз капиталы нарығына мемлекеттің ... ... ... ... орта және ұзақ мерзімді бағалы қағаздарды, мемлекеттік органдардың міндеттемелерін және с.с. ... ... ... пен ... арасында несие үшін тікелей бәсекенің тууы;
:: ... ... ... саясаты (шетел валютасы мен алтын операцияларын, ... ... ... және с.с. жұмыстарды реттеу);
:: мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... және с.с.) іс-шаралары.
Бағалы қағаздар нарығын реттеу мемлекеттік органдарға, не арнаулы ұйымға (бағалы қағаздар ... ... не ... ... не мемлекеттік (орталық) банкке жүктеледі. Мысалы, АҚШ-татиісті заңдарды шығарып, олардың орындалуын тексерумен конгрессте қүрылған бағалы қағаздар және кор ... ... ... ... ... бұл сұрактар Қаржы министрлігінде қаралады.
Реттеуші органдар инвесторлардың қаржьюын қорғауға ... ... үш ... ... ... шаруашылық субъектілері ретінде кызмет істейтін барлық бағалы қағаздар нарығына қатысушыларды, сонымен қатар, бағалы қағаздарға ... ... бар ... ... Тіркеуден өтетін барлық кандидаттар қаржы жөнінен белгілі бір талаптарға сай болуы ... яғни ... ... ... ... өз ... болғаны жөн. Инвесторлардың мүддесін қорғау мақсатында, әдетте, тіркеуші органдар тіркеуден өткізбеу құқығын алады.
Екіншіден, экономиканың барлық субъектілерін нақты хабарлармен ... ету. Ол ... ... ... ... мен оны ... ... анық та толық хабар беретін эмиссия проспектін ... ... ... Оған ... ала белгілі бір адамдар ғана біліп және тек солардың арасында орналастыратын жеке ... ... ... Одан ... ... ... ақпарат беттерінде үнемі қаржы есебін, фирманың басшы адамдары туралы өзгерістерді жариялап тұруға міндетті.
Үшіншіден, институционалдық ... ... ... ... ... және ондағы құқықтық тәртібін сақтау қызметімен де айналысады. Бұл органдардың өкілі заң бұзушылардың ... ... ... ... шара ... ... ... беруге құқығы бар. Ол үшін оларға мысалы, бағалы қағаздарға және ақша қаражатына тыйым салуға (арест), құжаттарын алуға және с.с. үлкен ... ... ... ... ... ... ең маңызды міндеттері:
:: нарыққа қатысушылардың кызмет етуіне нарык ережесіне сай жағдай жасау;
:: нарыққа ... ... ... ... ... және ... ... қорғау;
:: бағалы қағаздарға сұраныс пен ұсыныс негізінде ашық баға ... ... ... ету;
:: кәсіпкерлікті ынталандыратын тиімді нарықты ... және ... ... ... ... ... белгілі бір қоғамдық нәтижеге жеткізетін бағалы қағаздар нарығының ұлттық моделін (мысалы, экономикалық даму деңгейін көтеру, жұмыссыздық ... ... және т.б.) ... ... нарығын реттеудің мақсаты - бағалы қағаздармен келісімге келушілердің заңды мүдделері мен құқығын сақтауды қамтамасыз ету. Мемлекеттің мұндай ... ... ие ... ол ... қағаздар нарығында ең ірі эмитент (мемлекеттік карызды қаржыландыру), әрі инвестор (кәсіпорындар мен банктердің бағалы қағаздарындағы мемлекеттік акциялардың бумасы) ... ... ... ... ... ... нарығына қызмет көрсететін қаржы институттарының ісін бағыттау мен реттеу мемлекеттік органдарға жүктелген. Олардың ең ... - 1995 жылы ... ... сэйкес құралған Бағалы қағаздар жөніндегі Ұлттық комиссия.
Қор нарығын мемлекеттік реттеу органының негізгі ... ... ... ... қағаздар нарығын дамыту Бағдарламасын дайындау және орындау;
:: қор нарығын реттейтін заңдар мен нормативтік актілердің жобасын ... ... ... нарығын дамыту Бағдарламасын орындау үшін мемлекеттің каржылық, техникалық және ұйымдық ресурстарын шоғырландыру;
:: бағалы қағаздар ... ... және ... ... ... қор нарығына мамандар дайындаудың мемлекеттік ... ... ... ... нарығының инфрақұрылымын құруға әрекет жүргізу.
Осы аталған қызметтердің орындалу барысында Қазақстан ... ... ... және оның ... қамтамасыз ететін инфрақұрылым қалыптасып, одан әрі дамуда. Бағалы қағаздар ... ... ... ... негізделіп алдын-ала дайындалған концепцияға жүгінеді.
Қазіргі кезде бағалы қағаздар нарығын реттеумен және қадағалаумен айналысатын ... ... - ол 2004 жылы ... Қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды мемлекеттік реттеу және қадағалау Агенттігі.
Агенттіктің негізгі атқаратын қызметтері ... ... ... ... ... мемлекеттік саясатын және заңнамалық базасын дайындау және ... ... ... (негізінен макроэкономикалық) жету үшін қаржы ресурстарын ... және ... ... ... ... үшін ... нарықтың кәсіби ... мен ... ... үшін ... ... пен ... ... бақылау;
:: нарықтың жағдайы туралы ақпарат жүйесін құру және оның инвесторлар үшін ашықтығын қамтамасыз ету;
:: ... ... ... ... құру және т.с.с.қызметтер.
Бағалы кағаздар нарығын мемлекеттікреттеу тәсілдерімен қатар нарықтың ... ... ... да ... зор. ... реттеуде қоғамдық реттеу әдістері қолданылады. Ондай әдістерге бағалы қағаздар нарығындағы кәсіби ... ... ... және ... практикада жаппай қолдану, теріс ниетті жарнамаға рұхсат бермеу, инвесторлар мен эмитенттердің жақсы қылықтарын дэріптейтін қоғамдық пікір қалыптастыру әрекеттері жатады.
Өзін-өзі ... ... -- ол ... кағаздар нарығының кәсіби қатысушыларының нарықтың кейбір іс-әрекетін реттеу мақсатында ерікті негізде ұйымдасқан коммерциялық емес және мемлекеттік емес ассоциация немесе одақ ... ... ... ... өз шығынын өзі өтейтін қағидамен қызмет көрсетеді. Оның қаржысы мүшелерінің төлеген жарнасынан, әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... кеңес беру және басқа да қызметтерінен алған қаражаттарынан құрылады.
Бұндай ұйымдардың негізгі қызметі:
:: бағалы ... ... ... ... ... мен ... ... кәсіби қатысушылардың және клиенттердің ... ... ... қатысушылар тиімді қызмет етуі үшін жағдай жасау.
Өзін-өзі ... ... ... ... ... жэне нарыктағы операциялардың ... мен ... ... ... ... ... дайындығын қамтамасыз ету, осы нарыққа қатысушылар үшін міндетгі талаптарды бекіту;
:: ... ... ... ... мен ережелердің орындалуын бақылау;
:: ... ... ... ... ... басқару органдарында нарыққа ... ... ... және ... байланысты қамтамасыз ету.
Өзін-өзі реттеуші үйымдардың белгілері:
:: ерікті бірлесу;
:: ұйымға мүшелік, яғни оның ... -- ол ... ... нарығының кәсіби қатысушысы;
:: ұйым қызметін және ұйымның өзін-өзі реттеуін ұйымдастыру, қатысушылардың қызмет ережесін ... ... ... ... ол - мемлекет өзінің реттеушілік қызметінің бірсыпырасын ... ... ... ... ... ... ... жетіспеу жағдайлары кезінде құрылып, кейбір ассоциация мүшелерінің кесірінен бағалы қағаздар нарығына қатысушыларға нүсқан келтіргенін тексереді. Сонымен, маманданған ұйымның бағалы ... ... ... ... істеуіне бағытталған іс-әрекеттері көп жағдайларда осы тұрғыда мемлекет мүддесімен сай келеді.
Әлемде каржы нарығында ... ... ... ... түрі бар. ... ... ... мысалы, халықаралық қор биржаларының ұйымы).
:: Ұлттық ұйымдар. Әдетте ... ... ... нарығының кәсіби мамандарының мүддесін қорғайтын өзін-өзі реттеуші ... ... ... ... 2000 жылы пайда болған осындай екі ұйым бар: Қор нарығына қатысушылардың Ұлттық ... және ... мен ... ... ... ... Аймақтық ұйымдар. Олар аймақтық тұйықталған нарық болғанда ғана ұйымдасуы мүмкін.
Сондай-ақ өзін-өзі реттеуші үйымдар өздерінің ... ... ... өз ... ... және жеке ... ... құрады. Бұндай ұйымдар бағалы қағаздар нарығында қызмет көрсету үшін өзінің ережелері мен стандарттарын дайындайды.
Қазақстан ... ... ... ... реттеуші ұйымдардың қызметін кадағалаумен және олардың құрылуын бақылаумен Қаржы нарығы мен қаржылык ұйымдарды реттеу жэне ... ... ... ен ... ... ... ... реттеуші ұйым -- Қазақстан қор биржасы. Ол ... ... ... бақылаумен қатар оған қатысушылардың іс-әрекеттерін реттейтін біртектес ереже шығарып, оның орындалуын қатаң ... ... ... ... ұйым -- 1999 жылы 13 ... ... қағаздар жөніндегі Yenлттық комиссияның директорлар кеңесінің қаулысымен құрылған -- Актштерді басқарушылар Ассоциациясы. Оның атқаратын міндеттері:
:: ... ... ... ... ... қызмет етуі үшін жағдай жасау;
:: жинақтаушы зейнетақы қорларының зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... еркін бэсекелестікті дамыту;
:: кәсіпкерлік ... ... және ... ... стандарттарын дайындау;
:: ассоциация мүшелерінің заңды мүдделерін ... ... ... ... ... ... мыналар:
:: мүшелерінің жылдық жиналысы;
:: директорлар кеңесі;
:: ... ... ... ... қызмет көрсететін (заңнамалар бойынша, қызмет істеушілер бойынша, есептеу және есеп беру бойынша) комитеттер.
Ассоциация өз ... ... ... ... әрбір ассоциация мүшесінің фирмалық атауы жөнінде ақпарат және мекен-жайы, оның ассоциациядағы өкілі туралы және ... ... ... туралы мағлұматтар, сондай-ақ бағалы қағаздар нарығына кәсіби ... ... ... көрсетіледі.
Ассоциация мүшелері әрбір тоқсан сайын атқарған қызметі туралы бұқаралық ақпарат құралдарында жариялап, ... соң үш ... ... кешіктірмей өзін-өзі реттеуші ұйымға мына мәліметтерді беруі тиіс:
:: өз активтері мен зейнетақы активтерінің жағдайы ... таза ... ... мен ... ... туралы;
:: бухгалтерлік баланс және қаржылық-шаруашылық қызмет туралы есеп.
Ассоциация мүшелері қаржылық жыл өткен соң ... ... ... ... қаржылық есеппен қоса, өткен жылдық қаржылық есепті тексергені туралы аудиторлық қорытындыны беруі тиіс.
Өзін-өзі реттеуші ұйым ... 1998 ... ... ... ... ... реестрұстаушыларының Ассоциациясын құрды.
Бұл ассоциацияның міндеттері:
:: реестрұстаушылардың мүддесін ... және ... ... ... ... жалпы мүддесін қорғауды қамтамасыз ету;
:: Қазақстан бағалы қағаздар нарығын дамытуда мемлекеттік ... ... ... қызметінің стандарттарын дайындау. Қорыта айтқанда, қазіргі кезде Қазақстан ... ... ... ... және ... шұғылданатын өзін-өзі реттеуші ұйым түрінде құрылған -- Қазақстан қор биржасы, Активтерді басқарушылар Ассоциациясы және ... ... ... ... катысушыларға қызмет көрсетуде. Алайда, олардың заңнамалық негізі толық қарастырылғанымен, отандық нарықтың тарихи қалыптасқан дәстүрі жоқ жағдайында және ... ... ... ... ... болу және ... кезінде нарықтық инфрақұрылым жан-жақты.кең ауқымды жұмыс атқаруда деуге ертерек. ... ... ... даму ... ... кезде Республикада бағалы кағаздар нарығы қалыптасу шағында. Оның даму жолында алғашқы іс-шаралар ... ... ... ... максатында мемлекет бүрынғыдай ақша белгілерін шығармай, оның орнына мемлекеттік бағалы ... ... ... ... жэне ... әкімшіліктердің бағалы қағаздарын шығаруда. Алайда, бағалы кағаздар нарығын дамыту жолында шешуін талап ететін экономикалық және элеуметтік-психологиялык ... ... ... ... ... ... жоқтығы;
:: нарықты дамытатын ... ... ... ... ... ... орындалмауы;
:: салымдарды тіркеу жүйесінің жоқтығы;
:: бағалы қағаздар ... ... ... ... нарықтық инфрақұрылымның өсу ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығында маман кадрлардың аздығы мен халықтың инвестициялық белсенділігінің төмен деңгейлігі жатады. Бұл мәселелер халықтың басым көпшілігінің ... ... ... ... ... және өздерінің уақытша бос ақшаларына бағалы қағаздарды сатып алуға психологиялық дайындығының ... ... ... ... ... Бағалы қағаздар жөніндегі Ұлттық комиссияның осы іспен ... ... ... Оқу ... ... болатын. Олардың жұмысын Ұлттық комиссия төрағасының жарлығына сәйкес құрылған Аттестациялық комиссия ... ... Оның ... ... комиссияның бір мүшесі басқарушысы болып, ал мүшелері жэне ... ... ... ... ... ... Бас ... мамандары кірген. Оқуды ойдағыдай бітіріп, мамандық туралы бірінші санатты куәлік алған 1500-дай адам брокерлік, дилерлік іспен айналысуға құқық алып, қызмет ... ... ... ... ... ... негізгі үш үлгісі (моделі) бар. Олар:
I. Банктік үлгі - онда бағалы қағаздар нарығының механизмі арқылы ... ... ... ... (ол ... ... ... көп тараған). Бұл үлгі бойынша экономиканы инвестициялау мен мемлекеттік бюджет кемшілігін жоюды банктер өз міндетіне ... ... емес үлгі ... ... үлгі - онда бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ... ... ... банк емес мекемелер шұғылданады (мысалы, АҚШ-та, Yenлыбританияда, Малайзияда, ... ... Бұл үлгі ... ... қағаздар нарығы демократиялық жолмен өркендейді. Қаржының негізгі бөлігі жеке тұлғалардың ақшасы. Ол - ... ... ... ... - ... ... үлгі - онда бағалы қағаздар нарығының механизмі аркылы қаржы қорын бөлумен банктер де, банк емес мекемелер де ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігі-мүлікті кіші және жалпы жекеменшіктендіру механизмі арқылы меншік қатынастарын өзгертуге жеке инвесторлар ретінде өз мемлекетіміздің әрбір азаматын қатыстыру. Соның нәтижесінде ... банк ... ... жоқ. ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығында жеке үстемдік (монополизация) роль атқарады. Дәл осы жағдай көпшілік мемлекеттердің бағалы қағаздар нарығының банктік үлгісінен бас ... әкеп ... ... ... ... экономикалық өзгеріс әлеуметтік бейімделген багалы қағаздар нарығын құруға негізделгені дұрыс. Отандық бағалы қағаздар нарығының құрылуына ... ... ... ... ... жөн. Дәл осы ... бағалы қағаздар нарығының банктік емес үлгісі, яғни нарықтық үлгісі асыра алады деген пікірлер молшылық.
Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... мыналар:
1. Нарықта акционерлік капитал үлесінің көптігі;
2. Үлестік бағалы қағаздардың қарыз қағаздарынан ... ... ... тура банктік несиенің аздығы;
4. Нарықтағы банк емес мекемелердің көптігі.
Бұлардан басқа Қазақстан бағалы қағаздар нарығының нарықтық үлгісін ... ... ... ... үш фактор бар. Олар:
1. Өндірісті өркендету үшін шығарылып сатылатын акциядан түсетін ақша- ақша. ... ... ... ... етіп қайта құру - өндірісті ұйымдастырудың ең тиімді формасы. Себебі акционерлердін де, онда қызмет істеп жүргендердің де мүддесі ... Әлі көп ... ... Қазақстан нарығында өндіріс саласын өз активтерімен ... ... ... ... ... ... болжамдар көп. Сондықтан мемлекеттік меншікті жалпы жекеменшіктендіру аркылы ... ... ... ... ... ... бұл механизмді пайдалануіа мүмкіндік туғызады.
3. Саясат факторы - ... ... ... ... да бос ақша ... ... иесі - халық. Мемлекеттік мүлікті жекеменшіктендіру купондары арқылы әрбір адамды акционерлік қоғамның меншік иесі болу құқығын жүзеге асыру ( ... ... ... ... - ... кездегі ең өзекті саясат.
Қорыта айтқанда, Қазақстан Республикасында ... келе ... ... ... нарығының үлгісіне нақты бірыңғай көзқарас жоқ. Сондықтан бағалы қағаздар нарығына уақыт талабына сай элі де біраз өзгерістер ... ... өз ... ... ... ... нақты секторында табыска жетуі мүмкін емес. Бұл ретте 2003 жылғы 4 шілдедегі > ... ... ... ... кұрылған Қаржы нарығын және ... ... ... мен ... Агенттігі қаржы жүйесін жетілдіру жөнінде бірсыпыра жұмыстар атқарғанын айтқан жөн. ... ... ... ... банк ... банк топтарын кадағалауды және реттеуді одан әрі дамыту мақсатында Агенттіктің ... ... ... ... ... және несиелік тәуекелдерді ескере отырып, төлем қабілеттілігін және қаржылық тұрақтылықты ... ету үшін ... ... ... кәсіби қатысушылары капиталының жеткілікті нормативі қайта қаралды.
Қазақстанда ұжымдық инвестициялау нышандарының дамуын ... және ... жеке ... ... ... ... ... пайда болуы үшін заң қабылданды. Сондай-ақ ... ... ... ... ... белгілеу, корпоративтік басқаруды жақсартуға арналған ынталандыру шараларын пайдалану және ... ... ... ... нарығының сегменттерінде қадағалау ресурстарын шоғырландыру үшін өзгертілген және толықтырылған Қазақстан Республикасының жаңа Заңы қабылданып, оның ... ... ... ... ... ... ... жылдарға арналған бағдарламасын бекітті.
Қазақстанның жинақтаушы зейнетақы жүйесін одан әрі дамыту, салымшылар мен ... ... ... ұзақ ... ішкі ... көзі ретінде зейнетақы активтерін тиімді басқаруды жетілдіру мақсатында Жинақтаушы зейнетақы жүйесін дамытудың 2005-2007 жылдарға ... ... ... ... нарығын дамыту және займшылардың шарт тәртібін жоғарылатуға елеулі әсері бар 2004 жылғы 6 ... ... ... іске ... ... барынша айқындығына, олардың несиелік қабілеттілігі мониторингін жетілдіруге мүмкіндік жасай отырып, банктердің тәуекелін ... және ... ... сапасын жақсартуға ықпал етеді. Кредиттік бюроның тиімділігі және оның ... ... ... ... ... ... бастайды.
2007 ж. 1 қаңтарында 2160 акционерлік қоғамдардың номинал қүнының жалпы сомасы 876,6 млрд. теңге қүрайтын 2304 ... жэне 217 ... ... ... ... нарығында айналыста жүруде. Бірақ табысты отандық компаниялардың акциясын Қазақстан азаматтарына сатып алып дивидендке қол жеткізуіне құқықтық ... ... ... ... ... компаниялардың акциясын (мыс, ) Лондан қор биржасында батыс елдердің инвесторлары сатып алуда. Сондықтан қор нарығы, бағалы қағаздар ... ... ... үкімет тұрғысынан білімін жетілдіру бағадарламасын тарату қажет.
Сөйтіп нарық жағдайларының шапшаң өзгерістерге ұшырауын ескере отырып, оның құқықтық негіздерін тез ... одан әрі ... ... ... ... ... актілерде көптеген шектеу нормаларының болуы қор нарығын жандандыруға мүмкіндік туғызбауда. Бұл біріншіден. Екіншіден, мемлекеттік емес бағалы кағаздар бойынша табысты ... мен оны ... ... заң ... ... ... етеді. ... ... ... ... қағаздардын пайда болуы мен дамуына дейнгі жүйені қарастырып өттік яғни бағалы қағаздардын Қазақстан Республикасындығы алатын орны мен ... көре ... Ең ... ... ... ... тоқталып өтейік Яғни бағалы қағаздар дегеніміз- ақшалай құны бар
Бағалы қағаз жеке-дара, сондай - ақ мемлекеттер үшін қаражат көзі болып ... Ал, ... ... ... деп ақша шығарғанымен, оны қайтарып алуына, өсім ... ... ... бере ... көп ретте пайда табудың орнына тақыр жерге отырып қалуы да мүмкін. Бағалы ... ... ... ... қаржы саласын тұрақтандыру бағытындағы міндеттермен тікелей байланысты. Бағдарламаның осы кезеңдегі негізгі бағыты рыноктың тиімді қызмет етуі үшін инфраструктура ... ... ... ... бұл ... ... ... Өйткені бағалы қағаздарды шығару орналастыру мен айналымға түсіру ... ... және ... ... сыртқы факторларға қатысты. Сол факгордың бірі - жекешелендірудің қолданылып жүрген схемасы мен мемлекеттік ішкі қағаздарды жою.
Экономикасы дамыған елдерде қаржылық ресурстың 50 ... ... ... мен ... құрайды. Құнды қағаздар нарығын дамытудың негізгі мақсаты - Қазақстан Республикасы экономикасының тиімді дамуына ықпал ету, ... ... ... және ... ... ... ... бірінші кезекте халықтың жұмысын белсенді ету негізінде экономикалық өсуге ықпал ету. Қазақстандағы құнды қағаздар нарығы ... ... ... ... Бұл ... жүйе емес, нарықтың бір бөлігі, ол нарықтық экономикада тұтастай, жан-жақты дамымайынша, өз бетінше тіршілік ете ... ... ... тізімі
* Берденов Қ. Қазақстан мемлекет ретінде қалыптасуы мен ... ... - ... 1998 ... Назарбаев Н.Ә., Қазақстан-2030, Қазақстан халқына жолдауы
Сахариев С.с., Сахариева А.С., Әлем экономикасы, оқулық 1 ... ... Ж.О., ... Ә.О., ... ... реттеудің өзекті мәселелері 2002 202 б.
4 Сахариев С.с., Сахариева А.С., Әлем экономикасы, оқулық 2 бөлім,2003
5 Ақша,несие,банктер. ... ... ... . ... 2003 ... А.С.Мақыш. . Алматы 2003 ж.-19б
8.Есіркепова А. Қазақстан экономикасын басқару негіздері. Алматы 2004 ... ... Ғ.С. ... ... ... ... 2001 ж.-81б
10. Тұраров Н. С. Ақша-несие саясаты // Саясат. - 2006, №7.
11. Самрат Ж. ... ... болу - ... ... // ... ... - 2006, №19.
12.Кенжеғозин М. Қазақстан экономикасы: басымдықтар мен ... // ... ... - 2006, ... ... З. С. ... ... саясаты // Аль-Пари. - 2003, №1.-21-25б
14.Лаврушкина О. М. Деньги, кредиты, банки. ... , ... ҚР ... 31.03. 1995ж.
16. ҚР Заңы. 30.08. 1995ж.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
АҚШ-тың бағалы қағаздар нарығы6 бет
Бaнктердің бaғaлы қaғaздaр нaрығы62 бет
Бағалы қағаздар және олардың айналыс мәселелері. Бағалы қағаздар нарығы17 бет
Бағалы қағаздар мен бағалы қағаздар нарығының пайда болуы24 бет
Бағалы қағаздар нарығы41 бет
Бағалы қағаздар нарығы - қаржы нарығының құрамдас бөлігі29 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оны қалыптастырудың теориялық-методологиялық негіздері19 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оның экономикада қалыптасуы32 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оның құрылымы76 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оған қатысушылар10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь