Мұнай-газ саласындағы бәсеке қабілеттіліктің теориялық аспектілері

Ұлттық экономикадағы нақты саланың дамуын қамтамасыз етуде, отандық өндірушілердің өнімдерін әлемдік нарықтың сұранысына сәйкестендіру бағытында атқарылатын іс-шаралардың тобына шығарылатын өнімдердің бәсекелік қабілетін қамтамасыз ету мәселесін жатқызуға болады. Қазіргі кезде өзекті болып отырған мемлекеттің экономикалық, азық-түлік қауіпсіздігін қалыптастыру әрекеттері де сырткы өндірушілердің ұқсас өнімдеріне төтеп бере алатын отандық өнімдердің өндірілуіне тәуелді.
Еліміздің табиғи, экономикалық, ұлттық ерекшеліктеріне сай иелігіміздегі кұндылықтарды барынша тиімді, әрі ұтымды жұмсау, тек ішкі нарықта ғана емес, әлемдік нарықта да жоғары сұранысқа ие болатын халық тұтынатын тауарлар шығару, сол нарықтың қомақты бөлігін қосылған құны жоғары өнімдер өткізу арқылы иемдену, осы арқылы мемлекетіміздің беделін арттыру бүгінгі таңда қарқынды жүргізіліп жатқан саяси-экономикалық үрдістердің негізін қалайды.
Сонымен қатар, тұтыну нарығындағы өскелең талаптар да отандық тауар өндірушілерге шығаратын өнімдерінің бәсекелік қабілетін арттыру мәселесін алдыңғы қатарға қойып отыр. Мұның өзі бәсекелік ортаның дамуына, өндірілетін өнімнің сапасын жоғарылатуға, бағаны төмендетуге ықпалын тигізіп, тұтынушылардың кең көлемді сұранысын қанағаттандыруға итермелейді. Бәсекеге қабілетті өнім шығару кәсіпорынның, саланың дамуына ықпал ететін негізгі фактор екенін уақыттың өзі дәлелдеуде.
Бәсекеге қабілеттілік дегеніміз — кез-келген экономикалық объектілерге тән қасиет. Физикалық табиғатына және атқаратын қабілетіне қарамай, барлық тауарлар, сондай-ақ оларды өндіру, пайдалану жүйелері бәсеке мәселесі шеңберінде қарастырылады, тіпті мұндай талдау аспектісі абстрактілі емес, нақты экономикалық қызметтің практикалық мәні.
«Бәсеке қабілеттілік» түсінігі XX ғасырдың 70 жылдарында Батыста пайда болды. Шамамен сол уакытта өнімнің бәсеке қабілеттілігі мәселесімен КСРО да айналыса бастады.
        
        1МҰНАЙ-ГАЗ САЛАСЫНДАҒЫ БӘСЕКЕ ҚАБІЛЕТТІЛІКТІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1Мұнай-газ саласының бәсеке қабілеттілігінің ... ... және ... экономикадағы нақты саланың дамуын қамтамасыз етуде, отандық өндірушілердің ... ... ... ... ... ... ... іс-шаралардың тобына шығарылатын өнімдердің бәсекелік қабілетін қамтамасыз ету мәселесін жатқызуға ... ... ... ... болып отырған мемлекеттің экономикалық, азық-түлік қауіпсіздігін қалыптастыру әрекеттері де сырткы өндірушілердің ұқсас өнімдеріне төтеп бере ... ... ... ... тәуелді.
Еліміздің табиғи, экономикалық, ұлттық ерекшеліктеріне сай иелігіміздегі кұндылықтарды барынша тиімді, әрі ұтымды жұмсау, тек ішкі ... ғана ... ... ... да ... ... ие ... халық тұтынатын тауарлар шығару, сол нарықтың қомақты ... ... құны ... өнімдер өткізу арқылы иемдену, осы арқылы мемлекетіміздің беделін арттыру ... ... ... ... ... ... ... негізін қалайды.
Сонымен қатар, тұтыну нарығындағы өскелең талаптар да отандық тауар өндірушілерге шығаратын өнімдерінің бәсекелік ... ... ... ... ... қойып отыр. Мұның өзі бәсекелік ортаның дамуына, өндірілетін өнімнің сапасын жоғарылатуға, бағаны ... ... ... ... кең ... сұранысын қанағаттандыруға итермелейді. Бәсекеге қабілетті өнім шығару кәсіпорынның, саланың дамуына ... ... ... ... екенін уақыттың өзі дәлелдеуде.
Бәсекеге қабілеттілік дегеніміз -- ... ... ... тән қасиет. Физикалық табиғатына және атқаратын қабілетіне қарамай, барлық тауарлар, сондай-ақ оларды өндіру, ... ... ... ... шеңберінде қарастырылады, тіпті мұндай талдау аспектісі абстрактілі емес, нақты экономикалық қызметтің практикалық мәні.
түсінігі XX ... 70 ... ... ... болды. Шамамен сол уакытта өнімнің бәсеке қабілеттілігі мәселесімен КСРО да айналыса бастады.
Бәсекеге қабілеттілік -- ... ... ... және сапалық параметрлерін ғана қамтымай, сондай-ақ кәсіпорын қызметіндегі инвестиция мен инновациялық басқаруға, менеджмент деңгейіне тәуелді жан-жақты ұғым.
Өнімнің бәсекеге ... -- ... ... ... ... ... қанағаттандыруын және осының арқасында нарықта өз орнын табуы. Басқа сөзбен айтқанда, бұл тұтынушының талғамына сай ... және оның ... ... ... ... ... латынның сөзінен бастау алатын бұл сөз , мағынасын білдіреді. Бәсекелестік- бұл нарық шаруашылығына катысушулардың арасындағы ... ... ... ... тауарды дұрыстап сату мен сатып алу үшін бақталастық.
Бәсекелестік-экономикалық күрес, оқшауланған өндірушілердің өнім, ... ... ... үшін өзінің мүдделерін қанағаттандырудағы өзара бақталастығы және олар осы өнімді сату мен жұмыстардағы өзара бақталастығы және олар осы өнімді сатумен, ... ... сол бір ... ғана қызмет көрсетумен байланысты.
Бәсеке-тауар өндірушілердің капиталды ыңғайлы салу саласы үшін, өткізу нарығы, ... ... үшін ... ... және бір ... ... өндіріс пропорциясын стихиялы реттеудің өте әсерлі механизмі.
Бәсеке қоғам өмірінде өте маңызды орын алады. Ол өз ... ... ... ... ... ... бәсеке арқылы бірін-бірі бақылауы да мүмкін. Олардың тұтынушы үшін күресуі бағаның төмендеуіне, өндіріс шығынының азаюына, өнім ... ... ... прогрестің күшеюіне алып келеді.
Қазіргі жағдайда бәсекелестік күрестің бағалық тәсілі қолданылады. Бұған монополиялы жоғарғы және монополиялы төмен ... ... ... Бағалық тәсілге сондай-ақ бағалық дискриминация тәсілі де жатады (әр жердегі әртүрді бағалар, демпингтік ... ... ... Республикасындағы бәсекелестік қатынастардың дамуы көптеген меншік түрлері жұмысының әлі төменділігімен тежелуде және экономикадағы монополизациялау деңгейінің жоғары болуымен түсіндіріледі. Бәсекелестік ... ... ... ... антимонополиялық заңдар қабылдануымен байланысты және басқаға мемлекеттің ... ... ... ... ... ... мемлекеттің қорғауымен жүзеге асады.
Бәсекелестік күрестің баға еместік тәсілі де пайда болуда. Бәсекелестіктің баға еместік тәсіліне мыналар жатиады: ... ... ... ... ... байланыстылығы, оның өте үлкен асортименттілігі және сатылғаннан кейінгі өте жоғарғы сервистік қызметі. Бұл тәсілдер негізінен екі ... ... өнім үшін ... және сату ... ... ... ... бәсеке қабілеттілік келесі жағдайлармен қамтамасыз етіледі:
Мұнай-газ нарығындағы бәсеке қабілеттілік
Стратегиялық деңгей
Оперативті деңгей
Тактикалық деңгей
Инвестициялық тартымдылығы
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... өсу ... ... Шығындық
* Табыстық
* Опциондық
Кәсіпорынның кешенді жағдайы көрсеткіші
* Субъекті қызметін қаржылық-шаруашылық бағалау
Өнімнің бәсеке қабілеттілік ... ... ... ... ... ... http://www.financialguide.ru/ негізінде автормен құрастырылған
Сызба-1. Мұнай-газ нарығындағы бәсеке қабілеттілік
Мұнай-газ нарығындағы бәсеке қабілеттілік оперативті деңгей, тактикалық деңгей және ... ... ... анықталады.
Оперативті деңгей өнімнің бәсеке қабілеттілік көрсеткіштері эксперттік, квалиметрикалық және кешенді бағалау ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіші және де ол субъекті қызметін қаржылық-шаруашылық бағалау арқылы есептелінеді.
Мұнай-газ салаларының инвестициялық тартымдылығы мұнай-газ кәсіпорынының құнының өсу ... ... ... ... ... ... ... жатқызамыз.
Жалпы өнім бәсекелестігі - ... сала ... бір ... алып қоюға ұмтылды және ол жаңа ассортиментті әрі сапалы өнімді ... ... ... бәрі және сол ... ... ... жүзеге асады. Сату шартылығының жағдайы бойынша бәсекелестік- ... ... ... үйірлендіру үшін көптеген іс-әрекеттерді қолданалы. Бұл бәсекелестікті ... ... ... ... ... ... ... жеңілдіктер қарастыру жатады.
Бәсекелестің баға еместік ерекше тәсіліне тауарды ұзақ мерзімге және ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді және оларды (өндіріс құрал жабдығын) меншікке алудың орнына, яғни машина мен жабдықтарды, көлік құралдарын, өндіріске берілетін жабдықтарды ұзақ ... ... ... ... ... жалгерліктен айырмашылы лизинг кезіндегі өзара қатынастар сатып алу- сату келісімі ... ... ... ... ... ұғымдардың бірі - бәсеке (латын сөзі - түйістіру) болып табылады. Жалпы алып қарағанда бәсекені - ... ... ... ... ... мен ... белгілеу жайлы өзара қатынасы ретінде анықтауға болады. Бұл өндірушілер арасындағы бәсеке. Ал, тұтынушылар арасындағы бәсекені- нарықтағы ... ... ... ... жайлы өзара қатынастар ретінде анықтаймыз.
Мұнай-газ өнімінің бәсекеге қабілеттілігі - мұнай мен газ ... ... ... ... ... ... және ... негізінде әлемдік нарықта өз орнын табуы. Оның негізгі кұрауыштарын атап ... ... ... ... 2 ... алу ... ... шешім (30-35%) оның сапалық сипаттамаларымен байланысты
Сапа Cату мен ... ... ... ... мен ... ... қызметке байланысты
Жағымды немесе жағымсыз әсері
Бәсекелестіктің негізгі параметрлері
Техникалық
Индикаторлары
Экономикалық
Қызметі
Эргономикалық
Эстетикалық
Нормативтік
* Тауардың қажеттілігі;
* Тауардың сапасы;
* Тауардың бағасы.
* Біржолғы
* ... ... ... ... ... ... тазалығы;
* Экологиялық.
* Жіктелу;
* Техникалық тиімділігі;
* Конструкциялық.
Ескертпе: автормен құрастырылған
Сызба-2. Бәсекелестіктің құраушылары, параметрлері және стратегиясы
Нарық жағдайындағы бәсеке шаруашылық пропорциясының негізгі механизмін ... ... ... Бәсеке нарық субъектісінің тепе- теңдік құқықтағы тауарды пайдалы өткізу үшін өзара экономикалық ... ... ... ... өте пайдалы жұмсау.
Бәсекенің болмауы монополизмге алып барады. Сондықтан жеке ... ... ... өздерінің құқықтарын нарықта өктем жүргізеді. Нарық субъектілері көп болса, бәсеке тиімді жүреді. Себебі бәсеке мен монополия бір біріне кері ұғымдар. ... ... ... бір ... ... сатушылар 4-5 тен аз болмағаны жөн, ал 8-15 көп болса өте тиімді. Егер төрт фирма 80% ... ... онда ... ... ... табылады.
Қазақстандық ғалым О.Сәбден бәсекелік қабілеттілікке мынадай анықтама береді: .
Демек ... ... осы ... ... ... ... ... төтеп беру қабілетін айқындайды.
Нысанның бәсекеге қабілеттілігі нақты нарыққа немесе нарықтың ... ... ... ... ... ... ... нақты тобына қатысты анықталады. Егер нысан бәсекеге қабілетті болатын нарық көрсетілмесе, онда бұл нысан осы кездегі ең үздік үлгі ... ... ... ... ... қатынастар жағдайында бәсекеге қабілеттілік қоғам дамуының деңгейін сипаттайды. Елдің бәсекеге қабілеттілігі неғұрлым жоғары болса ол елдегі өмір сүру ... де ... ... болады.
Сөйтіп бәсекелік қабілеттілік туралы ұғымды қарастыра келіп, мынадай тұжырымдар жасауға болады. Бәсекеге ... ... ... тиісті нарыққа шығарылған ұқсас нысандарымен салыстырғанда нақты ... ... ... ... ... ... ... осы нарықты ұқсас нысандармен салыстырғанда бәсекеге төтеп беру қабілетін;
* белгілі бір фирманың дамуының бәсекелес фирманың дамуынан өз тауарларымен адамдардың ... ... ... және ... ... тиімділігі жағынан айырмашылығын көрсететін сипаттамасын айтамыз.
Кәсіпорынның бәсекеге ... - бұл ... ... ол ... бір ... ... бәсекелес фирмалардың дамуынан өз тауарларымен адамдардың қажеттілігін қанағаттандыру дәрежесі және өндірістік қызметінің ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігі оның нарықтық бәсеке жағдайларына бейімделу мүмкіндігі мен серпінін сипаттайды.
Мұнай-газ саласының бәсекеге қабілеттілігі - бәсекелестік күрес жағдайында өзінің рыноктағы ... ... қалу ... кеңейтуге жеткілікті әлеуетімен анықталады. Бұл мұнай-газ салаларының бар қаражаттардың толықтай қамтамасыз етілуі. Бәсекеге қабілетті тауарлар мен қызметтерді ... мен ... - ... өмір ... оның ... ... ... ғылыми-техникалық және еңбек әлеуетін тиімді пайдалана білуін көрсететін көрсеткіш. ... ... ... ... ... кез ... ... саласы үшін - оның барлық қызмет және бөлімшелерінің жұмыс қорытындысы, сонымен ... ... әсер ... факторлардың өзгеруіне оның әсер етуі бейнеленетін айна.
Мұнай-газ саласының бәсекеге қабілеттілігіне ... ... ... ... өнім ... қабілеті;
* бәсекеге қабілеттіліктің жоғары деңгейін қолдауға бағытталған стратегия ... ... дәл ... механизмнің болуы;
* өз қызметінде нарыққа және тұтынушымен жүйелі жұмысқа бағдарлану;
* бәсекелестерге ... ... ... ... ... мен ... болуы;
* персоналдың жоғары кәсіпқойлық дайындығы;
* мемлекеттік заң актілерінің бүкіл жиынтығы кіретін ішкі ... ... ... және т.б.
Мұнай-газ кәсіпорынның бәсеке қабілеттілігі бәсекеге қабілеттілігінің құрамдастарын келесі 1-суреттен көруге болады.
Мұнай-газ кәсіпорынның бәсеке қабілеттілігі
Кәсіпорын ресурс-тарының бәсекеге ... ... ... ... ... ... ұсынымының бәсекеге қабілеті
Өнімнің сапасы
Өнімнің бағасы
Оған көрсетілетін қызметтер
Қаржылық
Материалдық
Технологиялық
Өндірістік
Кадр
Төлем қабілетті сұраныс
Біліктілік
Мотивация
Басқаруды ұйымдастыру
Кәсіпорын өнімі туралы
Клиент қажетті-лігін ... ... ... мен ... ... туралы
Кәсіпорынды басқару тәсілдері туралы білу
Сурет . Мұнай-газ кәсіпорнының бәсекеге қабілеттілігінің құрамды бөліктері
Мұнай-газ кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігінің бұл құрамдастары ... ... ... және ... тәуелді. Нарықтағы ұсынымының бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету үшін, яғни өнім сапасы, бағасы және оған ... ... ... ... ... ... артықшылықта болуын кәсіпорын ресурстары, кәсіпорындағы менежмент және ... идея ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігі мынадай бірқатар факторларға байланысты:
* мұнай-газ кәсіпорын тауарларының ішкі және ... ... ... ... өндірілетін тауарлардың түрлері;
* нарықтың сыйымдылығы (жыл сайынғы сату мөлшері);
* нарықтың біртектілігі;
* осы нарықта жұмыс істеп жатқан ... ... ... ... ... ... саладағы техникалық жаңалықтар мүмкіндігі;
* өңірдің және елдің бәсекеге қабілеттілігі.
Бәсеке қабілеттіліктің барлық осы ... ... ... ... бар. ... ... және ... бәсеке қабілеттілігі бәсекеге қабілетті тауар шығарып немесе қызмет көрсететін саланың қабілетіне байланысты.
Тауардың бәсеке қабілеттілігін, тауар өндіруші мен салалық ... ... ... және ... ... ... ... көрсететін көрсеткіш - ол елдің бәсеке қабілеттілігі. ... ... ... ... ... бәсеке жағдайында әлемдік нарықтың талаптарын қамтамасыз ете алатын тауар шығару, қызмет көрсету қабілеттілігі бойынша анықтауға болады.
Ұлттық ... ... ... - бұл ішкі және ... ... ... ... мен қызметтермен өте ұтымды бәсекеге түсетін отандық тауарлар мен қызмет көрсетулерде жүзеге асырылатын маркетингтік, ұйымдық-басқару, ғылыми-техникалық, ... ... және ... да ... ... өз ... бәсекеге қабілеттіліктің ең негізгі төрт сатысын көрсетеді. Олар: өндіріс, инвестициялар, жаңалықтар, байлық.
Өндіріс факторларының негізіндегі бәсекелестіктің дамуы. Бұл ... ... ... ... ... ... ... негізгі факторлары табиғат ресурстарының, ауыл шаруашылық дәнді-дақылдарды өсіру үшін қолайлы жағдайлардың арқасында ... ... ... ... ... Бұл ... экономиканың бәсекелестік артықшылығы ұлттық фирмалардың агрессиялық инвестициялауға дайындығына, ... ... ... ... ... ... жаңа ... құру мақсатында өз қаражатын тиімді озық технологияға салады.
Жаңалықтарды енгізудің негізінде бәсекелестіктің дамуы. Бұл сатыда факторлы шығындардың ... ... ... бәсекелік артықшылықтарын қамтамасыз ету сирек құбылыс болады. Олардың ... ... ... жаңа ... мен ... ... ықпал ете отырып, ғылыми мекемелердің, университеттердің және инфрақұрылым ұйымдарының ... ... ... ... алып ... ... ... өндіріс факторларын жетілдірудің, қалыптастырудың жаңа механизмдері пайда бола бастайды. Бұл сатының тағы бір сипатты ... ... ... ... ... ... нығайту, сұраныстың күрделі құрылымын ынталандыра отырып жоғары дамыған ұлттық қызмет көрсету ... ... ... ... ... негізіндегі бәсекелестік. Алғашқы үш сатыдан ерекшеленетін байлық негізіндегі бәсекелестік ... ... ... ... ... ... қозғалыстағы күші қол жеткен молшылық. Негізгі мәселе бұрын құрылған байлық көмегімен қозғалыстағы экономиканың қол жеткен ... және ... ... ... ... ... қабілеттілік критерийі жүйенің макро және микроэкономикалық даму деңгейлеріне сәйкес қалыптасуы тиіс. Егер бірінші жағдайда, бұл еліміздің макроэкономикалық ортасына, оның технологиялық және ... ... ... ... онда ... амал ... ... компаниялардың кызметі мен стратегиялары және ұлттық бизнес-орталықтың сапасы бағаланады.
Өндірушілерге бәсекелік артықшылықтар беретін жалпы қағидаларға мыналар жатады:
* ... және ... ... ... жасауға, бастаған істі жалғастыруға ынталылығы;
* кәсіпорынның клиентке жақындығы;
* кәсіпорында дербестік және ... ... ... ... ... мен олардың жұмысқа деген ықыласын пайдаланудың арқасында өнімділіктің өсуі;
* кәсіпорын үшін ортақ құндылықтардың маңыздылығын көрсету;
* Ұйымдастырудың қарапайымдылығы, басқару және қызметшілер ... ... Бір ... ... әрі қатаң бола білу. Неғұрлым маңызды мәселелерді қатаң қабылдауда ұстау және бағыныштыларға азырақ маңыздыларын білу.
Нарықтық қатынастардың әлемдік ... ... ... бұл ... өзара байланыста шешу және аталған қағидаларды пайдалану кәсіпорынның ... ... ... ... береді. Өнімдердің бәсеке қабілеттілігі мен өнім өндіруші кәсіпорынның бәсеке ... ... ... және бүтін сияқты ара қатыста болады. Мұнай-газ кәсіпорынының белгілі бір тауар нарығында бәсекелесу мүмкіндігі ... ... ... және ... ... ... күрес нәтижелеріне ықпал ететін экономикалық әдістерінің жиынтығына тікелей байланысты. Мұнай-газ кәсіпорындарының нарықтағы ... ... ... бәсекелестігіне айналатын болатындықтан өнімді дайындаған және оны әлемдік нарықта сататын кәсіпорын хабарлаған ... ... ... ... ... ... қабілеттілігінің мәні мен мазмұнын жұмыстың келесі бөлімдерінде толығырақ қарастыратын боламыз.
Мұнай-газ кәсіпорынының бәсекеге қабілеттілік мәселесін ... ... үшін оның ... мен ... баға беру ... ... саласындағы бәсеке қабілеттілікті анықтаушы факторлар, жіктелуі және көрсеткіштері
Кәсіпорынның нарықтағы ұстанымын талдау ... оның ... және ... жақтарын ғана емес, сондай-ақ әсер ететін нақты факторларды анықтау қажет. Фактор - бұл экономикалық, өндірістік ... ... әсер ... ... ... күш. ... айтқанда, өндіріс тиімділігін анықтауға және әсер етуге мүмкіндік беретін барлық жағдайлар. Факторлардың болуы бәсеке қабілеттілікті ... ету үшін ... ... осы ... ... бәсекелік артықшылыққа ие болу және олар қаншалықты тиімді пайдаланылатындығына байланысты болады.
Мұнай-газ саласындағы кәсіпорынының ... ... ... ... ... ... құрауышы өнімнің өзімен тікелей байланысты және оның ... көп ... ... ... ... ... өнімді сатып алу туралы қорытынды шешім (30-35%) оның сапалық сипаттамаларымен байланысты екенін көрсетеді.
* Екінші құрауышы өнімді сату мен ... ... ... ... ... ... төмен, бірақ сенімді және қымбат емес сервиспен ... ... ... ... ... Үшінші құрауыш бұл тұтынушыға, субъективті фактор ретінде жағымды немесе жағымсыз әсерін тигізетіннің бәрі.
Мұнай-газ саласындағы кәсіпорыны өнімінің бәсекеге қабілеттілігі ... бір ... ... ... ... ... негізгілері:
* Баға;
* Сапалық;
* Жаңалык;
* Жарнама;
* Пайдалану сенімділігі;
* Көркемдеу, мәнерлеу;
* Буып-түю, т. б.
Кең ... ... ... бұл - ... ... жағдайдағы жұмыс философиясы. Ең алдымен ол тұтынушының қажеттілігін білу мен қанағаттандыру; нарықтың дамуы мен жағдайды тусіну; бәсекелестердің мүмкіндіктері мен қимылдарын ... ... ... ... қабілеттілігін оны баска өніммен салыстырғанда ғана анықталады, бұл салыстырмалы көрсеткіш болып ... Ол ... ... ... ... белгілі бір қажеттілікті қанағаттандыру дәрежесі бойынша айырмашылығын көрсетеді. ... ... ... ... үшін ... бір қажеттілікке сәйкес келу дәрежесі бойынша басқа ... ... қана ... ... ... ... ... жұмсаған шығыны мен қажеттілігін қанағаттандыру үшін оның әрі қарай қолданылуы да есептеледі.
Өнімнің бәсекеге қабілеттілік мәселесі ... ... ... ... ... ие ... Әрбір мемлекеттің тұтынушының экономикалық және әлеуметтік өмірі оның қаншалықты табысты шешілуіне қарай байланысты. Бәсекеге қабілеттілік - мемлекеттің, өндірушінің өнім ... мен ... ... ... ... те ... ... факторының өзі мәжбүрлік сипатқа ие нарықтан ығыстыру қорқынышы өндірушілерді өз тауарларыныың бәсекеге қабілеттілігі мен сапа жүйесімен тоқтаусыз шұғылдануға мәжбүр ... ал ... ... ... нәтижелерін объективті және қатал бағалайды. Дамыған бәсекелестік нарықта ... ... ... оның ... ... шешуші факторы болып табылады. Бәсекеге қабілеттілік тауардың нарық ... ... ... тек ... ... ... ... сипаттамалары бойынша ғана емес, сонымен бірге коммерциялық және өткізудің басқа жағдайларына (баға, жеткізу мерзімі,өткізу жолдары, сервис, жарнама) ... ... көп ... ... ... ... өнімнің бәсекеге қабіліттіліктің негізгі құрама бөлігі болып эксплуатация ... ... ... ... ... ... айтқанда бәсекеге қабілеттілік - нарықтағы табысты анықтайтын тауардың тұтынушылық және ... ... ... ... яғни ... аналог тауарлардың алдында берілген тауардың артықшылығы. Тауарлардың артынан олардың ... ... ... ... ... кәсіпорындар, кәсіподақтар, фирмалар, мемлекеттің негізінде айтуға болады. Нарықтағы әрбір тауар қоғамдық қажеттіліктерін қанағатгандыру көрсеткішіне тексеру өтеді: әрбір ... ... оның жеке ... ... ... тауарды сатып алады, ал барлық сатып алушылар бәсекелес тауарларға қарағанда қоғамдық қажеттіліктерге сәйкес келетін тауарды сатып алады. Сондықтан өнімнің ... ... ... ... ... ... ... өткізудің мүмкіншілігі) бәсекелестердің тауарларын бір-бірімен салыстыру негізінде ғана анықтауға болады. Басқаша айтқанда, ... ... ... бір сату ... ... ... түсінік. Әрбір сатып алушыда өз қажеттіліктерін қанағаттандыруды бағалаудың жеке критерийі бар ... ... ... ... жеке ... ие ... ... бәсекеге қабілеттілік тұтынушы үшін қызуғышылық туғызатын (берілген қажеттіліктерді ... ... ... ... ғана анықталады. Бұл қызығушылықтың шегінен шықкан өнімнің барлык қасиеітері бәсекеге қабілеттілікті бағалағанда белгілі бір ... оған ... жоқ деп ... ... ... мен құкықтардың шамадан тыс асуы (мемлекеттік талаптардан басқа) өнімнің бәсекеге қабілеттілігін жақсартып қана қоймай, керісінше оны түсіреді, өйткені ол ... ... ... ... ... ... әкеледі; сондықтан ол өнім тұтынушыға - тиімсіз болып көрінеді.
Мұнай-газ кәсіпорынының өнімінің бәсекеге қабілеттілігінің зерттелуі оның өмірлік ... ... ... ... ... және ... түрде жүргізілуі тиіс. Мұның өзі бәсекеге қабілеттілік көрсеткіштерінің төмендеудің бас кезеңін уақытылы анықтау мен лайықты шешімдерді қабылдау ... ... ... ... оны модернизациялау, нарықтың басқа секторына ауыстыру, т.с.с.) үшін қажет. Егерде ескі өнім ... ... ... ұстанымын түгелдей жоймаса, ал кәсіпорын жаңа өнім шығаруды көздесе бұл ... ... ... ... ... ... тауар нарыққа шыққаннан кейін өзінің бәсекеге қабілеттілік әлуетін бірте-бірте ... ... Бұл ... ... ... ... тұруға болады, бірақ оны тоқтату мүмкін емес. Сондықтан. жаңа өнім ескі өнім бәсекеге кабілеттілігінде маңызды жоғалтулар болған кезде нарыққа ... ... ... график бойынша болжайды. Яғни жаңа тауардың бәсекеге қабілеттілігі озық және ұзақ уақыттық болу ... ... ... ... ... олардың мүмкіндіктерін, артықшылықтары мен кемшіліктері ғана емес, сондай-ақ тандаған нарықтағы бәсекелестердің жалпы жағдайын, яғни осы нарықтың ... ... ... ... ... ... нарығындағы бәсекелестіктің қозғаушы күштерін өте жақсы білуі керек. Бұл жағдайда өз ... іс ... ... бағалау жүйесін, оның ішінде олардың іс-әрекеттерінің құрылымдық талдауын пайдалануға болады.
Бәсекелестердің тауарлық саясаты-ның формалары мен әдістерін зерттеу
Бәсекелестер бағаларының өзгерістерін ... ... ... нарықтағы ұстанымы мен үлесін талдау және бағалау
Бәсекелестердің қаржылық қуаты мен тұрақтылығын бағалау
Нарықтық бәсекелестік картасын құрастыру
Бәсекелестер өткізу торабының құралуын және олардың ... ... ... ... 2. Нарықтағы бәсекелестер іс-әрекетін кұрылымдық талдау.
Бәсекелестіктің салалық деңгейдегі қозғаушы күштерін зерттеу нарықтық экономика жағдайында барлық деңгейлерде көрініс табатын ... ... ... ... ... ... болып табылады. Мұндай зерттеу келесідей аспектілерді қамтиды: Салада потенциалды бәсекелестердің, яғни жаңа ... ... ... ... бағалардың төмендеуі және (немесе) шығындардың өсуі, тиісінше пайда нормасының түсуіне алып келуі мүмкін өндірістік қуаттардың артуына ... ... жаңа ... енуі ... ... бір тосқауылдар болуы мумкін. Олардың негізгілері:
* өндіріс қажеттіліктерінің үнемделуі;
* өнімнің жіктелуі мен сатып ... да сол ... ... ... ... ... ... саладағы артықшылықтардың болуымен белгіленетін тосқауылдар.
Нарықта әрекет етуші компаниялар арасында бәсекелестіктің қарқындылығы мынандай факторлармен анықталады:
* бәсекелестердің сан ... көп ... және ... ... ... ... ... баяу өсуі;
* үстеме шығындар немесе тауарлы-материалдық қорлар құны түріндегі тұракты шығындардың жоғары деңгейі;
* дифференциацияның жоқтығы (және ... - ... ... қуаттардың секірмелі өсімі;
* жоғары деңгейге шығу тосқауылдары.
Бәсеке сипаттамалары және ... ... ... ... түрде микродеңгейлі (өнімнің сапасы мен бағасын көрсететін), мезодеңгейлі (салалардың қолда бар өндірістік қорларын ... ... ... ... және ... ... ... жалпы қалпын, олардың балансын, инвестициялық климатын, салық тәртібін, тариф кедендік саясатын және т.б. көрсетеді) болып бөлінеді.
Келтірілген ... ... және ... ... факторлары мен сипаттамаларының субъектілерінің құрамы осы күрделі дәреженің элементтерінің құрамын сипаттауға және олардың байланысын шығаруға мүмкіндік береді. Бұл оның ... ... ... ... ... қолда бар қорларды алуға қосымша мүмкіндіктер ашуға және кәсіпорындар үшін әр деңгейдегі бәсекеге қабілеттілікті жоғарлатудың ... ... ... көмек көрсетеді.
Экономикалық әдебиетте бәсекені оның әдістері бойынша бағалық (баға негізіндегі бәсеке) және бағадан тыс бәсекеге (тұтынушылық құнның ... ... ... ... болады.
Қазіргі әлемде бағалық бәсеке бағадан тыс әдістердің бәсеке сайысына қарай мәнсіз болып келеді. Бұл қазіргі ... жоқ ... ... олар бар, ... соншалықты анық емес. Бағадан тыс бәсеке алдыңғы қатарлы бәсекелестерге қарағанда тауардың тұтынушылық кұнын арттырады. Бағадан тыс әдістердің ... ... ... ... ... ... ... Олардың негізгілері: тауардың жаңартылуы, сапа, жарнама, халыкаралық стандарттарға сәйкес келуі, т.с.с.
Мұнай-газ кәсіпорынының бәсекеге қабілеттілігінің ... оның ... ... іске ... ... сапасы мен өндірістің ұйымдастырушылық-техникалық деңгейіне тәуелді.
Өнімнің бәсекеге қабілеттілігін ... ... ... бар. ... ... да бір ... кемшілігі бар, онда тұтынушыны қызықтыратын өнім бағасы мен сапаның қатынасы ескерілмейді, тек ... ... ... ... ретінде анықталады. Осылайша, өнімнің бәсекеге қабілеттілігі біз оның өнімнің бағасы пайдалы тиімділікке ... ... баға деп ... Әрбір нарықтың өзіндік бір ерекшеліктері бар. Баға өткізу кезіндегі ұсынысты анықтау керек, ал жаңа өнім ... ... ... ... Осылай, егер тек өнімді еткізу құралы ғана болса, нарық ... ... ... - тек өнімнің белгілі бір көрсеткіштері ғана ... ... ... ... ... ... шаралар кешені. зерттелуі перспективті нарықты бөлшектеп зерттеуінен басталады:
* жаңа ... ... ... ... ... ... таңдау және күшейтілген бақылау;
* өндірістің барлык кезеңдері мен аралық бақылауды регламенттеу.
Ақырғы өнімнің шығу ... ол ... ... бір сипаттамаларға (яғни бағалық ниша мен нарыққа шығудағы бастапқы баға, оның ... ... ... ... ... мен ... сәйкес келу керек. Бәсекеге қабілетті сапаның ажырамас бөлігі сервистік қызмет көрсету деңгейі болып табылады. Өнімнің нарықта өмір сүруі үшін ... ... өте ... болып келеді және ол нарықтық жағдайлардың өзгеруіне тез және нақты ... ... ... кәсіпорынының өнімді нарыққа шығару -- өте жауапты кезең. Жаңа өнім үшін ... ... ... құру ... Жаңа ... бәсеке қабілеттілігіне немесе нарықта өнімнің өтуіне әсер ететін факторларды қарастырайық. Өнімнің бәсекеге қабілеттілігінің жоғары көрсеткіші кезінде табысты өтуі тек ... ... ... мен оған ... қызығушылығы ғана емес, сонымен бірге бағалық стратегияға да байланысты. Әдетте, өнімнің модификациясы сату ... ... ... ... ұлғайтады, өйткені тұтынушы берілген өнім туралы біледі. Модификацияланған өнімнің бағасы бұл этапта модификацияланбаған ... баға ... ... сәл ... ... мүмкін. Жаңалық өнімнің бағасы бірінші этапта аналог бағалық нишаның жоғарғы шегімен анықталады және ... ... ... пен ... ... кейін бәсекеге қабілеттілік деңгейіне сәйкесінше жоғарылауы мүмкін.
Тауардың өмірлік циклының өсу этапында ғана өндіріс, маркетинг шығындары артып, білінетін табыс алуға ... ... ... бәсекелік қабілет теориясының авторы М.Портер өзінің кітабында бәсекелік ... үш ... ... көрсетеді:
* шығындылықты төмендету;
* бөлшектеу;
* жинақтау.
Бірінші жағдайды қамтамасыз ету үшін ұйым өзінің өнім өндіру шығындылығын, бәсекелестеріне қарағанда, мейлінше жаңа ... ... ... ... да ... ... ... болуы мүмкін.
Бөлшектеу стратегиясы барлық жағдайға әмбебап болып келеді. Бөлшектеу өнімнің өзінде, оны жеткізу әдістерінде, маркетинг жүйесінде немесе басқа да ... ... ... Бұл ... ... стратегиядан айырмашылығыбар, яғни, шығындылықты төмендету тек үнемдеуге ғана қатысты болса, бөлшектеу стратегиясына әр алуан жолмен ... ... ... ... үшінші стратегиясы бар ынтаны қызмет жүйесінің белгілі бір түріне жұмылдырумен байланысты. Бұл сала ішіндегі ауқымы ... ... ... ... ұйым ... бір тұтынушылардың талғамына жауап беретін аз ғана өнім шығарып, барлық күш-жігерді осы мақсатқа ғана ... ... ... осы ... ... ... ... қабілеттің қалыптасуына өз ықпалын тигізуі мүмкін.
Мұнай-газ саласындағы кәсіпорынының бәсеке ... ... ... ... ... кәсіпорын өнімдерінің сыртқы және ішкі нарықта бәсекеге қабілеттілігі;
* өндірілетін өнімдердің түрлері;
* нарықтың ... (жыл ... сату ... ... кіру ... осы нарықта жұмыс істеп жатқан кәсіпорындардың бәсекелік ... ... ... ... ... және ... бәсекеге қабілеттілігі;
* кәсіпорынның қаржылық жағдайы;
* кәсіпорынның өзінің ғылыми-зерттеу және тәжірибе-конструкторлық әзірлемелеріне арналған базаның ... және ... ... ... ... ... тараптарының болуы;
* техникалық қызмет көрсету жағдайы;
* өткізуді ынталандыру құралдары мен жарнаманың ықпалдылығы;
* негізгі ... ... ... ... ақпаратпен қамтамасыз етілуі;
* ресурстық, яғни дайын өнім бірлігіне жұмсалған ресурстар шығындары. Кәсіпорын бәсеке ... ... ... ету үшін ресурстық факторды бақылауға мүмкіншілігі бар. Яғни, өндіріс тиімділігін, капитал қайтымдылығын, еңбек өнімділігін арттыру өте ... ... ... ... ... ... дайын өнімдер мен пайдаланылатын барлық ресурстарға баға деңгейі мен динамикасы. Бұл фактор кәсіпорын тарапынан аз бақыланады, ... ... баға ... ... ... ... ... болады;
* - бұл факторға елдегі экономикалық (салық саясаты, банктік ... ... ... ... және т.б.) және ... жағдайлар, нарықтық контрагенттерге мемлекеттің әсер ету дәрежесі кіреді.
М.Портер ... ... ... ... ... ... ... қарастырады:
* адам ресурстары - (жұмыс ... ... ... және ... - физикалық ресурстар - кәсіпорын орналасқан елдің географиялық және климаттық жағдайлары;
* білім ресурстары - ... ... ҒЗИ, ... жеке ... ... ... ... мәліметтер базасының, сондай-ақ, өнімдер мен қызметтердің бәсеке қабілеттілігіне әсер ... ... ... және ... ақпараттар жиынтығы;
* ақшалай ресурстар - өнеркәсіпті және жекелеген кәсіпорындарды қаржыландыруға пайдаланылатын ... құны мен ... - ... - ... ... сапасы. Яғни, елдің көлік, байланыс жүйелері, пошталық қызметтер және т.б.
М.Портер ... ... ... барлық факторларын бірнеше типтерге бөлуді ұсынады (3-сурет).
Кәсіпорының бәсекелік қабілетіне әсер ететін ... ... ... ... ... ... ... қарай
Факторлардың әсер ету ортасына қарай
нысанына қар
:: Негізгі факторлар
:: Дамыған факторлар
* Ішкі факторлар
:: Сыртқы факторлар
:: Жалпы ... ... ... Табиғи факторлар
:: Жасанды факторлар
Сурет 3. Кәсіпорының бәсекелік қабілетіне әсер ететін факторлар.
Біріншіден, кәсіпорынның бәсеке қабілеттілік факторлары негізгі және ... ... ... ... факторлар - бұл табиғат ресурстары, елдің географиялық, климаттық жағдайы, біліксіз немесе жартылай білікті жұмыс күші. Дамыған ... - ... ... ... ... инфрақұрылымы, жоғары білікті кадрлар, жоғары технологиялы өндірісті қолдану.
Екіншіден, мамандану дәрежесіне байланысты жалпы және мамандандырылған болып бөлінеді. Жалпы ... ... ... ... персонал жатқызылса, мамандандырылған факторларға тар мамандандырылған персонал, айрықша инфрақұрылым жатады.
Үшіншіден, ... ... ... ... (табиғи ресурстар, географиялық жағдай) және жасанды құрылған (техника, технологиялық, экономикалық орта және т.б.) деп ... ... ішкі және ... ... болып бөлінеді. Ішкі факторлар - өзінің бәсеке қабілеттілігін қамтамасыз ету бойынша кәсіпорын мүмкіндігін анықтайтын объективті критериилер.Оларға ... ... ... ... қызметтер әлеуеті (потенциалы);
* ғылыми-техникалық потенциал;
* өндірістік-технологиялық потенциал;
* қаржы-экономикалық потенциал;
* кадрлық потенциал (кадрлар құрылымы, кәсіби біліктілік құрамы);
* ... ... ... мен ... ... ... ... ету деңгейі;
* өнімді сақтау, тасымалдау, қораптау жағдайы;
* сервистік және ... ... ... ... және ... ... - ... бағалық және бағадан тыс сипаттамалары бойынша айтарлықтай ... ... ... ... беретін әлеуметтік-экономикалық және ұйымдастырушылық қатынастар.
Оларға келесілер жатады:
* ... ... ... ... ... ... және ... және әкімшілік (заңнамалық актілерді әзірлеу, жетілдіру және іске асыру, стандартау мен сертификаттаудың мемлекетік ... ... ... ... қорғау) әсер етуі;
* кәсіпорын қызмет ететін нарықтың негізгі сипаттамалары (оның типі мен сыйымдылығы, бәсекелестердің болуы және ... ... және ... емес ұйымдардың қызметі;
* саяси партиялар, қозғалыстар мен блоктардың іс-әрекеті мен ұстанымдары.
Осы факторлардың өзара әрекеті кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін жоғарлату ... ... бар ... күрес;
* жаңа бәсекелестер жағынан қауіп;
* жабдықтаушылармен сауда жүргізу мүмкіндігі;
* тұтынушылардың таңдау жасау мүмкіндігі;
* баламалы ... ... ... атап өткеніміздей, кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігі оның өндіретін өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігіне тікелей байланысты. Осыған байланысты кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігіне әсер ететін факторларды ... ... ... ... және оның ... ... да қарастыру қажет. Өнімнің бәсекеге қабілеттілігі - өнімнің қарастырылып отырған кезеңдегі нарық талаптарына сәйкес болу ... ... ... ... ... уақыт сәтінде салыстырмалы бағамен нақты нарықта өтуі үшін қажет және жеткілікті тұтынымдық қасиеттерінің жиынтығы арқылы анықталады. Тұтынымдық қасиеттер - ... ... ... ... ... сипаттамалары. Өнімнің бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етудің мақсаты оны нарықта тиімді өткізу арқылы жоғары деңгейде ... алу ... ... ... да бір ... ... ... дамыту үшін саланың ерекшеліктерін, оған әсер ететін факторларды зерттеу ... ... ... ... зерттеп, олардың сәтті әрекет ету жағдайларын анықтаған соң барып, кәсіпорын өзінің даму ... ... ... неғұрлым бәсекелік артықшылықтарды дамытуға, қайтарымы мол бағытқа жұмылдырады. Өнімнің нарықтағы бәсекеге қабілеттілігіне ықпал ... ... ... ... ... ... үшін тауардың пайдалылығы. Тауардың пайдалылығы - оның тұтынымдық құны немесе тұтынушының талаптарын қанағаттандыру қабілеті;
* Тауардың ... ... ... екі ... одан да көп ... ... сатып алушының бағасы арзан тауарға ықылас білдіретіні анық. Бұл жерде сатып алушының әлеуметтік мәртебесін қолдау үшін сатып ... ... ... ... ... өйткені ондай тауарларды сатып алуда сатып алушы үшін баға ... роль ... ... ... Бұл ... ... үшін маңызды, нарықтағы басқа тауарлардан ерекшелендіретін жаңашылдық енгізуді білдіреді. Мысалы, құс өнімдерінің жаңа ассортиментін енгізу, өнімнің орама ... ... ... ... тауар онда қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыру дәрежесіне қарай тексеруден өтеді: әр сатып ... ... жеке ... ... толық қанағаттандыратын тауарды сатып алады, ал сатып алушылардың жиынтығы бәсекелес тауарлармен салыстырғанда қоғамдық қажеттіліктерге неғұрлым толық сәйкес келетін тауарды сатып ... ... ... ... қабілеттілігін бәсекелестердің өнімдерін өзара салыстыра отырып қана анықтауға болады.
Бәсекеге қабілеттілік факторларын зерделеуге таяу шет ... ... ... ... ... ... да жұмыстары арналған. Әдебиеттерді теориялық тұрғыда зерттеу мен талдау кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігінің сыртқы және ішкі факторларын көрсетуге мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... мен өнімнің бәсекеге қабілеттілігінің өзара байланысы факторлар арқылы көрсетілген. Яғни, ... ... ... ... бірнеше белгілері бойынша талдау мен сараптау нәтижесінде нарықтағы ұқсас өнімдер өндіретін кәсіпорындардың ... ... ... ... ... белгілер немесе факторлар келесі бағыттарда жүзеге асырылады: өнімдер, баға, өткізу каналдары, нарықта өнімдерді жылжыту. Осы аталғандар ... ... ... ... ... ... қабілеттілігін қамтамасыз етеді. Кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігіне нарықтың саралануы да ықпал етеді. Нақты нарықтағы қызметті осы ... ... ... ... ... - бұл ... ... бөліп көрсетілген бөлігі, тұтынушылардың, тауарлардың немесе кәсіпорындардың кейбір ортақ белгілері бар ... ... ... ... ... сондай-ақ өндіріс технологиясын жетілдірудің ғылыми-техникалық деңгейі мен дәрежесі, жаңа өнертабыстары мен жаңалықтарды пайдалану, өндірісті ... осы ... ... енгізу аса маңызды әсер етеді Шикізаттық тауарларын өндіруші фирмалардың бәсекеге қабілеттілігі деңгейі көбінесе олардың қандай тауарлар сататынына, ... ... және ... ... ... ... ... бәсекелестік позициялары, сондай-ақ фирма ұлттық мемлекеттік органдар мен басқа да ұйымдар тарапынан ... ... ... ... оларды сақтандыру, салықтар мен алымдардан босату, экспорттық жәрдем қаражат беру, нарықтардағы конъюнктуралар туралы және басқа ... ... ету ... ... ... мен ... ... болады.
Мұнай-газ саласындағы бәсеке қабілеттілік - бұл салыстырмалы сипаттама, ол ... бір ... ... ... салалардың дамуынан өз өнімдерін нарықтың қажеттілігін ... ... және ... ... ... ... айырмашылығын көрсетеді. Мұнай-газ саласының бәсекеге қабілеттілігі оның нарықтық бәсеке жағдайларына бейімделу мүмкіндігі мен ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілікті анықтайтын факторлары мен критерийлері
Сонымен бірге, М.Портер бәсекелестікті анықтайтын бес инновацияны:
* Жаңа технологиялар;
* Жаңа немесе сатып алушылардың өзгертілген ... ... жаңа ... пайда болуы;
* Өндіріс құнының немесе олардың компоненттерінің өзгеруі;
* Мемлекеттік басқарудың өзгеруі.
Мұнай-газ саласында бәсекелестіктің ... 2 түрі ... ... ... - бұл мұнай-газ саласының нарықтағы өнім өндірушілері арасында болады. Онда ең ... ... ... бар, ... ... ... сала ... табысқа жетеді, ал артта қалған салалардың табыстары төмен ... ... ... мүмкін.
2.салааралық бәсекелестік - бұл халық шаруашылығы салалар арасындағы ... ... ... ... ... табатын саладан капитал пайда деңгейі жоғары салаға құйылады. Оның қортындысында жаңа ... ... ... ... халықтың әл-ауқаты жоғарылайды. Ол саладағы пайда деңгейі төмендегенде ғылыми техникалық жетістіктер ... жаңа ... ... ... ... ... халықтың табысы көбейген сайын сұраныс өседі, осылай жаңа сатыға өсе береді[7].
Нарықта ... ... ... ... бәсекелестіктің қарқындылығы мынандай факторлармен анықталады:
* Бәсекелестердің сан жағынан көп болуы және ... ... ... ... ... баяу өсуі;
* Үстеме шығындар немесе тауарлы-материалдық қорлар құны ... ... ... ... ... ... жоқтығы;
* Қуаттардың секірмелі өсімі;
* Жоғары деңгейге шығу тосқауылдары.
Бәсекеге қабілеттілік мынадай бірқатар факторларға байланысты:
- ... ... ... және ішкі ... ... ... өндірілетін тауарлардың түрі;
- нарықтың сыйымдылығы (жыл сайынғы сату мөлшері);
- нарыққа кірудің ... ... ... осы ... ... істеп жатқан кәсіпорындардың бәсекелестік позициялары;
- саланың бәсекеге қабілеттілігі;
- саладағы техникалық жаңалықтар мүмкіндігі;
- өңірдің және елдің бәсекеге ... ... және ... ... факторларды шартты түрде микродеңгейлі (өнімнің сапасы мен бағасын көрсететін), мезодеңгейлі (салалардың ... бар ... ... тиімді қолданудың көрсеткіштерін жақсартатын) және макродеңгейлі (шаруашылық жүйелердің жалпы қалпын, олардың балансын, инвестициялық ... ... ... тариф кедендік саясатын және т.б. көрсетеді) болып бөлінеді[8]. ... ... ... факторы бұл - экономикалық фактор, яғни мынадай көрсеткіштер: экспорт және импорттың шикізат ресурсы арақатынасына бағытталған ... ... ... ... және ... ... ... қабілеттілігінің деңгейіне негізінен мынандай басты факторлар әсер етеді:
- өндірістік технологияны жетілдіру дәрежесі мен ... ... жаңа өнер ... мен ... ... қазіргі заманға сай автаматтандырылған және роботтандырылған өндіріс құралдарын енгізу.
Мұнай-газ саласының бәсекеге қабілеттілігін ... ... ... ... нәтижесі тауардағы қажеттілікттердің әрекеттестік динамикасы мен жағдайы туралы ақпаратты жинау болып ... ... ... нарықта өнімге талаптар түрінде мәлімдеме жасайтын белгілі бір бағалаудың негізгі критерий ... ... ... - газ ... ... ... ... негізгі критерийлері:
қаржылық жағдайы.
өнімнің нарықтық талаптарына ыңғайлану мүмкіндігі;
өткізуді ынталандыру бойынша шаралар;
өнім туралы ақпаратты тарату үшін материалдық базасының ... ... ...
өнімнің жаңалық дәрежесі;
Ескертпе: ақпараттар негізінде автормен құрастырылған
Сызба-4. Мұнай - газ ... ... ... ... ... критерийлері
Мұнай-газ саласының бәсекеге қабілеттілігін бағалау - бірнеше этаптардан тұратын күрделі жұмыс. Алғашқы этапта бәсекеге қабілеттіліктің мақсаты анықталады. Нақты шарттарға тәуелді олар ... ... ... ... ... арасында өнімнің жағдайын анықтау;
* нарықта өнімді таратудың перспективасын бағалау;
* өнім көрсеткіштерін анықтау; Оған бәсекеге қабілеттілік ... ... ... ... ... ... ... арттыру бойынша іс-шараларды жасау;
* тауарға баға тағайындау;
* ... ... ... ұмыс істеу стратегиясын таңдау.
Екінші этапта мұнай-газ саласының бәсеке қабілеттілігінің бағалау жүйесі қарастырылады. Оған ... ... мен ... ... талдау жасалынады.
Мұнай-газ саласының бәсеке қабілеттілігін бағалау жүйесі:
Нарықты талдау - бәсекелестердің қажеттіліктерін зерттеу;
Тауарға ... ... ... және оны ... ... ... көрсету;
Салыстыру көрсеткіштер базасын таңдау;
Бағалы класс моделінің түрін таңдау;
Тауарды ... ... жеке және ... көрсеткіштер бойынша бағалау;
Бәсеке қабілеттілік туралы қорытынды жасау және оның өндіріс пен ... алу ... ... ... ... ... ақпараттар негізінде автормен құрастырылған
Сызба-5. Мұнай-газ саласының бәсеке қабілеттілігін бағалау жүйесі
Мұнай-газ саласының бәсекелестік күрестегі ... ... ... үшін және ... ... ... ... және оның табысқа жетуін қамтамасыз ететін шаралар мен құралдарды ... үшін ... ... және ... ... ... ... маңыз береді. Мұнай-газ саласының бәсекеге қабілеттілігін бағалау үшін ... ... ... сандық көрсеткіштер пайдаланылады. Олар саланың жағдайының тұрақтылығы деңгейін, нарықта сұранысқа ие ... ... ... және ... ... және тұрақты ақырғы нәтижелерге ... ... ... ... ... ... ... мыналар жатады:
Мұнай-газ саласының бәсеке қабілеттілігін бағалаудың негізгі факторларына:экономикалық әлеует және экономиканың өсу қарқыны;ғылымның, техниканың даму ... ... ... ... ішкі ... серпінділігі мен сыйымдылығы;әлеуметтік-экономикалық және ішкі саяси жағдай;қаржы жүйесінің икемділігі;экономиканы мемлекеттік ... және ... ... ... ... және ресурстарды жіктеу деңгейі.
1.3 Қазақстан Республикасының бәсеке қабілеттілігінің ... ... ... ... ... ... ... және отын-энергетика қорымен толық қамтамасыз етілген және оларды экспорттауда едәуір табысқа ие. Қазақстандық энергия ресурстары экспортының ... ... ... және ... газ құрайды. Бүгінде республикада көмірсутек шикізатына жер қойнауын ... ... 199 ... ... 2015 жылы ... өндіру 808 млн. тоннаны құрады, жыл ішінде 14,9 млн. тонна мұнай өңделді. Мұнай және газ ... ... ... 2015 жылы 72 млн. тоннадан асты. Қазақстан әлемнің 30 еліне мұнай жөнелтеді. 2015 ... ... ... ... ең көп ... ... ... Нидерландыға, Францияға және Австрияға жіберілді[9].
Соңғы екі жылда барлаудан өндірістік игеруге 6 кен орны - Әлімбай, ... ... ... ... ... Қаратұрын, Теңіз Қаратұрын кен орындары енгізілді. Еліміздің ... газ ... ... ... ... ... , ЖШС, АҚ және

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Отандық білім беру64 бет
Мұнай-газ саласындағы инвестициялық-инновациялық даму проблемалары110 бет
Ұстаз психологиясы5 бет
Өнімнің бәсекеге қабілеттілігін бағалаудың әдістемелік негіздері6 бет
«Алатау» ЖШС өнімінің бәсеке қабілеттілігіне баға беру33 бет
Ауыл шаруашылық салалардың ел экономикасындағы маңыздылығы7 бет
Банк қызметіндегі маркетинг75 бет
Интеллект және тұлға7 бет
Интеллектіні психогенетикалық зерттеу13 бет
Кәсіпкерлік қызметтегі бәсекенің ролі36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь