Қазақстан Республикасының ұлттық биотехнология орталығын дамытудын 2009-20010 жылдарға арналған тұжырымдамасы

МАЗМҰНЫ

Кiрiспе

1. Биотехнологияның осы заманғы жай.күйiн талдау
Параграф 1. Биотехнологиялық өнiмнiң әлемдiк нарықтың жай.күйiн және даму үрдiсiн талдау
Параграф 2. Биотехнологияның негiзгi бағыттары
Параграф 3. Қазақстанда биотехнологияны дамытудың негiзгi алғышарттары
Параграф 3.1. Қазақстанда биотехникалық өнiмдерге деген сұраныс пен ұсынысқа баға беру
Параграф 3.2. Қазақстанда биотехнологияны дамытудың өзектiлiгi
Параграф 4. Қазақстанда ғылыми ұйымдастыру жүйесiнiң дамуының өткен тарихи шолу
Параграф 5. Қазақстанда және әлемде биотехнология саласындағы ғылыми.техникалық әзiрлемелердiң коммерциялық өсуiне кедергi болатын мәселелердi талдау

2. Ұлттық биотехнология орталығын одан әрi дамуының мақсаты мен мiндеттерi. Ұлттық биотехнология орталығының миссиясы

3. Тұжырымдаманы iске асырудың негiзгi тетiгi биотехнологиялар саласындағы мемлекеттiк саясат
Параграф 1. Қазақстанда биотехнология саласындағы ғылыми ұйымдар мен зерттемелердi басқарудың ең тиiмдi моделiн анықтау
Параграф 2. Бiлiм беру жүйесiнде және кадрлық әлеуеттi қалыптастыруда халықаралық стандарттарды енгiзу
Параграф 3. Зияткерлiк меншiк құқығын қорғау мәселелерi
Параграф 4. Нормативтiк.құқықтық базаны дамыту

4. Ғылыми және инновациялық қызметтi басқарудың жаңа моделiне сәйкес Ұлттық биотехнология орталығын дамыту

5. Тұжырымдаманы iске асырудан күтiлетiн нәтижелер және кезеңдер
Параграф 1. Тұжырымдаманы iске асырудың кезеңдерi
Параграф 2. Тұжырымдаманы iске асырудан күтiлетiн нәтижелер

6. Қажеттi қаржыландыру көздерi мен көлемi

7. Ұлттық биотехнология орталығын дамытудың 2006.2008 жылдарға арналған тұжырымдамасын iске асыру бойынша iс.шаралар жоспары
Кiрiспе
Жоғары дамыған елдерде экономиканың төрт деңгейлi салалық бөлуi қалыптасқан, атап айтқанда:
шикiзатты өндiру және бастапқы қайта өңдеу салалары;
дәстүрлi өнеркәсiп салалары;
материалды және еңбектi салыстырмалы төмен қажетсiнетiндiгiмен, бiрақ қосымша құндағы ғылыми-зерттеулер және тәжiрибелiк-конструкторлық әзiрлемелерге (бұдан әрi - ҒЗТКӘ) арналған шығындардың өте жоғары үлесiмен сипатталатын жоғары технологиялық салалар (high tесh);
бағдарламалық қамтамасыз етудi әзiрлеу, жүйелiк ықпалдасу, консалтинг, бiлiм беру және т.б. сол сияқты "жұмсақ" (soft) технологиялар (қызметтер) саласы.
Экономиканың дәстүрлi салаларындағы қосымша құнның негiзгi бөлiгi шикiзатты өндiру және бастапқы қайта өңдеу процесiнде не өнiмдi өндiру процесiнде (салалардың екiншi тобы) құралады.
Инновациялық процесс тұтастай алғанда экономика мен қоғамды жаңғырту процесiнiң негiзгi мазмұны болып табылады, ең алдымен зияткерлiк еңбек нәтижелерiн кеңiнен пайдалануға негiзделедi.
"Құнның жинақталу тiзбегiнiң" құрылымын талдаудың осы заманғы тәсiлi инновациялық циклдiң "материалдық емес" құрамдас бөлiктерiмен байланысты сатылары болашақ пайдаға зор үлесiн қосатынын айғақтайды. Қосымша құнның осы бөлiгiнiң басты элементтерi ҒЗТКӘ, зияткерлiк меншiкке арналған құқықтарды пайдалануда, тиiмдi басқару процесiнде құралады.
Қазiргi уақытта әлемнiң жетекшi елдерiнiң экономикасының дәстүрлi индустриялықтан ұлттық индустриядан кейiнгi, яғни бiлiм мен жоғары технологияларға негiзделген экономикаға ауысу тенденциясы айқын байқалады.
Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясы Қазақстанның экономика дамуының индустриялық-инновациялық жолына бейiлдiлiгiн нақты айқындайды.
Келтiрiлген аргументтер Қазақстан экономикасының салалық құрылымын жоғары технологиялық, ғылыми салалардың үлесiнiң елеулi ұлғаю жағына өзгерту қажеттiлiгi туралы айғақтайды. Бұл республикада жүргiзiлген жүйелi реформалардың, сондай-ақ әлемдiк рыноктағы қалыптасқан мұнайдың жоғары конъюнктурасының алғашқы тиiмдiлiгi екенiн есте ұстауымыз керек. Экономиканың шикiзаттық бағыты республиканың тұрақты өсу аймағына шығуына мүмкiндiк бермейдi. Тұрақтандырылған экономиканы құру үшiн оны индустрияландыру қажет, ал тұрақты өсу аймағын қалыптастыру және тиiмдi экономиканы құру үшiн жоғары технологияларды қолданатын ғылыми инновация енгiзiлуi тиiс. Қазақстанның жағдайында мынадай салалар өсу нүктелерi болуы мүмкiн:
ақпараттық;
аэроғарыштық;
биотехнологиялық;
ядролық.
Қазақстан Республикасының Ұлттық биотехнология орталығын дамытудың 2006-2008 жылдарға арналған тұжырымдамасы (бұдан әрi - Тұжырымдама) "Қазақстан Республикасының Ұлттық биотехнология орталығының" дамуы негiзiнде (бұдан әрi - ҰБО) Қазақстандағы биотехнология саласының дамуына бағытталған.
1. Биотехнологияның осы заманғы жай-күйiн талдау
Биотехнология ғылыми-техникалық прогрестiң маңызды бағыттарының бiрi болып табылады. Биологиялық және техникалық ғылымдар саласындағы генетикалық және клеткалық инженериядағы осы заманғы жетiстiктерiнiң негiзiнде адамдардың өмiр сүру деңгейiн көтеру үшiн мақсатты түрде жасалған тiрi жүйелердiң (ең алдымен микроорганизмдер) әлеуеттi мүмкiндiктерiн пайдалануға болады. Биотехнологиялық өнiмнiң көмегiмен жақын перспективада да және стратегиялық тұрғыда да өндiрiстiк-технологиялық, экологиялық және әлеуметтiк-экономикалық проблемалар шешiлуде.
Әр елдер, соның iшiнде Қазақстан үшiн де ұлттың салауаттылығы, экономикалық ауқаттылық немесе қорғаныс қабiлеттiлiгi болса да болашағының даму мәселелерi маңызды болып табылады. Бұл мәселелердi шешуде биотехнология маңызды роль атқарады, ол ғылымды барынша қажетсiнетiн салалардың жетiстiктерiн жинақтайды, сол арқылы олардың дамуын ынталандыра отырып, жеткен нәтиженi барлық қалған салаларға таратып, оларға мүлдем басқаша сапалық деңгейге серпiндi көтерiлуiне мүмкiндiк бередi.
Бiрiккен Ұлттар Ұйымының сарапшыларының қорытындысы бойынша ХХI ғасырда биотехнология оның барлық қызмет салаларында және ең бiрiншi кезекте азық-түлiк өнiмдерiн, медициналық препараттарды алуда, ауыл шаруашылығында, экология, энергетика салаларында адамзаттың дамуын анықтайтын болады.
Соңғы онжылдықта биологияда болған өзгерiстер биотехнологияның дамуында қағидалы жаңа перспективаларды ашты, өндiрiсте биологиялық процестердi қолдану шектерiн кеңейттi және "осы заманғы биотехнология" деген жалпы атауымен бiрiктiрiлген жаңа бағыттардың пайда болуына әкелiп соқты.
Пайдаланған әдебиеттер:
1. Интернеттегі ұлттық бірыңғай тестілеу ережесі.
2. Биашева З.М. Биология мен география тест бағдарламасы.Алматы 1999
        
        Білім министрлігі
Экономика және қаржы колледжі
Курстық жұмыс
Тақырыбы: Қазақстан Республикасының
Ұлттық биотехнология орталығын дамытудын
2009-20010 жылдарға ... ... ... ... ... ... З.Х
Астана қаласы
МАЗМҰНЫ
Кiрiспе
1.  Биотехнологияның осы заманғы жай-күйiн талдау
Параграф 1. Биотехнологиялық өнiмнiң әлемдiк ... ... және ... ... ... ... бағыттары
Параграф 3. Қазақстанда биотехнологияны дамытудың негiзгi алғышарттары
Параграф 3.1. Қазақстанда биотехникалық өнiмдерге деген сұраныс пен
ұсынысқа баға беру
Параграф 3.2. Қазақстанда биотехнологияны дамытудың өзектiлiгi
Параграф 4. Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... және әлемде биотехнология саласындағы ғылыми-
техникалық әзiрлемелердiң коммерциялық өсуiне кедергi болатын мәселелердi
талдау
2.  Ұлттық биотехнология орталығын одан әрi дамуының мақсаты мен
мiндеттерi. ... ... ... ... iске ... негiзгi тетiгi биотехнологиялар саласындағы
мемлекеттiк саясат
Параграф 1. Қазақстанда биотехнология саласындағы ғылыми ұйымдар мен
зерттемелердi басқарудың ең тиiмдi моделiн анықтау
Параграф 2. Бiлiм беру ... және ... ... ... ... ... ... меншiк құқығын қорғау мәселелерi
Параграф 4. Нормативтiк-құқықтық базаны дамыту
4.  Ғылыми және инновациялық қызметтi басқарудың жаңа ... ... ... ... ... iске ... ... нәтижелер және кезеңдер 
Параграф 1. Тұжырымдаманы iске асырудың кезеңдерi
Параграф 2. Тұжырымдаманы iске ... ... ... ... ... мен ... ... орталығын дамытудың 2006-2008 жылдарға арналған
тұжырымдамасын iске асыру бойынша iс-шаралар жоспары
 
Кiрiспе
Жоғары дамыған елдерде экономиканың төрт деңгейлi ... ... атап ... шикiзатты өндiру және бастапқы қайта өңдеу салалары;
      дәстүрлi өнеркәсiп салалары;
      материалды және еңбектi ... ... ... бiрақ
қосымша құндағы ғылыми-зерттеулер және тәжiрибелiк-конструкторлық
әзiрлемелерге (бұдан әрi - ҒЗТКӘ) арналған ... өте ... ... ... ... салалар (high tесh);
      бағдарламалық қамтамасыз етудi әзiрлеу, жүйелiк ықпалдасу,
консалтинг, бiлiм беру және т.б. сол ... ... (soft) ... ... ... дәстүрлi салаларындағы қосымша құнның негiзгi бөлiгi
шикiзатты өндiру және бастапқы қайта өңдеу ... не ... ... ... ... ... құралады.
      Инновациялық процесс тұтастай алғанда экономика мен қоғамды жаңғырту
процесiнiң негiзгi мазмұны болып табылады, ең алдымен зияткерлiк еңбек
нәтижелерiн кеңiнен ... ... ... ... ... құрылымын талдаудың осы заманғы тәсiлi
инновациялық циклдiң "материалдық ... ... ... ... болашақ пайдаға зор үлесiн қосатынын айғақтайды. Қосымша құнның
осы бөлiгiнiң басты элементтерi ҒЗТКӘ, зияткерлiк меншiкке арналған
құқықтарды пайдалануда, тиiмдi ... ... ... ... уақытта әлемнiң жетекшi елдерiнiң экономикасының дәстүрлi
индустриялықтан ұлттық индустриядан кейiнгi, яғни бiлiм мен жоғары
технологияларға негiзделген экономикаға ауысу тенденциясы айқын байқалады.
      ... ... ... ... ... ... ... стратегиясы Қазақстанның экономика дамуының
индустриялық-инновациялық жолына бейiлдiлiгiн нақты айқындайды.
      Келтiрiлген аргументтер Қазақстан экономикасының салалық құрылымын
жоғары технологиялық, ... ... ... ... ... ... қажеттiлiгi туралы айғақтайды. Бұл республикада жүргiзiлген жүйелi
реформалардың, сондай-ақ әлемдiк рыноктағы қалыптасқан мұнайдың жоғары
конъюнктурасының алғашқы ... ... есте ... ... ... ... республиканың тұрақты өсу аймағына шығуына
мүмкiндiк бермейдi. Тұрақтандырылған экономиканы құру үшiн оны
индустрияландыру қажет, ал тұрақты өсу аймағын қалыптастыру және тиiмдi
экономиканы құру үшiн ... ... ... ... ... тиiс. ... ... мынадай салалар өсу нүктелерi болуы
мүмкiн:
      ақпараттық;
      аэроғарыштық;
      биотехнологиялық;
      ядролық.
      Қазақстан Республикасының Ұлттық биотехнология орталығын дамытудың
2006-2008 жылдарға арналған тұжырымдамасы (бұдан әрi - ... ... ... ... ... ... ... әрi - ҰБО) Қазақстандағы биотехнология саласының дамуына
бағытталған.
 1. Биотехнологияның осы заманғы жай-күйiн талдау
      Биотехнология ғылыми-техникалық прогрестiң маңызды бағыттарының бiрi
болып ... ... және ... ғылымдар саласындағы
генетикалық және клеткалық инженериядағы осы заманғы жетiстiктерiнiң
негiзiнде адамдардың өмiр сүру деңгейiн көтеру үшiн мақсатты түрде жасалған
тiрi жүйелердiң (ең ... ... ... ... ... ... ... көмегiмен жақын перспективада
да және стратегиялық тұрғыда да өндiрiстiк-технологиялық, экологиялық және
әлеуметтiк-экономикалық проблемалар шешiлуде.
      Әр елдер, соның iшiнде Қазақстан үшiн де ... ... ... ... ... қабiлеттiлiгi болса да болашағының
даму мәселелерi маңызды болып табылады. Бұл мәселелердi шешуде
биотехнология маңызды роль атқарады, ол ... ... ... жетiстiктерiн жинақтайды, сол арқылы олардың дамуын ынталандыра
отырып, жеткен нәтиженi барлық қалған салаларға ... ... ... ... ... серпiндi көтерiлуiне мүмкiндiк бередi.
      Бiрiккен Ұлттар Ұйымының сарапшыларының қорытындысы бойынша ХХI
ғасырда ... оның ... ... ... және ең ... азық-түлiк өнiмдерiн, медициналық препараттарды алуда, ауыл
шаруашылығында, экология, энергетика салаларында адамзаттың дамуын
анықтайтын болады.
      Соңғы онжылдықта биологияда болған өзгерiстер ... ... жаңа ... ... ... ... ... шектерiн кеңейттi және "осы заманғы биотехнология"
деген жалпы ... ... жаңа ... ... ... әкелiп
соқты.
      Параграф 1. Биотехнологиялық өнiмнiң әлемдiк нарықтың жай-күйiн
талдау және даму ... Осы ... ... ... дамыту биотехнологиялық
өнiмдердiң тауар рыногының өз бетiнше қалыптасуына ... ... ... бар өнеркәсiп пен ауыл шаруашылығын дамыту
бағыттарының бiрi ... ... ... ... үшiн тиiмдiлiк
жағынан елеулi маңызы ескерiле отырып, биотехнология бойынша әлемнiң барлық
жетекшi елдерiнде мемлекеттiк және жеке капиталмен ... ... ... ... ... және ... ... әлемдегi биотехнологиялық өнеркәсiп рыногының жыл сайынғы
өсiмi шамамен 7% ... ... ... ... ... ... ... тамақ өнеркәсiбi мен ауыл шаруашылығында - $46 млрд.;
      гендiк-модификацияланған өсiмдiктердiң ... ... - ... ... ... - $27 ... жуу құралдарын өндiру үшiн ферменттер - $21 ... ... және ... ... ... ... - ... $40 млрд. құрайды.
      2010 жылға биотехнологиялар рыногының жалпы көлемiнiң өсуi $2 трлн.
болжанып отыр.
      Осы заманғы әлемдiк биоиндустрия айналымының ... көбi ... ... ... үшiн, ... ... көлемi бiр
жылда АҚШ-та - $100 млрд., Қытайда - $1 млрд., Ресейде - $0,04 млрд.
құрайды, ал сол ... ... ... 2005 ... ... биотехнология саласында мақсатты зерттемелер мен әзiрлемелерге
$1 млн. (0,001 млрд.) сома жоспарланған.
      Жапония ... ... ... ... ... кейiн екiншi
орын алып отыр. Бұл саланың дәстүрлi салаларында, атап айтқанда ... және ... ... ... ... ие ... ең жаңа биотехнологияның әдiстерiн қолдануда АҚШ-тан едәуiр артта
қалып отыр. Қазiргi уақытта Жапонияның фармацевтикалық өнеркәсiбiнiң ҒЗТКӘ-
ге арналған тек 5 % жуық ... ... ... ... келедi және 120 жуық фирмалардың ең жаңа биотехнологияның
әдiстерiн пайдаланумен дәрi-дәрмек құралдарын алу ... ... өз ... бар. ... биотехнологияны дамыту үшiн
мемлекеттiк және жеке секторлар арасындағы тығыз ынтымақтастықтың елеулi
маңызы бар, жекелеген биотехнологиялық бағдарламаларды iске асыруға елдiң
үкiметi қатысады.
      Биотехнология АҚШ және ... ... ... Еуропа елдерiнде жылдам
қарқынмен дамуда. Өз қызметiн үйлестiрiп алып, болашақта бұл елдер
биотехнологиялық өнiмдер рыногының конъюнктурасына елеулi әсерiн ... ... ... ... ... ... бұрында iргелi
ғылыми зерттемелер жүргiзген зертханалар базасында пайда болды. Қазiргi
уақытта олардың көбiсi өнеркәсiптiк корпорациялар және ... ... ... ... ... ... көмектi
пайдаланады.
      Батыс Еуропалық елдерiнiң үкiметтерi қаржыландыратын биотехнологияны
дамытудың бағдарламалары мақсатты ... ... ... ... ... ... жетуге бағытталған (АҚШ-тан айырмашылығы,
мемлекеттiң күш-жiгерi көбiнесе iргелi зерттемелердi қолдауға бағытталған,
ал жеке сектордың ... мен ... ... ... ... ... ... және биотехнологиялардың халықаралық орталығы
(IСGЕВ) ЮНЕСКО басшылығымен құрылған және Еуропаның, Азияның, Африканың,
Латын Америкасының 45 елдерiн бiрiктiредi. Ұйым мүшелерi ... ... ... ... және ... ... биотехнологиялық
өнiмдердiң ғылыми зерттеулерi және әзiрлемелерiмен айналысады.
      IСGЕВ мақсаттары: бейбiт мақсатта гендiк инженериясы мен
биотехнологияны қолдану және ... ... ... ... ... ... ... инженериясы мен биотехнология саласында
олардың ғылыми-технологиялық әлеуетiн нығайтуға көмек ... ... ... мен ... ... мамандар арасында ақпарат, тәжiрибе,
ноу-хау алмасуды дамыту болып табылады.
      Тұтастай алғанда биотехнологиялық өнеркәсiптi 3000 астам
биотехнологиялық компаниялар, академиялық мекемелер, ... ... және ... ... да ... ... биоиндустрия
      Биотехнологияның отаны АҚШ деп санауға болады.
      1980 ... 1983 ... ... ... Америкада 200 жуық ұсақ
биотехнологиялық компаниялар құрылған болатын. Бұған салық жеңiлдiктерiн
енгiзу, құнды қағаздармен операциялардан түсетiн жоғары пайда және жеке
салымшылардың мүдделiлiгi әсер еттi. ... ... ... болған Сан-Францискодағы Калифорниялық университеттiң
ғылыми қызметкерi Герберт Бойердiң соңынан көптеген университеттiк
профессорлар өз компанияларын ашты.
      1985 жылға қарай АҚШ-та 400-ден аса ... ... ... ... ... ... цехқа жататынын көрсету үшiн өз
атауына "ген" сөзiн енгiзген: Biogen, Amgen, Calgene, Engenics, Genex,
Cangene. Бүгiнгi күнi елде ... аса ... ... ... ... молекулалық биотехнологияның дамуына барлық iрi халықаралық
химиялық және фармацевтикалық компаниялар, соның iшiнде Мonsanto, DuPont,
Upjohn, American Cyanamid, Еli Lilly, SmithKline Beecham, Merck, ... зор үлес ... 80-шi ... биотехнологиялық бизнестiң қарқынды дамуы кезеңiнде
ұсақ компаниялар бiрлескен кәсiпорындар пайда болды. Мысалы, 1991 жылы
Genentech ... ... 60 % ... ... ... ... ... Сол уақытта көптеген компаниялар банкротқа
ұшыраған. Осында жылжымалылық-биотехнологиялық индустрияның ерекшелiк
сипаты.
      Молекулалық-биотехнологиялық индустрияның табысы 1986 жылы 6 млн.
доллардан 30 млрд. ... ... 1996 ... және ... күнi бiр жылға
160 млрд. доллар құрайды.
      Алайда, тұтастай алғанда биотехнологиялық бизнестiң ... ... бiз ... ... ынта-ықыласы азаймады және бұл
молекулалық биотехнология үлкен перспективаларға ие болғанын айғақтайды.
      Мысалы, гендердi клондаумен айналысатын компаниялардан кейiн АҚШ-та
жұқпалы ... ... ... және ... ... да ... емдеуге
арналған гендiк-инженерлiк әдiстер арқылы алынатын антиденелердi шығаратын
компаниялар пайда ... ... ... ... Immune ... ... уақытта биотехнологиялық кластерлер сияқты инновациялық
құрылымдар өте маңызды болып отыр. АҚШ-тағы ең дамыған кластерлердiң ... ... ... Онда ... ... бастап ГМ-
өсiмдiктерге дейiн әртүрлi өнiмдердi шығаратын бiрнеше ондаған
биотехнологиялық фирмалар бар. Кластер үшiн зертханалық зерттеулер атақты
ғылыми орталықтарда, ... ... ... ... ... және Бостон университеттерiнде жүргiзiледi. Клиникалық зерттеулердi
Бостон ауданындағы ... ... ... биотехнологиялық сала
      Еуропалық биотехнологиялық индустрия да үздiксiз дамуда. 1995 жылға
қарай Еуропа елдерiнде 600 астам ... ... ... ... ... ... дәуiрге кеш көшкен елдерде ұлттық молекулалық-
биотехнологиялық индустрияны дамытудағы басты ролдi мемлекет алды. Мұнда
"ХХ ғасырдың ... ... ең ... ... ... биотехнология деген сенiм стимул болды.
      Еуропада сала үшiн ... ... ... ... ... ... ... еңбек ақысы 30% жоғары АҚШ-қа
қарағанда Еуропа елдерiнiң еңбек ақысы төмен деңгейi болып табылады.
Еуропада бiлiм берудiң дамуының жоғары деңгейiне байланысты бiлiктi
қызметкерлердi ... ... ... ... ... ... ... заңмен жазылады, ал Америкада рынокпен анықталады.
Жапония мен Қытайдағы биоиндустрия
      Жоғарыда айтылғандай, молекулалық биотехнология саласындағы
коммерциялық әзiрлемелердiң үлкен бөлiгi Құрама ... ... ... ахуалы сонша қолайлы емес және бизнес белсендiлiгi төмен
басқа елдерде молекулалық-биотехнологиялық кәсiпорындарды құруда iрi
корпорациялар және ... ... роль ... ... Жапонияның
үкiметi биотехнологияны "стратегиялық индустрия" және ұлттық басымдылық деп
жарияланды. Iрi жапондық корпорациялар iске кiрiстi. Басында оларға өз
кадрлары жетiспедi және ... ... ... ... ... ... жүргiзiлдi. Қазiр бұл корпорациялар
қажеттi тәжiрибенi жинақтаған, өздерi ... ... және ... ... жасайды.
      2002 жылы Жапонияның үкiметi қабылдаған 2010 жылға дейiн жаңарған
жоғары технологиялық салаларды дамытудың ... ... ... бiрi ... ... ... дамыту деп
танылған. Осы салада мамандандырылған компаниялар iшкi және сыртқы рынокқа
өз өнiмдерiн ... ... ... ... ... ... факторлар әсер
етедi:
      ҒЗТКӘ жүргiзу үшiн қажеттi техникалық жабдықталуы;
      Жапонияның мемлекеттiк органдарының тарапынан ... ... ... ... ... ... ... институттары
генетикалық модификацияланған өсiмдiктердiң 141 түрiн әзiрлеген, олардың 65
түрi өсiруге шешiм ... ... ... тыс кез ... басқа елдерге қарағанда, Қытайда
өсiмдiк өнiмдерiнiң көп түрi биотехнологиялық жолмен жасалады. Қытайдың осы
саладағы жетiстiктерi бiрiншi ... ... ... ... ... елдер батыстың технологияларын пайдалана алмайды деген
ұғымды жоққа шығарды.
      ... ... ... ... жасау толығымен
мемлекеттiк қаржыландыруда болады. Өкiметтiң трансгендiк азық-түлiк
өнiмдерiнiң ... ... ... екенi түсiнiктi, өйткенi дәстүрлi
ауыл шаруашылығы әлемнiң ең қыруар ұлтының тез өсiп келе ... ... ... ... ... ... өнеркәсiптiң дамуы ССРО Министрлер
Кеңесiнiң жанындағы Микробиологиялық өнеркәсiптiң бас басқармасының
құрылуынан басталды. Алғаш рет ... қол ... және ... ... жасалған өнiмдердiң ең кең ассортиментiнiң микробтық синтезге
негiзделген өнеркәсiбi құрылды. Қазiргi ... ... ... ... астам кәсiпорындар мен ұйымдар кiредi.
      1990 жылдардағы экономикалық дағдарыс елдiң биотехнологиялық
өнеркәсiбiне де әсерiн тигiздi. Егер ССРО ... ғана жол ... ... ... өнiмiнiң 3-5% шығарып, микробиологиялық
өнеркәсiптi дамыту бойынша әлемде екiншi орын ... ... ... ... ... ... көлемiнiң 1% кем өндiредi. Мұндағы
негiзгi өнiмдердiң қатарының: ... ... ... ... ... ... ... 6 есеге,, антибиотиктер - 12 есеге,
жем белогы - 25 есеге азайды. Медицина үшiн Ресейдiң ... ... ... ... ... 0,02% келедi.
Биотехнологиялық өнiм түрлерiнiң маңыздылығы бойынша Ресейдiң импорттан
тәуелдiлiгi өте зор: мысалы, инсулин бойынша ол 100%, ... ... 90% ... ... 2003 жылы ... ... ... көлемi $510,6 млн. жеттi.
Бұл цифр, мысалы, шамамен $2,5 млрд. ресейлiк IТ рыногының көлемiмен
салыстырғанда өте аз боп көрiнедi.
      Ресейде бұл ... ... ... ... ... ... жарым жылда iшкi саясат оның дамуында елеулi ... ... этил ... ... сала ... ... 70% ... 2. Биотехнологияның негiзгi бағыттары
      10 жылдың iшiнде жiңiшке химия ... ... ... ... ... ... топырақ
биоремедиациясы), жартылай өткiзгiштердi өндiру (жаңа материалдар),
ақпараттық технологиялар (микроэлектрондық жүйелер, биоинформатика
құралдары, биологиялық қағидаттар негiзiндегi құрылғылар, биокомпьютерлер)
сияқты экономиканың маңызды ... ... ... ... ... ... отыр. Жекелеген салаларда биотехнологиялық әдiстердi
енгiзу өндiрiстiк базаның сапалық ... ... ... 2010 жылға қарай биотехнологияларды қолданумен алынатын өнiм әлемдiк
химикаттар рыногының шамамен 30% ... Бұл ... ... 1,5 трлн.
долларға бағаланады. Генетикалық модификацияланған дақылдарды кеңiнен
тарату гербицидтер мен ... ... жыл ... 30% ... ... ... биотехнологияда гендiк инженерия кең дамыған. Биоинженерия
саласында барлық әлемдiк зерттеулердiң негiзгi бағыты адам үшiн ... ие ... ... ... (ГМО) ... ... қызметтiң кең мағынада үш негiзгi
мақсаты бар: фармакологиялық және тамақ өнеркәсiбi үшiн генетикалық
модификацияланған (бұдан әрi - ГМ) өсiмдiктердi, ГМ-жануарларды және ... ... ... ... ... ... ... препараттары (атап
айтқанда, синтетикалық инсулин, рекомбинанттық интерферон, гепатитке қарсы
екпелер) дүние жүзiнде ғылыми ортада және тұтынушылардың ... ... Ең ... адам мен ... ... ... дәрi-дәрмек препараттары көбiне тек биотехнологияның
көмегiмен ғана алынуы мүмкiн және олар ауыр ... ... ... ... ... ... проурокиназ - тромболитиканың
төртiншi шығарылған жаңа түрiн пайдалану миокард инфаркттан өлiмдi бес
есеге азайтады. Лактоферриндi пайдалану "жасанды тамақтандырылған"
балалардың гастроэнтериттермен ... 10 ... ... ... ... әлемде 143 гендiк-инженерлiк дәрi-дәрмек
субстанцияларын өндiруге рұқсат берiлдi және 26 - рұқсат алу кезеңiнде.
Өндiрудiң басталуын ... ... ... ... ... адам ... ашу, таяу арада адамның жаңа реттеуiш белоктарының ашылып және
олардың негiзiнде жаңа дәрi-дәрмек препараттары жасалынады деп болжам
жасауға ... ... ... ... ... 10 ... кейiн
олар әлемдiк фармацевтиканың 15 пайызын өзiне алады, 20 ... ... ... ... құралдарының ең кемiнде жартысын алмастырады.
      Бiрiншi рет гендiк-инженерлiк әдiстердi ғалымдар микроорганизмдерге
қолданды. ГМ-өнiмдердiң алғашқыларының бiрi инсулин болды -
дезоксирибонуклеиндiк қышқыл ... ... әрi - ДНК) оның ... ген ... Қазiр әлемде барлық инсулин трансгендiк
бактериялардан өнеркәсiптiк тәсiлмен алынады.
      Кейiнiрек ғалымдар көптеген ... ... ... көмегiмен
алуға мүмкiн емес екенiн айқындап, пайдалы сапаларға ие ... мен ... ... ... бастады. Дәрiлiк
препараттарды өндiру трансгендiк жануарлар көмегiмен ғана емес, өсiмдiктер
арқылы да ... ... ... ... ... ... - ... Қарсы жоғары
тұрақтылығы не басқа да пайдалы қасиеттерге ие жануарлар мен ... ... ... ... бұл ... және ... дамуының
өте пайдалы және перспективалы бағыты. Сарапшылардың бағалауы бойынша, 2010
жылы ... ... ... ... табысы $1
трлн. құрайды.
      Дүние жүзiнде белсендi түрде таралып және бiр елдер қатарында
қарсылыққа кез ... ... ... ... ... ... басқаша. ГМ-өсiмдiктермен байланысты талқыланатын басты
мәселе - олардың адам мен ... орта үшiн ... ... ... ... ... ... биотехнология мынадай бағыттарға ие:
      белоктық және клеткалық инженерия;
      инженерлiк энзимология;
      биосенсорика;
      моно- және поликлондық антиденелер негiзiндегi иммунодиагностика.
      Биоинженерия ... ... ... мәнi - ... ... және жетiлдiрген қасиеттерге ие және табиғатта
аналогы жоқ жаңа биологиялық белсендi ... ... ... ... ... ... ... қолданылады:
      денсаулық сақтау және фармацевтика (диагностикумдардың жаңа ұрпағын,
рекомбинанттық белоктар, ферменттер, гормондар негiзiнде дәрi-дәрмек
препараттарды жасау);
      өнеркәсiптiң әртүрлi салалары (өнеркәсiптiк процестердi
интенсификациялау үшiн ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы (жетiлген қасиеттермен және жоғары өнiмдiлiгiмен
трансгендiк өсiмдiктер мен ... ... ... ... био ... ... қоршаған ортаны қорғау (қалдықтарды пайдаға асыру, ксенобиотиктердiң
биодеградациясы, суды тазалау).
      Генетикалық өзгерiлген не генетикалық модификацияланған өнiмдер - ... ... ... ... ген ... өсiмдiктерден алынған
өнiмдер, оның арқасында олардың бойында әртүрлi жаңа қасиеттер пайда
болады.
      Өсiмдiктердiң жаңа түрлерiн жасауда үш ... ... ... - ... ... ... ... қандай да бiр
жаңа тұрақтылық қасиетi бар өсiмдiктердi жасау. Бiрiншi кезеңде өсiмдiктiң
түрлерiн жасауда салыстырмалы шапшаң жетiстiк ... ... ... ... ... ... ал ... көзi өсiмдiктердiң
вирустары немесе топырақ бактериялары (жәндiктерге, гербицидтерге
тұрақтылық ... ... яғни ген ... ... ... ... бар қарапайым биологиялық объектiлер пайдаланылды.
      Қазiргi уақытта мүмкiн бiзге ... ... ... шығуға екi-үш жыл
қалған шығар - жаңа агрономдық функциялық қасиеттерi бар өсiмдiктердi
жасау. Бiрiншi кезекте - бұл майлы дақылдарында өзгертiлген май ... ... ... көп жемiс пен көкөнiс, құнарлығы
жоғарылатылған бидай дақылдары және т.б.
      Бүгiнде ... ... ... үшiншi кезеңнiң өсiмдiктерi
жасалуда және таяудағы он жылда олардың рынокқа ... ... ... ... ... туралы сөз қозғасақ: өсiмдiктер - вакциналар,
пластиктiң әртүрлi түрлерi, бояуыштар (мысалы, индиго), техникалық майлар
және қозғауыштарға арналған қондырғылар секiлдi индустриялы өнiмдердi
өндiру ... ... - ...... ... ... өндiру жөнiндегi жаңа экологиялық таза өнеркәсiптi құру туралы
айтуға болады.
Медицинадағы биотехнология
      Биотехнологиялық ... ... ... ... ... ... ... жартысына жуығын құрайды.
Антибиотиктер
      80-жылдары антибиотиктер әлемдiк рыногының өсiмiнiң жылдық орта
қарқыны 10-15% құрады, ал 1991 - 1998 жылдар жекелеген антибиотиктердiң
топтары ... 20 % ... 11-12% ... ... ... ... кларитромицинды (USА), цефалоспорнды (НОFFMANN - Lа RОСНЕ) ... 1 ... USD ... ... ... ... ... ферментациялық қуаттылықтың едәуiр бөлiгi тоқтап тұр. Бiз
антибиотиктердiң субстанцияларын және дайын дәрi-дәрмек түрлерiн сатып
аламыз.
Иммунологиялық ... ... ... ... және вакциналар, емдеу сарысулар,
анатоксиндер, иммуноглобулиндер, бактериофагтар, интерферондар, нормофлора
препараттары, аллергендердi қосатын профилактикалық құралдар жатады. Мысал
үшiн, қазiргi уақытта Ресейде иммунобиологиялық препараттардың 300 ... ... және 500 жуық ... ... ... ... тек ғылыми-
зерттеу зертханаларымен қуатты өндiрiстiк базаның өзара әрекеттесетiн
кешендерi сыртқы рынокқа сапалы және бәсекеге қабiлеттi өнiмдердi ...... ... ... ... ... және ... жоқтығы, бiздiң әлемдiк рыноктарға шыға алмауымызға ғана емес,
керiсiнше көп жылдарға әлеуеттi импорттаушылар ... ... ... қан ... ... ... дамыған елдерде донорлық қан плазмасынан медициналық
препараттарды алу өнiмдi В және С гепатитiнiң, ЖҚТБ, соз ... ... ғана ... ... ... цитомегаловирус және Т-клеткалық
лейкозбен жұқтырудың жолын кесетiн қатаң ... ... ... осындай қан препараттарының өндiрiсi қазiргi уақытта осы заманғы
талаптарына сай деп есептеуге болмайды, ... ... қан ... ... ... (гепатит А, паравирус В 19 және басқалар) болуы
мүмкiн. Салыстырмалы бiрде бiр мысалы жоқ вирустарды тасымалдауда қан
факторларының ... ... ... ... ... ... ... рекомбинанттық та, плазмалық та тазартылған қан факторларын
өндiру жоқ. ... ... ... ... мүмкiн қан препараттарының
өндiрiсiнде стандарттау қағидаттарын жеткiлiктi шамада iске асыруға
мүмкiндiк бермейдi.
Гендiк-инженерлiк дәрi-дәрмек препараттары
      Бұл ... ... үшiн ... ... ... емес ... ... табиғи биореттеуiштер және биологиялық белсендi заттар. Қазiргi
уақытта гендiк-инженерлiк ... ... ... ... жетекшi сектор болып табылады. Жаңа
биотехнологиялық өнеркәсiп өнiмдерiнiң ... ... ... ... ... 3 млрд. доллардан астам гендiк-инженерлiк инсулиннiң
өндiрiсi ең iрi өндiрiс болып табылады. Соңғы жылдар iшiнде гормондық
сипаттағы ... ... ... ... көш басы
анемия, жүрек-қан тамырлары және онкологиялық ауруларды емдеу кезiнде
қолданылатын түрлi модификациялары, рекомбинанттық эротропоэтин
препараттары ... ... рак ... және ... да
ауруларды емдеуде қолданыс тапқан моноклондық антиденелер (МАВ) әзiрленiп
жатқан биотехнологиялық ... ... ... орын ... Өте белсендi
әзiрленiп жатқан гендiк-инженерлiк өнiмдер арасында цитокиндар тобының
препараттары - интерлейкиндер бар, сондай-ақ антагонисттер рецепторлары
интерлейкиндер. Бұл препараттар iсiк, жiтi асқыны, автоиммундық ... қан ... ауыр ... ... үшiн ... құралдар
      Бактериологиялық және физика-химиялық талдауға негiзделген дәстүрлi
диагностика әдiстерi иммунологиялық және ДНК - ... ... ... ... ... және соз ... гепатит, ВИЧ,
туберкулез және қатерлi iсiктi қоса ауруларды ерте ... ... ... және ... ... саласындағы зерттеулер тез
қарқынмен дамуда. Өзiнiң барлық қолданылу мерзiмi (18 ай) iшiнде ... ... ... оның ... ВИЧ ... ... көрсетуге
қабiлеттi экспресс анализаторлар сынақтан өтуде. Өте қарапайым талдаудың
нәтижесi 20 минуттан кейiн ... оның ... - 99,6 ... мен ... ... ... ... айқындайтын компоненттiң болуын тiкелей
ден қоятын биологиялық материал: ферменттер, тiндер, бактериялар, ашытқы,
антигендер/антиденелер, липосомалар, органеллалар, рецепторлар, ДНК бар
сезiмдi қабат бұл ... ... ... байланысты
дабылды шығаратын құрылғыны түсiну қажет. Конструкциялық түрде биосенсор
бiр-бiрiмен тығыз байланыстағы екi биохимиялық және физикалық түрлендiргiш
немесе ... ... ... ... ... ... бойынша шамамен 70 млрд. долларды құрайды, мұнда
биосенсорлар ... 20 % ... және ... ... ... ... бiрнеше түрлерi бар. Бұл хеми және биолюминестенция
негiзiндегi ферменттiк электродтар, ферменттiк микрокалоритмдiк датчиктер
және биодатчиктер.
      ... ... - ... ... ... ... кiшкентай құрылғылар. Бұл талданатын нұсқалар құрамындағы кез ... ... ... ... ... ... ... жиi салынған
микропластинкалар. Бұл құралдар гендер мен оның өнiмдерiнiң өзара жiңiшке
реттеуiн зерттеу үшiн ... ... ... ... ... табылады. Қазiргi уақытта әртүрлi фирмалардың бағдарламалық
қамтамасыз етуiмен нейлондық мембраналар - микроорганизмдердiң,
өсiмдiктердiң, сүтқоректiлердiң және ... ... ... ... қол ... Күрделi жұмыс белоктық
микрочиптердi әзiрлеуде тұр. Белоктық микрочиптердi жасау үлкен
инвестицияларды тартады.
      Жаңа ғылым - ... - ... ... ... ... ... олардың өзара әрекеттесуiне және күрделi
қатынастарға арналған. Молекулалық технология институтының ғалымдары
әртүрлi заттарды жылдам және өте нақты айқындауға мүмкiндiк беретiн
биочиптер - ... ... ... ... - ондаған көзбен әрең
көрiнетiн әрқайсысының диаметрi 100 микроннан кем жартылай сфералық
гидрогендiк ұяшықтар салынған үлкен емес әйнектен жасалған пластинка.
Оларда талданатын ерiтпелерде бар ... ... ... ... ... биологиялық белсендi
макромолекулалар химиялық байланған. Кейбiр аурулардың бастапқы
кезеңдерiнде белоктар қатарында аздаған өзгерiстер болып жатады. Ресейлiк
және Француз ғалымдары бұл өзгерiстердi табуға және ... ... ... ... ... ДНК ... - чиптердiң дамуымен қатты
жазықтарда айқын молекулалардың селективтiк сорбция процестерi детекцияның
физикалық әдiстерiн ... ... деп ... ... ... ... ... жоғары сезiмдi, шағын көлемдi, кiшi көлемде өлшеудiң
байланыссыз әдiсiн iске асырады және орындауда арзан болуы мүмкiн.
Белсендi заттар және ... ... ... ... Өсiмдiк тектес биологиялық белсендi заттар химиялық синтезi iс
жүзiнде мүмкiн емес шексiз әртүрлi ... ... ... ... өнiмдердiң ауқымды тұтынушылары тамақ өнеркәсiбi және
сусындар болып қалып отыр және 2003 ... ... ... 560 млн.
долларды құрады. Мысал үшiн, Ресейде қазiргi уақытта женьшень және қызғылт
родиола клеткаларының биомассасы негiзiнде медициналық және ... ... ... асырылуда.
      Өсiмдiк клеткалары дақылдарын пайдалануымен биологиялық белсендi және
дәрiлiк препараттарды алу, ... кең ... ... ... ... ... тектес өнiмдердi қажет етуi ($ млн.)
                                                  1-кесте
|Өнім атауы |1993 |1999 |2003 ... ... |36,5 |62 |+10 ... |12,4 |21 |+27 ... |6,8 |12 |- ... рапс |3 |5 |+11 ... |

Пән: Сертификаттау, стандарттау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ҚР-дағы 2007 – 2009 жылдарға арналған саяси жүйе14 бет
Swot талдау4 бет
Алматы қаласындағы экономиканы мемлекеттік реттеу24 бет
Алматы қаласының Қазақстан Республикасының аймақтық қаржы орталығы: жағдайы мен даму болашағын анықтау68 бет
Дүниежүзілік қаржы нарығының жалпы түсініктері7 бет
Кристалдар туралы5 бет
Секіру4 бет
Қазақстанның бағалы қағаздар рыногының ағымдағы жай-күйі44 бет
"Прикаспийский Центр Сертификаций" ЖШС-нің сынау орталығында кабельді сынау және оған сертификат беру процедуралары47 бет
2002 жылы қабылданған Қазақстан Республикасының Құқықтық саясат тұжырымдамасы12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь