Қазақ әдебиетіндегі эпистолиярлық стиль

І. Кіріспе

ІІ Негізгі бөлім
1. Эпистолиярлық стиль ұғымы
2. С.Мұқановтың эпистолиярлық мұрасы

ІІІ. Қорытынды

VI. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Эпистолиярдық стиль ұғымы хат алысу деген мағынаны білдіреді. Әрине бұл айтып отырғанымыз бәріміздің ойымызға оралатын, барлық адам пайдаланатын хат емес, ертедегі зиялылардың, басы сонау хан, би, сұлтандардың тарихи маңызға ие, қоғамдық тұрмысты айшықтаған хаттары. Бергісін айтар болсақ көзі ашық көкіреуі ояу қазақтың ұлт зиялылыарының бір –бірімен жазысқан хаттары.
Бүгінгі таңдағы ғалымдардың көп сандысы бұл тармақтың саябырсығанын, тіптен кейбіреулері бұл аталмыш мұраның жоқ екендігін айтады. Олардың дәйектері қазіргі күнгі хаттардың көтерген жүгі эпистолиярлық стильдік тармаққа жата бермейді дейді.
Шындығында қазіргі күннің еншісінде хат жазысудан артық тұратын байланыстың сан түрлі техникалары бар. Қазірігі ұлт зиялысы аталған топтың техникадан туған мұралары көп десек болады.
Эпистолиярлық стиль бұл сол кездегі, айталық XIX –ХХ ғасырлардағы әдебиет өкілдерінің өшпес мұрасы екендігі айдан анық. Эпистолиярлық стильді дүниеге әкелуші сол бағытта қалам тербеуші де әдебиетке қатысты, әдеби сауатты адамдар. Бұл тұрғысында кімдердің мұралары бар екендігін негізгі бөлімнің бірінші тарауына арқау ететін боламыз.
Әдеибет классиктерінің түгел дерлігі бір-бірімен хат- хабар алысқандығы бәрімізге мәлім. Ол хаттардың көп сандысында әдебиетке байланысты жағдайлар айтылған. ХХ ғасырдың соңына дейін адамдар дерлік бір –бірімен хат алысып тұрғанын ескерсек, сол кездегі ұлт зиялыларының байланыс құралы хат екендігі мәлім, сол үшін де бұл кезеңдегі біз зерттейтін мұралар өте көп. Әдебиеттегі кейбір бұлыңғыр мәселердің шешімі де осында болса керек.
ХХ ғасырдағы ең көп хат алған, жазған адам бұл әдебиетіміздің классигі Сәбит Мұқанов. Орыс классиктері өздеріне келген хаттарды кітап етіп шығарып та үлгерген. Ал Сәбит Мұқановтың мұрасы әлде қайда мол және құнды мұра. Сондықтан мен курстық жұмысымның екінші жартысын осы үлкен мұраның бармақтай бөлшегіне бердім.
1. Сыздық Р. Қазақ әдеби тілінің тарихы. – Алматы: 2004.
2. Момынова Б. Шәкәрім поэзиясының тілі. –Алматы,: «Арыс», 2008. -256 бет.
3. Балақаев М. Жанпейісов Е. Томанов М. Манасбаев Б. Қазақ тілінің стилистикасы. 1974ж.
4. Ефимов А. История русского литературного языка: – 1954.
5. Кенжебаев Б. Қазақ баспасөзінің тарихынан мәліметтер: – 1956.
6. Сәбит Мұқанов жәйлы әдеби хабар. Қазақ радиосының «Алтын қоры», Д-934
7. 1634 қор, 1 тізбе, 128 іс.
8. ҚРОММ 1634 қор, 1 тізбе, 94 іс, 2 бет.
9. Письма разных лет ( к 100- летию со дня рождения). Центральный государственный архив Республика Казахстан. Алматы: 2000,- 74.
10. ҚРОММ 1368қор. 1 тізбе, 2іс, 77 бет
11. ҚРОММ 1634 қор, 1 тізбе, 201іс, 126-127бб
12. ҚРОММ 1634 қор, 1 тізбе, 104 іс, 29-30 бет
13. ЦГА РК ф1634 оп.1 д.86 л.1
14. КР ОММ.2162 қор,1 тізбе, 513 іс,1 бет
15. ҚР ОММ, 1634 қор, 1 тзбе,99 іс, 3-4 беттер
16. ҚР ОММ.2209 қор, 1 тізбе.316 іс, 5 бет.
17. ҚРОММ 1634 қор. 1 тізбе, 79 іс, 1 бет.
18. ҚРОММ, 1725 қор. 1 тізбе, 188 іс, 1бет.
        
        ӘЛ  -  ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ФИЛОЛОГИЯ ФАКУЛЬТЕТІ
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Қазақ әдебиетіндегі эпистолиярлық стиль
Орындаған:
І курс ... Н. ... ... ... Т. ... -2011
Жоспар:
І. Кіріспе
ІІ Негізгі бөлім
* Эпистолиярлық стиль ұғымы
* С.Мұқановтың эпистолиярлық мұрасы
ІІІ. ... ... ... ... ... ... хат алысу деген мағынаны білдіреді. Әрине бұл ... ... ... ойымызға оралатын, барлық адам пайдаланатын хат емес, ертедегі ... басы ... хан, би, ... ... ... ие, ... тұрмысты айшықтаған хаттары. Бергісін айтар болсақ көзі ашық көкіреуі ояу ... ұлт ... бір - ... ... хаттары.
Бүгінгі таңдағы ғалымдардың көп сандысы бұл тармақтың саябырсығанын, тіптен кейбіреулері бұл аталмыш мұраның жоқ екендігін айтады. Олардың ... ... ... ... ... жүгі ... ... тармаққа жата бермейді дейді.
Шындығында қазіргі күннің ... хат ... ... ... ... сан ... техникалары бар. Қазірігі ұлт зиялысы аталған топтың техникадан туған мұралары көп десек болады. ... ... бұл сол ... ... XIX - ХХ ... ... өкілдерінің өшпес мұрасы екендігі айдан анық. Эпистолиярлық стильді дүниеге әкелуші сол бағытта қалам тербеуші де ... ... ... сауатты адамдар. Бұл тұрғысында кімдердің мұралары бар екендігін негізгі бөлімнің бірінші тарауына ... ... ... ... ... ... дерлігі бір-бірімен хат- хабар алысқандығы бәрімізге мәлім. Ол хаттардың көп сандысында ... ... ... ... ХХ ... ... ... адамдар дерлік бір - бірімен хат алысып тұрғанын ескерсек, сол ... ұлт ... ... ... хат ... ... сол үшін де бұл ... біз зерттейтін мұралар өте көп. Әдебиеттегі кейбір бұлыңғыр мәселердің шешімі де осында болса керек.
ХХ ... ең көп хат ... ... адам бұл әдебиетіміздің классигі Сәбит Мұқанов. Орыс классиктері өздеріне келген хаттарды кітап етіп шығарып та үлгерген. Ал Сәбит Мұқановтың ... әлде ... мол және ... ... Сондықтан мен курстық жұмысымның екінші жартысын осы үлкен мұраның бармақтай бөлшегіне бердім.
* Эпистолиярлық ... ... ... ... Р. Сыздық: - деп анықтама береді.
Әдетте бұл ... ... ... ... кез-келге адламның күнделікті тұрмысқа, қара басына қатысты жайларды сөз еткен ... ... ... бір ... қайраткерлерінің, қалам иелерінің, ғылым-білім өкілдерінің, көбінесе әлеуметтік не өзгеде мәні бар мазмұндағы ... ... ... ... ... жеке ... ... жазысқан хаттары ХІХ ғасырдың 30-жылдарынан бастап табылады. Олар, әрине, санаулы ғана. Дегенмен әзірге бізге жеткендерін сөз етуге болады. Бұлар: ... ... ақын ... ... ... ... ... ол бұл хатты Жем, Сағыз, Қайнар бойын жайлаған ... ... ... ... ... адамдары - Баубек, Нәдірқұл, Сәли, Жармұхамбет, Амантай батырпларға жолдаған.
Қазақ фольклоры мен мен әдет-ғұрып ... ... ... дегеннің 1840 Шыңғыс Уәлихановқа жазған хатының қазақша тексі; Садуақас Мұсаұлы Шормановтың Григорий Никаолаевич пен ... ... ... 1887 жылы 25 февральда және мартта Омбы қаласынан қазақша жазған ... ... ... ... корпуста оқып жүрген баласы Халиоллаға 1886жылы 8 ноябрьде жазған хаты; Ыбырай Алтынсариннің Н.И. Ильминскийге және ... ... ... ... ... 28 ... ... хаттары. [1]
Қазақ әдеби тілінің функционалды стильдік тармағының ... ... ... ... Эпистолярлық жанр - әдеби тілдегі универсалды жанр. Эпистолярлық жанрдың ең негізгі ... ... ... ... ... жатады. Өйткені жазылған хаттың жауабы болады. Хат тіліне ... ... хат ... ... ... рухани дүниесінің дәрежесін, дүниеге әлемге деген көзқарасын, шығармашылық тұрғыдан жетілуі мен оның кезеңдерін анықтауға, бір сөзбен айтқанда, шығармасы мен биографиясын ... - ... ... ... ... ... Хат түрінде жазылғанымен ресмилік мәртебесі және қоғамдық мәні жоғары хаттар. Ресми мәні басым хаттарға ... ... ... ... империясының канцеляриясына қазақ әкім-қараларының, сұтла, билерінің жазған хаттары жатады. Бұл ... ... ... ... олардың белгілі мақсатты көздеп жазылуына, сол кездегі өтініш (прошение), арыз (ғарыз) қабылдануына байланысты.
* Қазақ әдеби тілі ... ... ... ... бар ... Шоқан мен әкесі Шыңғыстың, Ы.Алтынсариннің, Шәкәрімнің, Абайдың, кейінгі ... , ... ... ... А.Байтұрсынұлы, деген атпен қол қойған М.Дулатовтың, ... т.б. ... ... ... Бұл хаттарды ресмилік аз, керісінше эпистолиярлық стильді құрайтын ... түрі көп. ... ... тілі ... әдеби тілдің нысаны болатын хаттар көп емес. Біздің мәдени өміріміздегі, қала берді әдеби ... ... аса ... ... ... ... хаттарға Шоқан мен әкесінің бір-біріне жазысқан хаттарын жатқызуға болады. Шыңғыс Уәлихановтың баласы Шоқанға 1860 жылы 6 ... ... ... ... ... ... 1860жылы 9августа жазған хаттары - типіне қарай диалогиялық хаттар.
Хаттар баяндалу ... ... ... және ... ... ... Хат құрлымында сұрақ көп болған сайын, ол адресантты диялогқа шақырады, сондықтан диялогқа құрылған хат болып есептеледі.
Шәкәрімнің журналының 1912жылғы 5- ... ... ... ... ... таныс Шәкәрім хаты - жеке адамға арналмаған, мазмұны жағынан кез-келген адресанттан хабар күтетін хат. Бұл Шәкәрім хатының ең негізгі ... ... ... Хат ... толық келтірейік:
Білімділерге бес сауал
Білімділерден бес түрлі сөздің шешімін ... ... ... емес өз ... ... екі ... ... керек. Бұл сөздерге дін кітабынан дәлел көрсет деймін, тура ғана ақыл қабыл аларлық дәлел болса екен. Жауап беруші ... ... ... жұрт ... бәрібір,бірақ жауап қазақ тілнде жазылсын яки қазақша тәржіме етілсін. Бірлі жарым араб, фарсы яки орысша сөз ... ... ... ... ... ... неғұрлым ұғымды, қысқарақ сөзбен жазылса екен һәм не арқылы, не өзіме ... адре ... ... ... ... ... ... жазылса да, қол қойылған болып, адресі көрсетілуі тиіс, себебі, құдай жеткерсе, бұл туралы жиналған сөздердің бәрін жинап кітап қылып ... ... бар. Бұл ... сөздерімді халық пайдасы деп ойлаймын; ол ойымды дұрыс көрсеңіз, жауапқа жеті тиын аямассыз деп үміт етемін. Бес сауал ... ... ... жаратқандағы мақсұды не?
* Адамға тіршіліктің ең керекгі не үшін?
* Адамға өлген соң ... не ... ... ... ... бар ма?
* Ең жақсы адам не қылған кісі?
* Заман өткен сайын адамдардың адамшылығы түзеліп бара ма, ... бара ... ... ... жауап берсеңіз де, дәлеліңіз не?
Шаһкарим Хұдаберді оғылы.
Адрес: Ст. Арқат, Семипалатинская обл. Чингизской волости, Шахкариму Худайбердину.
Хат көп адамға қаратыла жазылған. ... ... ... де ... ... жауаптың болуына, қайтарылуына хат иесі мүдделі.
Шәкәрім хатының басты ерекшелігі ретінде мыналарды атауға болады:
а) көп адресаттылығын (көпшілікке арналғандығын)
ә) диалогтығын;
б) ... ... ... ... бейтараптылығын атауға болады.
Тікелей біреудің айтқанын сол ... ... өзге ... ... ... дәйексөздер Шәкәрімде ұшыраспайды.
Қазақ әдеби тілінің тарихында қоғамдық мәні бар ... ... ... Н. ... ... ... Ә.Бөкейхановтың қаламына тән. Бұл авторлардың хаттарында сол тұстағы қазақ қоғамына, қазақ ... мен ... ... ... ... ... көтерілген. Сол тұстағы қазақ оқығандарының хаттарында олардың ішкі сезімі, жай-күйі көп көріне бермейді, ... ... ада. ... бұл ... экстравертті хат түріне жатқызылады.
Осы ерекшеліктері жинақталып келіп, Шәкәрімнің ... ... ... өзі ... түсінегенін әдемілем жеткізуші ретінде; өз тыңдаушыларының жанын түсінетін, оқырман мен өзі ... ... ... ... ... адам ретінде, танытады. [2].
Қазіргі қазақ әдеби тіліндегі стильдік ... ... ... ... ... ... әр ... көзқарастар, пікірлер беріледі. Ғалымдар еңбегінде : [3], ... ... ... орыс ... де ... ... бар екендігі айтылады. Қазақ тіл білімінде де әртүрлі топтастырулар бар. Қазақ тілінің эпистолярлық стилі ресми ... ... ... ... ... ... тіл ... стильді әртүрлі тармақтарға бөлу, функционалды стильдерді топтаған кезде әр түрлі принципке сүйену кездеседі. Мысалы: А. И. Ефимовтің классификациясы ... ... ... беллетристикалық стиль, қоғамдық-публицистикалық стиль, ғылыми стиль, профессионалды-техникалық стиль, ресми іс-қағаздар стилі, эпистолярлық стиль деп тарамдалады [4].
Қазақ тілінің эпистолярлық стилі және ... ... ... ... ... ... ... тіл, жазба тіл арасында айырмашылық бар. Эпистолярлық ... ... ... хан, ... ... ... орыс империясының әкімшілік орындарына жазған хаттары мен белгілі қоғам қайраткерлері, ақын-жазушы, оқыған азаматтарының хаттарының тілінде фонетикалық, грамматикалық ерекшеліктері көп. Ол ... ... ... Б. ... [5], - ... да, ХVII- ХІХ ... хат мәтінінде көбіне араб-парсы, татар тілі элементтерінің қолданысы басым.
Р. Сыздық стильдік ... бір ... ... ... ... ... т.б. сол ... құрмет көрсете сый білдіре арнаған сөздердің татар, түркі жазба әдеби ... ... жазу ... ... ... ... хат ... байланысты осындай құнды пікірлер айтады. Әрі эпистолярлық стильге XVIII-XIX ғасырларағы қазақ зиялылары мен сұлтан, ... ... ... ... ... ... бағыт етіп , тілік тұрғыдан қарастырады.
Алайда хат алысу әдеби стильдік тармақтың бір ... ... тек сол ... хат тілін эпистолярлық жазба мұра ретіне қарастырып қана ... ХХ ... ақын - ... ... ойлары мен әдеби пікірлерін хат арқылы бірі-біріне жеткізгенін ескерсек, бұл кезеңдерден де бізге көптеген жазба мұралар қалған.
* ... ... ... ... өзі ... ақын-жазушы, қоғам қайраткерлерінің арасында халықтан көп хат алған және сол хаттарға тиесілі жауап ... ... ... ... ... көзі ... қазақ радиосына берген сұхбатында өзі кең көсіліп әңгіме етеді.
[9].
Бұл С. Мұқановтың мол ... ... ... ... ... ... ... қолымен жазылған хаттардың жай, амандық үшін жазылғандарын сирек кездестірдім. Жазушының қаламдас достарына жазған әдебиет төңірегінде сөз болатын мына бір ... ... ... ... ...

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әдебиетті оқытудың инновациялық әдістемесі, технологиясы230 бет
Сентиментализм14 бет
Қазақ әдебиетіндегі әдеби портрет: ерекшелігі, маңызы, сипаттамасы4 бет
1.Қазіргі қазақ тілі лексикасының шығу арналары; 2.Өзге тілден енген сөздер; 3.Қазіргі қазақ тілі лексикасының стильдік мәні; 4.Лексикография7 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
XIX ғасыр қазақ әдебиетіндегі жыраулық дәстүрдің көрінісі38 бет
XIX ғасыр қазақ әдебиетіндегі нәзиралық шығармалар38 бет
XX-ғасырдың басындағы қазақ әдебиетіндегі ұлт зиялылары24 бет
Іс қағаздарының стилі5 бет
Абай «Қарасөздерінің» ағылшын тіліне аударылған нұсқасындағы прагматикалық аспектісі, сонымен қатар лексикалық және стилистикалық жағынан қарастырылған сәйкестіктерді анықтау арқылы қазақ аударматану ғылымының дербес теориясы мен практикасына қатысты жалпы тұжырымдар43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь