Табиғи радиоактивтілік,радиация көздері

Кіріспе.
Негізгі бөлім: 1.Табиғи радиоактивтілік,радиация көздері.
2. Аумақтық радиоактивті ластау.
3. Радиациялық ластану кезіндегі алғашқы медициналық
көмектер.
4. Зақымдану ошағындағы радиациялық ахуал.
5. Халықтың радиациялық авария негізіндегі іс.әрекеті.
Қортынды.
Радиоактивтілік және оған жалғасатын иондық сәулелену Жер бетінде тіршілік пайда болғанға дейін өмір сүреді.”Иондық сәулелену” атауы физикалық табиғаты бойынша әртүрлі сәулелену түрлерін біріктіреді.Радиоактивті материалдар Жер және Күн жүйесінің планеталарының құрамына олар пайда болған сәттен бастап кірді.Радионуклидтер тау жыныстарында,топырақта және суда кездеседі.Олар белгілі бір денгейде өсімдіктер,адам ұлпасы және мүшелерінде және хайуанаттарда кездеседі.
Радиоактивтілікті ашу француз ғалымы Анри Беккерелдің есімімен байланысты,ол 1896 жылы қара қағазбен жабылған фотопластинканы ағартқан уран тұзының сәулеленуін анықтады.Жарыққа және 1895 жылы рентген сәулелеріне ұқсастыру бойынша бұл құбылыс радиоакттивтілік атауына ие болды, яғни сәулелендіру қабілеті.
Радиоактивтілік сәулелену көптеген физиктер мен химиктердің назарын аударды.Осы құбылысты зерттеуге Мария және Пьер Кюри орасан зор үлес қосты.1898 жылы олар уранның сәулеленгеннен кейін басқа химиялық элементке айналатындығын анықтады.Олардың кейбірін-радий мен полонийді ғалымдар таза кұйінде анықтады.Бір грамм радийдің сәулеленуінің бір грамм уранның сәулеленуінен миллион есе асып түсетін болып шыққты.Бұдан кейін радий өзінің “сәулеленуші” атауына ие болды.
Аз уақыттан кейін радиоактивті сәулеленудің біртекті емес екендігі және иондаушы және кіру қабілетімен ерекшелінетін сәулеленудің үш түрінің бар екендігі анықталды.Сәулеленудің осы үш түрі грек қаріпінің алғашқы әріптерімен аталды:альфа,бета және гамма.Кейіннен альфа-бөлшектің гелийдің алты,ондық ядросы;бета-бөлшектің электрон екендігі,гамма-сәуленің электромагнитті сәулелену екендігі анықталды.
        
        Радиоактивтілік және оған жалғасатын иондық сәулелену Жер бетінде тіршілік пайда болғанға дейін өмір сүреді."Иондық сәулелену" ... ... ... ... ... ... түрлерін біріктіреді.Радиоактивті материалдар Жер және Күн жүйесінің планеталарының құрамына олар ... ... ... ... ... тау ... және суда ... белгілі бір денгейде өсімдіктер,адам ұлпасы және мүшелерінде және ... ... ашу ... ... Анри ... ... ... 1896 жылы қара қағазбен жабылған фотопластинканы ағартқан уран тұзының сәулеленуін анықтады.Жарыққа және 1895 жылы рентген сәулелеріне ұқсастыру бойынша бұл ... ... ... ие ... яғни ... ... сәулелену көптеген физиктер мен химиктердің назарын аударды.Осы құбылысты зерттеуге Мария және Пьер Кюри орасан зор үлес ... жылы олар ... ... ... ... химиялық элементке айналатындығын анықтады.Олардың кейбірін-радий мен полонийді ... таза ... ... ... ... ... бір ... уранның сәулеленуінен миллион есе асып түсетін болып шыққты.Бұдан кейін радий өзінің "сәулеленуші" ... ие ... ... ... радиоактивті сәулеленудің біртекті емес екендігі және иондаушы және кіру ... ... ... үш ... бар ... ... осы үш түрі грек ... алғашқы әріптерімен аталды:альфа,бета және гамма.Кейіннен альфа-бөлшектің гелийдің ... ... ... екендігі,гамма-сәуленің электромагнитті сәулелену екендігі анықталды.
Радиоактивтік ыдырау кезінде шығатын бөлшек пен гамма-квант заттармен ықпалдаса отыра өз энергиясын ... ... ... ... ... ... мына ... пайдаланылады:иондаушы сәулелену,иондағыш радиоатция немесе жай ғана радиоатция.
Ионданушы сәулелену-элементті бөлшектер ағынынан (электрон,пратон нейтрон,позитрон) және электрон магнитті сәулелену ... ... ... ... заттар мен ықпалдасуы бұл заттарда әртүрлі заттардың пайда боруына алып келеді.
Радионуклид-атомдық салмағы мен атомдық ... бар ... ... ... ... бар,алайда атомдық салмағы әр түрлі атомдар осы элементтің изотоптары деп аталады.
Радионуклидттің ыдырау өнімдерінен басқа иондаушы радиацияға Жерге ғаламдық кеңістіктен ғарыш ... мен ... ... ... ... ... ... жасанды көздері жатады (ренген апараты,элементтіи бөлшектерді жылдамдатушылар және т.б.).иондаушы сәулелердің әртүрлі ену қабілеті жоғалған энергияның әртүрлі жылдамдығымен байланысты ... ... ... ... ... ... өз ... бойы толық иондайды,сөйтіп энергиясын жылдам жоғалтады.Сондықтан альфа бөлшектердің көптеген заттардағы қозғалысы үлакен ... ... 3-8 см ... 10 ... ... ... ... бір бет парағы да альфа бөлшекті толығынан ... ... ... ену қабілетіне ие,ауада олар 20 метрге дейінгі ... ... ... ... ... үшін қалыңдығы бірнеше милиметр қабат жеткілікті.
Гамма-кванттар ауада жұтылмайды,ал олардың ағынының әлсіреуі гамма-квантпен жұту материалының энегиясына тығыз байланысты.Мысалы,цезий-137 ... ... үшін ... 30 см ... ... ... 8 см ... қабаты мыңдаған есе қажет.Екінші жағынан гамма-кванттар (альфа және бета ... ... ... ... бойынша кең мүмкіндікті көздер ретінде шығады.Сондықтан да ... ... ... ... ... керсінше азаяды,яғни бір метр қашықтықтағы сәулелену жиелігі 10 см қашықтықтағыдан 100 есе аз болады.
Геохимиялық процестердің ... ... ... жер ... болуы,табиғи суларға түсуі,желдету пролцестеріне қатысуы мүмкін.
Көп жағдайда тау жыныстарындағы уране жер бетіне шығып,оны едәуір қашықтыққа айдайды.Барлық табиғи суларда уранның ... да бір ... ... ... ... ... ... бөлетін геологиялық ошақ кездессе ол сонда жинақталады және геологиялық процестердің үлкен созымдылығын ... ... және ... мың ... бұл ... ... ... айтарлықтай көлемге жетуі мүмкін.
Уранның қайта жинақталуы туралы ғана бірнеше мысал келтіруге болады.Қазылған көне хайуанаттар сүйегі қатты байытылған-проценттің он үлесіне дейін.Кейбір ... ... ... уран ... ... үлес ... дейін жинақталған учаскелерге түседі.Алайда уранның өзі организмге енгеннің өзінде үлкен радиоктциялық қауіп төндірмейді,өйткені оның үлестік белсенділігі (яғни,белсенділігі бір граммға есептелген) көп ... ... тез ... және көп ... ... ... ... байланысты химиялық улану басталуы мүмкін.
Ураннан ыдыраған өнімдердің радиоациялық қауіптілігі едәуір жоғары.Олардың ішінде радон бірінші орын алады.
Радон - дәмі мен иісі жоқ ... ... 7,5 есе ... ... ... ... табылады.Радон жер қыртысынан біртіндеп бөлінеді,алайда олардың сыртқы ауадағы жинақталуы әлемнің әртүрлі нүктелері үшін елеулі ерекшеліктерімен көрінеді.Топырақ эрозиясын ... ... ... құрылымс материалдары: қиыршық ақ тас ,цемент,кірпіш және т.б. радон көзі бола алды.Барлық жыныстарда торий мен уран кездеседі.Ал кейбір жыныстарда,мысалы гранитте уран ... ... ... материалдарына радон радий ыдыраңанда пайда болды.Пайда болған радонның бір ... ... ... тесік арқылы ғимаратқа түседі.Егер ғимарат нашар желдетілсе,құрылыс материалдары мен топырақ уран мен ... ... ... ... ... ... ... үлкен мөлшерде жиналуы мүмкін.Адамның ғимаратта едәуір уақыт болатындығын ескергенде ,ол ала алатын тиімді сәулелену дозасы кәсіпқойларалатын доза жүкемесінен асып ... ... ... ... ... дозалық жүктемені едәуір азайтуға болады.Жертөлелерді қымтау мен жекдету топырақтан өтуін айтарлықтай азайтады.Табиғи радиоактивтік ... ... көп ... ... ... ... сырлау және қатты желдету арқылы азайтуға болды.
Радиоацияның табиғи көздеріне космостық сәуле жатады.Олар ... ... ... көздері дозасының жартысын құрайды.
Радиоациялық авария - радиоактивті өнімдердің тасталуына немесе иондаушы сәулеленудің РҚО аумағын ... ... ... ... қарастырылғандағыдан артық мөлшерде шығуына байланысты болған авария.
Радиоациялық аварияның ... ... ... ... ... авариялардың негізгі зақымдаушы факторлары радиациялық әсер және радиоактивті ластану болып табылады.Авариялар жарылыстар мен өрттерді тудыруы мүмкін.Ядролық реакторы бұзылған атом ... ... өте ауыр ... алып ... ... ... ... радиациялық әсер және радиоактивті ластанудың көлемімен және деңгейімен,сондай-ақ ... ... ... және одан ... оның ... денгейі мен ұзақтығына,сондай-ақ радиациялық ахуалға мыналар айтарлықтай ықпал етеді:
- радиоактивті заттардың табиғи ыдырауы,осы заттардың қоршаған ортаға тарауы;
- ... және ... ... ... ... жою жөніндегі жұмыс нәтижелілігі,оның ішінде дезактивация мен суды қорғау шығарылады.
Авариядан кейінгі бастапқы кезеңде ... ... ... ... қысқа мерзімімен (әдетте екі айға дейін) радионуклидтер айтарлықтай үлес қосады.Мұндай ... ... ... йод ... ... кейіннен әлсіреуі бірнеше жүз тәуліктен мына жылға дейін созылатын жартылай ыдыраудың үлкен мерзіміндегі нуклидтермен ... ... ұзақ ... бойы ... ... ... негізгі үйлесті биологиялық цезий - 137,стронций - 9,плугоний - 239 және ... ... ... ... ... сезімтал адамдар,малдар,өсімдіктер мен приборлар ұшырайды,ғимараттар,мүлік,материал мен азық-түлік,жайылым мен табиғи орта радиоактивті ластануға ... ... ... ... салдары жағымсыз әсер етеді.Оның қатардан шығуы ядролық отын,электр және жылу ... ... ... шыққан элементтерді ұқсату және радиоактивті қалдықтарды көму өндірісін тоқтатуға алып ... ... ... ... заттардың шеттен тыс тығыздығымен сипатталады және ауадан бірлігіне орайлас ... ... ... ластанудың нәтижесінде шаруашылық айналымынан өнеркәсіп кәсіпорындары,инфрақұрылым элементтері,тұрғын ұй,әлеумент ... ... ... мен орман алқаптары,суаттар мен жер асты су көздері,әртүрлі табиғат обьектілері бар бірталай аумақ шығарылады.
Радиакциялық ... ... ... ... ... ... тазалау жүргізу тәртібі.
Халықтың радиациядан қорғану радиациялық қауіп туралы хабалды,ұжымдық және жеке ұорғаныс құралдарын,радиоактивті заттармен ластанған аумақта ... ... ... пен суды радиоактивті ластанудан қорғауды,медициналық жеке қорғаныс құралдарын пайдалануды,аумақтың ... ... ... ... ... бақылауды және радиоактивті ластанған азық-түлік пен суға сараптама жүргізуде қамтиды.
Хабарлау дабылы бойынша ТЖ мен ... ... ... кейін халық панаханаға жарырынуы тиіс.
Радиакциялық зақымданудан сақтану жеке дәрі-дәрмек қобдишасындағы радиациядан қорғану құралдарымен жүргізіледі.
Жеке дәрі-дәрмек ... ... және дара ... ... және ... радиациямен,улағыш заттармен және бактериалдық құралдармен зақымданудың алдын ... ... ... ... ... ... ... орналастыруға арналған жеті ұясы бар қорапшадан тұрады.
АИ - ... ... ... ... ... ... ... - 90*100*20 мм,массасы - 130 грамм.
Қобдиша ... ... ... құралдар орналасқан:
* 1 ұя - резервтік,ауруды басатын ... бар ... ... ... ... ... ... алған және дене күйген кезде пайдаланылады.
* 2 ұя - қызыл түсті пеналды (фосфорлы-оргпникалық заттарға қарсы антидот ... ... ... алдында жеке сақтандыру дәрмегі ретінде бір таблеткадан пайдаланылады.Алғашқы зақымдану пайда ... ... тағы бір ... ... 3 ұя - ... ақ ... бактерияға қарсы дәрі-дәрмек,таблетканы азқазан-ішек ауруы кезінде радиациялық сәулеленуден кейін қабылдайды алғашқы тәуліктерде екі таблеткадан қабылдайды,екінші және үшінші күннен кейін тәулік ... төрт ... 4 ұя - ал ... ... екі пеналда №1 радиациядан қорғау дәрмегі,барлығы 12 таблетка.Таблеткаларды сәулелену басталғанға дейін 30-60 мин бұрын радиоактивтік зақымдану қауіпі ... жеке ... үшін ... алты ... ... ... ... қабылдауға 5-6 сағаттан кейін рұқсат беріледі.
* 5 ұя - екі ақ пеналда,кеңінен қолданылатын антибиотик №1 бактерияға қарсы дәрі-дәрмек бәрі он ... ... және ... ... қабылдайды - алғашқыда бес таблеткадан,ал алты сағаттан кейін тағы да бес таблеткадан.
* 6 ұя - ақ ... ... №II ... ... ... адам радиоактивті затпен зақымданған аумақта жайылған сиырдың сүтін ішкен жағдайда қабылдайды он күн бойында күн сайын бір таблеткадан.Барлығы 10 ... 7 ұя - көк ... ... ... қарсы дәрі-дәрмек ,барлығы бес таблетка.Бас сыдырылғанда,қатты соққы тиген кезде және контузия ... ... ... ... бір таблеткадан қабылдайды.
Радиацияға ұшырау қауіпіне байланысты жергіліктң жерде радиацияның жоғары денгейі болғандықтан алғашқы медициналық көмек көрсетуге болмайды.Бұл жағдайда өз-өзіне және ... ... ... ... ... ... ... маңызы зор.
8 жасқа дейінгі балаларға толық дозада беретін №II радиациядан қорғау құралын қоспағанда АИ- 2-дегі медициналық ... бір рет ... ... 1/4, ал 8-15 жастағы балаларға 1/2 дозасын береді.
Радиациялық зақымдану қауіпін алу қауіпіне байланысты жергілікті жердегі радиация денгейінің ... орай ... ... ... ... болмавйды.Бұл жағдайда зардап шегуші халықтың өз-өзіне және өзара көмек ... ... ... ұстау тәртібін сақтаудың маңызы зор.
Радиациялық затпен уланған аймақта тамақ ішуге,ластанған су көздерінен су ... ... ... болмайды.Халықтың азық-түлік пен тамақ даярлау тәртібін Азаматтық қорғаныс органдары жердің радиокативті ластану ... ... ... ... сәулеленумен зақымданған кезде алғашқы көмек жылдам көрсетілуі тиіс.Бірінші кезекте одан әрі ... ... ... ... азайтады.Бұл үшін радиациялық затпен зақымдалған аумаққа,киімге ішінара ... және ... ашық ... ... санитарлық тазалау жүргізеді,бұдан кейін зақымдаушыны радиациялық зат өкпеден панаханаға (радиацияға қарсы немесе жай панахана) жеткізеді.Зақымданған жерде болған кезде зардап ... жеке ... ... ... ... ... ... тамақпен немесе сумен өткендігі туралы күмән болса,оны шығару үшін шаралар қолдану қажет.Бұл үшін зақымданушыға адсорбент береді(25-30 г.активтелген көмір,күкірт қышқылды ... -50г.); ... ... заттың маталуына ықпал етеді және мұның қанға өтуіне кедергі келтіреді.15-20 минуттан соң екі-үш литр су беріп,асқазанды шаяды және құстырады.Бұдан кейін ... ... ... ... ... беру қажет.
Ядролық зақымдану ошағынан шыққаннан кейін ішінара дезактивизация мен санитарлық ... ... ... ... ... ... - киімнен,аяқ-киімнен,жеке қорғаныс құралдарынан;санитарлық тазалау ... ... ашық ... мен ... ... ... бен ... жақ осы заманғы зақымдау құралдарын қолданған жағдайда,сондай-ақ атом ... ... ... ... ... және онда ... ғимарат,техника мүлік радиациялық зақымдануға ұшырайды.
Жердің радиоактиввті зақымдану нәтижесінде пайда болған ахуал радиациялық ахуал деп аталады.Ол радиациялық зақымданудың ... мен ... ... және ... ... ... қызметіне,бөлімшелердің іс-әрекетіне,халықтың тіршілігіне айтарлықтай ықпал етеді.
Осы мақсатта радиациялық барлау мәліметтері бойынша болжау әдісңмен радиациялық ... ... мен ... жүргізіледі.
Болжау зақымдау уақытын,сипатын және бөлімшелердің іс-әрекет режимі мен зақымдалған жердегі халықтың өзін-өзі ұстау тәртібін анықтау мақсатында мәлеметтер береді.Бұл зақымдаудың тек ... ... ... ... ... ... шамалас сипаттамалары ғана.Болжаудың бастапқы мәлеметтері:жарылыстың қуаты,түрі мен орталыгының деректері,жарылыс уақыты,орташа желдің жылдамдығы мен бағыты.
Шаруашылық обьектілерінде радиациялық ахуалды болжамайды,тек ТЖ және АҚ ... ... ... ... ... ғана пайдаланады.Обьектілердің АҚ және ТЖ штабтары мен қызметтері оны тек барлау мәлеметтері негізінде ғана бағалайды.
Аумағының көлемі жердің радиациялық ... ... ... ... ... ... үшін ... тек екі нұсқасы ғана ықтимал:обьекті қызметкерлері сәулеленуге ұшырайды немесе ұшырамайды.Сондығтан обьекті аумағынан радиоактивті ... ... үшін ... бұлт ... ... ... ... ортасы арқылы өтетін кездегі ең жағымсыз нұсқа алынады.
Болжанатын радиациялық ахуал міндеттті түрде радиациялық барлаумен нақтыланады.Радиациялық ахуалды бағалау ... ... ... ... ... ахуал бағалау үшін нені білу қажет? Оны бағалау үшін бастапқы ... ... : ... зақымдануды туғызған ядролық жарылыстың уақыты;радиация денгейі мен оны өлшеу уақыты;радиацияны әлсірету коэффинциенттерінің маңызы;сәулеленудің жол берілген қазасы;сондық-ақ қойылатын ... пен оны ... ... ... ... кезінде радиация деңгейі бір уақытқа келтірген жөн (әдеттегідей,ядролық жарылыстан кейін бір сағатқа).Бұл радиациялық ахуалға картаға түсіруді және ... әрі ... ... төменделуін қадағалауды жеңілдетеді.
Осындай міндетті шешу кезінде екі нұсқа кедесуі мүмкін.Біріншісі:жарылыс уақыты белгілі.Екіншісі:белгісіз.Бірінші жағдайда жарылыстан кейін радиациядан денгейін бір ... ... үшін ... ... ... ... қандайда бір уақытқа t анықтамалықтар кездесетін таблицалдық қайта есептеуге K коэффициентіне көбейту ... ... әуел ... ... ... ... ... анықтау керек,оны уақытқа байланысты радиация деңгейінің төмендеуін жылдамдығы бойынша ... үшін тек бір ... ... денгейін өлшейді,алайда аралығымен ғана.Бұдан кейін екінші және бірінші өлшеу арасындағы қатынас бойынша таблицаның көмегімен ... ... ... ... ... өлшемге дейінгі уақытты анықтайды.Мысалы, бірінші өлшем 12.00-де жүргізілді және ... ... ... ... ... жүргізілді және радиация денгейі 42p/c болды.Тиісінде екі өлшемнің арасындағы үзіліс үш сағат,ал денгейлер аракатынасы 0,35 болды.Тиісті таблица ... ... ... ... ... бес ... ... 10.00-де болғандығын табамыз.Уақыттың алынған маңызын ядролық жарылыстан кейбір бір сағаттағы радиация денгейін есептеу үшін пайдаланылады.
Обектінің АҚ ... ... ... ... ... пайдалана отыра,радиоактивті ахуалды қортындылайды (радиациялық және химиялық бақыла у тіректерінің,радиациялық және химиялық барлау ... ... ... ... ... енгізілген.Бұдан кейін сәулеленудің ықтимал дозасын анықтаған жөн.Олар адамдар зақымданған аумақта болған кезден олардың қайта сәулелену болдырмау ... ... ... ... үшін ... ... ... жарылыстан кейінгімен зақымданған аумақта болу созымдылығы.Осы міндеті шешу кезінде әлсіреу ... ... ... ... жағдайында адамдардың аса қажетті іс-әрекеттерін анықтауға болды.Адамдардың ... ... ... жол ... ... ... ... және басқа шұғыл жұмыстарды жүргізу үшін обьектіге бөлімшелерді әкелу уақытын белгілеу,құтқару жұмыстарының толық көлемін орындау үшін ауысымдардың қажетті ... ... ... ... аймағынан кетуді қашан бастауға болатын уакытты табу,қатты және қауіпті зақымдану аймағынан адамдарды ... ... ... және АҚ ... жеке ... радиациялық қорғаудың ықтимал режимін анықтау қажет.
Ядролық энергетикалық қондырғылардағы авария жағдайында жердің радиоактивті ластануы жергілікте сипатта болды.Ол ... ... ... ... туындайда.Жердегі сәулелену дозасының қуаты ядролық жарылыстың радиоактивті бұлтының ізіндегіден жүздеген,ал кейде мыңдаған есе әлсіз.Сондықтан да ... үшін ... ... гөрі ішкі ... ... ... ... нәтижесінде радиаоктивті элементтер жер қыртысында көшіп жүруы,табиғи суларға түсуі,желдету процесстеріне қатысуы мүмкін.
Көп жағдайда тау жыныстарындағы уран су ... ... ... ... ... табиғи суларда уранның қандайда бір мөлшері кездеседі.Егер судың жолында уранды жақсы бөлетін ... ... ... ... ... бұл ... ... жинақталуы айтарлықтай көлемге жетуі мүмкін.
Уранның кайта жинақталуы туралы ғана ... ... ... ... көне ... ... ... бойытылған - процесстің оң үлесіне дейін.Кейбір көмір өндіретін орындарда уран прочесстің жүздеген үлесі денгейіне дейін жинақталған учаскелер ... ... өзі ... енгеннің өзінде үлкен радиациялық қауіп төндірмейді,өйткені оның үлестік белсенділігі көп емес,ол организмнен тез ығыстырылады және көп мөлшерде енген жағдайда ... ... ... ... басталуы мүмкін.
Ураннаныдыраған өнімдердің радиациялық қауіптілігі едәуір жоғары . Олардың арасында радон бірінші орын алады.
Радон - дәмі мен иісі жоқ ... ... 7,5 есе ... ... ... ... ... жер қыртысынан біртіндеп бөлінеді,алайда оның сыртқы ауадағы жинақталуы,әлемнің әртүрлі нүктелері үшін елеулі ... ... ... ... минералдық тектегі құрылыс материалдары:қиыршық ақ тас,цемент,кірпіш және т.б.радон көздері бола алады.Барлық жыныстарда торий мен уран кездеседі.Ал кейбір жыныстарда,мысалы ... көп ... ... ... ... ... ыдырағанда пайда болады.Пайда болған радонның бір бөлігі ... ... ... ... ... түседі.Егер ғимарат нашар желдетілсе,ал құрылыс матеиалдары мен топырақ уранның және ... ... ... ... бойында ұстаса,онда радон үлкен мөлшерде жиналуы мүмкін.Адамның ғимаратта едәуір уақыт болатындығын ... ала ... ... ... ... ... алатын доза жүктемесінен асып түсуі мүмкін.Көп жағдайда радонға байланысты дозалық жүктемені едәуір азайтуға болады.Жертөлелерді қымтамен желдету топырақтан радонның өтуін ... ... ... ... ... ... жиналуын қабырғаны герметикалық бояумен сырлау және қатты желдету арқылы азайтуға болды.
Радиацияның табиғи көзінен космостық сәлелер ... ... ... ... ... ... жартысын құрайды.Космостық сәулеге биіктегі космос сәулесінің жиелігі теңіз денгейіндегі жиеліктен үш есе артық түседі.8 -10 км биіктіктен ұшатын ұшақтардың жолаушылары ... ... ... дозасын алады.Мұндай ұшу кезіндегі дозаның қуаттылығы 150 мкр/c,алайда бұл сәулелену денсаулыққа ... әсер ... ұзақ ... ... ұшақ ... үшін радициялық жүктеме кәсібі сәулеленуге жақындайды.
Радиацияның жасанды көздерінде адамдар айтарлықтай дозаны ... ... ... ... ... доза 0,1-0,3 бэр ... мүмкін.Медицинаның дамуының жалпы бағдары ренгендік тексеріс санын азайтуға бағытталған.Алайда туберкулезбен ауыратын көп елдерде (оның ішінде Қазақстанда) жаппай тексеріс қажет.
Түрлі-түсті ... да ... ... көзі бола ... жыл ... ... үш ... бойы хабарды жақыннан қараса,бұл 0,03 мзв дозадағы ... ... алып ... ... жарқырағыш цифр көрсеткіштері бар сағаттарды,компастар мен басқа приборларды әзірлегенде қолданылады.
Радиациялық қауіпті обьекті - ғылыми,шаруашылық немесе қорғаныс обьектісі,авариялар ... ... ... ... ... радиациялық зақымдануға ұшырау және қоршаған ортаның радиоактивті ластануы мүмкін.
Сыртқы ортаның радиоактивті зақымдау көздеріне ... ... ... ... ... ядролық реакторлар;
Радио,химия өнеркәсібі;
Радиоктивті қалдықтарды өндейтін және көметін жер
Радонуклидтерді ... ... ... ... ... полигондар.
Тек Алмсатыда радиотивті көздері бар жүзеген кәсіпорындар жұмыс істейді.Олар радиациялық приборлар және асақуатты сәлелендіру қондырғылары.Алматының ... ... ... Ядролық-физика институтында ядролық реактор бар.
Ақтау қаласы Маңғыстау энергокомбинаты жұмыс істейді.
Семей полигоны аумағында ғылыми мақсаттаы екі ядролық қондырғы жұмыс істейді,үшінші өшіріледі.
Қазақстан ... ... ... 400 км ... ... ... ... полигоны орналасқан.13.06.95 ж. "Караван - блиц" газетінде мынандай мақала басылды:
Азғыр поселкесі аудандағы ядролық полигонда (Атырау және Астрахань облыстарының ... 1966 - 1979 ... ... 12 млн. Текше метрге жуық көлемде 9 қуысты құраған 17 жер асты ядролық жарылыстары өткізіледі.Қазір онда 77-ден 1500-ге дейінгі кюри және ... 50 ... ... бета-активті радионуклид сақталынуында. 9 қуыстың 5-ін жер асты суы ... және ... ... тіршілік әлемі мен адам үшін қауіпті аумақты кеңейте отыра су қабаттарына таралуда.
Топырақта бұрғылау скважиналарының тетіктері ... ... ... ... он ... ... асып түсетін радиоактивтілікте бұдан екі жыл бұрын жеткен болатын.Азғыр поселкесі мен "Балқұдық" совхозының тұрғындарын медициналық тексерісі мен ауру мен өлім ... ... 2,5 ... 4 - 7 есе ... ... ... ... сынақ полигонында қырық жыл бойы жүргізілген ядролық сынақ адам мен қоршаған ортаға орны толмайтын зардап шектірді.Халықтың ауруға ... мен ... ... ... ... және оған ... ... Қазақстан және қарақанды облысының аумағы экологиялық апат аймағы ретінде танылды.Ядролық сынақтың залалдары ұрпақтан-ұрпаққа сезілуде.Оның салдарын жою ... ... ... және аумақта әлуметтік-экономикалық дамыту жөніндегі арнайы мемлекеттік бағдарлама мен шаралар жиынын жүзеге асыруды ... ... ... - ... өнімдердің тасталуына немесе иондаушы сәулеленудың РҚО аумағын тиімді пайдалануға ... ... ... ... мөлшерде шығуына байланысты болған авария.
Радиациялық аварияның салдары оларлдың зақымдаушы факторларына ... ... ... зақымдаушы факторлары радиациялық әсер және радиоактивті ластану болып табылады.Авариялар жарылыстар мен өрттерді тудыруы ... ... ... атом ... ... өте ауыр ... алып ... авариялардың салдары негізінен радиациялық әсермен,радиоактивті ластанудың көлемімен және денгейінмен,сондық-ақ радионуклид құрамымен және ... ... зат ... ... ... және одан кейін оның салдарының деңгейі мен ұзақтығы,сондай-ақ радиациялық ахуалға мыналар айтарлықтай ықпал етеді:
* ... ... ... ыдырауы,осы заттардың қоршаған ортаға таралуы;
* Метеорологиялық және климаттық факторлар;
* Аврияның салдарын жою жөніндегі жұмыс нәтижелілігі, оның ішінде дезактивизация мен суды ... ... ... ... ... ... ... жартылай ыдырайтын қысқа мерзімімен (әдетте екі айға дейін) радионуклеидтер айтарлықтай үлес қосады. Мұнай радионуклеид атап ... ... йод ... ... ... ... бірнеше жүз тәуліктен мың жылға дейін созылатын жартылай ыдыраудың үлкен мерзіміндегі нуклеидтермен анықталады.Олардың арасынан ұзақ уақыт бойы радиациялық ... ... ... ... ... ... цезий-137, стронций-9, плутоний-239 және басқа радиациялық радионуклеидтер енгізеді.
Радиациялық әсерге сәулеленуге сезімтал адамдар,малдар,өсімдіктер мен приборлар ұшырайды.Ғимараттар,коммуникация,технологиялық қондырғы көлік құралы,мүлік материал мен ... мен ... ... ... ұшырайды.Ауыл шаруашылығы кешеніне РҚО-дағы авария салдары жағымсыз ісер ... ... ... ... ... және жылу ... сонда- ақ ядролық жанармайдан шыққан элементтерді ұқсату және радиоактивті көму ... ... алып ... ... ... радиоактивті заттың шектен тыс тығыздығымен сипатталады және аудан бірлігіне орайлас радионуклеид белсендігімен өлшенеді.
Радиоактивті ластану нәтижесінде шарушылық айналымының ... ... ... ... тұрғын үй,әлеумет тұрмыс объектілері,ауыл шаруышылығы мен орман ... ... мен дер асты су ... ... ... ... бар бірқыдыру аумақ шығарылады.
Сәулеге ұшырау қаупінің мәні неде?
Іс жүзінде иондаушы сулелену үшін адам организміне ... ... ... энергиясын бере отыра олар денедегі заттың кез келген молекуласын иондайды, олардың химиялық байланысын ... ... ... ... ... ... мен зат ... бұзады.Бұл, өз кезеңінде мидың, асқазанның, қалқанша безінің, орталық нерв жүйесінің және басқалардың жұмыс істеуін тоқтатуға алып ... ... ... ұшырайды, оның ауыртпалы деңгейі сіулеленідің қуаты мен мөлшеріне ... ... ... ... ... ... пайда болуына алып келетін өзгерістер өтеді.
I дәрежелі сәуле ауруы - 1-2 гр ... ... ... мерзімі 3-5 апта,бұдан кейін әлсіздік,бастың ауруы,температураның көтерілуі,лоқсу пайда болады.Ауруды емдеуге болады.
II дәрежелі сәуле ... 2-4 гр. ... ... 3-4 ... ... анық білінеді.Өте жақсы емделген жағдайда 2-3 ай ішінде ... % ... адам ... ... ... ... 4-6 гр ... дозасы кезңнде. Алғашқы белгісі анық білінеді, 20-3- минуттан кейін қайта-қайта құстыртып,дененің температурасы 38*С жетеді.Ауру жедел және ауыр ... ... ... ауыз ... ... ... болуы мұмкін (қан белгісі бір орынға немесе ұлпа учаскісіне қатты аққанда оның бір жердегі ... ... ... оның ағуы ... , ауыз бен ... ... тері ... қызарады.Жай немесе шектен тыс қызаруы.Жасырын мерзімі 10-20 ... ... бас ... ... ... ... Сәтті жағдайдағдайда 3-6 айда сауығуы мүмкін,20-70% жағдайда адам өледі.
IV дәрежелі сәуле ауруы- 6 гр-ден жоғары сіулелену дозасы кезінде 20-30 ... ... ... ... ... бастайды.Температурасы 30*С-тан ... ... 2-3 апта ... ... ... ... ... аяқталады.
Қортынды:
Жердің радиоактивті ластануы - ядролық жарылыс бұлттарынан радиоактивті заттардың түсуі нәтижесінде болады.
Жердің радиоактивті ластануының денгейі жарылытың түрі мен ... және ол ... ... бастап өткен уақытқа,жарылыс ортаның қашықтығына,ауа райына және жер бедеріне байланысты.Радиоакимвті бұлттың ізі ... ... ... еске ... және ... ... әртүрлі денгейде жайылады.Сондықтан да зақымдалған алқапты қауіпті,күшті және баяу зақымдану аймағы деп бөлуге қалыптасқан.Егер іздің көлбеу ... ... ... ... ... ... ... көтеріліп,оның денгейінде ең жоғары деңгейіне жетеді.
Раадиация деңгейі уақыттын ... ... ... ... радиация деңгейі жер бетіндегі ядролық жарылыстан кейін 100% алсақ,онда 2 сағаттан кейін екі есеге,үш сағаттан кейін төрт ... 7 ... ... он ... ... ... зақымданған жерде тұрған адам әрдайым сыртқы сырқы сәулеге немесе сәуле ауруына ұшырауы мүмкін,радиоактивті заттардың организге өту нәтижесінде зақымдануы ықтимал.
Кіріспе.
Негізгі ... ... ... ... ... ... ... Радиациялық ластану кезіндегі алғашқы медициналық
көмектер.
4. Зақымдану ошағындағы радиациялық ахуал.
5. Халықтың ... ... ... іс-әрекеті.
Қортынды.

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қоршаған ортаның радиоактивті ластануы көздері51 бет
Табиғат тағдыры – адамзат тағдыры. Тәрбие сағаты4 бет
Табиғатты ұтымды пайдалану мен қоршаған ортаны пайдаланудың ғылыми негіздерін жасау – биосфераны ноосфераға айналдырудың міндетті сатысы4 бет
Қазақ терминологиясы және оның зерттелуі мен дамуы70 бет
Қорықтар Аймағы8 бет
Радиацияның әсері, пайдалы және зиян жақтары16 бет
Радиоактивтіліктің ашылу тарихынан21 бет
Адам денсаулығы және радиация13 бет
Азаматтық құқықтың қайнар көздері түсінігі мен түрлері27 бет
Алаш қозғалысының бастау көздері26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь