Мұнай-газ саласының бәсеке қабілеттілігінің техника-экономикалық көрсеткіштерін талдау

Қазақстан экономикасының бәсекеге қабілеттілігі мен экономиканың жаңа деңгейіне жетуі біршама күрделі процесс. Осы процесті бәсекеге қабілеттілікті бағалауды үйренбей, оны өлшейтін көрсеткіштерді білмей басқаруға болмайды. Экономиканың бәсекеге қабілеттілігін елдің бәсекеге қабілеттілігінен ажырата білген орынды. Экономиканың бәсекеге қабілеттілік проблемасы елдің инвестициялық тартымдылығымен байланысты, ал елдің бәсекеге қабілеттілігі елдегі өмір сүрудің сапасымен байланысты. Бәсекеге қабілеттілік бәсекелестік артықшылықтың болуын тіркейтін нәтиже болып табылады. Бәсекеге қабілеттілікке кәсіпорынның қызметіне ықпал ететін нарықтағы стратегиялық және тактикалық өзгерістер (сұраныстың өзгеруі, демографиялық өзгерістер, табиғи құбылыстар және т.б.) ықпал етеді.


Ұйымның бәсекеге қабілеттілігі оның қазіргі жағдайын талдау нәтижелерінің негізінде алынады. Осы процесте бәсекелестік артықшылық көздері, бәсекеге қабілеттілікті, жұмыстың тиімділігі мен тұрақтылығын, сондай-ақ бәсекелестік ортасының даму жағдайы мен оның даму үрдістерін арттыру факторлары анықталады. Зерттеу бойынша экономикалық әдебиетте ұйымның бәсекеге қабілеттілігін талдау мен бағалаудың әр түрлі тәсілдемелері салыстырмалы түрде қолданылған (4-кесте).
Бизнес жағдайының өзгеруі салдарынан ұйымның бәсекелік жай-күйін жүйелі түрде талдау қажет.
Кәсіби жасалған талдау іске асырылатын бәсекелестік стратегиясының артықшылықтары мен кемшіліктерін, ұйымның мүмкіндіктері мен нашар жақтарын анықтауға, сондай-ақ бәсекелестік жағдайында өзін қорғау қабілетін анықтауға мүмкіндік береді. Талдау нәтижесінде алынған ақпаратты басшылық бизнестің өзгерген жағдайында ұйымның қажетіне жауап беретін стратегия әзірлеу үшін пайдалана алады.
Кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін талдау нәтижелерінің негізінде бағалау үшін жүйелі, кешенді және нормативтік тәсілдемелер қолданылады.
Кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігі жүйелік тәсілдеме тұрғысынан бағаланғанда бизнестің сыртқы және ішкі ортасының факторлары жеке бағаланады.
        
        2 МҰНАЙ-ГАЗ САЛАСЫНЫҢ БӘСЕКЕ ҚАБІЛЕТТІЛІГІНІҢ ТЕХНИКА-ЭКОНОМИКАЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІН ТАЛДАУ
2.1 ҚР-ның мұнай-газ саласының экономикалық жағдайы және бәсеке қабілеттілігінің негізгі көрсеткіштерін талдау ... ... ... ... ... мен ... жаңа ... жетуі біршама күрделі процесс. Осы процесті бәсекеге қабілеттілікті бағалауды үйренбей, оны өлшейтін көрсеткіштерді білмей басқаруға болмайды. Экономиканың ... ... ... бәсекеге қабілеттілігінен ажырата білген орынды. Экономиканың бәсекеге қабілеттілік проблемасы елдің инвестициялық тартымдылығымен ... ал ... ... ... ... өмір ... сапасымен байланысты. Бәсекеге қабілеттілік бәсекелестік артықшылықтың болуын тіркейтін нәтиже болып табылады. Бәсекеге қабілеттілікке кәсіпорынның қызметіне ықпал ететін нарықтағы стратегиялық және ... ... ... ... ... ... табиғи құбылыстар және т.б.) ықпал етеді.
Ұйымның бәсекеге қабілеттілігі оның қазіргі жағдайын талдау нәтижелерінің негізінде ... Осы ... ... артықшылық көздері, бәсекеге қабілеттілікті, жұмыстың тиімділігі мен тұрақтылығын, сондай-ақ бәсекелестік ортасының даму жағдайы мен оның даму ... ... ... ... ... ... ... әдебиетте ұйымның бәсекеге қабілеттілігін талдау мен бағалаудың әр түрлі тәсілдемелері салыстырмалы түрде қолданылған ... ... ... ... ұйымның бәсекелік жай-күйін жүйелі түрде талдау қажет.
Кәсіби жасалған талдау іске асырылатын бәсекелестік стратегиясының артықшылықтары мен ... ... ... мен нашар жақтарын анықтауға, сондай-ақ бәсекелестік жағдайында өзін ... ... ... ... ... ... нәтижесінде алынған ақпаратты басшылық бизнестің өзгерген жағдайында ұйымның қажетіне жауап беретін стратегия әзірлеу үшін ... ... ... ... ... талдау нәтижелерінің негізінде бағалау үшін жүйелі, кешенді және нормативтік тәсілдемелер қолданылады.
Кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігі жүйелік тәсілдеме тұрғысынан бағаланғанда бизнестің сыртқы және ішкі ... ... жеке ... ... ... бағалау кезінде кешенді тәсілдеме тұрғысынан техникалық, құқықтық, нарықтық, ғылыми, экономикалық, ... ... және ... ... ... ... және ... ықпал ететін басқа да аспектілер ескеріледі.
Бағалауда нормативтік ... ... ... ... ... ... нақты факторлары нормаланады және мониторинг жасалады.
Қазақстандық кәсіпорындар мен ұйымдар нарықтық экономикаға өту жолында бәсекелестік жағдайында жұмыс істеуге тиіс ... Бұл ... ... ... ... ... талдау негізінде өзінің бәсекеге қабілеттілігін дұрыс бағалап, бәсекелестік артықшылықты қалыптастыру мен оны іске ... ... ... ... ...
Кесте 4
Кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін талдау мен бағалаудың негізгі әдістемелік тәсілдемелері
Тәсілдемелер, авторлар
Бәсекеге қабілеттілік өлшемі
Талдау нәтижесінде алынған ақпарат
Д. Рикардоның Салыстыр - малы ... тео - ... ... ... салыстыр - малы шығын
Бәсекелестердің еңбек өнім - ділігінің деңгейі
А. Маршалдың Фирма мен саланың тепе-теңдік теориясы
Өндіріс факторларын пай - даланудың ... өнім - ... ... ... ... ... мен Б. ... Өндіріс факторларының ара - қатынасының теориясы
Барынша төмен факторлық шығын
Өндіріс факторларының салыстырмалы құны
Тиімді бәсекелестік теориясы ... ... ... Жоғары эко - номикалық қызмет көрсет - кіштері
Саланың монополиялылы - ғы. ... ... және ... ... - ... ахуал
Ұйымның бәсекеге қабілет - тілігін өнімнің сапасы бойынша анықтау ()
Өнімнің жоғары сапасы
Осы уақыт сәтінде өнді - ... ... сапа ... ... ... негізінде бә - секеге қабілеттілікті талдау - дың матрицалық әдістері
Жақсы бәсекелік жайғасым
Ұйымның күшті және ... ... оның мүм - ... мен сыртқы қоршаған орта тарапынан төнетін қауіп
Отандық мұнай өндірісінде және оларды тұтынушыларға жеткізу нарығында ... ... ... ... ... ... анықтау диплом жұмысының өзектілігін анықтайды.
Қазақстанда мұнай-газ өнеркәсібі елдің экономикасын кризис жағдайын көтерлетін ... күш ... ... тұрақталып отыр. Президенттің 2030 жылы ел экономикасын дамыту ... ... ... ... ... да ... салаларының дамуы ресурстарының экономикалық өсуінің ... ... ... ... сала экономиканың басқа да салаларын дамытуына себеп болды, яғни ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсібінің дамуы тек тікелей мұнай және газбен байланысты салаларының ... ... ғана ... ... қоймай, солмен бірге ұлттық энергетиканың, транспорттық машина құрлымының, ... және ... ... ... ... байланыстар, жолдардың құрлымдары, сервис және басқа да салаларының дамуы үшін алғы ... ... ... қорына байланысты Қазақстан дамуының жаңа этапы дәл осы ... ... ... ... ... келеді.
Қазақстан Республикасы мұнай өнімнің өсуінде мұнай өндіруші өнеркәсіптің жағдайы 2010 жылдың қаңтар - тамыз айларында 12,4-ды ... 2009 ... 2010 ... ... табиғи газ көлемі 37,3, газ конденсаты -36,2, мұнай ... - ... ...
Қазақстан Республикасы мұнай өндіруші салалардың басқа өнеркәсіптерден айырмашылығы отандық, шетелдік инвесторлар үшін ең тартымдысы. Инвестицияның жалпы ... 2010 ... ... - ... ... 38,4-ды құрады. Қазақстан Республикасы мұнай газ комплексі ең ... ... ... (кесте 5).
Кесте 5
2010 жылғы қаржылық қызметтің негізгі көрсеткіштері
Қызмет түрлері
Қызметтен түскен табыс, млрд ... ... ... ... және ... ... өндіру; және осы аймақта қызмет ұсыну
129,94
54,1
Шикі мұнай және табиғи газды өндіру
128,77
57,4
Мұнай және газды өндіруде қызмет көрсету
1,17
7,5
Кесте 6
2010 жылдың бірінші ... өнім ... ... ... нарық сұранысы
Отандық тауарға сұраныс
Нарықтағы үлесі,
Шикі мұнай,мың тонна
24457,3
1810,1
21926,6
4340,8
2530,7
58,3
Газ конденсаты, мың тонна
3734,8
-
3174,6
560,2
560,2
100
Газ ... ... газ, млн. куб. ... газ ... ... негізгі құралдардың жағдайы басқа өнеркәсіптермен салыстырғанда қанағаттанарлық. 2009 жылы 2008 жылмен салыстырғанда 10,5-ға, соның ішінде шығын 24,6, ... ... ... ... Егер ішкі ... ... ... Қазақстан Республикасы мұнай өндіруші өнеркәсіптердегі мұнай өнімдеріне сұраныс отандық өндірушілер ұсынысын жоғарлатады (6 кесте).
Мұнай өнімі ... ішкі ... ... өндірушілер үлесі 58,3, ал табиғи газ ішкі нарықта отандық өндірушілердің қажеттілігін қанағаттандырады. Мұнай өнімдері ... ... 6,9, ... газ ... - 57,2 ... 2010 ... бірінші жартысында 21,9 млн тонна мұнай импортталды, оның ішінде ТМД-дан ... әлем ... - 21,5 млн ... импорттың жалпы көлемі - 98,3-ды құрады.
4-суретте 2000 - 2010 жылдар ... ... және газ ... өндірісі көрсетілген. 2009 жылы Қазақстанда ... ... 30 ... ... ... орташа жылдық қуаты 30 ... ... ... алайда қуаттарды 80 ... ... ... ... олар 2010 жылы 47,8 ... тонна мұнай өндірді және 2008 жылмен ... ... ... ... 2010 ... ... айында саланың мұнай өндіру компаниялары 5233,9 мың тонна ... мен газ ... ... ... ... 4641,9 мың ... ... мен 592,0 мың тонна газ конденсаты. 2008 жылдың ... ... 16,4 ... және 2004 ... ... ... қарағанда 3,0 төмен мұнай мен газ конденсаты өндірілді. 2008 ... ... ... ... ... ... ... 18 - ға, газ конденсатын өндіру көлемі 4,8 - ға ... 2009 ... ... ... ... ... ... 4,2 - ға төмендеп, газ конденсатын ... ... 7,2 - ға ... 4. Қазақстандағы мұнай өндіру көлемі, млн тонна.
2009 жылдың қаңтар - қараша ... ... 53803,5 мың ... ... мен газ ... оның ... 48753,0 мың ... мұнай және 5050,5 мың тонна газ ... ... 2008 ... ... - ... салыстырғанда мұнай мен газ ... ... ... 15,3 - ға, ... өндіру - 18,1 - ға ұлғайды да, газ ... ... - 5,7 - ға ... ... ... - ... мұнай мен газ конденсатын өндірудің өсімі 2008 жылғы ... ... ... ... , ... ... БК ЖШС, , ЖШС ... есебінен алынды.
Атырау облысында жасалып, яғни мұнда өндірудің жалпы ... ... 46,0% ... ... кәсіпорны бүкіл республика бойынша өндірілетін ... 30,5 ... ... 14,8% -ын және ... - 8,7% - ын, ... ... ... мұнайдың 3 - тен көп бөлігін өндіреді және ... ... 80 %. ... облысында мұнайдың 90 %-і акционерлік қоғамы және ... ... ... ... 27,2%) ... ал Қызылордадағы акционерлік қоғамы және акционерлік қоғамы ... 9,6 және 3,8 % ... ... ... ... жатқан өзгерістер, соның ... ... ... ... ... республиканың мұнай - газ саласына тарту үшін бағытталған. Реформалар мұнай - газ ... ... жаңа ... ... ... Яғни бұл ... біріншіден, нарық конъъюктурасының ... ... алу ... ... жаңа технологияны енгізе алу ... ... ... мүддесін әлем нарығында қорғап және ... ... ... ... алу ... білдіреді. Осындай мақсаттарға жету үшін ... ... ... ... ... ... ... және газ конденсатын өндіру бойынша 2005 жылы 35,3 ... ... бұл ... 2008 жылы 46,1 млн. ... ... Бұған жыл бойына ұңғы ... ... ... ... бөлу ... ... ... құбырларының тұрақты жұмысы арқылы қол жеткізілді. Көп деңгейде қол жеткізген нәтижелі ... ... ... алғаннан бері салаға тікелей инвестиция түрінде 2 ... ... ... ... ... де байланысты.
Мұнай өндірудің бүгінгі деңгейі теория жүзінде ... ... ішкі ... ... отыр. Сонымен бірге Қазақстанның ішкі нарығының географиясы, соның ... ... ... ... ... ... алшақтығы экономиканы мұнай ресурстарын өз ... ... ... ... ... ... ... нарыққа шығу үшін Қазақстан мұнай өндіру көлемін ... ... ... ... ... және ең алдымен батыс инвесторларын тартуда.
Сурет 5. Қазақстанда 1998-2008 жылдар ... ... ... ... - газ кешенінің құрамына мұнай ... және газ ... ... ... ... ... Қазақстанда үш мұнай өңдейтін ... ... ... олар: Атырау, Павлодар, Шымкент заводтары. ... ... ... ... ... өңделудің орташа тереңдігі 65,3 % бойынша жылына 18,5 ... ... ... отыр.
Мұнай өндіруші салалар сияқты, өңдеуші салаларда да ... ... ... қалып отыр. Инвестициялар бойынша Мемлекеттік комитеттің мәліметтері бойынша қазіргі ... ... етіп ... мұнай өңдеу заводтары Қазақстан қажеттілігін қамтамасыз етіп ... жоқ. ... ... суммалық жұмсалуы 60 % - дан аспайды. Негізгі ... - ... ... өңдірудің, тасымалдаудың және қайта өңдеудің бірдей технологиялық кешені ... ... ... ... ... қарастыра отырып, Атырау мұнай өңдеу ... ... ... - 14 % , ... - 8% және Шымкентке - 10% ... ... ... ... Нарықтық қалған 68% - і ресурс мұнай - газ ... ... ... және аз ... беру ... ... Қазақстанның мұнай өңдеу заводына мұнай тасымалдаумен айналысатын Қазақстан және ... ... ... ... Қазақстанда өңделетін мұнайдың жалпы ... ... ... мұнай өңдеу заводы - 40 %, ... және ... ... ... ... ... 25 және 35 % тиесілі.
Обылыстар бойынша ... ... ... 6-ші ... ...
Сурет 6. Обылыстар бойынша ... ... ... ... және мұнай өнімдеріне қосылған жанама салықтың түрлі деңгейі ұлттық ... ... ... ... кері әсер ... Нәтижесінде олар ішкі нарықта ... ... алып ... ... ... ... ... және көптеген мұнай өңдеуші заводтардың тоқтап қалуының себептерінің бірі - ол ... ... ... ... ... ... ... сонымен бірге құралдардың ескіруі ... ... ... және ... өткізуді көтеру жұмыстарын шешудегі ең қиын ... - ... және газ ... ... сонымен бірге ел ішінде тасымалдау болып табылады.
Мұнай ... ... жай ... және ... ... ... қауіпсіздігіне кері әсерін тигізеді және шетел ... ... ...
Қазақстандағы жеке жоғары деңгейдегі энергетикалық ... ... ... ... ... және ... орындары арасындағы геологиялық үзілістер ... ... ... ... ... ... газ ... дамыту стратегиясында негізгі ... ... кен ... ... және ... ... ... мұнайды тасымалдауға жасалады. Осы ... ... ... шетел инвесторларына беріледі. Себебі олар, яғни ... ... ... тәжірибеге ие. Алайда мұндай шарттарда өндірістік процесін алып ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың жоқтығы шарттарында магистралды құбырлардың тотығуынан қорғайтын ... ... ... ... болады.
Оңтүстік мұнай құбырлары Қазақстанға жылына 10 ... ... ... ... ... Қазақстан жылына жақын ... 3,5 ... ... мен алыс ... 3,6 ... ... ғана ... отыр. Алайда квотаны акционерлік қоғамы анықтайды. Мұнайды ... ... ... ... ... ... ... шектелінеді. Республикамыздың әлемдік мұнай ... ... ... жолы ... ... ... жоғалуы болып отыр. Өз мұнайын экспортқа сату ... ... ... ... ... үшін ... бірдей болуы Ресей мен Қазақстанның арасындағы ... ... ... ... ... кешенінің экспорттық мүмкіндіктері оның шикізаттық ... лы ... ... ... ... ... емес, ресейлік құбырларының жүйесі бойынша мұнай тасымалын қамтамасыз ... ... ... Мұнайдың ішкі тұтылуы оның сұранысының ... ... ... ... және ... мұнай өңдеуші заводтарға жіберу мүмкіндігінің жоқтығымен ... ... - ... ірі ... газ ... бірі. Бұл аймақта жылына 8 млн ... ... және 1,5 млрд м³ газ ... ... ... Маңғыстау облысы территориясында 59 мұнай және газ кен ... ... ... Оның ... 40 акционерлік қоғамының, 18 - і ... - ... ... ... ... Қаражанбасмұнай кен орны акционерлік қоғамының меншігі болып табылады.
акционерлік ... 60 ... ... сатып алушы стратегиялық ... ... ... көбейту жұмыстары әлде қайда жақсарды.
1961 жылдың 5 ... ... ... ... Өзен, Қаламқас, Қаражанбас және басқа ... , газ кен ... ... жедел игерілуі еліміз экономикасын қарышты дамытуға, Маңғыстау өңірін жан ... ... ... ... берді. Қазақстан Республикасы бүгінде ірі ... ... ... ... қоғамы - Маңғыстау мұнай ... қар ... - ... ... өлкедегі бүгінде кең қанат жайған бұл ... ... ... даму ... ... ... ... өркендетілуі ең әуелі осы ... ... ... ... ... өсе ... құрамынан 1994 жылы дербес кәсіпорын ретінде ... ... ... ... ... ... бүгінде Қазақстан Республикасының ең ірі мұнай газ кәсіпорындарының ... ... ... ... ... ... ... облыстарында және Маңғыстауда жаңа мұнай кен орындары ашылып, ... ... ... ... ол ... мұнайының 40 пайызынан астамын, республика мұнайының 11 пайызын ... ... ... 1 ... ... акционерлік қоғамның кен орындарында алғаш игеріле бастаған ... ... ... 160 ... ... ... өндірілді.
акционерлік қоғамының қазір ... ... ... қоры 969 ... ... (6783 ... ... құрайтын 15 мұнай, газ кен ... ... ...
... ... ... қаламқас пен Жетібай кен орындары. Қаламқас кен орны 1979 ... ... ... Оның ... ... ... қоры 510 миллион тоннадан астам (3570 миллион ... 13 ... ... бар. ... ... еңбек ырғағы неғұрлым тұрақтандырыла түскен ... ... өнім ... ... едәуір арта түскені қуантады: егер әлемдік экономика ... ... ... болған 2003 жылы акционерлік қоғамда небәрі 3347336 тонна ... ... бұл ... 2008 жылы - 4618069 ... ... Бұл және ... ... мен ұңғылар қорын пайдалану жөніндегі ұжымдардың, ... ... ... ... және ... ... жұмысының нәтижесінде мүмкін болуда.
Әсіресе олардың арасында жаңаөзендік ... ерен ... ... тұрарлықтай. акционерлік қоғамының еңбеккерлері 1575000 тонна мұнай ... ... ... көшін бастады. Одан кейін екінші ... ... ... қоғамының табыстары да жаман емес. Олар ... үш айда 1355100 ... ... ... ... табысқа сүбелі үлесін қосты. акционерлік қоғамының көрсеткіштері де ... ... ... ... ... ... ... қаражамбастықтар 584658 тонна мұнай өндірді. Табыстың тайғазанын тасытудағы ортақ істе өзге ... ... ... ... аз ... ... ... дейінгі қысқа мерзімде біріккен кәсіпорны 45427 тонна, , ... ... ... тиісінше 30611 және 36278 тонна, компаниялары тиісінше 10658 тонна, , , ... ... 101800, 2611 және 66796 ... ... ... ... ... мен акционерлік қоғамы ... 3584 және 1103 ... ... өндіруге қол жеткізді.
Газ бен газ ... ... де ... мол. Өткен үш айда ... ... 263386 ... метр газ бен 6240 газ ... ... кәсіпорны 15059 тонна , ... ... ... 25863 текше метр газ бен 3829 тонна газ ... ашық ... ... 275733 ... метр газ бен 61716 ... газ ... шығарып, толайым табыстар биігінен көрінді.
Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың атты ... ... ... ... ... ... нәтижелерін сарабдал таразылаған, ... ... ... берген стратегиялық еңбегін акционерлік қоғамының, оның ... ... ... ... ... кеңінен талқылауда. Экономиканы түпкілікті реформалауға ... ... ... ... мерзімнің ішінде нарықтық реформаларды жүргізе білді. Бүгінгі таңда ... ... ... ... ... ... экономика бар. Бұған өзіміз куә.
Бүгін экономикалық өсудің негізгі көзі елдің ... ... ... ... ... аян. ... ... өндіру көлемін 1985 ... ... 225 ... ... қол жеткізді.
Сурет 7. 2009 жылғы АҚ - дағы ... кен ... ... деп ... Міне, республикамыздың осынау игі жетістіктерінде акционерлік ... да ... ... бар. Егер 2003 жылы біз ... 3347336 тонна өнім өндірсек (соның ішінде өндірістік бірлестігі - 2733836, ... ... - 613500 ... 2008 жылы бұл көрсеткіш 5255000 ... ... ... ... ... ... - 3835000, өндірістік бірлестігі - 1420000 тонна). Бұл ... ... ... ... ... ... мен қызметтердің үлесі бар. Үстіміздегі жылы түлеген ... ... ... ... қосып отырған мұнайшыларымыздың іс - қимылы ... Осы ... ... ... еңбек көрігін қыздыра түсіп, бірқатар толымды табыстарға қол жеткізді. Маңғыстау ... осы ... 4032777 ... ... ... 580041 млн. ... метр газ, 71785 ... газ конденсаты өнімін шығарды. Алдағы уақытта Маңғыстау мұнайшылары өнім өндіруді ... ... ... ... құбырлары мәселесіне тоқталатын болсақ, Қазақстан көптеген өздерінің есептік ... ... ... ... ... ... көрсетілгендей, тек дербес маршруттың көптеген саны ... бір ... және бір ... ... ... бағалық байланыссыздығын болдырмайды.
Маршрутты таңдаған кезде олардың даму ... және ... ... ... ... өтім ... ... мен даму болашағын ескеру керек (7 - кесте).
Кесте 7
Әлемдік мұнай ... ... ... (2000-2010 жылдар аралығы)
Нарықтар
Импорт (-), экспорт (+), жылына млн.т.
2000 жыл
2003 жыл
2008 жыл
2010 жыл
Солтүстік - Батыс Европа
- 174
- ... ... ... және ... ... 53
- 63
- 74
- ... ... аймақ
- 274
- 214
- 234
- 234
Азия Тынық мұхиттық аймақ
- 420
- 582
- 748
- 911
Персылық залив
+ ... ... ... ... ... ... ... 368
- 431
Кестеде көрсетілгендей өтім нарықтың ішіндегі Қытай нарығы мен жалпы ... ... ... ... Жерорта теңізінің нарығының ... үшін ең ... ... ... ... ... ... құбырының жоқтығы бұрынғысынша елдің ... ... ... жобаны тежеп отыр және ... ... ... алу мерзімін ығыстырып отыр.
Байланыс проблемаларының ... ... ... ары ... даму ... анықтады. Бұдан да толық есеп мұнай газ ... ... ... және ... ... дәл анықтауға мүмкіндік береді.
Алайда ... ... ... - ... ... ... да, ... бірге Каспий теңізінің шельфінде де жаңа кен ... ... ... бұл мұнай өндіруді 5 - 7 одан көп ... ... ... ... бойынша, 2050 жылы әлемдегі ... ... ... ... 1975 ... ... 4 есе асып ... Қазақстан осы тенденцияға сүйеніп, мұнай арқылы өзінің болашағын ... ... ... ... ... ... ... 12 - 15 жылдан кейін 170 млн.т. көп мұнай ... ... тағы да ... ... ... ... ол - ... мұнайдың сапасы әлемдік нарыққа тұрақты және ... ... ... бар ... ... ... ... сәйкес келмейді.
Қазақстан кен ... ... ... парафин мен меркаптанның жалпы мөлшері жоғары, ... бұл ... ... тасымалдау үшін және ... үшін де, ... ... өнімін өндіру үшін де қолайсыздық ... ... ... ... ... ... заводтарға өңделу үшін жіберілмей, ... ... ... және газ ... көмірсутек шикізатты өндіруші шетел және біріккен кәсіпорындар айналысады. Жобалық ... ... ... іске қосу арқылы сыртқы сауда айналасындағы мұна ... ... ... ... көрсетілген. Ал мұнай және табиғи газдан өңделген өнімнің ... ... ... ... ... аз ... болып отыр, себебі ұлттық мұнай өңдеуші заводтағы қиын ... ... ... ... мен ерекшелігін қиындатып отыр.
Сондықтан натуралды және ... ... ... және газ ... жалпы экспорттық тасымалы, осы саладағы басқа ... ... ... асып отыр және ... ... көп мөлшерін қамтамасыз етіп отыр.
Ұлттық ... ... ... ... ... және газ импорттық оның экспорттық операцияларына ... көп ... жоқ. ... ... ұлттық тұтынудағы және өндірістік ... ... ... ... және Өзбекстаннан табиғи газдың кейбір ... ... тура ... газ ... ... импорты мен экспортын ... ... ... ... ... ... жеке ... қуаттарды жасау, әсіресе, табиғи газдың, көмірсутек шикізатының ... ... ... ... жеке ... құру ... ... және алыс елдердің тәуелділігін төмендету қажет.
Осылай Қазақстан Республикасының мұнай газ ... тек ... ... ... келе жатқан қолайлы тенденцияларға қарамастан кризистік құбылыстардың салдарынан әлі шыққан ... ... ... ... ... ... мен тұрақтылығы көп мөлшерде экономиканың осы секторы жағдайына ... осы ... ... ұлттық экономикада басты бағыт реттінде анықталған және Қазақстан Республикасы ... осы ... ... қайта өндірісіне капиталдың тез ағымын жүзеге асыру керек.
Сонымен ... ... ... жаңа ... мұнай өнеркәсібін дамытудың үлкен жоспарын орындау қажет. ... ... ... ... ... ... біржақты болмауы керек.
2.2 ҚР-ның мұнай-газ саласының бәсеке қабілеттілігінің ішкі және сыртқы нарықтағы көрсеткіштері
Шикі мұнай нарығы
Шикі ... ... 2014 жылы 72 ... ... оның ... 67,9 ... ... өндіру және 0,2 млн.тонна - импорт құрады. Жалпы ... ішкі ... ... ... 16,5 ... және экспортқа жіберілгені 52,0 млн.тонна құрады.
Республиканың мұнай нарығы ... ... ... ... ... Мұнайды жеткізу негізінен Италияға (28,6%), Францияға (8,3%) жүзеге асыралады.
Шикі мұнай ресурстары мен бөлу теңгерімі
Балансы ресурсов и ... ... ... ... тыс. ... ... 690
75 866
79 963
71 996
Ресурсы
Жыл басындағы қалдықтар
3 475
4 403
3 219
3 217
3 292
Остатки на начало года
Шығарылғаны ... ... ... ... 484
67 908
Добыто (произведено)
Барлық сыртқы көздерден түскені, оның ... ... ... ... ... ... 262
796
Поступило со стороны из всех источников, в том ... по ... ... ... ... 963
71 996
Распределение
Жұмсалғаны
14 245
15 506
15 128
16 666
16 503
Израсходовано
соның ішінде:
в том числе:
энергия мен отынның басқа ... ... ... ... в ... виды ... және өзге де қажеттіліктерге
14 052
15 350
15 024
16 568
16 492
на производственно-технологические и прочие нужды
Ысыраптар ... ... ... және ... ... ... 284
56 873
59 435
52 009
Отпущено на сторону другим ... ... и на ... соңындағы қалдықтар
4 405
3 309
3 225
3 284
2 931
Остатки на ... ... жылы ТМД ... ... мұнайдың өндірілгені
Добыча нефти по странам СНГ в 2014г.
қорытындыға ... в ... к ... ... және импортПотребление, экспорт и импорт
мың тонна тыс. ... ... ... ... нарықтағы тұтыну
потребление на внутреннем рынке
экспорт
импорт
Ақмола
-
-
-
Ақтөбе
408,4
3 464,4
29,6
Алматы
-
-
-
Атырау
5 128,2
31 909,4
-
Батыс Қазақстан
524,0
255,7
92,7
Жамбыл
3,2
-
-
Қарағанды
1,5
-
-
Қостанай
-
-
-
Қызылорда
221,1
3 921,8
-
Маңғыстау
734,5
12 314,8
-
Оңтүстік ... ... ... ... ... ... қаласы
-
-
49,4
Табиғи газ нарығы
2014 жылы табиғи газдың ресурстары меншікті өндірумен 48,5%-бен және ТМД елдерінің газының 17,3% импортымен қамтамасыз етілді. ... газ ... ... ... ... көлемінде төмендеу үрдісі байқалады. (2010 жылы 18,3%-дан в 2014 жылы 21,6%-ға дейін).
2.3 Табиғи газ ресурстары мен бөлу ... ... и ... газа ... ... м млн. куб. ... ... ... ... 689
24 099
Ресурсы
Жыл басындағы қалдықтар
1 599
1 613
1 170
1 033
2 292
Остатки на начало года
Шығарылғаны (өндірілгені)
10 607
10 504
10 890
11 273
11 ... ... ... ... ... оның ... импорт бойынша
3 513
4 518
7 344
5 383
10 109
Поступило со стороны из всех ... в том ... по ... 719
16 635
19 404
17 689
24 099
Распределение
Жұмсалғаны
6 631
6 548
6 969
4 474
8 632
Израсходовано
соның ... том ... мен ... ... түрлеріне өзгертуге
1 546
1 737
3 337
1 870
5 006
на преобразование в другие виды ... және өзге де ... ... 811
3 632
2 604
3 626
на производственно-технологические и прочие нужды
Ысыраптар
83
96
132
153
198
Потери
Басқа кәсіпорындарға, халыққа және экспортқа жіберілгені
7 393
8 821
11 270
10 770
12 968
Отпущено на ... ... ... населению и на экспорт
Жыл соңындағы қалдықтар
1 613
1 169
1 033
2 292
2 301
Остатки на конец года
2014 жылы ТМД елдері бойынша табиғи газдың ... газа ... по ... СНГ в 2014г.
қорытындыға пайызбен в ... к ... ... және ... ... и ... ... текше м млн. куб. ... ... ... ... тұтыну
потребление на внутреннем рынке
экспорт
импорт
Ақмола
-
-
-
Ақтөбе
127,9
-
-
Алматы
246,4
-
-
Атырау
2 229,4
-
-
Батыс Қазақстан
855,6
-
-
Жамбыл
2 317,3
-
-
Қарағанды
-
-
-
Қостанай
1 ... ... ... ... ... Қазақстан
0,2
419,2
-
Астана қаласы
-
1 801,8
3 066,9
Алматы қаласы
1 279,5
8 276,5
1 103,0
2016 жылғы қаңтарда ... ... ... ... отынның негізгі табиғи түрлерінің (мұнай, газ конденсатын қоса, табиғи газ бен тас ... және ... ... ресурстары 16,1 млн. тонна шартты отынды құрады.
пайызбен
Табиға ресурстардың жалпы ... үлес ... ... қаңтар 2015 жылғы қаңтарға
ресурстар
өндіріс
импорт
Тас көмір
31,7
94,2
94,1
149,6
Шикі мұнай
43,8
98,9
99,1
-
Табиғи газ
15,8
136,9
103,9
2,1 есе
Газ конденсаты
8,7
100,7
101,8
-
Шикі мұнай экспортының көлемі
өткен жылғы тиісті кезеңге пайызбен

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мұнай-газ саласының бәсеке қабілеттілік жағдайын арттыру жолдары, мәселелері және дамыту болашағы7 бет
Каспий аймағының экологиялық құқықтық мәртебесі179 бет
Қазақстанның қоршаған ортаны қорғау мен табиғат пайдалану құқығы136 бет
Қоршаған ортаны құқықтық қорғау»23 бет
Дельта-функция4 бет
1С бухгалтерия бағдарламасының қолданылуымен еңбек көрсеткіштерінің есебі62 бет
XX ғасырда Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау саласының дамуы4 бет
«Cүт сарысуы негізіндегі фитосироптың микробиологиялық көрсеткіштерін зерттеу»45 бет
«Жартаc» ЖШС-ндегі еңбек өнімділігі көрсеткіштерін талдау, оны арттыру мақсатында кәсіпорын тарапынан жасалатын шаралар жүйесіне баға беру, оның кемшіліктерін анықтау және оларды жетілдіру бойынша ұсыныстар ұсыну64 бет
«Таза Мұнай Ақтөбе» ЖШС-нің мысалында кәсіпорынның экономикалық тиімділік көрсеткіштерін талдау және бағалау27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь