Институционалды инвесторлардың мәні жане олардың қызымет ету механизмдері

Кіріспе

1 Институционалды инвесторлардың мәні жане олардың қызымет ету механизмдері
1.1 Институционалды инвесторлардың мәні және олардың қызмет ету механизмдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 5
1.2 Бағалы қағаздар нарығындағы институционалды инвесторлардың қалыптасуындағы құқықтық негіздері мен ерекшеліктері ... ... ... ... ... 18
1.3 Сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметінің теориялық аспектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22.
2 САҚТАНДЫРУ КОМПАНИЯЛАРЫНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУ
2.1Сақтандыру компаниялары Казақстанның қаржы рыногының институционалдық инвесторы ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...36
2.2 Сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметін талдау ... ...45
2.3 Институционалды инвестордың резервтерін инвестициялаудағы қаржылық тәуекелдерді басқару (сақтандыру компаниядларының мысалында) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...51
3 ҚР.дағы ИНСТИТУЦИОНАЛДЫ ИНВЕСТОРЛАРДЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТІНІҢ ДАМУ БОЛАШАҒЫ МЕН ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
3.1 ҚР.дағы институционалды инвесторлардың инвестициялық қызметінің даму болашағы мен шешу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 65
3.2 Қазақстандағы сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметінің механизмін жетілдіру перспективалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 74
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
ҚОСЫМШАЛАР
Институционалды инвесторлар жүйесінің өзектілігі бір жағынан халық өзі тапқан табыстарын сенімді және табысты жерлерге орналастыруға қызығушылық танытуымен, екінші жағынан кәсіпорындардың сырттай мемлекеттік емес қаржыға қажеттілігінің өсуімен анықталады. Институционалды инвесторлар негізгі делдалдардың рөлін атқарады, яғни ұсақ инвесторлардың қаражаттарын жинақтау, инвестицияны кәсіби басқарумен қамтамасыз ету, тәуекелді әртараптандыру, кәсіпорындарды қаржымен қамтамасыз ету, кең массалық инвесторларға бағалы қағаздармен тікелей емес, жанама түрде иемденуге мүмкіндік беру қызметтерімен айналысады.
Бүгінгі таңда сыртқы шетелдік қарыз алудың шектеулілігі салдарынан ҚР-ның банк жүйесінің даму қарқыны төмендеуде. Сондықтан екінші деңгейдегі банктер қарызданудың ішкі нарығына, сондай-ақ неғұрлым көп мөлшерде институционалды инвесторларды тарту үшін өзінің өнімдерін кеңейтуге және жақсартуға үлкен көңіл бөлуде. Осыған орай, ағымдағы нарықтық үрдістерді қолдау мақсатында институционалды инвесторлардың қызметін кеңейту қажеттілігі туып отыр.
Жеке капиталды инвестициялаудың жаңа мүмкіншіліктерінің пайда болуына байланысты елдің қор нарығының даму қарқыны, сонымен қатар қаржы құралдарының жаңа түрлерінің пайда болуымен байланысты Үкіметтің 2007-2009 жылдарға арналған Қазақстан Республикасы халқының инвестициялық мәдениетін және қаржылық сауаттылығын дамыту бағдарламасы қабылданғанын айта кеткен жөн. Бұл бағдарламаның басты мақсаты елдің экономикалық өсуі үшін халық жинағын тартуды қамтамасыз ету және инвестициялық белсенділігін жоғарылату болып табылады.
Рубцов Б.Б. Зарубежные фондовые рынки: инструменты, структура, механизм функционирования. – М.: ИНФРА-М, 1996.-С.295.

Постановление Правительства Республики Казахстан «О Программе развития страхового рынка Республики Казахстан на 2004-2006 годы» от 1 июля 2004 года № 729.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
1 Институционалды инвесторлардың мәні жане олардың қызымет ету механизмдері
1.1 Институционалды инвесторлардың мәні және ... ... ету ... ... ... қағаздар нарығындағы институционалды инвесторлардың қалыптасуындағы құқықтық негіздері мен ерекшеліктері....................18
1.3 Сақтандыру компанияларының ... ... ... ... ... ... ... ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУ
2.1Сақтандыру компаниялары Казақстанның қаржы рыногының институционалдық инвесторы ретінде.......................................................36
2.2 Сақтандыру ... ... ... ... ... ... резервтерін инвестициялаудағы қаржылық тәуекелдерді басқару (сақтандыру компаниядларының мысалында)...............................................................................................51
3 ҚР-дағы ИНСТИТУЦИОНАЛДЫ ИНВЕСТОРЛАРДЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТІНІҢ ДАМУ ... МЕН ШЕШУ ... ... ... ... инвестициялық қызметінің даму болашағы мен шешу жолдары........................................................65
3.2 ... ... ... ... ... механизмін жетілдіру перспективалары....................................................74
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
ҚОСЫМШАЛАР
Кіріспе
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Институционалды инвесторлар жүйесінің өзектілігі бір жағынан халық өзі тапқан ... ... және ... ... ... қызығушылық танытуымен, екінші жағынан кәсіпорындардың сырттай мемлекеттік емес қаржыға қажеттілігінің өсуімен анықталады. Институционалды инвесторлар негізгі делдалдардың рөлін атқарады, яғни ұсақ ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, тәуекелді әртараптандыру, кәсіпорындарды қаржымен қамтамасыз ету, кең массалық инвесторларға бағалы қағаздармен тікелей емес, жанама ... ... ... беру ... ... ... таңда сыртқы шетелдік қарыз алудың шектеулілігі салдарынан ҚР-ның банк жүйесінің даму ... ... ... екінші деңгейдегі банктер қарызданудың ішкі нарығына, сондай-ақ неғұрлым көп мөлшерде институционалды инвесторларды тарту үшін өзінің өнімдерін ... және ... ... ... ... ... ... ағымдағы нарықтық үрдістерді қолдау мақсатында институционалды инвесторлардың қызметін кеңейту ... туып ... ... ... ... жаңа ... пайда болуына байланысты елдің қор нарығының даму ... ... ... ... ... жаңа түрлерінің пайда болуымен байланысты Үкіметтің 2007-2009 жылдарға арналған Қазақстан Республикасы халқының инвестициялық мәдениетін және қаржылық сауаттылығын дамыту бағдарламасы қабылданғанын айта ... жөн. Бұл ... ... ... елдің экономикалық өсуі үшін халық жинағын тартуды қамтамасыз ету және инвестициялық белсенділігін жоғарылату ... ... ... ... ... үйде ... банк ... орналастыру, сонымен қатар жылжымайтын мүлікке инвестициялаудан басқа Казақстан қаржы нарығы уақытша бос ақша ресурстарын орналастырудың жаңа балама әдісін, яғни ... ... ... ... отыр. Бірақ институционалды инвесторлардың барлығына ортақ жалпы мәселе институционалды инвесторлардың инвестициялық қызметін басқару жүйесінің жеткіліксіз дамуы. Инвестиция ... ... ... ... ... ... табыстылығының төмендеуін күшейте түсті. Бұны екі фактормен байланыстыруға болады: ... мен ... ... қағаздар категорияларына қатысты табыстылықтың жалпы төмендеуі және соңғы жылдар аралығында АҚШ долларына ... ... ... ... ... ... ... жағынан нарықтық болып табылмайтын келісімдер де бар. Бұл өз ... ... ... ... ... ... табыстылығын анықтауда кері әсер етеді. бағалы қағаздар нарығы толығымен қалай ... ... ... ... бір ... келу үшін және оны ұйымдастыру мен қызметтерін жүзеге асырудың жеке аспектілері бойынша ортақ келісімге қол жеткізу үшін нарықты кешенді ... ... ... Ол үшін бағалы қағаздар нарығын ұйымдастырудың теориялық негіздері мен әдістерін, ... ... оны ... мәселелерін талдау керек, соның нәтижесінен бағалы қағаздар нарығының тұжырымдамасын жасап шығаруға және оның нақты үлгісін ... ... ... ... ... бір ... бос ақша қаражаттарының айтарлықтай бөлігі Қазақстан азаматтарында, екінші жағынан, осы қаражатқа экономиканың өндірістік секторының мұқтаж болуы шағын салымшылардың өз ... ... ... ... ... тиімді тәсілдерін іздестіруді талап етеді. Мұндай жағдай салымның сақталу кепілдігі және институцоналды ... ... ... болдырмау сияқты тәсілдермен салымшыларды тиімді қорғау жүйесін құруды қажет етеді. Қазіргі кезде бағалы қағаздар нарығында тепе-теңдік сақталмауы, бағалы қағаздар ... ... ... тобы болып табылатын жеке инвесторлардың құқықтары мен ... ... жиі ... ... ... ... ... институционалды инвесторлардың қызметін жетілдіру жолдарын іздеу, зерттеу маңызды рөл ... ... ... осы ... ... ... ресурстарды тартудың ең шешуші көзіне айналмақ. Жоғарыда айтылған мәселелердің өзектілігі осы диссертациялық жұмыстың тақырыбын ... ... ... ... инвесторлардың қызметін дамытуды жандандырудың аса маңыздылығы мен объективті қажеттілігі, олардың үлгілері нарықтық шаруашылыққа және халықаралық стандарттарға сәйкес келтірілуі - ... ... ... оның ... мәселелерін және зерттеу бағытын айқындауға септігін тигізді.
Жұмыс тақырыбының оқу және ғылыми әдебиеттерде қарастырылу дәрежесі кең. Жұмысты зерттеу барысында шетелдік, ... және ... ... мен ... пайдаланылды. Институционалды инвесторлардың бағалы қағаздар нарығындағы қызметтерін қалыптастырумен байланысты ғылыми зерттеудің негізі әлемдік классиктердің еңбектерінде ... ... Бұл ... В.А. ... В.И. ... Л.Н. ... Г. ... П. Самуэльсон, Б.Б. Рубцов, Д. Тобин, У. Шарп еңбектерінде ... ... ... ... ... қағидаларына, функцияларына сипаттама берілген. Институционалды инвесторлардың бағалы қағаздар нарығындағы қызметтерінің алатын рөлі бойынша теориялық, әдістемелік және тәжірибелік зерттеулерге біраз ғалымдардың ... ... ... отырған тақырып бойынша зерттеулер қазақстандық ғалымдардың: Г.Т. Абдрахманова, А.А. Адамбекова, С.С. Арыстанбаева, С.Ш. Әуелбаев, О.Б. ... Д.Т. ... У.М. ... А.А. ... С.Ж. ... И.И. ... П.Б. ... Б.А. ... С.Қ. ... С.Б. ... В.Д. ... Г.А. Сейткасымов, А.К. Тургулова, Н.Н. Хамитов және т.б. Сонымен қатар, ... ... Б.И. ... Е.Ф. ... Б.А. ... К.С. Царихин және т.б. еңбектерiнде де кездеседi. Дегенмен институционалды инвесторлардың бағалы қағаздар ... ... рөлі ... ... мақсаты мемлекеттің тұрақты экономикалық өсуін қамтамасыз ету үшiн институционалды инвесторлардың бағалы қағаздар нарығындағы қызметтерінің теориялық-әдістемелік, тәжірибелік жақтарын зерттеу және ... даму ... ... ... ... негізгі міндеттер:
* институционалды инвесторлардың қызметтерінің теориялық аспектілерін ...
* ... ... ... ... негізде қарастыру;
* институционалды инвесторлар ерекшелігінің әлемдік тәжірибесін зерттеу және пайдаланудың мүмкін жақтарын анықтау;
* Қазақстан Республикасы институционалды ... ... ... ... ... ... инвестициялық портфелінің моделін құру;
* институционалды инвесторлардың қызметін республикада дамыту ... және ... ... ... анықтау.
Зерттеу объектісі Қазақстан Республикасындағы институционалды инвесторлар болып табылады.
Зерттеу пәні ретінде институционалды инвесторлардың портфельдік инвестициялауды жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... алынды.
Зерттеудің теориялық және әдістемелік негізі. Зерттеу барысында әлемдік экономикалық ғылым классиктерінің еңбектері, отандық және шетелдік ғалымдардың, экономистердің монографиялары мен ... ... ... ... ... және ... статистикалық құжаттар қолданылды.
Жұмысты жазу барысында Қазақстан Республикасының институционалды инвесторлар қызметін реттейтін Заңдары мен басқа да ... ... ... ... ... Жарлықтары, Жолдаулары, ҚР Үкіметінің қаулылары, ресей және отандық оқу әдебиеттері, Қазақстан Республикасының қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарын реттеу және қадағалау ... әр ... ... ... материалдары, журналдар, сондай-ақ республикалық статистикалық талдау негізінде алынған талдамалық зерттеу материалдары пайдаланылды.
1 ИНСТИТУЦИОНАЛДЫ ИНВЕСТОРЛАРДЫҢ МӘНІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУ ...
1.3 ... ... ... ... ... қор нарығында деген терминмен сипатталады. ... ... ... 3 тобы жеке ... ... ... инвесторлар (кәсіпорындар), институционалды инвесторлар қарастырылған. Халық бұрыннан келе жатқан инвесторлардың тобы болып табылады. Яғни, қор нарығының қалыптасу басында бұл ... және ... топ ... ... өте ... ... ... инвестициялық салымдардың қомақты үлесін банктер мен басқа да қаржы орталықтары құрай бастады [36, 289 б.]. ... ... ... ... деп ... ... орталықтары басты қаржы активтерін иеленушіге айналды. Институционалды инвесторлар, ұзақ ... ... ... ... және ... ... ақша және ... нарығына, сондай-ақ деривативтер нарығына басыңқы ықпал етуші болып табылды. Кең мағынада, институционалды инвесторлар - бұл, жеке ... ... ... ... қаржы делдалы (ұйымдар). Бірақта, қазіргі уақытта бұл термин (ескі отандық ... ... ... ... кең ... ... Шет ... көпшілігінде институционалды инвесторларға, сақтандыру компаниялары, зейнетақы қорлары мен ұйымдасқан инвестициялау институттары жатады (ҰИИ). Өз кезегінде, ҰИИ-ға - ... ... ... ... ... ... ... департаменттері жатады [37, 89 б.]. Институционалды инвесторлардың маңыздылығының артуымен байланысты атты ... ... ... ... ... ... Бұл ... экономикасы дамыған мемлекеттерде институционалды инвесторлардың рөлін жан-жақты талдауға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, институционалды инвесторлардың маңыздылығы ... ... ... ... ... ... инвесторлардың активтерінің 90%-інен астамы бағалы қағаздар. Дүниежүзілік акция мен борыштық бағалы қағаздар нарығының көлемі мен институционалды инвесторлардың ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығының 40-50%-і тиесілі екенін көруге болады.
Әлемдік тәжірибеде институционалды инвесторлардың ірі топтарына сақтандыру ... мен ... ... ... ... 2006 жылы ... институционалды инвесторлардың барлық активтерінің 30-31%-і келген, үшінші орында 28%-ті ... ... тұр. Бұл ... ... орта ... 16% өсуі ... және бұл ең тез өсу болып саналуда. 2006-2007 жж. АҚШ-та институционалды инвесторлардың активтері 2,7 есе өсті, нәтижесінде 2007 жылы 18,4 трлн ... ... ... ... ... ... ... үлесі - 37%, сақтандыру компаниясының үлесі - 23%, ал инвестициялық ... ... - 26% ... ... инвесторлардың активтерінің көлемі жағынан АҚШ, одан кейін екінші орында Жапония (3 трлн доллар) тұр. Бұл елде, инвестицияның басыңқы ... ... ... және екінші деңгейдегі банктердің сенім бөлімшелерінде орналасқан. АҚш-та, Англияда, Голландияда, Швейцарияда және Швецияда ... ... ... ЖІӨ-ге қатынасы 110-220% арасында өзгеріп тұруда. Сонымен ... ЭҚДҰ ... ... ... ... ... инвесторлар активтерінің көрсеткіштері төмен [38, 89 б.].
Инвесторлар активтерінің ЖІӨ көлеміне қатынасы дамушы елдерде: Түркияда - 0,8%, ... - 3%, ... - 6%, ... - 9%, ... - 16% және Ресейде - 1,3% құраған (Кесте 1).
Кесте 1 - ... ... ... ... ... млрд ... жылы
2006 жылы
2007 жылы
Сақтандыру компаниялары
Зейнетақы қорлары
Инвестициялық қорлар
өзгеде қорлар
барлығы
Сақтандыру компаниялары
Зейнетақы қорлары
Инвестициялық қорлар
өзгеде қорлар
барлығы
Сақтандыру ... ... ... ...
599
782
70
647
1499
1173,0
83,3
1222,6
-
2478,9
Франция
239
393
-
632
945
-
715
-
1660
1871,1
-
1036,8
-
2907,9
Италия
66
39
42
-
147
186
37
410
308
941
373,9
42,6
615,0
446,6
1478,1
Ұлыбритания
454
537
126
-
1117
1384
1137
386
-
2907
2959,0
1841,9
500,6
-
5301,5
Канада
138
165
30
-
333
177
278
197
-
652
203,6
383,6
591,0
-
1178,2
Швейцария
116
138
19
-
273
214
300
70
-
584
312,4
495,0
140,0
-
947,4
Испания
50
14
16
- ... ... ... ... елдерді қоса барлығы
4918
3764
2638
2425
13745
10000
10318
9283
3253
32854
15276,1
19586,4
20359,9
4563,8
55719
Ескерту - www.k2kapital.com мәліметтері негізінде ... ... ... ... ... ... ең ... себептерінің бірі есепті айдағы теңгенің девальвацияға ұшырау салдарынан шетел валютасында қайта номинирленген қаржы құралдарын қайта ... ... ... Оның ... ... ... ... қағаздардың (МБҚ) көпшілігі инфляция деңгейін жауып, аз ғана табыс әкелгендігінде болып отыр. Дегенмен, ... ... ... ... ... ... қорларының кейбірінің портфелінің басым бөлігін МБҚ алады. 2008 жылы ЖЗҚ біріктірілген инвестициялық портфелі көлемді деформацияға ұшыраған жоқ, онда сапалық және ... ... орын ... ... ... ... инвесторлары активтерінің басым бөлігін тұрақты проценттік бағалы қағаздарға салады. Сонымен қатар, 2005 жылдары акцияға инвестициялық ... ... ... ... 18%-тен артып, өте жоғары болғаны байқалған. 2007 жылы институционалды инвесторлар активтеріндегі акцияның үлесі Ұлыбританияда - 65%, ... - 50%, ал ... мен ... - 46%, ... мен ... - 33%-ті құрады. Сонымен қатар, институционалды инвесторлардың категориялық құрылымы аталған мемлекеттерде айырықша ерекшеленеді.
Ұлыбританияда, институционалды инвесторлардың ... 2007 жылы 3 трлн ... ... ... мен Германияда - инвесторлардың активтері 1,5 трлн долларды, ал Голландия мен Австралияда - ... 0,6 трлн ... ... ... ... компаниясының, ал Голландия мен Ұлыбританияда - жинақтаушы зейнақы қорлары активтерінің үлесі басым болып келеді. Сақтандыру ... ... ... ... ... топ - ... сақтандыру компаниялары болуда, бұларға инвесторлар активтерінің 80%-і салынады.
Кесте 2 - Институционалды инвесторлардың активтерінің ... ... ... ... ... ... ж.
2007 ж.
АҚШ
127
155
171
219
210
Жапония
82
81
77
81
79
ГФР
37
38
46
70
73
Ұлыбритания
115
164
162
214
212
Италия
13
18
21
80
79
Испания
16
30
38
69
72
Голландия
133
147
158
156
155
Швеция
86
103
115
155
157
Австралия
48
76
76
115
157
Финляндия
33
44
50
72
81
Венгрия
-
3
5
9
15
Мексика
9
7
4
6
10
Корея
48
57
58
109
123
Чехия
-
25
18
16,2
23
Ресей
-
-
-
2,5
5
Ескерту - ... ... ... ... ... ... жылы ЭҚДҰ ... сақтандыру сыйақыларының жалпы көлемі 2177 млрд доллар (46% - АҚШ, 33% - ЕС, 14% - ... ... ЭҚДҰ ... ... ... ... ... жиналған сыйақыларының 95%-і тиесілі.
ЭҚДҰ мемлекеттері бойынша жан басына шаққанда сыйақының орташа ... - 12624 ... (АҚШ - 3357, ... - 3028, Франция - 1949, Жапония - 2334, ... - 1695, ... - 33, ... - 114, ... - 114) ... ... бойынша сыйақының ЖІӨ-ге қатынасы орта есеппен 8,7%-ті (8-10% ірі мемлекеттерде, ал Түркия мен Шығыс Еуропа ... - 1-3%) ... ... ... бұл көрсеткіш 2007 жылы 2,1% болды [41].
Бірқатар елдерде ЖЗҚ, мысалға Ұлыбританияда, ... ... ... тобы ... ЖЗҚ активтерінің өсуі ЖІӨ-нің өсу қарқынынан әлдеқайда жоғары, көбінесе бұл жағдайды ... ... ... ... ... ... ... байқауға болады (АҚШ, Канада, Ұлыбритания). Континенталды Еуропаның көптеген елдерінде (Швейцария мен Голландиядан басқа) зейнетақымен қамтамасыз етуде дәстүрлі басым рөлді бюджет ... [42, 196]. ... ... ... зейнетақы төлеу кәсіпкерлер мен халықтың ұзақ мерзім бойы ЖЗҚ-ына салған салымдары мен ЖЗҚ-ның жүргізген инвестициялық ... ... ... ... ... асады. Ал, бюджеттік үлгі бойынша зейнетақымен қамсыздандыру салықтық төлемдер арқылы ұйымдастырылады.
Бұл жерде атап өту ... ... ... ... қолданушы елдерге қарағанда жинақтаушы зейнетақы жүйесін қолданушы мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылу құрылымы басқа қаржы-несиелік мекемелер құрылымынан ерекшеленеді. Ол меншіктің пай түріндегі немесе корпоративтік, акционерлікті қамтымайды. Ереже бойынша зейнетақы қорлары ... ... ... ... жеке ... құрылады. Бірақ зейнетақы қорларын коммерциялық банктердің немесе сақтандыру компанияларының траст - ... ... ... Мұндай зейнетақы қоры сақтандырылмаған болып табылады
Бірақ, корпорация зейнетақы жарналарын кейін ... және ... ... ... ететін сақтандыру компаниясымен келісімге келеді. Осы себептен зейнетақы қоры сақтандырылған болып табылады және ол ... ... ... ... [43, 63 ... қорының капиталы негізінен қызметкерлер мен жұмысшылардың және кәсіпкерлердің жарнасынан қалыптасады. Бұл ... ... ұзақ ... 10 және одан да көп ... ... ... зейнетақы қоры мемлекеттік және жеке бағалы қағаздарды ... ... ұзақ ... ақша ... иемденеді. Зейнетақы қорының 80% бөлігін жеке корпорациялардың бағалы қағаздары құрайды. ... ... ... 30%-нен жоғарғысы жай акцияларға тиесілі, осы арқылы зейнетақы қорлары әр түрлі корпорациялардың саясатына белсенді ... ... ... береді.
Ереже бойынша мемлекеттік зейнетақы қоры жергілікті басқару және орталық үкімет органдары дейгейінде құрылады. Мұндай қорлардың негізгі пассивтік операциялары ... ... және әр ... ... ... бюджет құралдары қызмет етеді. Мұндай зейнетақы қорларының активтері негізінен мемлекеттік бағалы қағаздарға салынуға топталады, осы ... ... ... қаржыландыруға мүмкіндік береді.
Осы арқылы, ірі корпорациялар жанама түрде ... ... ... ... өз ... ... ... алады, олай болса өздерінің корпорацияларының құнын да көтереді. ... ... әр ... ... беру ... корпоративтік акциялар нарығын жандандыру үшін мемлекетпен шаралар қолдану қажет. Қазіргі уақытта зейнетақы қорларында 7 трлн ... ... ... бар. ... ... ... ... мен Голландия елдерінен басқасы) ЖЗҚ-ының дамымауы акция нарығының ... ... ... емес, керісінше экономиканың әлеуметтік бағытталуына байланысты. Соған байланысты, мемлекет әлеуметтік қамсыздандыру функциясын өзіне жүктейді. Ал ... ... ... қорларының, сонымен қатар жалпы институционалды инвесторлардың даму деңгейінің төмендігі тікелей бағалы қағаздар нарығының дамымауына байланысты.
Шынында да, ЖЗҚ корпоративтік бағалы қағаздарға ақша ... салу ... ... ... ... ... ... сонымен қатар инвестициялау арқылы тауар және қызмет нарығының дамуына жол береді. Ал егер ... ... ... ... ... қағаздарға инвестициялайтын болса, жаңа құнның қалыптасуына негіз ... [44, 63 ... ... ... аса біліктілігі жоқ инвесторлардың тәуекелділігі жоғары активтерді сатып алу операцияларын ... ... ... Мысалы, жылжымайтын мүлік қоры жылжымайтын мүлікке бағаның өзгермелігіне, жылжымайтын мүліктің көптеген ... ... ... мен анықтылығының жоқтығынан және осындай объектілерге салымның әртараптануының қиындықтарынан тәуекелділігі жоғарырақ болып саналады. Жылжымайтын мүлік инвестициялық қорының көптеген активтерінің төменгі ... ... ... ... саналады. Осы себептерден, жылжымайтын мүлік қоры аса біліктілігі жоқ инвесторларға бағытталған салым формасы ретінде әрдайым бола бермейді.
Инвестициялық қорлардың танымалдығын оның ... ... ... ... күні ... 50000 ... қор бар.
Алғашқы инвестициялық қор 1822 жылы Бельгияда пайда болды. Одан кейiн 1849 жылы Швейцарияда және 1852 жылы ... ... Ал, ... пай ... кең өрiс жайған елдер АҚШ пен Ұлыбритания болып саналады. 1822 жылы Голландияның королі Вильям І алғашқы инвестициялық трастты құрды. Траст ... және ... ... және ол ... ... ... арқылы инвестициялауды жүзеге асырды. Ең үлкен инвестициялық қор Шетелдік инвестициялық траст () болып ... ол 1868 жылы ... ... және ... кезге дейін қызмет көрсетуде.
Инвестициялық қорлар туралы нормативтік құқықтық актілер ең алғаш рет жиырмасыншы ғасырдың 40-шы ... ... ... Ұлы ... ... ... қор ... ұшырауынан кейін пайда болды [45 ,22 б.].
Осы саладағы заңдылықтардың ... ... ... ... әр ... түрлері пайда бола бастады. Инвестициялық қордың түрлері шет мемлекеттердің қаржылық, құқықтық және басқару ... ... ... ... өте келе шет ... инвестициялық қорларды негізгі екі заңдық формасы ұжымдық және трасттық бар.
Ұжымдық екі түрде болады: өзінің басқару аппараты бар инвестициялық қор, ... ... ... басқарушы компания. Бірінші жағдайда қордың қатысушылары ұжымның басқарушылары мен құрылтайшылары болып табылады. Мұндай ұжымның бастапқы жарғылық қоры ... ... ... құралады, содан соң құрылтайшылар өзінің қорлары жайында жариялайды және ... ... ... Бұл ... ... қордың директорлар кеңесінің мүшелерінің танымалдылығына байланысты. Екінші жағдайда қордың инвестициялық протфелін басқару үшін арнайы компания құрылады, оны басқарушы компания деп ... ... ... ... ... ... ... және Голландияда жақсы дамыған. Бірақ басқа елдерде де өсу қарқыны бойынша ... ... ... ... Бұл ... ИҚ ... топ болып табылады. ИҚ алуан түрлі болып ... ... ... ... ... қала ... ... ИҚ-дың экономикалық қызметі халықтың жинақтарын өздері шығарған бағалы қағаздарға аккумуляциялау, жинақтарды білікті мамандарға басқаруға беру арқылы ... әр ... ... ... ... ... Бұл өз ... жеке инвесторға, инвестициялық портфельді әртараптандыруға мүмкіндік береді.
Кесте 3 - ... ... ... негізгі түрлері
АҚШ
Ашық (өзара) және жабық түрдегі инвестициялық компаниялар
Ұлыбритания
Инвестициялық траст немесе юнит-траст
Франция
SICAV, SICAF және ИҚ
Ресей
ИҚ, чектік ИҚ, инвестициялық пай қоры ... - ... С.К. ... ... ... ... құрастырған [46, 48 б.]
ҰИИ-тар түрлі ұйымдастырушылық-құқықтық формаға ие болуы мүмкін (заңды тұлғаны құру ... ... ... акционерлік қоғам, сенімгерлік компания, келісім-шарттық үлгі.
Бірақ кез-келген түрде белгілі-бір өкілдіктерге ие үш тұлға кездеседі, олар: сертификат, пай ... ... ... алу ... инвестициялық портфельдің иегері ақша қаражаттарын салады; жеке қатысушылардың жалпылама инвестициялық портфелін басқаруға міндетті менеджер ... ... ... ... ... ... ... сақтап, шоттарына қызмет атқаратын сенімгерлік тұлға немесе банк.
АҚШ-та негізгі ұйымдастырушылық форма - акционерлік ... ... ... ... ... ... ... компания деген терминмен танылған.
АҚШ-да ИҚ-лар ашық және жабық ... ... ... бөлінеді. Ашық түрдегі компаниялар өзара қорлар деп аталады. Бұл термин барлық ҰИИ-ға - АҚШ пен басқа да ... жиі ... ... акционерлердің бірінші талабы бойынша сатып алуға міндеттелетін ... ... ... ... Бұл ... ... активтің таза құны арқылы анықталады. Бұндай акциялар қор биржасында айналымда жүрмейді. Жабық түрдегі ИҚ-лар қайтарып сатып алуды ... ... ... Мұндай акциялар қор биржасында айналымға шығады.
Ағылшындық юнит-трасттар да (пай ... ... ... деп ... Экономикалық тұрғыдан қарастырғанда өзара қорларға жатқызған дұрыс, бірақ заңдық ... ... ол олай ... ... ... ... ... акционерлік қоғамдар болып табылады, яғни заңды тұлға, ал Ұлыбританияда юнит-трасттар заңды тұлға болып табылмайды.
АҚШ-да ИҚ-дың басым бөлігі ... ... ... ... - ашық ... компаниялар.
АҚШ-та ҰИИ-дың кездесетін тағы бір түрі - ... ... ... ... ... ... ... үлестік қатысуға мүмкіндік беретін меншік сертификаттар шығарады, бұл бағалы қағаздар ... ... ... негізде және трасттармен сатылып алынады. Трасттардың өзгеше бір қасиеті, олар директорлар ... ... ... ... ... және өзгертілуі мүмкін емес. Трасттық келісім-шартқа отыру кезінде портфельдің құрылымы мен активтердің көлемі алдын-ала белгіленеді. Инвестициялық трастқа қатысу ... ... алу ... ... ... түрін өзі таңдайды.
АҚШ-та инвестициялық қордың трасттық (англосаксондық) үлгісі жиі кездеседі. Еуропа континенті мен Жапонияда ... ... үлгі ... Ал ... ... екеуіде қолданылады.
Шетелде инвестициялық қорлардың басқа түрлері пайда болды, олар:
* номиналды құнымен ... ... ... инвестициялық трасттар;
* басқарушы қорлар.
Инвестициялық траст сенімгерлік қор формасында ұйымдастырылған. (Ұлыбританияда пай сенімгерлік қорлар деп аталады). Инвестициялық траст проценттік қағаздар - ... ... ... қорлар қаражаттарды белгілі бір мезгілге тартады, және бағалы қағаздар портфелі қордың құрылу кезінде құрылады, бұл портфельдің құрлымы салымшылардың ... ... ... бір ... ... Инвестициялық трасттың негізгі мақсаты инвесторларға жағдай жасау. Трасттың мерзімі 20 жылды ... ... ... ... ... мерзімін ұзартуға болады.
Басқарушы қорлардың ұйымдастырушылық формасы басқарушы компанияның немесе сенімді тұлғаның қатысуымен қорлар корпорация немесе ... ... ... Францияда, АҚШ пен Еуропаның басқа мемлекеттерінен өзгеше, мұнда ереже бойынша ... ... ... ... компанияның қызметін атқарады.
Шетел мемлекеттерінде инвестициялық қорларды тағы өтімділік формасына байланысты бөледі. Инвестициялық қорлардың бір-біріне қарама қарсы жабық және ашық ... ... бар. ... ... ... арасында біршама байланыс бар. Жабық типтегі инвестициялық ... ... ... ал ашық ... ... ... ... мен трасттарға ұқсайды. Ұлыбританияда жабық инвестициялық қорлар бағалы қағаздарға инвестиция бойынша қоғам ... ... ... ал ... ... капиталы бар инвестициялық компания. Мұндай қор тек корпорация ... ... ... ... ... ... ... бір рет құрылады, соның нәтижесінде белгіленген мөлшерде акцияларын шығарады. Бұл қордың құрылтайшылары ... ... ... ... міндетті емес. Акциялардың бірінші эмиссиясы басқа корпорациялар секілді құрылтайшылар арасында орналастырылады. Содан соң ғана ... ... ... үшін ... эмиссиясы болады. Эмиссиялар арасында акциялардың саны тұрақты, ал акционерлердің құрамы өзгеріп отырады. Мұндай инвестициялық қордың акциясы басқа ... ... еш ... жоқ. ... құны ... пен ұсынысқа байланысты болады, акция сыйақымен немесе дисконтпен сатылады [47, 63 б.].
Ашық инвестициялық қорлар сәл ... ... ... ... ... ... және сол арқылы қор нарығы пайда болды. Бұл қорлар АҚШ-та ... қор, ... - ... пай ... Испанияда - бағалы қағаздарға инвестициялау қоры, Германияда - инвестициялық қорлар, Францияда - ... ... ... инвестициялық қорлар деген атауларды иемденген. Ашық инвестициялық қорлар әрқашан акцияларын эмиссиялайды, ол үшін қадағалау органынан арнайы рұқсат алған ... ... ... қордың акциясы биржада котировкаланбайды, инвестициялық қордың өзінде өтеледі.
Жабық типтегі инвестициялық қордың ерекшеліктерінің бірі инвесторлар ... ... ... ... ... ... Ал ашық инвестициялық қорда инвестор сатып алатын акцияларының бағасын алғанынша ... ... ... ... 1899 жылы бірінші инвестициялық-консультациялық компаниясы құрылды, ал 1910 жылы мұндай компаниялардың саны онға жетті. 1924 жылы АҚШ-та ... қоры ... Осы ... ... ... дағдарыс болғандықтан қорларға салық салу процедурасын қадағалайтын заңдылық қарастырылмады. Сондықтан, өзара қор инвесторлардың сенімінен шықпады.
1939 жылы траст туралы заң ... ал ... бір жыл өтсе де ... жоқ. Өзара қорлар тек 50-шы жылдардың ортасында ғана өздеріне инвесторлардың көңілін аудара бастады және сол ... ... ... саны өсе ... ... 1951 жылы 57 ... бар 22 мың шот ашылды, ал 1963 жылы бұл көрсеткіштер 324 мың шот 1 млрд ... ... жылы ... нарықта ақша нарығындағы өзара қоры ( money market mutual funds) ашық инвестициялық қоры пайда болды. Мұнда ақша ... ... ... ... құралдарға (қазыналық вексельдер, коммерциялық қағаздар, депозиттік сертификаттар) салады.
АҚШ-та 1971 жылы алғашқы индекстік қор ... ... Ол Wells Fargo Bank ... мен ... ... қоры компанияниясының негізінде құрылды.
АҚШ-та ұжымдық инвестициялау институттарының тағы биржалық қорлар (exchange-traded funds) және ... пай ... (unit ... trusts) деп ... түрлері бар. Биржалық қор өзара қор немесе ... ... ... ұйымдастырылуы мүмкін. Биржалық қордың бағалы қағаздары қор биржаларында сауда-саттыққа түседі. Биржалық қорлар мағынасы жағынан ... ... ... ... ... ... рет 1993 жылы S&P 500 индексінің базасының негізінде пайда болды. Олардың саны 1993-2006 жылдар арасында 1-ден 201-ге ... ... ал ... активтері 296 млрд долларға жетті.
АҚШ-та өзара қордың активтерінің 90%-ті жеке тұлғаларға, ал 10% компанияларға тиесілі. 2005 жылы ... ... ... болып 91 млн адам табылады. АҚШ-тың листингтік корпорациясының акцияларының 25%-ті өзара қорларға тиесілі. Американдық жанұяларының қаржылық активтерінің 20% ... ... ... 7 - ... ... қорлардың құрылымы
Ескерту - Калугин С.К. ... ... ... ... құрастырған
АҚШ-тың тәжірибесінде қаржы нарығындағы инвестициялық қорлардың құрлымының ең көп бөлігі ашық инвестициялық қорлардың үлесінде, ... ... ... ... ... 97%-ін ... ... инвестициялық қордың үлесі 3%-ті құрайды. Ал инвестициялық пай трасттардың таза активтері инвестициялық қордың 0,4%-ін құрайды, сонымен қатар бұл қорлардың ... ашық ... ... ... ... ... кезге АҚШ-тың капитал нарығында инвестициялық қорлар алдыңғы орындардың бірінде.
Ұлыбританиядағы инвестициялық қорлар. Ұлыбританияда ... ... ... ... - ... және инвестициялық трасттар. 1990 жылдары инвестициялық қорлардың ашық типтегі қорлар пайда болды. Соңғы құрылған ... ... ... ... ... ... 2007 ... мәліметтер бойынша юнит-трасттар мен инвестициялық трасттардың саны 2400, ал инвестициялық қорлардың жиынтық активтері 367 млрд фунт ... ... ... пай ... ... ... ... салған кезде, олар юнитке пайды салғандығы туралы куәлік алады. Оның құны юнит-трасттың портфеліндегі бағалы қағаздардың жалпы құнының шығарылған ... ... ... ... анықталады. Сұраныс көбейген жағдайда басқарушы компаниялар жаңа пайларды шығару туралы шешім қабылдайды. Сонымен қатар, олар инвесторлардан сатып алуына да ... Бұл ... ... ... ... ашық ... қордың (өзара қор) арасындағы ұқсастық байқалады.
Юнит-трастты басқарушылар және ... ... ... ... ... ... болып табылмайды. Юнит-трасттың пайлары атаулы қаржылық құралдар болып табылады. Әрбір трастты пайшының тізілімі жүргізіп отырады.
Юнит-трасттар инвесторлардың әртүрлілігіне ... жан ... ... ... ... ... ... Жапонияның, Австралияның және сол сияқты дамыған мемлекеттердің тез дамып жатқан компанияларының акцияларына, ... ... ... акцияларына және мемлекеттік бағалы қағаздарына ғана қаражаттарын салатын трасттар. Сондай-ақ, тек фьючерстер және ... ... ... және ... ... ... қысқа мерзімді қаржылық құралдарға инвестициялайтын юнит-тарсттар бар.
Ашық типтегі инвестициялық қор юнит-трастқа ұқсас, ... одан бір ... ... шығаратын заңды тұлға болып табылады. Ұлыбританияда алғашқы инвестициялық қорлар 1997 жылы пайда болды.
Инвестициялық ... ... ... ... ... ... әрдайым сатуына немесе сатып алуына құқығы бар. Олардың жарғылық капиталы тұрақты болып келеді, оны тек көбейту ... ... ... ғана ... ... Инвестициялық трасттар жай акцияларды, артықшылықты акцияларды, сонымен қатар қамтамасыз етілген және қамтамасыз етілмеген облигацияларды және ... ... ... ... ... 1/3 ... бөлігінде ашық және жабық ИҚ-дың акцияларына салымдары бар. Ең ірі - Fidelity ... ... ... ... ... ... көп. Ұлыбританияда юнит-трастардың салымдарының көп бөлігі акцияларға келеді, ал облигацияларға бар болғаны - 2% қана ... ... ... ИҚ барлық жерде бағалы қағаздарға халықтың бос қаражатын тартудың негізгі құралы болып ... ... ... әлеуметтік маңыздылығынмен байланысты, олар мемлекетпен қатаң реттеліп отырады. АҚШ-та 1940 жылдан бастап ИҚ-ға жоғары тәуекелді операциялармен айналысуға шектеу қоятын заң ... ... ... осы ... ... жиі (UCITS) ... ... аталады, жай сөзбен айтқанда - айналыстағы бағалы қағаздарға топтық инвестиция жасайтын кәсіпорындар. Бұл ұғым 1985 жылы ЕО ТИК ... ... ... байланысты пайда болды. Осы директиваға сәйкес ТИК ЕО-тың барлық елдерінде қызмет ете алатын, ашық типтегі ИҚ болып табылады.
Директива ТИК үшін ... ... ... бекітеді. Ол стандарт бойынша, қор биржасында котировкасы бар бағалы қағаздарға 90%-тен ... емес ... ... ... көздейді. Жалпы ереже бекіткендей, ТИК бір эмитенттің бағалы қағаздарына 5%-тен көп емес мөлшерде өзінің активтерін инвестициялай алады. егер ТИК ... ... ... ... ... ... жалпы үлесі 40%-тен жоғарламаса, кейбір жағдайларда бұл лимит мөлшері 10%-ке дейін жоғарлайды. Тауарларға, қозғалмайтын мүлікке, бағалы металдарға ... ... ... ...
ЕО қорлардың көп бөлігі ТИК талаптарына бағынады. Еуропада ҰИИ-дың құралдарының іске асуын жүзеге асыратын ең ... орын ол - ... Бұл ... ... және ... салық салынбайды.
Хедж-қорлар ұғымы ИҚ-ға ұқсас, алайда ол ИҚ ... ... ... ... ... заңнамасында ұғымының өзі жоқ, яғни болған емес. Хедж-қорлар ... ... ... ... ... Бұл ... ... қағаздардың ашық қолхатына жүгінуге құқығы жоқ. Хедж - қорлар - бұл кіру қоры 100 ... 5 ... ... бай ... жабық ұйымы. Олардың көбі салық төлемеу үшін офшорлық аймақта орналасқан. Хедж - ... 1990 ... ... 40%-ке дейінгі өсу деңгейімен сипатталғанымен, олар аса ірі институционалды инвесторлар болып табылмайды. Оларға ақпараттың жариялылығы талап етілмегендіктен, активтері жайлы ... жоқ, ал ... ... ... берілген мәлімет сенімсіз. 1998 жылы хедж-қорлардың жалпы саны 1200-4000 құрады, меншікті капиталы 150-200 млрд долларға бағаланды, ал активтері - 400 млрд ... ... Бұл ... қатысушыларының басым бөлігі - бай жеке тұлғалар. 1990 жылдың аяғына таман басты рөлді заңды тұлғаларда атқара бастады, мысалы, ... ... ... университеті хедж - қорларға өз активтерінің - 10%-ін немесе 230 млн доллар, Йель университеті - 25%-ін ... 48, 63 ... ... ... мен ... байланысты бірнеше түрі бар. Көп таралғаны макроқорлар және ... ... деп ... жүр. Әлемдік қорлар жеке аймақтардағы қаржылық нарықта инвестицияға маманданған. Бұл топтың аса ірі өкілі - Tiger Fund. ... ... ... ... ... ... қызмет жасайтын ең ірі топтың бірін Д. Сорос басқарды.
Хедж-қорлар заемды пайдалануда жиі тәуекелге барады. Американдық LTCM ... ... ... ... коэффиценті 1998 жылы 25-30-ға жетті. Сонымен бірге, хедж-қорлар алу үшін ... ... және ... ... ... ... Бізге белгілі, тұтқа тиімділігі нарықтың дамып, өсуіне қарай пайданы көбейтуге мүмкіндік ... ... ... ... ... кері әсер ... LTCM дәл осындай жағдайда болған. 1995-96 жылы LTCM пайданың 40%-ін, 1997 жылы - 20%-ін ... етіп ... Ал 1998 жылы ... ... пен латын америкалық нарықтың құлауымен бірнеше миллиард доллар шығынға ... ... ... мен ... ... ... ... әлемдік бағалы қағаздар нарығын белгілі ойыншыларға айналдырады. ЭҚДҰ-ды дамушы елдерімен салыстырғанда, нарығы енді ғана қалыптасқан елдерде, әсіресе ... ... ... үлесі өте аз. Ауыспалы экономикалы елдерде демографиялық жағдай ЭҚДҰ елдерімен бірдей, алайда жинақтаушы зейнетақы жүйесі мүлдем жоқ ... ... ... ... ... экономикалы елдерде мемлекеттік емес ЖЗҚ-ның жұмыс істеуіне кедергі ол - ... ... ... ... ... ... ... елдерде ҰИИ мәні, жалпы институционалды инвесторлар сыйақты жоғары емес. Олардың ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздар болып табылады. Акцияларға салымдар салатын қорлардың саны аз.
Инвестициялық пай ... ... жүз ... ... ... ... Бүгінгі күні дамыған елдерде бұл капиталды көбейте ... ең кең ... ... ... Құрама Штаттарында халықтың үштен екі бөлігі өз қаражаттарын өзара қорларға (біздің инвестициялық пай қорларының талдауына) салады, ал пай инвестицияларының ... ... 7,4 трлн ... ... ... инвестициялық пай қорлары Америка Құрама Штаттарының және бүкіл әлемнің қор нарықтарында кілтті позициялар иеленеді және қуатты қаржылық ... ... ... ... ... бар ... ИҚ ... мен Ресейде ғана құрылған болатын. Осы екі елде ... саны ... ... бастап өте күрт төмендеді. Ресейде венчурлік жекешелендіру болған кезінен ... ... 600 ... ... үш жылдан кейін олардың саны жартысына дейін кеміді. 2005 жылы чектік инвестициялық пай ... 30-ы ғана одан ары ... ету ... ... ... қор нарығында өзіндік рөл атқарады. Портфель құрамының ... ... ... ... бір ірі ... ... топтармен аффилиирленуі де себеп болды. 1980 жылдың аяғында олар басқа ... ... ... ... ... мысалға ИПҚ.
ИПҚ бағалы қағаздар нарығының Федералды комиссия тарапынан қолдауына және де ресейлік қор нарығының дамуына ... ... өте аз ... ақша қаражаттарын тартты. Негізгі себеп - нарықтың 2000 жылдың басында ресейлік ИПҚ-дың активтерінің көлемі 200-300 млн ... ... ... қызметі қалыптасып келе жатқан нарықтарға түбегейлі әсер ете алады. АҚШ-та көптеген экономистер әлемдік бағалы қағаздар нарығындағы күйреуді ... ... ... ... Басында акциялардың бағасының түсуі, институционалды инвесторлардың сату бұйрығынан басталды. Сату көлемінің өсуінің тағы бір факторы - ... ... ... ... етудің ұлғаюы. Осы екі фактор тоқырауды күшейтіп, бағалардың күрт өзгеруіне себеп болды [49, 63 б.]. ... ... ... ... ... прогресті қаржыландыруда үлкен рөл атқарады. Мысалы, АҚШ-та 1994 жылы ЖЗҚ венчурлық капиталдың 50%-ке ... ... ... ... ... портфелінде венчурлық қаржыландыру үлесі 0,3%-ін ғана құрады.
Еуропада Англия мен Голландияны есепке алмағанда, ЖЗҚ мен СК ... ... ... ... аз. ... ... АҚШ пен ... қарағанда, ЭҚДҰ көп елдерінде венчурлық қаржыландыру ұғымы тек қана ... ... ... ... қаржыландыру ғана емес, менеджерлермен акцияларды сатып алуды да білдіреді.
АҚШ-тан тыс ірі венчурлық қаржыландыру жүйесі Ұлыбританияда ... ... ... ... қор биржасында котировкасы (листингтен өткен) бар, инвестициялық трасттар (жабық түрдегі қорлар) және шектеулі жауапкершілік формасындағы тәуелсіз ... ... ... ... ... асырылады.
АҚШ пен Англияда инвесторларға тиісті акциялар пакетінің үлкен ... ... ... басқаруға мүмкіндік береді. Мысалы, АҚШ-та 20 ірі ЖЗҚ 10 ірі ... 8% ... ... ... ... Amoco акцияларының 86%, General Motors 82%, Mobil және Citicorp 70% акциясы тиеселі. Алайда институционалды инвесторлар, ЭҚДҰ ... ... ... ... ... қала ... ... елдерде реттеу нормалары тікелей бақылауды орнатуға кедергі келтіреді.
өткен ғасырдың соңына қарай ЕДБ мен ... ... ... ... күшейе түсті. ЕДБ коммерциялық және инвестициялық болып бөлінетін елдерде ИҚ басқаруға белсенді қатысады. Қаржы жүйесінің еркіндігі қаржы конгломераттарының пайда болуына алып ... Бұл ... түрі ... ... ... деп аталады, Ұлыбритания, Германия, Франция және Голландияда кең таралды. Банктік және сақтандыру қызметін біріктіру ЭҚДҰ барлық ... ... ... АҚШ пен ... 1990 жылы АҚШ-та ЕДБ сақтандыру өнімдерін сату көлемінің өсуіне қарамастан ЕДБ пен СК қызметін біріктіруге шектеу 1999 жылдың күзіне дейін ... ... СК ... ИҚ-ды басқаруға белсенді қатысуда.
ҰИИ дамуында тағы бір тенденция - консолидация және ... ... ... бес ірі ... ... барлық активтердің 20%-і, ал басқаруда 20-40%-і бар. Кейбір болжамдар бойынша, ... орта ... ... тек қана ірі және ... ... ... ғана ... инвесторлар баға тәуекелдерін сақтандыруға мүмкіндік беретін жаңа ... ... ... ... ... себеп болды.
Институционалды инвесторлар қажеттілігі балама сауда жүйесінің пайда болуына, ал ол өз ... ... жаңа ... ... кірісуіне итермеледі. Мысалы, Лондон қор биржасындағы SETS жүйесі институционалды инвесторлардың қажеттілігіне жауап ретінде пайда болған.
Статистика ... қор ... ... ... ... ... жуығының ғана динамикасы жақсырақ. Сондықтан, ЖЗҚ-ның көбі инвестицияларын басқаруда пассивті үлгіні ... Қор ... ... ... қор ... ... ... Мұндай жұмыстар қорды басқаруға кететін шығындарды азайтады.
Индекстік қорлар (index funds) ... ... ... болып келеді. 1990 жылы Англияда индекстік қорлардың үлесі 15%-тен 1991 жылы 30%-ке дейін өсті. АҚШ-та 50%-ке жуық ЖЗҚ индекстік болып ... ... - ... ... ... ... деп зерттеудің қазіргі заманғы өкілі - Б. Фридман аталған қызметтерге қоса әр түрлі активтердің тәуекелдігін әртараптандыруды, күтпеген тәуекелдіктен ... және оны әр ... ... арасында бөлуді атап көрсетті. Б. Фридманның моделінде қаржылық делдалдық банк жүйесінің аясында қалып ... ... оның ... сақтандыру, зейнетақымен қамтамасыз ету және арнайы мемлекеттік ... ... ... ... де кіреді.
Б. Фридман операция көлемі мен ... ... ... ... ... ... ... қызметі, дәлірек айтсақ, сипаттамасы ретінде көрсетеді. Қаржылық делдалдық қызметінің маңызды тобы кәсіпкерлік қызметті және төлем сұранысын ынталандырумен байланысты. ... ... ... ҰИИ-ы XX-ғасырдың соңғы жылдары Францияда жақсы дамыған. Францияда басқа континенталды Еуропалық елдердегідей салымдарын облигацияларға және балансталған портфельге салатын ИҚ ... ... ... ... сол ... қорлардың акцияларындағы үлесі қысқарды, бұл Жапониядағы акциялар ... ... ... [50, 63 ... ... ... ... негізгі екі түрі:
* SICAV ( Societes d'investissement a capital variable) американдық ашық ... ... ... таза ... құны ... күн ... есептелетін акцияларды шығаратын акционерлік қоғам болып табылады. Олар акцияларын қалаған уақытта шығаруына құқығы бар. Қордың акциясын сатып алған инвестор қоғамның ... ... және ... жалпы жиналысында дауыс беру арқылы оны басқаруға қатысуына құқығы болады.
* FCP (Fonds communs de ... - ... ... ағылшындық юнит-трастқа ұқсас болып келеді. Олар заңды тұлға болып табылмайды. Қор өз ... ... және ... ... ... ... және ... шығарады. Акция иесінде бар құқықтар пай иесінде жоқ. Олардың басқарушы компаниядан пайларды сатып алуына ғана құқығы бар. ... ... ... мен ... салым жұмсайтын ұжымдық инвестициялау институттарының келесідей түрлері кәсіпорынның қоры, венчурлық капитал қоры, инновациялық компания үшін венчурлық капитал қоры және ... ... ... салым жасайтын қорлары бар. Францияда қаржы нарығы бойынша ведомства ұжымдық инвестициялау институттарының портфель құрлымына ... бес ... ... ... ... ... қоры;
* облигация қоры;
* ақша нарығындағы қорлар;
* кепілдендірілген немесе қорғалған ұжымдық инвестициялау институттары;
* әртарапттандырылған қорлар.
Германиядағы инвестициялық ... ... ... ... ... ... Дүниежүзілік соғыстан кейін, 1949 жылы алғашқы қор пайда болды. 1955-1956 жылдар аралығында Германия нарығында төрт қор қызмет етіп ... 1957 ... ... ... ... туралы заң өз күшіне енді. Германиядағы инвестициялық қорлар инвестициялық сертификаттар шығарады. Германияның статистикасы бойынша инвестициялық ... ... және ... ... ... ... Германияда инвестициялық қорлардың тағы дәстүрлі түрлері облигация қорлары, акция ... ... ... және ... ... қорлар бар. Германияда 1994 жылдың қыркүйек айында ақша нарығының қорлары, 1998 жылы ... ... ... 1999 жылы ... ... және ... ... пайда болды [51, 63 б.].
Германияда жарты ғасыр бойы олардың активтерінің құны 2007 жылы 85 млрд ... ... ... осы ... инвестициялық қорлардың активтерінің 20%-ін құраған жылжымайтын мүліктің инвестициялық қорлары қызмет етуде. ... осы ... ... аса білікті емес нақты инвесторлардың жинақ қорларына ... ... ... да, ... ... ... ... Неміс ассоциациясының айтуы бойынша мұндай қорлардың көбісі институционалды инвесторлар болып табылады. ... ... ... 1983 ... бері дами ... 1987 жылдағы тоқыраудан кейін акцияларға деген салымдар өзінің әйгілілігін жоғалтты. 2005 жылы ... 50%-ке ... ... ... ... бағалы қағаздарға жұмсалған.
Чехияда бірінші жекешелендіру кезеңінде 400 ИҚ құрылған, екінші кезеңінде 200-ге жуық (көп бөлігі - пай ... одан ... - ... ... Олар ... ... 70%-ке жуық ... иемденген. Олардың көрсеткіші ресейлік ИПҚ-ына қарағанда табысты болған, дегенмен кемшілік тұстары да бар.
Чехияда активтердің көп бөлігі төрт ИҚ-ға келген, ... ... ... ... ... болып табылады. Чехияда ЕДБ-дың негізінде құрылған ИҚ-дың бірқатары холдингтік компанияларға ... ... көбі ... ... ... ... ие болды. ЕДБ кәсіпорынды меншіктенуші ретінде басқарумен және несие ұсынумен ... ... ... ... ... ... мамандарының көзқарастары бойынша Ресей мен Чехияда ИҚ капитал нарығының алғашқы даму ... ... ... және осы жайы ... одан әрі ... ... қызмет етуін қиындатты. Қалыпты қызмет ету үшін өтімділігі жоқ нарықтар оларға ақша ... ... ете ... ал ... ... ... ... деген сенімсіздіктен мүмкін болмады [52, 63 б.]. ... ИҚ ... көп ... бойы ... ... тек 1997 жылы ғана ... ИҚ листингтен өтті.
ХХ ғасырдың соңғы жылдары институционалды инвесторлар портфелінің халықаралық әртараптануының өсуіне байланысты, әлемдік ... ... ... ... ... ... инвесторлар активтерінде шетел бағалы қағаздарының үлесі, әлемдік капитализациядағы шетел нарықтарының үлесінен айтарлықтай аз. Бұл ... ... алып ... институционалды инвесторлар пассивінің құрлымымен байланысты. Бірақ бұл, институционалды инвесторлардың халықаралық салымдарының өсуінің жоғары әлеуетін куәландырады.
Көптеген елдерде ... ... ... ... белгілі сыныптан төмен рейтингісі бар бағалы қағаздарды иелену құқығы жоқ (әдетте олар Standard & Poor's жіктелімі бойынша ВВВ-дан ... ... ... дамыған елдер ішінде, дамыған қор нарығының даму деңгейімен байланысты. Мемлекеттің кепілі, салымшының ақша қаражаттары мұнда инвестор үшін негізгі ... ... және егер ... тарапынан банктік жүйесін осылай жоғары бағаласа, онда кіші инвестор да ... ... ... ... нәтижелерге қарап институционалды инвесторлар дамыған нарықта жеке меншік инвесторлардың капиталын тарту жөнінде бірінші рөлді атқарады. Институционалды инвесторлардың дамыған ... бұл ... ... ... келеді, берілген құжаттардың әрдайым халықтың қаржы қаражаттарын тарту және инвестициялық институттардың өсуі туралы мәліметтер растайды. Осы ... ... оның ... ... ... ... - ... жинағы болып табылады.
Ресейдегі институционалды инвестордың қалыптасуының ерекшеліктеріне тоқталар болсақ, ... ... ... ... институционалы инвесторлар ішінде Ресейдің қор нарығында институционалды институттардың ... ... бір ... ... сай ... бұл ... қызметтің нақты ағымының дамуына экономикалық шектеулерді тудырады. Осыған орай институционалды инвесторлар өзінің құрылуын және қызметінің формасын ... ... ... ... ... ... ... сәйкес құрылымында институционалды инвесторлардың дамуында тікелей көрініс табады. ... ... ... 90-шы ... ... Ресейдің қаржылық қызмет нарығында халыққа инвестициялаудың жаңа құралы жұмыс істей бастады - ол ... пай ... ... пай ... ... болуы 1995 жылдың 26 шілдеде № 765 ... ... ... ... Бұл бұйрық жаңа инвестициялық институттың қызмет етуімен құрылу тәртітібін анықтайды. Осыдан ... ... ... ... ... ... комиссия инвестициялық пай қорларының қызмет етуі және ... ... ... ... нормативтік актілерлерді жасады.
Ресейде бірінші инвестициялық пай қоры 1996 жылдың соңында пайда болды. Ол ... ... ... ... Осы ... бастап инвестициялық пай қорлары жеке инверторлардың назарын аударып және ... ... ... ... ... пай ... ... мемлекеттік бақылау орнатылды және салық салу жүйесі оңтайландырылды. 1998 жылғы дағдарысқа инвестициялық пай қорларының барлығы шыдап, бірде бір ... пай ... ... болмағанын айта кету керек.
2001 жылдың 29 қарашасында Федералдық заң қабылданды. Нәтижесінде ... ... пай ... құрылуына себеп болды. Бірақ Ресейде бірінші жабық инвестициялық пай қоры 2002 ... ... ... ... Қазіргі таңда Ресейде 1057 инвестициялық пай қорлары бар.
Ресейлік заңдылықтарға сәйкес ... пай ... үш типі бар: ... ... және аралық инвестициялық пай қорлары. Сонымен қоса, Ресейде пай қорлар инвестициялау объектісіне байланысты: ақша нарығының қоры, ... ... ... ... ... ... ... қорлардағы қорлар, жылжымайтын мүлік қоры, индекстік қорлар, ... ... қоры ... ... [53, 63 б.].
Ең бірінші деңгейінен бастап ресейлік қор нарығының ... оған ... ... бойынша жоғары тәуекелі көріне бастады, дағдарыстық жағдайлар туа бастады, олар барлық нарыққа таратылады немесе бағалы қағаздардың тек жеке топтарына ғана ... Бір ... ... ... ... ... нарығына үлкен пайда түсіреді. Нақты қаржылық құралдарды инвестициялау кезінде тәуекелдің деңгейі мен пайда табу ... ... кері ... табиғи түрде осы тенденциялардың өзара іс-әрекеттер нәтижесінде қалыптасты. Бұл тәуелділік келесі түрде түсіндірілуі мүмкін: бағалы қағаздарға сенімділіктің өсуі олардың табыстылығының ... ... ... ... ... ... ... қайтарым тәуекелге барумен байланысты. Қазіргі ресейлік қор нарығының даму тәжірибесі осы тәуекелділікті дәлелдейді. ... ... ... ... максималды табыстылығы кезінде тәуекелділігі жоғары болып шықты. Қор нарығы өзінің табиғи мінезіне байланысты қауіпті болып келеді [54, 63 б.]. ... ... ... қор ... саяси тәуекелдіктен басқа, өтімділік тәуекелі, несиелік тәуекел, есеп тәуекелі, сонымен ... ... ... ... ... ... өзгеруіне байланысты, заңдар, салық салу және т.б.). Қор нарығының дамуына және оның заңдар базасын жетілдіруіне байланысты берілген тәуекелдіктер төмендеуі мүмкін. ... та ... ... болатын және дамыған нарықтың өсуіне өтімділікті ұлғайтуға болады. Бұл бағалы қағаздармен алаяқтық жасаудың қаупі бар. Бұл қауіпке көбінесе ... ... ... ... немесе жауапты сақтандыру бойынша операцияларды жүргізетін нарықтың ... ... ал ... ... ... ... сонымен қатар брокер-дилерлер. Статистика бойынша қаржылық институттардың клиенттің қаржыларымен алаяқтық жасау нәтижесінде шығындалудың орташа мөлшері дамымаған нарықта (Оңтүстік Америка) 3-5 млн ... ... ... (АҚШ) 50 млн ... ... Әлі ... жағдайында қор нарығының ресейлік кәсіби қатысушылары осындай шығындарды компанияны қиын жағдайға әкелуі мүмкін. Бірақ та дүниежүзіндегі ешбір қаржылық институт ... ... қаша ... олар тек ... мен ... беру жүйесі арқылы қаржылық жауаптылықты үшінші жаққа аудару жолымен оны төмендете алады.
Бағалы қағаздар нарығындағы ең ... ... ... қаупі жатқызылады, яғни берілетін жарлықта инвестор қолының дұрыстығын анықтаумен байланысты. Бұл қауіп бағалы қағаздар нарығының мына ... ... ... Ең біріншіден, жеке меншік құқығын қайта тіркеу үдерісінің тез және тиімді ... ... ... ... клиентпен жұмыс істеудің қаупін бақылауға бейімділігінің болуы [55, 63 б.].
Осындай нарықтың қатысушыларына дилерлер мен брокерлер жатады. Олар өз клиенттерін біледі және ... ... ... ... ие ... ... мүмкіндігі бар. Инвестицияланған институттар тіркеушіге қарағанда капитализациясы жақсырақ, сондықтан да зардап шеккен инвестор тіркеушіге қарағанда ауқатты брокерден компенсация алуының ... ... үш ... ... ... негізіне салынған. Олар американдық қор нарығында қызмет атқарады. Қорды кепілдендіру бағдарламасы Америкада үлкен көлемді ... ... ... ... ... ... және брокер-дилерлер қорды кепілдендіру бағдарламасына қатысады.
Американдық қорды куәландыру бағдарламаларымен ұқсас келеді, ол Ресей қор ... ... ... ... ... ... ... бойынша гаранттар сақтандыру бағдарын сатып алуға міндетті емес, сондықтан тіркеушілер бағдарлама негізінде кепілдік берілген брокерлерден бас тартуға ... бар, ... ... ... және ... берілген жарлықтарын ортақ негізде орындайды. Сондықтан бүгінгі ... аса ... яғни бұл ... тек қана 30 ... оның ... 13 тіркеушілер, 18 брокер-дилерлер қатысады.
Ресей қор нарығы әлі де әр түрлі қауіптерден қорғалмаған, өйткені сақтандыру жүйесі ... ... қор ... 60 ... астам тәуекелдікті сақтандырудың арнайы бағдарламасы бар, бұл бағдарлама бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларының алаяқтыққа өзінің жұмыскерлері мен ... ... ... ... ... ... ... береді. Берілген сақтандыру полисінің барлық сақтандыру жағдайларына жауапкершіліктің агрегаттық лимиті бар, осыған орай франшиза ... ... ... ... ... белгіленеді. Сақтандыру төлемі сақтандырушыға төленеді, яғни үшінші ... ... ... қаражаттық институттың міндеттемелерінде көрінеді. Оған қарамастан дамыған нарықта тәуекелдердің міндетті сақтандыру нормативтеріне бекітілген талаптары жоқ, АҚШ-та және ... ... ... ... ... 75-80% ... ... осындай сақтандыру бағдары бар. Ресей нарығында бұндай сақтандыру тек қана батыс компаниясының бөлімдерінде бар. Ресейдің сақтандыру заңдарының дамымағандығы, сонымен ... ... ... ... қаржылық тәуекелдерінің сақтандыру саласында тәжірибенің жоқтығы жақын арадағы уақытта ұқсас сақтандыру өнімінің шығару мәселесі айқын. Бірақ ұйымдардың инфрақұрылымдық сақтандырудың жауаптылыққа ... ... бар ... есеп айырысатын депозитарлық ұйымдар және т.б.) азаматтық жауапкершілікті сақтандыру шегінде. Осы түрде жұмыстың ... ... ... жүйесінің кіріспесі Ресей қор нарығында тәуекелдердің төмендеуінде маңызды әсер ете ... және ... ... ... ажырамас бөлігінің болуы да әсер етеді [56, 63 б.].
Ресейге 1996 жылы ғана ... ... ... ... ... ... аса ... пай қорлары қызмет етеді. Олардың ішінде ең табыстылары алдыңғы жылы өз салымшыларына 80% жылдықтан асатын ... ... ... ... да ... ... соңғы екі жыл ішінде пай ұстаушылардың жалпы саны 5 есе өсті.
Жақында Ресейде жылжымайтын мүліктің инвестициялық пай ... ... ... Инвестициялық пай қорларының қатысушылары, яғни пай ұстаушылар өз активтерін кәсіби маманға сенімді басқаруға беріп, артынан осы қызметтен дивиденд ала ... ... ... пай қорлары жабық типті қорлар болып табылады, яғни ... ... бір жоба үшін ... бұл ... ... бір ... он бес ... дейін жетеді. Бірінші ипотекалық инвестициялық пай қорларының ... ... ... болып табылады. Барлық ресейлік қаржылық институттардың ішінен сараптамашылардың айтуынша, дәл осы инвестициялық пай ... ... ... ... ... құқықтық негізде кепілдендірілген. Соның ішінде:
* қаржы нарықтары бойынша Федералды қызмет басқарушы компаниялардың ... ... және ... ... ... ... ... қорлардың активтері арнайы мамандандырылған депозитарийде сақталады және есепке алынады, бұл депозитарий ... ... ... ... ... ... үш айда бір рет басқарушы компанияның қызметін тексереді;
* инвесторлар пай ұстаушылардың жалпы жиналысын өткізу жолымен басқарушы компаниялардың қызметіне септігін тигізе ... ... мен ... ... пай ... жарқын болашағын болжағанымен, бұл нарықтың қалыптасуында белгілі бір олқылықтар да бар. Мысалы, инвестициялық пай қорлары ... ... ие, олар ... ... ғана ... ... ... пай қорлары салық салу мәселелерін реттейтін бірқатар нормативтік құқықтық актілерде аталмаған. Қазіргі кезде Салық кодексінің инвестициялық пай қорлары бойынша жаңа ... ... ... жаңа бабының концепциясы дайындалуда. Мысалға, инвестициялық пай қорларының мүлкіне ... ... ... жеке ... салық салу ставкасына жақындатылуы тиіс.
Нарық қатысушыларының ойынша, инвестициялық пай қорларында зейнетақы жинақтарын ... ... ... ... ... енгізу керек. Бұл мәселенің шешілетіндігіне зейнеткерлер күмән туғызбайды, себебі Ресейдегі инвестициялық пай қорлары инвесторлар үшін ... ... және ... [57, 63 ... ... де, ... инвестициялық пай қорларының табыстылығы жылдық 12-13%-ті құрайды. Бұл қорлардың ... ... ... пай ... құқықтары қуатты құқықтық базамен қорғалады және мұнда қаржы нарықтары бойынша Федералды ... ... ... ... ... ... ... ақша нарығының қорлары; облигациялар қорлары, акциялар қорлары, аралас инвестициялық қорлар, жылжымайтын мүлік қорлары, индекстік ... аса ... ... ... ... ипотекалық қорлар деп аталатын категориялары қызмет етеді. ... ... ... ... ашық және ... болуы үшін, оны басқа елдердегі жүйелермен салыстыру қажет, себебі әр мемлекет, оның ... ... ... ... табылады.
Зейнетақы қоры тұрғындардың зейнеткерлікке шыққаннан соң табыспен қамтамассыз етуді жүзеге асырады.
Ресейде зейнетақымен қамтамассыз ететін жүйенің ... ... ... емес ... қоры ... ол мемлекеттік емес зейнетақымен қамтамассыз ететін қызметінің шегінде қызмет көрсететін, сондай-ақ міндетті зейнетақыны сақтандыру және ... ... ... сақтандырушы қызметін атқаратын коммерциялық ұйым болып табылады.
Зейнетақы қорлары және оның қатысушыларының арасындағы қарым қатынас белгіленген жарналар сызбасын немесе сақтандыру ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Жинақтаушы қатынастарында ЖЗҚ-мен салымшының арасындағы келісім шартта көлемін, мерзімін және ... ... ... ... белгілейді, ал зейнетақының көлемін қатысушының шотына соманың келіп түсу уақытына байланысты анықталады. ... ... ЖЗҚ ... ... ... ... көлемін кезеңдік зейнетақы жарналарын зейнетақы төлеу арқылы келгенде қатысушыға белгіленген соманы алдын ала төлеу және салу ... ... ... міндеттемелерді орындау болып табылады.
ЖЗҚ қатысушыларына қаражаттарды төлеу механизмі белгіленген мерзімде тұлғаның зейнеткерлікке шығуынан басталады; осы мерзімге дейін, ұзақ ... ... ... ... ... ... ... [58, 63 б.].
ЖЗҚ-ның қызметі инвестициялық портфельді өзіне қосымша сипат мемлекеттік емес зейнетақымен қамтамассыз ету ... ... ... ... ЖЗҚ және ... ... консервативті инвестициялық саясатты көп қолданып отыруы міндетті, оны ... ... ең аз ... деңгейімен қаражаттарды салу арқылы жүзеге асырады. ЖЗҚ-ның инвестициялық портфелін басқару көбінесе мамандандырылған басқарушы компания ... ... ... ... ... ЖЗҚ ... ... қатарына көп жүгінбесе де болады.
2004 жылғы бірінші жарты жылдықтағы ... аз ... ... 24,4%, ... ... - 7,7%, ... ... - 14,3%, инвестициялық пай қорының пайлары - 0,7%, ЖЗҚ-ның инвестициялық ресурстарының жалпы сомасы. ... ... ... ... - ... мен ... - ЖЗҚ-ның портфелінің құны 57,5%-ті құрады.
Ресейдің ЖЗҚ-ның активтеріндегі акцияларының үлесі, 44,3% құрады, АҚШ пен Европаның аналитикалық ... ... ... ... ... ... ... ставкасы 3, АҚШ-тың жеке зейнетақы қорларының 38,0% жетті. 2003 жылы ... ... және ... ... ... ... ... 14,8%-ті құрады [59, 63 б.]. ... ... ... ... үлесі және коммерциялық қағаздар ЕО елдерінде ең жоғары, 2003 жылы 41,0%-ті құрады. АҚШ-та 2004 жылы жеке зейнетақы қорларында ... ... ... ... ... ... ... Ресейлік ЖЗҚ-ның салымдарындағы облигациялар мен вексельдер 24,0%-ті құрады.
Ресейлік ЖЗҚ-ның инвестициялық қорларға салымдар салуының үлесі өте төмен: инвестициялық пай қорларының пайлары 2004 жылы ... ... ... ... ... ... Сол жылы АҚШ-та жеке зейнетақы қорларының қаржылық активтерінің құны 28,3%-ті құрады. ЕО елдерінің 2003 жылғы салымдары ... ... ... ... және ... ... активтері 17,2%-ті құрады.
Шетел тәжірибесі бойынша институционалды инвесторлар қызметі бірқатар мәселелер мен қайшылықтарды ... ... ... атап ... зерттеулер анықтағандай, нарығы енді қалыптасып келе жатқан елдерде ... ... даму ... ... бағалы қағаздар нарығының дамымауымен байланыстырады. Сондықтан институционалды инвесторлар жүйесіне көшу, дамыған ... ... ... ... ... ... бірінші кезекте акциялар және корпоративті облигациялар нарығы;
* тәжірибе көрсеткендей, институционалды инвесторлар ... ... ... ... ... себебі олар заемдық қаражаттар тартумен байланысты тәуекелге барады. Ал құралдарды жаппай сатуға байланысты көптеген бағалы қағаздар бағамының ... ... ... анықтағандай, ЭҚДҰ дамушы елдеріне қарағанда, жаңадан құрылып жатқан нарықта, ... ... ... ... институционалды инвесторлардың рөлі өте төмен;
* зерттеулер көрсеткендей, ауыспалы экономикада мемлекеттік емес ЖЗҚ қалыпты қызмет етуіне кедергі ол ... ... ... ... ... ... шетел тәжірибесі бойынша, институционалды инвесторлардың ЕДБ-мен аффиллирленуі олардың арасында үйірлесуіне мүмкіндік туғызады (инсайдерлік келісім) және осы жағдай инвесторларды қаржы делдалдарына ... және ... ... ... ... шетелдік және отандық тәжірибесінің салыстырмалы талдауы келесідей проблемаларымен олардың қызмет ету ерекшелігін көрсетеді:
* елдегі институционалды инвесторлардың қызметі ... ... ... ... нарығының дамуымен байланысты, сондықтан институционалды инвесторлар жүйесіне өту ... ... ... ... ... ... керектігінде;
* институционалды инвесторлардың арасындағы хедж-қорлардың қызметі қаржы нарығы үшін біраз ... ... ... олар ... қаражаттарды қолдануда тәуекелді операцияларды жүзеге асырады, ал мұндай операциялар және ... ... ... ... ... бағалы қағаздардың бағамының түсіп кетуіне әкеп соқтырады;
* дамыған елдерден басқа дамушы және экономикалық кеңестік ... ... ... рөлі ... ... ... ... құрылған нарықтардан біршама азырақ;
* экономиканың өтпелі кезеңіндегі кең көлемді және өтімді нарықтағы корпоративті бағалы ... ... ... емес ... ... ... ... етуіне бөгет жасайды. Аффилиренген институционалды инвесторлармен екінші деңгейдегі банктер инсайдерлік мәмілелер жасасуға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... осы қаржы делдалдарына өте сақ және күдікпен ... ... ... ... мемлекеттің ұзақ араласуы институционалды инвесторлардың дамуына кедергі болып отыр;
* процедураны ... сай ... және ... ... ... ... тәжірибе, сондай-ақ компания құрылымы инвестициялық трастты тиімді басқармауы қаржы жүйесін дағдарысқа әкеп соқтыруы мүмкін.
Шетелдердегі институционалды ... ... ... ... ... мен ... жасауға болады:
* бюджеттік зейнетақы жүйесі бар мемлекетке қарағанда жинақтаушы зейнетақы жүйесі бар ... ... ... ... ... ... керісінше;
* шетелдік тәжірибенің талдауында институционалды инвесторларды басқару режимі операторға стратегияны өмірге енгізуін және құруын оны инвесторлармен байланыстырып және оған ... ... ... ... ... ету ... институционалды инвесторларды реттеуде қаржылық және пруденциялық бақылау формасын қабылдау ... ... ... ... мақсаты - клиенттердің қызығушылығын қорғау және қаржылық дағдарыстардың алдын алу;
* жинақтаушы зейнетақы қорында сақтандыру компанияларда, ... ... ... және ... ... ... тәуекелдердің әртүрлілігіне байланысты пруденциялық қадағалау органы тәуекелдерді түр-түрге жіктеу ... ... ... ... ... ... және ... бәсеке басқару жүйесінің анықтамасында өте үлкен рөл ... ... ... ... ... кіру, бағалы қағаздарды шығару шарттарымен инвесторлардың ... ... ... ... және ... ... қағаздармен операциялар жүргізудің шарттары мемлекеттік заңдарда көрсетілуі керек.
1.1 Институционалды инвесторлардың мәні және олардың қызмет ету ... ... ... ... шаруашылықты халықаралық дәрежеде ұстау жаңа даму деңгейіне өтті - ол әлемдік экономикалық жаһандану деңгейі. Бұл жаһандану жағдайында және ... ... ... ... ... елі үшін ... ... табыстылығы инвестицияны тиімді пайдаланумен байланысты болады.
Қазақстан өзінің егемендігін ... ... өте ауыр ... жағдайында еді, одан шығу өте қиын болды. Себебі Қазақстандағы жоспарлы экономиканың қалдығы өте көп еді. ... ... өз ... ... үшін жалақысын ала алмады, жұмыссыздық деңгейі өсті, зауыт-фабрикалар жабылды. Барлық кәсіпорындар тек өндіріс саласында қызмет ... Осы ... шығу ... ... ... инвестициялауды жүргізу үшін, ішкі және сыртқы шикізат ағымын арттыру қажет болды. Енді ... ... ... ... ... ... ол тек ... емес, шетелдік инвестицияларды да экономикаға тарту болатын. Қазақстан үшін ... тек ... ... ... ... ... етудің қайнар көзі ғана емес, ол өз алдында әлемдік экономикаға аяқ басудың алғы шарты еді. ... ... ... деп ... Қазақстан халқына жолдауында қоғамды дамытудың негізгі бағыты экономикалық өсуді бөліп көрсетті [1]. Ол ашық ... ... ... инвестициялардың және ішкі жинақтардың жоғарғы деңгейіне негізделген. Қазақстан әлемдік нарыққа шығуы үшін осы елімізге тартылып ... ... ... ... ... ... тырысуда. Сол себептен инвестициялық белсенділік экономиканы дамытудың маңызды шарты болып ... ... ... осы инвестицияларды құюшы инвесторлардың ішінде институционалды инвесторлардың экономикамызға берері мол. Ұжымдық инвестициялау жүйесінің өзектілігі бір ... ... өз ... ... және ... ... ... мүдделілігімен түсіндірілсе, екінші жағынан - кәсіпорындарды қаржыландырудың сыртқы ... емес ... ... өсуімен түсіндіріледі. Дәл осы институционалды инвесторлар - ұсақ жеке инвесторлардың ... ... ... ... ... ұзақ ... қарыздарға айландыру) мәселелерін шешетін, инвестицияларды кәсіби басқаруды жүзеге асыратын, тәуекелдің әртараптануын қамтамасыз ... ... кең ... ... ... тікелей емес, жанама басқаруға мүмкіндік беретін негізгі кілт.
Экономиканы қайта құру ... ... ... сұрақтарды туғызады. Маңыздысы болып институционалды ... ... ... ... ену ... ... ... постсоциалистік реформа тәжірибесі ... ... ... ... көрсетті, ол неоклассикалық және ... ... ... экономикалық жетістіктерге жету үшін негізделді. Көбінесе ірі ... және ... ... ... саясатта ғылыми білімнің экономикалық қайта құруда және оның ... ... ... ... ... байланысты. Институттардың жетіспеушілігі немесе жоқтығы нарықтық қызметті мүмкін еместей ... ... ... бойынша институционалды құрылымдардың қызметтерінің идеясы бұрынғыдай болып қала ... ... ... ... экономикалық әдебиеттерде институционалды құрылымдардың анықтамасы жоқ.
Институционалды құрылым экономикада екі рөл ... Бір ... ... ... қабылдау үшін шаруашылық қызметтерді тоқтатады. Ал, екінші жағынан экономикалық ... ... ... ... ... ... ... құрылым - бұл экономикалық келісімдердің ... ... ... ... буын болып табылады.
Нарықтық шаруашылықтың институционалды құрылымын ... ... ... үш тобын қарастырамыз:
* Инфрақұрылымды-нарықтық ұйымдар жүйесі ... ... ... ... Нормативті-құқықтық нарықтық талап қоюларда қызмет етіп ... ... ... ... ... ... жолымен жүзеге асырылады;
* Психологиялық. Бұл топ факторлары табиғи ортамен өмір сүру ... ... ... ... және ... ... ... экономика болу үшін нарықтық ... ... ... емес оған ... келетін: институттар түрінде жасалған толықтырулар болу керек, яғни ол ... ... ... Өйткені нарықтык экономикасы бар кейбір ... ... ... алға ... отыруы екі талай.
Кейінгі 30 жыл ішінде институционалды инвесторлар ретінде танымал болған ұйымдардың қарамағында қаржылық биліктің ... ... ... ... ... ... қолданады. Кең мағынада, институционалды инвесторлар - кез-келген типтегі қаржылық делдалдар. Мұндай анықтама оларды жеке ... ... ... жеке ... портфельдерінен түскен табыс толығымен олардың өздеріне тиесілі.
Институционалды инвесторлар түсінігін көптеген авторлар аша түсуге ұмтылғанмен, олардың көпшілігі бір ойдан шыққан десе де ... Ең ... ... ... ... берілген түсінікке тоқталайық. Мысалға, Қазақстан Республикасы Заңында делінген [2]. Ондай болса, институционалды инвестор ... ... ... яғни жеке және ... ... ... шоғырландырушы, оларды біріктіруші болып табылады.
Тағы бір нормативтік құжатта инвесторлардың екі түрін қарастырады - ... және ... ... инвестор - ҚР заңына сәйкес инвестициялауды іске ... ... ... ... ... тұлға>>, ал басқа инвесторлар жеке болып табылады. Институционалды инвесторлар инвестицияны, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... немесе зейнетақы активтерін басқару жөніндегі қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар бағалы қағаздар нарығының ... ... ... қызметті пайдалана отырып жүзеге асырады [3]. Заңда осылай деп айтылғанмен институционалды инвесторлар тек заңды тұлға емес жеке тұлға да бола ... ... оқу ... ... әдебиеттерде, журналдарда келтірілген анықтамаларға тоқталайық. Кейінгі 30 жыл ішінде институционалды инвесторлар ретінде танымал болған ұйымдардың қарамағында ... ... ... мөлшері шоғырлануда. түсінігін көбінесе практиктер қолданады. Кең мағынада, институционалды инвесторлар - ... ... ... ... Мұндай анықтама оларды жеке инвесторлардан ерекшелендіреді, себебі жеке инвесторлардың портфельдерінен түскен табыс толығымен олардың өздеріне тиесілі [4, 11 ... ... бірі оқу ... ... ... ... немесе түсінігі инвестициялық бизнестің ұйымдастырылуының мынадай мағынасын білдіреді: жеке инвестордың өзінің қаражаттарын мақсатты белгілі бір ... ... ... және осы әр ... ... қаражаттар бірыңғай пулға шоғырланып, кейіннен пайда алу мақсатында ... бір ... ... басқаруына берілуі деп жазылған [5, 209 б.].
Ресейлік ең танымал авторлардың бірі В. А. ... ... ... ... ... басқаруда белсенді рөл атқара алады дейді, себебі олар акциялардың ірі пакетін иелене алады. Ал жеке инвесторлар, автордың ... ... ... ... ... иелене алмайтындықтан, компанияның саясатына әсер ете алмайды, сол себепті акционерлік ... ... ... келіспейтіндігін білдіру үшін ол акцияларын сатып жібереді [6, 18 ... бір ... ... ... Б. А. Колтынюк институционалды инвесторлар немесе ұжымдық инвесторлар - бұл ... да бір ... ... кәсіпорынға тікелей инвестиция салмайтын портфельдік инвесторлар, яғни қандай да бір уақытта тиімді болып саналатын портфельдерге өз ... ... ... деп ... Олардың портфельдері мемлекеттік, муниципалдық және корпоративтік бағалы қағаздардан құралады [7, 46 б.]. ... ... ... әртүрлі инвесторлардың (жеке және заңды тұлғалардың) қаражаттарын біріктіреді және оларды табысты бағалы қағаздарға салу мүмкіндігін іздейді. Олар ... ... ... ... ... ... болдырмау үшін өз капиталын экономиканың әртүрлі салаларына орналастыруға ұмтылады [8, 97 б.].
Іскер адамның орысша-қазақша сөздігінде де бұл түсінікке анықтама ... ... бұл ... ... деп ... берілген [9, 277 б.]. Ал ресейлік профессор Е. Ф. Жуков инвесторларды сатып алушыларға ... яғни оның ... ... табыс алу мақсатында салым салатын сатып алушылар инвесторлар деп аталады [10, 20 б.].
Тағы да бір Ресейлік авторларының бірі К. С. ... ... жеке ... ... ... өз ақша ... ... қағаздарға өздігінше немесе институционалды инвесторлар (institutional investors) арқылы орналастырады. Осылайша, бұл автор Уильям Шарппен келісіп, институционалды инвесторларды делдал ретінде ... [11, 48 ... ... ... ... ... ... түрлері мен қызметтерін нақты және кең сипаттауға болады. Сонымен қатар, барлық ғалымдардың ойларының бір жерден ... ... ... ... ... ретінде, өз қаражаттарын біріктіруші, пайда табу мақсатында жеке тұлғалардан инвестиция тартушы, бағалы қағаздар нарығында үлкен үлесі бар ... деп те ... ... ... ... ... ... жеке және институционалды инвесторлар болып бөлінеді. Біріншісі, меншікті қорларын инвестициялайтын жеке және заңды тұлғалар ... ... тек қана ... ... ... ... ...
Қазақстан Республикасының заңына сәйкес, бағалы қағаздар нарығында инвестициялық қорлар, сақтандыру ... және ... ... ... ... ... ... қызмет атқарады.
Бағалы қағаздар нарығы қаржы нарығының құрамдас бөлігі. Ол басқа нарықтардан өзінің айырықша ерекшелігімен өзгешеленеді. Бағалы ... ... ... ... - ... ресурстарын шоғырландыру және оларды нарыққа қатысушылардың әртүрлі операциялары арқылы қайта бөлу, яғни ... бос ақша ... ... ... ... эмитенттеріне ауысуына делдалдық жасау болып табылады [12, 95 б.].
Бағалы қағаздар нарығының қатысушылары эмитенттер - ... ақша ... ... мақ - ... бағалы қағаздарды шығаратын тұлғалар; инвесторлар - ... алу, ... және ... емес ... ие болу үшін ... ... ... алушы тұлғалар; делдалдар - эмитенттер мен ... алға ... ... қол ... қамтамасыз ететін қызмет көрсетуші тұлғалар [13, 13 б.].
Институционалды инвесторлардың ... ... ... ... кәсiби қатысушыларымен, сауда-саттықты ұйымдастырушылармен және өзiн-өзi реттейтiн ұйымдармен өзара байланысын 1-суреттен көруге болады.
БАҒАЛЫ ... ... ... ... ... қорлары
Инвестициялық қорлар
Сақтандыру компаниялары
Ашық
Корпора-тивтік
Өмірді сақтандыру
Жалпы сақтандыру
Акцио-нерлік қор
Жабық
Ашық
Аралық
сауда-саттықты ұйымдастыру-шылар
бағалы қағаздар нарығының кәсiби ... ... ... қоры
1 сурет - ҚР бағалы қағаздар нарығындағы институционалды инвесторлардың жіктелінуі
Сақтандыру ұйымдарының қызметі сақтандыру секторының субъектісі ретінде ... ... ... негізінде әрекет ететін жинақ мекемелеріне сақтандыру компанияларын және зейнетақы қорларын жатқы - зуға болады. Олар сақтандыру полис иелерінен және зейнетақы ... шоты бар ... ... ... алуымен, сондай-ақ тұрақты қаржы ағынына ие болуымен сипатталады және қаражаттарын табысы жоғары болатын ұзақ мерзімді қаржылық құралдарға инвестициялай алады.
Сақтандыру
Ерікті ... ... ... иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін с
қтандыру
өсімдік шаруашы-лығын сақтандыру
Жеке сақтан-дыру
Жалпы сақтан- ... ... ... міндеттерін атқарған кезде олардың өмірі мен денсаулығына келтірген зияны үшін жұмыс берушінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру
өмірді
Денсау-лықты
Аннуи-теттік
зиян ... үшін ... ... шығындардан
әуе көлігін
көліктерді
шарт бойынша азаматтық-құқықтық жауапкерші-лікті
автомобиль көлігін
кәсіпкерлік тәуекелді
су көлігін
жүктерді
олардың ... ... ... иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкерші-лікті
Сурет 2- Сақтандырудың жіктелінуі
Сақтан - дыру қызметі ... - дыру ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің негізгі түрі. Сақтандыру ұйымы бола отырып, ... ... ... ... ... ... байланысты сақтандырудың немесе қайта сақтандырудың жеке келісім-шарты бойынша сақтандыру ұйымының міндеттемелерінің ең жоғары көлемі ... ... мен ... ... 10%-ін құрайды [15, 503 б.].
Қазақстан Республикасы аумағындағы сақтандыру ұйымдары және салалары бо - йынша лицензия негізінде жұмыс ... ... ... ... ... - пен бірлесе және жазатайым жағдайлар мен денсаулықты сақтандыруды қоспағанда, жинақтаушы ... ... ... ... ... ... ... қызметтен өзге мынадай қызметтерді атқарады:
* инвестициялық қызмет;
* жинақтаушы сақтандыру келісім-шартына сәйкес қарастырылған сома шегінде өзінің сақтанушыларына ... ... ... ... ... ... үшін ерекше бағдарламалық қамтамасыз етуді сату;
* сақтандыру бойынша арнайы әдебиеттерді сату;
* өзінің қажеттіліктері үшін ... ... ... ... ... келісім-шартының қорытындысына байланысты өзінің иелігіне түскен мүлікті жалға беру немесе сату;
* сақтандыру бойынша консалтинг;
* сақтандыру немесе қайта сақтандыру ... ... ... ... оқытуды ұйымдастыру және жүргізу;
* сақтандыру агенті ретінде сақтандыру делдалы.
Сонымен қатар, сақтан - дыру ... ... ... ... ... ... - дыру ... сақтандырушы, сақтандырылған, табыс табушы, актуарий, өкілеттілігі бар аудиторлық ұйым (өкілеттігі бар ... ... ... ... ... да жеке және ... ... сақтандыру нарығына қатысушылар болып саналады [16].
Қарастырылатын институционалды инвесторлардың ішіндегі ... ... ... ... ... кеш қалыптасқан. Себебі, мемлекет тарапынан оларға қатаң талап қойылуы, нарыққа өткен алғашқы жылдардағы көптеген қорлардың ашылып бір мезгілде ... ... ... ... ... туралы ақпараттан бейхабар болуы және басқа да әртүрлі ... атап ... ... ... ... нақты өндірістің жандануына әкеледі. Сондай-ақ, нақты өндірістің дамуы бағалы қағаздар ... ... ... әсер ... ... ... ... бағалы қағаздарға инвестициялау үдерісі қиынға соғады, сонымен қатар ... ... ... ... аса ... ... ... және бағалы қағаздар нарығындағы мемлекеттік талаптарға сәйкес ұйымдастырушылық, техникалық жағдайлар сипат ... ... ... инвестициялық қорлардың соңғы жылдары қарқынды дамуы бағалы қағаздар нарығындағы қосымша қаржы құралдарының ұсынысы мен бағалы қағаздарға сұраныстың шоғырлануына септігін ... ... ... ... пайы арқылы жүргізіледі, пайды жеке де, заңды да тұлға сатып алуына болады. Пай - бұл ... ... ... ... ... бір ... ... және келісім-шартқа сәйкес сыйақыны алуын куәландыратын эмиссиялық, құжатсыз формадағы атаулы бағалы қағаз [17, 278 б.]. ... ... ... ... ... ... инвестициялық пайларын) инвесторға сатады және алынған қара - жатты тікелей қаржы міндеттемесін сатып алу үшін пайда - ... ... ... ... өз ... ... - торға сататын және түскен қаражатқа көбінесе акциялар мен облигацияларды сатып ... пай ... ... ... ... құны өзгеріп отырады (әдетте, өседі) және бұл инвесторға, егер ол пайды пай қорына сататын болса, ... ... ... ... Инвестициялық пайды басқа бағалы қағаздар сияқты сыйлауға, мұраға қалдыруға, кепілге беруге және сатуға болады [18].
Қаржылық ... ... ... ... ... ... портфельдерін құрайтын қаржылық құралдардың табыстылығы мен тәуекелділігін өзгерту арқылы инвесторларға қарапайым және алдын-ала анықталып қойылған ойын ... ... ... елдердің құқықтық жүйелеріндегі, инвестициялау объектілеріндегі, инвесторлардың пайдаланатын инвестициялық стратегиялары мен ... ... ... ... ... әрбір инвестициялық қордың өзіндік ерекшеліктері болады [19].
Инвесторлардың сол немесе басқа инвестициялық қорға салым ... ... мен ... ... үшін инвестициялық қорларды жіктеу ережелері жасалынады, яғни нақты инвестициялық қорларды сол немесе басқа топтар мен ... ... ... ... ... ең ... аса білікті емес инвесторлар қорлардың инвестициялық мақсаттарын, табыс бойынша, салым тәуекелдерін және ... ... ... ... ... етіп түсінулеріне көмектеседі. Ол салымдардың табыстылығы мен тәуекелділігі бойынша әртүрлі ... ... ... ... қол ... мүмкіндік береді. Нақты тұтынушылар шеңбері және тәуекел, табыстылықтың нақты параметрлері бар сол ... ... ... ... мінездемесі оның реттеу сцецификасын анықтайды. Әзірше, әлемде жалпылай қабылданған инвестициялық қорлардың жіктемесі жоқ, оларды топтау ережелері мен критерийін ұлттық ... ... ... ... ... ... агенттіктердің әдістері және инвестициялық қорлар мен басқарушы компаниялардың ережелері бекітеді
Инвестициялық қорларды жіктеудің негізгі критерийі ретінде инвестициялық қорлардың заңды тұлға ... ... ... ... елдерде инвестициялық қорлар, ұйымдар мен сенімді тұлғалар ... ... ... ... ... ... Әртүрлі ұйымдастырушылық-құқықтық формаларда инвестициялық қорлардың жалпыға ортақ негізі болады - жеке инвесторлар массасының мүліктерін біріктіру, мүлік иелерінің ... ... ... қатысты үлесімен шектеу, салымдарды әртараптандыру шарттары негізінде көрсетілген құралдарға инвестициялау, инвестициялық қордың таза активтерінің құны негізінде табыстар мен ... ... ... қоса ... ... құқықтық формасындағы айырмашылық олардың мүліктерін пайдалану үдерісін ұйымдастыру мен осы ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық қорларда осы инвестициялық қорларды иелену, пайдалану және басқару құқықтары мен ... ... ... ... ... мен депозитарийлері бар жеке басқару қорлары құрылады. Келісім-шарттық немесе трастық түрдегі инвестициялық қорларда ондай ... ... жоқ, ... ... ... басқару компаниялары мен депозитарийлермен тікелей әрекет етеді.
Бағалы қағаздардың иелерінің талаптары ... ... ... өтеу ... бар ... ... Бұл ... инвестициялық қорлардың иелеріне жататын бағалы қағаздар бойынша өтімділіктің ерекшеліктерін анықтайды. ... ... ... ... ... өсуімен бірге үлестері ірі институционалды инвесторлардың қолында серіктестік ретінде жылжымайтын мүлік қорларының аралық, жабық және ашық түрлері дами ... ... ... ... қорлардың акциялар, облигациялар, аралас инвестициялар қорлары, ақша нарығының қорлары және жылжымайтын ... ... ... ... Өз ... әр топ ... ... топтарды, жоғарғы және тұрақты дивиденттер әкелетін акциялар есебінен портфельдерді қамти алады; нарықтық құнының жоғарғы әлеуетімен өсетін ... да ... ... бір ... ... ... және нарықтық құнның өсуін көрсететін акцияларды қамти алады; жоғары капитализацияланған немесе төмен капиталдандырылған компаниялардың акцияларын да қамти ... ... қоры ... ... ... ... бағытталуына байланысты жіктелінуі мүмкін. Облигациялар қоры көбінесе олардың портфеліндегі артықшылыққа ие бағалы қағаздар категориясына байланысты ... ... ... ... ... және ... ... немесе қамтамасыз етілмеген облигацияларға бөлінеді. Облигацияларды шығару формасындағы ... ... ... және ... несиелерді беру мемлекет кепілдендірген елдерде ипотекалық облигациялар ерекше көзге түседі. Облигациялар қоры ішкі эмитенттер облигациялары есебінен немесе шетелдік эмитенттер шығаратын ... ... ... ... ... ... басқару қағидаларына байланысты ерекшеленеді. Өте жақсы басқарылатын инвестициялық қорлардың портфельдері басқарушы компанияның сол немесе басқа активтерді ... ... ... Ал ... ... ... қорларда басқарушы компания инвестициялық портфельді сол немесе басқа жалпы мойындалған қор индекісінің құрылымына қарай ... Осы ... ... ... инвестициялық портфельдер көбінесе индекстік пассивті басқарыталатын инвестициялық қорлар деп ... ... ... ... ... және ... ... деп те бөлуге болады. Сонымен қатар, басқа түрлердегі ( хеджирлеу, венчурлық, тікелей инвестициялық және т.б.) инвестициялық қорларда ... ... ... үшін және бағалау үшін кәсіби біліктілігі мен капиталы бар тек ... ... ... ... ... ... ... қорлардың тәуекелділігі жоғарырақ активтерді сатып алуларына және дәстүрлі қорларға қойылған бірқатар шектеулерді ... ... ... Акционерлік ұйымның активтерін басқаруды инвестициялық портфельді басқарушы жүзеге асырады. Акционерлік инвестициялық қордың инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... да болады.
Инвестициялық пай қоры заңды тұлға болып табылмайды, инвестициялық портфельді басқарушымен құрылады және басқарылады. Сонымен қатар, пайды ұстаушылардың ақшаларының ... ... ... Инвестициялық пай қорларының активтерін пайды төлуден шыққан ақшалар және оларды инвестициялаудан түскен басқа активтер ... ... ... қорлардың ұстаушыларының тізілімін жүргізуді тіркеуші атқарады. Инвестициялық қорлардың активтері саналады және кастодианмен өз активтерінен және өз ... ... да ... оқшауланып сақталады [21].
Тәуекелсіз
Тәуекелсіз
Инвестициялық қорлар
Инвестициялық пай қорлары
Акционерлік инвестициялық қорлар
Венчурлық
Аралық
Ашық
Жабық
Тәуекелді
Тәуекелсіз
Тәуекелді
Тәуекелсіз
Сурет 3 − Инвестициялық қорлардың жіктелінуі
Зейнетақы активтерімен салыстырғанда сақтандыру ... ... ... ... ... ... ешқандай талаптар қойылмайды. Яғни, олар активтерді сақтауға міндетті емес, мысалы, банк-кастодианда сақтауға және инвестициялық портфельді басқарушыға ... ... ... ... ... ... уәкілетті органның қарауында жатыр. [22].
Бүгінгі таңда сақтандыру компаниялары, инвестициялық қорларында қалыптасқан қаты - настар жиынтығы ... ... ... күмәнді азайтады. Сақтандыру тәуекелдері батыстың қаржы теориясында кез-келген кәсіпорынның қаржылық стратегия - ларының негізгі құраушыларының бірі, оның ... ... ... ... ... әрбір субъекті өзіне жоғалған материалдық қаражаттардың, ресурстардың орнын толтыратын және ... ... ... ... өз ... - ліктерін сақтандырады, яғни тәуекелден сақтанады. Зейнетақы және сақтандыру қорлары көптеген елдерде ақшаны өндіріске ... көзі ... ... яғни ақша ... ... ... белсенді түрде тартылады. Осылайша, сақтандыру компаниялары мен зейнетақы қор - лары арқылы шоғырландырылған халықтың қаражаты түпкі есебінде ұдайы ... ... ... ... да ... және ... нарықтары, бір жағынан, нақты қызметті сату-сатып алу нарығымен көзге түссе, екіншіден - ол толық негізде қаржы нарығының құрылымына ... ... ... ... ... ... ... мәселе - ол төлем үдерісін тәртіпке келтіру [23].
Институционалды инвесторлардың қаржылық құралдарын инвестициялау көздеріне келесілер жатады: инвестициялық қорлардың ... ... ... ... ... ... ... инвесторлар осы көздер есебінен ҚР және шетелдік нарықтың қаржылық құралдарын инвестициялауға жұмсайды.
Салымшы
Салымшы ... ... ... ... бағалы қағаздарының төлемі
Сақтандыру жарналары
Инвестициялық қорлар
Жинақтаушы зейнетақы қорлары
Сақтандыру компаниялары
Кәсіби қатысушылар
Қаржы нарығы
Акция
Биржалық нарық
Өзін-өзі реттейтін ұйымдар
Мемлекеттік реттеу органдары
Зейнетақы жарналары
Акциялар, пайлар
Сақтандыру жарналары
Банк ... тыс ... ... ... ... депозиттері
Мемлекеттік облигация
Корпоративтік облигация
4 сурет - Институционалды инвесторлардың бағалы қағаздар нарығында қызмет ету механизмі
Институционалды инвесторлар ... ... және ... ... ... қарастыра келе институционалды инвесторларға келесідей анықтама беруге болады:
Институционалды инвесторлар - заңды және жеке тұлғалардың қаражаттарын жинақтайтын және ... ... алу ... ... ... ... соның ішінде бағалы қағаздарға салуды жүзеге асыратын қаржылық-әлеуметтік институттар. Ресейлік және ... ... ... ... ... келесідей тұжырымдама жасауға болады:
* осы институттардың бағалы қағаздар нарығында орны ерекше, инвестициялайтын объектілері негізінен бағалы қағаздардан тұрады;
* ... ... ... ая ... ... етіп қана ... сонымен қатар, әлеуметтік мәселелерді шешеді.
Қорытындылай келе, Қазақстан Республикасындағы институционалды инвесторлар қызметінің экономикалық мазмұнын ашу ... ең ... ... ... ... ... институционалды инвесторлардың қағидаларына, әдістеріне, түрлеріне сипаттама бере отырып, ... ... ... ... ... және олардың қызмет ету механизмдері анықталды. институционалды инвесторларға сипаттама беру мақсатында олардың теориясы және оларға қатысты әртүрлі экономисттер пікірлеріне сипаттама бере ... ... ... анықтамасы мен сызба түріндегі кескіні келтірілді.
1.2 Бағалы қағаздар нарығындағы институционалды инвесторлардың қалыптасуындағы құқықтық негіздері мен ерекшеліктері
Бағалы ... ... ... ... ... қамтамасыз ету - мемлекеттік органдардың бағалы қағаздар айналысының тиімді және мағыналы болуы үшін ... ... ... ... ... ... ... сол заңдардың мемлекет пен халық мүддесін қанағаттандырып, нарықтық қатынастарға бет ... ... ... ... ... сай келуі болып табылады.
Сақтандыру компаниялары саяси маңыздылығын ескерсек, барлық ... ... ... ... өте ... ... ... елдердің заңнамасында тәуекел деңгейі жоғары бағалы қағаздарға өте қатты шектеулер немесе тиымдар салынады. Дамыған ... ... ... реттеу, қаржылық және пруденциалдық бақылау формасы қолданылады. Қаржылық бақылау жүйесі нарық қатысушыларына бірдей ... ... және ... ... ... ...
ҚР бағалы қағаздар нарығындағы институционалды инвесторларды заңнамалық құқықтық ... ... екі ... ... ...
* ... қағаздар нарығының қалыптасу кезеңі;
* Институционалды инвесторлардың қалыптасу кезеңі.
Бұл заңдарда институционалды инвесторлардың қызмет етуі, басқа нарық ... ... ... ... ерекшеліктері қамтылды. Менің ойымша, бағалы қағаздар нарығындағы инвесторлардың қалыптасуын, аталуын және дамуының құқықтық негіздерін былай бөлу ...
ҚР Заңы ... ж.
ҚР Заңы ... ... емес бағалы қағаздардың эмиссиясын тіркеуге қойылатын талаптарға, ... ... ... мен ... ... ... жүргізетін негізгі жағдайларға бағытталған
Сақтандыру қызметі туралы>> ҚР Заңы 18.12.2000 ж.
ҚР Заңы ... ... ... ... ... ... және қор ... қызметін міндетті түрде лицензиялауға бағытталған
ҚР Заңы 7.04.1995 ж.
Қазақстан Ұлттық банкі мемлекеттік бағалы қағаздар шығаруға құқылы және ол ... ... ... Заңы ... ... ... ... қалыптасу кезеңі
Акционерлік қоғамның құқықтық жағдайын, оны құру, капиталдандыру, қайта құру және тарату ... ... ... ... қамсыз-дандырудың құқықтық және әлеуметтiк негiздерiн белгiлейдi, мемлекеттiк органдардың жеке және заңды тұлғаларының зейнетақымен қамсыздандырылу құқығын iске ... ... ... заң ... ... түрі ... ... жүзеге асырудың және сақтандыру қызметін қадағалауды қамтамасыз ету қағидаларын белгілейді
ҚР Заңы 5. ... ж.
ҚР Заңы ... ... ... ... және өзге де қаржы құралдарының шығарылуы, орналастырылуы, бағалы ... ... ... ... мен ... ... ... бағытталған
Бағалы қағаздар нарығы қатысушыларының адал бәсекесiн қорғау мақсатында бағалы ... ... ... мен қадағалау тәртiбiн реттеуге бағытталған

ҚР Заңы 7.07.2004 ж.
Инвестициялық қордың құқықтық жағдайын, бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ету ... ... байланысты қатынастарды реттейдi
Институционалды инвесторлардың қалыптасу кезеңі

ҚР Заңы 2.07.2003 ж.
Эмиссиялық бағалы қағаздардың және өзге де қаржы құралдарының ... ... ... ... және өтелуі үдерісіндегі қоғамдық қатынастарды, бағалы қағаздар нарығы субъектілерінің құрылуы мен ... ... ... ... нарығындағы институционалды инвесторлардың қалыптасуындағы құқықтық негіздер
Сурет 5 - ... ... ... құқықтық негіздер
Бірінші кезеңнің заңдары Қазақстанның бағалы қағаздар нарығының қалыптасуына негіз болды. Қазіргі уақыттағы күші бар заңдардың жетілдірілуіне ... ... ... заңдары институционалды инвесторлардың дамуына келесідей заңдардың қабылдануына негіз болды: , , , ... ... ... ҚР ... ... ... заңнамалық актілердің, соның ішінде заңының және басқа құжаттардың қабылдануы бағалы қағаздар нарығы мен оның ... ... ... бір ... ... алып келе ... болжам жасауға негіз болады. Сол себепті Қазақстанның бағалы қағаздар нарығын игерудің жинақталған ... оның ... ... ... және сандық сипатының жүйелік талдауын жасау қажеттілігі артып отыр. ... ... ... ... ... етуі, басқа нарық субъектілерімен өзара байланысы, инвестициялау ерекшеліктері қамтылды.
2006 жылдың 27 қазан айында ҚҚА басқармасының ... ... ... негізделген зейнетақы активтерін инвестициялық басқару тәртібін жетілдіру.
Негізінен алғанда пруденциалдық реттеу қаржы ұйымдарының қаржылық жағдайының нашарлаған кезеңінде ескерту мақсатында міндетті негізде ... ... ... жүйесі болып табылады.
Ең маңызды пруденциалдық норматив болып қаржы ұйымының ... ... ... ... ... ... Бұл коэффициент тәуекелді есепке ала отырып қаржы ... ... ... ... ... ... меншікті капиталдың деңгейін анықтайды. Қаржылық қызыметтерді тұтынушылар сеніп тапсырған қаржылық активтер үшін қаржы ... өз ... ... ... ... ... ... портфелін қарастырсақ, оны 2006 жылдың 25 наурыз айында Қаржылық қадағалау агенттігінің басқармасы қабылдаған сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының ... ... ... ... реттейді.
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары активтерді келесідей әртараптандыру нормативын ... яғни ... ... ... ... ... ... керек:
* Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі бір банктегі салымдары (депозиттік ... - ... ... ... ... ... бір банкінің және Қазақстан Республикасының эмитенттерінің (сол банктің конгломератына кіретін және екінші деңгейдегі банк болып табылмайтын) ... ... ... көлемі - 10%:
** егер бұл бағалы қағаздар сауданы ұйымдастырушының тізімінде ең жоғарғы ктегория бойынша орналасса - ... егер бұл ... ... ... ... ... ең ... кейінгі категория бойынша орналасса - 5%;
* Қазақстан Республикасының бір эмитентінің бағалы қағаздарына ... (2, 4 және 5 ... ... ... ... - 10%:
* егер бұл бағалы қағаздар сауданы ұйымдастырушының ... ең ... ... ... ... - ... егер бұл бағалы қағаздар сауданы ұйымдастырушының тізімінде ең ... ... ... ... ... - 5%;
* ... облигацияларға инвестиция (2 бағалы қағаздарды қоспағанда) көлемі - 20%;
* ... ... ... көлемі - 15%;
* (> рейтингтік агентіктің жіктелуі бойынша) рейтингісі бар шетелдік ... ... ... ... ... ... емес ... бағалы қағаздары; Халықаралық қаржылық ұйымдардың бағалы қағаздарына инвестиция көлемі - ... ... ... ... ... ... сақтандырушыларға берген жалпы қарыз сомасы - 10%;
* Өзара сақтандыру қызмет көрсететін сақтандыру ұйымы сақтандыру сыйақыларын ... үшін ... ... ... қарыз сомасы - 10% [28].
Сақтандыру нарығында болып ... ... ... ... ... ... ... тарапынан сақтандыру нарығын дамуына кедергі келтіретін себептерді жою шаралары жүргізілуде. Заң және ... ... ... мен ... ... жаңа ... пайда болуы, нарықта байқалып жатқан өсу тенденциясының көрінісі ... ... ... бәрі ... ... ... қоса нарықтың жандануына қолдау болады.
1.3Сақтандыру компанияларының инвестициялық ... ... ... және ... ... ... қозғалысының қазіргі тұжырымдамалары экономикалық теорияның жаңа классикалық, жаңа ... ... ... шеңберінде қалыптасты.
Портфельді инвестицияларға бөлінетін көңіл XX ғасырдың екінші жартысында өнеркәсібі дамыған елдер экономикасында болған өзгерістерге сай ... Жеке ... ... ... рыноктардың орнына бірыңғай халықаралық рынок пайда болды. "Негізгі" қаржылық инструменттердің дәстүрлі жиынтығына депозитарлық қолхаттар, фьючерстер, опциондар, варранттар, индекстер, своптар және т.б. ... ... ... ... ... ... тізімі қосылды.
АҚШ-та және европалық елдерде XIX-XX ғасырлардың қарсаңының өзінде-ақ едәуір ... қор ... ... ... менеджменттің, сондай-ақ белгілі бір теориялық тұжырымдамалардың алғашқыларының бірі ретінде "Dow Jones" компаниясының негізін қалаушылардың бірі Чарльз ... ... ... ... және ... "Доу теориясын" атайды. Кейіннен "Dow Jones" компаниясы "The Wall Street Journal" газетін шығарушы ретінде танымал болды. Бұл теорияны 1900-1920 ... "The Wall Street Journal" ... ... ... осы атты ... және У.П.Гамильтон дамытты. Р.Тьюлз, Э.Бредли және Т.Тьюлз атап өткендей, "бұл ... ... ... ... ... ... ... дайындауда кеңінен қолданылды және әлі күнге дейін өз ұстанушыларын жоғалтпады", осы жәйт оның авторларын қор рыногындағы инвестициялау теориясын ... ... ... мүмкіндік береді [1, 434 б.].
Доу теориясы инвестициялық ... ... ... ... ... керектігіне қарамастан, рыноктың қызмет ету тәртібін статистикалық заңдылықтар негізінде болжауға әрекет жасау мысалдарынан тұрады. Бағалы қағаздарды, олардың қаржылық ... ... ... ... (іргелі) талдау деп аталады, ал бұл бағыттың негізін қалаушылар 1934 жылы ... ... есеп ... талдау негізінде инвестициялық басымдықтарды анықтауды көздейтін "Бағалы қағаздарды талдау" ... ... ... мен ... ... ... [2, 173 б.].
Терең талдауға қарама-қарсы болып рыноктың қозғалысын техникалық талдау негізінде болжауды көздейтін тәсіл ... ... ... ... ... айырмашылығын Ф.Розенфельд анық айтты: "...рынок динамикасында көрініс табатын сыртқы факторларды емес, ... өзін ... [3, 297 б.]. ... ... ... ... экономикалық базисінен алыстай отырып, әртүрлі индикаторлардың (кейде осцилляторлар деп аталатын) және олардың қозғалысының графиктерінің талдауы негізінде рыноктың қызмет ету ... ... ... ... ... және т.б.) анықтауға бағытталған. Техникалық талдау 80-90 жылдары қор рыногының талдамалық қызметтері мен дилерлерінің компьютерлендірілуі кезінде кең ... ... ал бұл ... ... бағыттары 60 жылдары қалыптасқан (бұл саладағы классикалық жұмыстар болып ... пен ... ... ... [4, 29 ... теориясының дамуының алғашқы кезеңі XX ғасырдың 20-30 жылдарына ... және ... ... ... ... ілімі ретінде пайда болуының кезеңі болып табылады. Бұл кезең ең алдымен И.Фишердің пайыздық мөлшерлеме және келтірілген құн теориясы бойынша негіз ... ... ... [4, 340 б.]. ... ... ... қызықтыларының бірі 1940 жылы жарияланған Ральф Нельсон Эллиоттың (АҚШ) жүргізген зерттеулеріне ... ... ... ... ... ... ... сандарының көрініс табу заңдылықтарын түсіндіру және олардың табиғат пен қоршаған ортадағы өзара ... ... ... ол қор ... да ... ... зерттеді. Зерттеулердің басқа бағыты - соңғы онжылдықта танымал ... хаос ... да бір ... ... ... ... ... қазіргі теориясының басталу кезеңі деп Г.Марковицтің "Портфельді таңдау" деп аталатын мақаласының шығу кезін, яғни 1952 жылды санауға ... [6, 21 б.]. Бұл ... ... рет ... қағаздардың тиімді портфелін қалыптастырудың математикалық моделі ұсынылды және ... бір ... ... портфельді құру тәсілдері келтірілді. Марковицтің негізгі қосқан үлесі бұл шағын мақалада ұсынылған табыстылық және тәуекел түсінігінің теориялық-ықтималдылық формализациясы болды. Бұл ... ... ... ... ... математикалық тілге аударуға мүмкіндік берді. Марковиц портфельдерді әртараптандырудың жалпы қабылданған ... ең ... ... көңіл аудартты және инвесторлардың бағалары әр түрлі өзгеретін акцияларды таңдау арқылы портфелдің ... ... ... ... алатындығын дәл көрсетті. Бүгінгі күні ол сызықтық бағдарламалау міндеттерімен қоса, айтарлықтай тиімді алгоритмдер дайындалған оңтайландырылған міндеттердің ең көп ... ... бірі ... ... ... қалыптастырудың негізгі қағидаларын дайындауды жалғастырды. Олар тәуекел мен табыстылық арасындағы байланысты сипаттайтын көптеген ... үшін ... ... ... оның ... ... мен ... аса көңіл бөле қоймады. Сондай-ақ, есептеуіш техниканың дамымауы және Марковицтің ұсынған алгоритмдерінің, тәртіптерінің және ... ... оның ... ... іске ... ... ... Сондықтан да болар Марковицтің сіңірген еңбегі оның жұмыстары шыққаннан кейін әлдеқайда кеш бағаланды, ал экономика ... ... ... тек 1990 жылы ... ... нысандандырған тәуекелдер мен бағалы қағаздарды таңдау категориялары қазіргі заманғы портфельдік талдаудың қалыптасуына үлкен әсер ... ... ... ... ... ұлы ... ... қағаздар туралы қажетті дерек үш категорияға - орташа табыстылыққа, табыстылықтың стандартты ... және ... ... ... ... корреляциясына қатысты екендігін ашқаны болды"[20, 2 б.]. Кейіннен бұл категориялар көптеген ... ... атап ... кең ... ... активтерді бағалау моделіне (CAPM - Capital Asset Pricing Model) және ... ... ... (бұл ... ... мен ... едәуір үлесті 60-жылдардың ортасында американдық ғалымдар У.Шарп пен Дж.Линтнер ... [12, 33 б.]) ... ... ... Бұл ... ... күнге дейін портфельдік инвестициялау бойынша зерттеулерде кеңінен қолданылады.
60-жылдардың бірінші жартысында Марковицтің ... ... ... рыногының бір факторлы моделін" ұсынды, бұл моделде алғашқы рет ... ... ... ... ... және ... сипаттамалары көрсетілді. Бір факторлық модель негізінде Шарп оңтайлы портфельді таңдаудың жеңілдетілген тәсілін ұсынды. Мұндай жеңілдету портфелдік ... ... ... ... ... 70 ... ... бағдарламалудың дамуы, сондай-ақ, жеке бағалы қағаздардың "альфа" және "бета" көрсеткіштерін және рынок табыстылығының индексін бағалаудың статистикалық техникасының жетілдірілуі бағалы қағаздар ... ... ... шешу үшін ... ... ... пайда болуына әкелді.
У.Шарптың қорытындылары бәсекелестік рыноктағы тәуекел үшін күтілетін сыйақы бета коэффициентіне (тәуекелдің стандартты өлшеуіші) тура ... ... ... болжамға негізделген ұзақ мерзімді активтерді басқару моделі деген атпен танымал болды. Шарп Марковицтің оңтайлы ... ... ... ... нұсқауларын дамытты.
50 жылдардың аяғы мен 60 жылдардың басында Д.Тобин еңбектерінің пайда болғанынан кейін Марковицтің "портфельдік теориясының" әсері айтарлықтай күшейді. Тобин ... ... ... ... ... ... ... қосуды ұсынды. Оның тәсілі макроэкономикалық портфельдік талдау деп ... ... бұл ... ... зерттеу объектісі жиынтық капиталдың экономикада оның екі формасы бойынша: қолма-қол (ақшалай) және ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарында айрықша көңіл теориялардың бастапқы постулаттарының экономикалық талдауына емес, олардың нәтижелері мен оңтайлы мәселелерді шешу алгоритмдерінің математикалық талдауына ... ... ... ... ... инвесторлардың капиталды тек белгілі бір, мысалы қолма-қол ақшалай формада ұстап отырмай, ... ... ... ... ... ... болып табылады [19, 45-47 б.].
1964 жылдан бастап инвестициялық теорияның қаржылық активтерді бағалау моделімен немесе CAPM (Capital Asset Pricing Model) ... ... ... ... үш ... ... болды [31, 94 б.]. Осы орайда, Шарп (1964), Линтнер (1965), Моссиннің (1966) еңбектерін атап өту керек. CAPM ... ... ... рынок үшін активтің тәуекелі мен табыстылығы арасындағы қатынасты бекіту болды. САРМ моделі қазіргі ... ең ... және ... қаржылық теория болып қалуда. Ұзақ мерзімді инвестициялау стратегиясын таңдауға қаржылық менеджмент бойынша практикалық ... ... ... дейін тек САРМ ғана негізделуде
Жалпы инвестициялардың қазіргі заманғы теориясының дамуындағы үшінші кезеңді құраған 70 ... ... ... ... ... жылдам кеңеюі және тереңдеуімен сипатталады. Егер соғысқа дейінгі жылдары тіпті жай ... ... ... ... ал ... - Шарптың портфельдік теориясы тек элементарлық теориялық-ықтималдылық және оңтайлық тәсілдер қолданса, 70-80 жылдардағы жұмыстар ... ... ... үдерістер мен оңтайлы басқару теориясының жай және ... ... ... ... осы ... ... ұстану өте қиынға түседі. Бірақ портфельдік теорияны бағалау тек бастапқы болжамдардың баламалық дәрежесіне ғана емес, сондай-ақ оның ... ... ... мәселелерін шешу табыстылығына да негізделуі керек. Кейінгі он жылда портфельдік теорияны қолдану айтарлықтай кеңейді. Инвестициялық менежерлердің, ... ... ... көп ... осы тәсілдерді практикада қолдануда және де бұл теорияның көптеген қарсыластары бар ... ... оның ... тек ғана ... ортада емес, сондай-ақ практикада да үнемі өсуде. Бұған осы теорияны жасаушы мен дайындаушыларға экономика бойынша Нобель сыйлығының берілуі дәлел бола ... ... ... мәні болып, қор активтерінің портфельдерін басқаруды ең көп жоғарылатуға бағытталған оңтайландыру ... ... деп ... ... Кейінгі жылдары экономикалық талдаудың негізгі бағыттары инвестициялық портфельдегі жеке құралдардың рөлі мен орнын нақтылау болып табылады. Портфельдік менеджердің дәстүр бойынша ... ... ... құн және ... бойынша қосылған идеяларын бағалау табылады. Сауда жағынан негізгі рөлге үміткер тағы бір қызмет туындады. Бұл кейбір бағалаулар бойынша, мәміле құнының ... ... ... ... ... пайданы қоспағанда). Эдварде көрсеткендей, бұл шығындардың 1%-ға дейін ... ... ... ... ... ... 50 ... айналысымен S&P 500 индексіне құн қосуға мүмкіндік береді .Ал әзірше кәсіби ... ... бұл ... ... ... және ... ... бұған трансакциялық шығындар себеп болды.
Сақтандыру резервтерін инвестициялық бағалау саласындағы отандық ... ... ... ... ... ... арнайы мамандырылған экономикалық және іскерлік баспасөзінде қаржылық институттардың активтерін инвестициялық басқарудың әр ... ... ... ... ... ... шықты. Шығарылымдар мен ғылыми пікірсайыстың көпшілік бөлігі негізінен инвестициялық портфельді дамытудың төрт проблемасы бойынша жүргізілді. Атап айтсақ:
* Сақтандыру компанияларының ... ... ... ... ... теориясы.
* Портфельдік менеджмент саласындағы ғылыми-практикалық әдістемеліктер.
* Инвестициялық портфель және жеке ... ... ... бірінші блогы - "Сақтандыру компанияларының инвестициялық портфелін басқару" сақтандыру рыногының отандық теориясында ең аз зерттелген. ... ... ... ... ... ... ... қатысы бар еңбектерді анықтады.
Сақтандыру резервтерін инвестициялық басқаруға арналған ең ... ... бірі - 1997 жылы ... ... ... ... ... табылады [21, 83-86 б.]. Автор сақтандыру резервтерінің болуы қажеттілік болып табылады деп атап ... ... ... мен ... ... ... ... теория жағынан әлі аяғына дейін түсіндірілмеген және іс ... ... ... ... ... ... ... алған міндеттемелері сенімді қамтамасыз етілуі керек.
К.Жүйріковтың кейінгі жұмысында сақтандыру ғылымының ... бос ... ... ... және рационалды қолдану мақсатында басқарудың барлық деңгейлері мен стадияларында тәуекелдер мен активтерді басқару механизмдерін жетілдіру жолдарын көрсету ... ... деп ... Одан ... ... келесі онжылдыққа арналған сақтандыру рыногының қалыптасуының теориялық тұжырымдамасын ұсынды. Оның ... ... ... ... жағдайлардан өту болып табылады. Активтерді басқару мақсаты, тек оларды сақтау ғана емес, сондай-ақ оларды көбейту болып табылады деп атап ... ... ... айтуынша, сақтандырушылардың қаржылық тұрақтылығының негізгі көрсеткіші активтердің ақшалай бөлігі, бірінші кезекте жарғылық капиталдың ақшалай ... мен ... ... болып табылады. Оның ойынша, сақтандырушы сақтандыру резервтерін орналастыруды әртараптандыру, қайтарымдылық, табыстылық және өтімділік ... ... ... ... ... құрамына мемлекеттік бағалы қағаздар, мүлік, банктегі депозиттер және т.б. ... ... ... ... ... ... ... ең бірінші болып атап өтті. Осылайша, мысалға, ол өмірді сақтандыруды жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ұзақ ... сипатына сәйкес, сақтандыру резервтерін ұзақ мерзімді инвестициялауға тырысатындығын атап ... Ұзақ ... ... ... ... мен табысты алуда тұрақтылыққа кепілдік береді. Әдетте сақтандыру компаниялары сақтандыру келісім шарттарының тәуекелді сипатта болғандығынан, активтердің жоғары өтімділігін қамтамасыз ету үшін ... ұзақ ... ... ... ... рыногын зерттеуінде сақтандыру компанияларының капиталдандыруын реттеу механизмі мен сақтандыру резервтерін құру мен орналастыру ұсынылды. Автор сақтандыру ... ... ... ... алу ... ... сенімділікпен қамтамасыз ету қалыптастырылатын сақтандыру резервтерінің көлемін ұлғайту және сақтандыру резервтерінің инвестициялық портфельінің өтімділігіне қойылатын талаптарды жоғарылату ... ... деп ... пен ... ... еңбегінде сақтандыру ұйымы үшін табыс алудың негізгі көзі - сақтандыру резервтері ... бір ... ... ... ... арқылы жүргізілетін инвестициялық қызмет болып табылады деген тұжырым жасалды. Аталған авторлардың айтуынша, сақтандыру қызметінің мақсаты үлкен әлеуметтік мәнге ие ... ... ал ... ... ... ... табу болғандығына қарамастан, олар өзара етене байланыста. Бір ... ... ... ... көзі ... ... ... табылса, екінші жағынан инвестициялық қызметтен түскен табыс ... ... ... ... қаржыландыруға бағытталуы мүмкін.
Жоғарыда аталған жұмыста сақтандыру резервтерінің қозғалысының тәуекелді сипаты салынған қаражаттардың ... ... қоя ... ... қызметке де әсер ететіндігі жайлы айтылған. Одан кейін олар сақтандыру резервтерін қалыптастыру қажеттілігі сақтандырудың маңызды белгілерінің бірі - ... ... ... ... түсіндіріледі деген болжам жасады. Сақтандыру оқиғаларының кездейсоқтық сипаты сақтандырушының кейіннен сақтандыру өтемін төлеуге мүмкіндік алу үшін қолайлы кезеңде қаражаттар ... ... ... ... бұл ... ... ... қалыптастыру және орналастыру тәртібі қарастырылған. Автордың ойынша, сақтандыру компаниялары сақтандыру резервтерін резервтік активтерге осы ... ... құны ... ... ... сомасынан кем болмайтындай етіп инвестициялауға міндетті.
Бұл жұмыста сақтандыру компанияларының резервтік активтерінің құнын актив түріне байланысты бағалау әдістемесі ... ... ... ... ... ... бір ... ғалым Т.Назинаның жұмысында арнаулы облигацияларды шығару арқылы апаттан қайта сақтандыруды ұсыну үшін қайта сақтандыру міндеттемелерін секьюритизациялаудың шетелдік тәжірибесі қарастырылған. ... ... ... ... ... ... сақтандыру және қор капиталының өзара өсуінің, қазіргі заманғы экономикадағы тәуекелдерді басқару конвергенциясының қосымша көрнекілігі болып табылатындығымен белгілі. ... ... ... ... сақтандырушылардың өз қолдарында айтарлықтай көп мөлшерде қаржылық ресурстар шоғырландыруы белсенді инвестициялық саясатты ... және ... ... сақтандыруды экономиканы дамытудың негізгі факторына айналдыратындығын куәландырады. Басқа сөзбен айтқанда, сақтандырушылар әртүрлі полис ... ... ... ақша ... ... ... ететін активті капиталға айналдырады
А.Құрманғалиеваның зерттеуінде [17, 40-45 б.] Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына ену шағындағы қазақстандық ... ... даму ... ... Атап ... сақтандырудың әлемдік рыногының даму тенденциялары, Қазақстанның сақтандыру рыногын талдау, Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына ену проблемалары, сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметінің проблемалары ... ... ... ... ... ... Дүниежүзілік сауда ұймының рөлінің артуы Н.Батыргожиннің жұмысында қарастырылған .Автор жақын арада отандық сақтандыру компаниялары бір жағынан, қаржылық инструменттердің батыс рыногының, ... ... ... ... ырықтандырумен жүргізілетін саясатты белсенді игеретіндігін атап өтті. Оның пікірінше, отандық сақтандырушылар үшін валюталық рыноктың әсері резиденттер еместің бағалы қағаздарына ... ... ... ... ... ... тікелей инвестициялау операцияларын ынталандыру бағытында валюталық режимнің ырықтандыруының жалғасуында көрініс табады. Н.Батыргожин ... ... ... ... ... үшін ... негізде пруденциалдық қадағалауды жетілдіруді және сақтандыру компанияларындағы тәуекелдерді басқарудың ішкі жүйесін енгізуді ... ... ... барысында ең соңғы анықталған зерттеу жобаларының бірі Г.Маянлаеваның жұмыстары болып табылады. Автордың анықтауынша, сақтандыру ... ... ... ... ... ... қабылдаған міндеттемелерінің талдауына негізделуі керек және дәлелденген математикалық есептеулер нәтижесі болуы керек. Сақтандыру резервтері инвестициялардың қалыптасу көзі болып табылады. ... ... ... кезінде қаржы менеджеріне инвестор-сақтандырушы үшін тәуекел мен табыстылық арасындағы оңтайлы үйлесімділік, тиісінше салулардың жоғары рентабелділігін қамтамасыз ете алатын, ... ... ... ... ... нақты құнын сақтап қалуға және қажет жағдайда орналастырылған активтерді тез және жеңіл жүзеге асыруға мүмкіндік беретін ... ... құру ... [15, 34-36 б.] ... ... келісім шарттарының ұзақ мерзімді қызмет ету сипаты және көпшілік жағдайда сақтандыру қамтамасыздығы төлемдері бойынша міндеттемелердің тек ... ... ... ... ... болу сипаты тән деп атаған. Бұл өмірді сақтандыру бойынша резервтердің көп бөлігін айтарлықтай ұзақ мерзімді жобаларға инвестициялауға мүмкіндік береді. Шет ... де ... ... ... ... ... ... түсетін қаражаттар есебінен жүзеге асырылады. Оның ойынша, сақтандыру компанияларының инвестициялары диверсификация, қайтарымдылық, табыстылық, өтімділік талаптарына жауап беру керек. Олар сенімді болу ... және ... ... ... ... ... етуі керек. Бірақ қазіргі жағдайда рынокта сақтандырушылар үшін халыққа жеткілікті табысқа, ал ең ... ... ... ... ... беру оңай ... ... үдерістегі сақтандырушылардың рөлін жоғарылату үшін ұзақ мерзімді сақтандыру бойынша операциялардың көлемін кеңейту ... және ... ... ... ... ... керектігін ұсынды. Оның ойынша, сақтандырушылардың инвестициялық қызметін оның негізіне экономиканың нақты секторына ұзақ мерзімді капитал салуларының айтарлықтай жаңа бағыттаушылары ... етіп ... ... ... портфельдік инвестициялар теориясына қатысты еңбектер зерделенген.
Н.Нұрланованың 1988 жылғы зерттеулерінің нәтижелеріне сәйкес, "портфельдік инвестициялар" терминінің ережесі көбінесе олардың соңғыларынан айырмашылығын айта ... ... ... "нақты" инвестициялармен салыстыруын көздейді. Ол өзінің инвестицияларды сыныптауында оларды инвестициялау ... ... ету ... бойынша бөліп, нақты және портфельдік инвестицияларды атайды [8, 49 б.].
Сондай-ақ, М.Кенжегузин және Ч.Атаниязов ... ... ... жеке ... ... ... өзінің дамуына алғашында тек ел ішінде болатын экономикалық үдерістер жаһандық масштабқа ие болғанда, XX ... ... ... ... Қор ... ... ... кіру ырықтандыруы, туынды және арнайы инвестициялық инструменттердің пайда болуы, сондай-ақ, коммуникация мен компьютерлік технологиялардың дамуы бұл кедергілерді жойды [24, 13-15 б.]. ... ... ... ... тапшылығын тек қор рыногының көмегімен ғана жоюға болады дейді. Батыс елдерінде қаржылық ресурстардың 80% ... ... ... ... қағаздарды қосқанда бағалы қағаздар рыногынан алынады. Корпоративтік бағалы қағаздардың мемлекттік бағалы қағаздар алдындағы басымдылығы, әсіресе сәйкестендірілген рынокта ... үшін ... ... ... ... ... ... нәтижелеріне сәйкес, инвестициялау объектілерінің жетіспеушілігі корпоративтік бағалы қағаздар рыногының дамуына көмектеседі.
Бірқатар зерттеушілер ... және ... ... - бұл ... ... жету үшін инвестициялық инструменттер жиыны деп атап ... ... ... ... жеке ... ... ... тиесілі бағалы қағаздардың жиынтығы түсіндіріледі. Кез-келген портфель акциялардың, қамтамасыздығы мен тәуекел ... ... ... және ... ... ... негізгі сома немесе ағымды пайыздар төлемеу бойынша тәуекел) қағаздардың белгілі бір жиынын құрайды ... ... ... ... ... ... ... корпоративтік акциялардан, қамтамасыздығы мен тәуекел дәрежесі әртүрлі облигациялардан, сондай-ақ тұрақты табысты, ... яғни ... сома және ... түсімдер бойынша ең аз тәуекелді бағалы қағаздардан тұратын белгілі бір жиын деп атаған [4, 61-65 б.]. Оның ... ... ... қор рыногының түрлі секторларындағы бүкіл инвестициялық қызметтің соңғы нәтижелерін жоспарлауға, бағалауға, бақылауға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ету ... және өтімділігі әртүрлі бағалы қағаздарға жүргізілетін және біртұтас ретінде басқарылатын салулары бағалы қағаздар потфелін қалыптастырады деген ... ... атап ... ... Қор ... қалыптасқан практикасында инвестициялық портфель ретінде жеке немесе заңды тұлғаларға тиесілі бағалы қағаздардың басқарудың біртұтас ... ... ... ... ... бір ... ... [11, 13-15 б.].
Э.ғ.д. В.Додоновтың дамушы қор рыноктарындағы портфельдік менеджментке арналған монографиялық зерттелімінде, қор ... ... ... ... ... қарастырылған. Портфельдік менеджменттің түсінімдік аппараты нақтыланған [9, 7-13 б.]. ... ... ... ... ... қор ... ерекшеліктері мен айрықшалықты белгілерін ескере отырып, сыныпталуын ұсынды. Портфельдік инвестициялаудың оңтайландырылуы портфельдік менеджменттің негізгі функциясы болып табылады. Автор портфельдік ... және ... ... ... ... ... В.Додонов "портфельдік инвестициялар" термині туралы ереже негізінен бағалы қағаздарды инвестициялау арқылы және олардың көмегімен жасалған ... ... ... деп есептейді.
Э.Рузиеваның зерттеуіндегі анықтамада, көбінесе әдебиеттерде "инвестициялық портфель" түсінігі "бағалы қағаздар портфелі" түсінігіне сай ... ... ... ... тура ... және портфельді болып бөлінетіндігі бізге белгілі. Портфельдік инвестициялар - бұл ... ... ... ... ... ... және ... портфель" түсініктері арасында өзіндік бір параллель жүргізіледі. Алайда, автордың ойынша, бұл категориялардың шынайы мазмұнын ескерсек, "инвестициялық портфель" - ... ... ... ... ... ... ... портфель - бағалы қағаздардың, депозиттік салымдардың және инвестициялық жобаларды қаржыландыруға қаражаттардың белгілі бір жиынтығы ... ... ... ... ... - ... алу және салулардың өтімділігін қамтамасыз ету үшін сатып алынатын бағалы қағаздар жиынтығы. Портфельді ... ... пен ... ... ... ... ... көрініс табады
Портфель мерзімдерінің құрылымын анықтауда А.Каримжановтың еңбегін атап өту ... Оның ... ... өтеу ... ... ... - ... бойынша өтеу мерзімі болашақта болатын бағалы қағаздардың жиынтығы. Негізгі төрт құрылым бар - қысқа мерзімді, ұзақ мерзімді, балансталған және ... ... ... портфельде өтеу мерзімі жақын арада болатын бағалы қағаздар ғана ... ... ... ... ғылыми-практикалық әдістемеліктерге ерекше көңіл бөлінген.
М.Кенжегузиннің ғылыми еңбектері халықаралық ... ... ... Оның ойынша, портфельдік инвестициялау инвесторларға бірнеше қосымша басымдылықтар беретін активтерді әртараптандыруды көздейді
Біріншіден, ұлттық рыноктағы мөлшермен салыстырғанда әлуетті мүмкін ... ... ... саны ... себебі әр елдің жеке рыногын бүкіл әлемдік рынокпен салыстыру мүмкін емес.
Екіншіден, халықаралық портфельдік инвестициялар ... ... ... ... ... арақатынасының тиімдірек болуына мүмкіндік береді, бұл бір елден көбірек эмитенттердің бағалы қағаздар портфеліне қосылу мүмкіндігін туғызады және бұл тек бір ғана ... ... ... қағаздарын инвестициялаудан гөрі тиімдірек. Сондықтан да, инвестициялау кезінде портфельге қосу үшін әлеуетті активтер спектрін кеңейту, берілген тәуекел үшін жоғарырақ табыстылыққа ... ... ... үшін ... ... әкеледі.
Ғылыми жағынан Л.Джексебаева мен Г.Абдрахманованың жасаған қорытындысы қызығушылық ... ... ... ... ... портфелін қалыптастыру - бұл әр түрлі қаржылық инструменттер жиыны арасында нақты бір мерзімнің ... ... кері ... және ... бір ... ... ... алу мақсатында ақша қаражаттарының инвестицияланған сомасын үлестіру. Жұмыста бағалы қағаздар портфелін қалыптасыру үдерісі келтірілген. Авторлардың ойынша, портфельдің қалыптасуы үшін ... ... және сол ... ... ... инвестициялық стратегия негіз болады [7, 6-7 б.].
Б.Жұманованың жұмысында портфельдік инвестициялаудың негізгі мақсаты - бағалы қағаздар ... жеке ... ... ... ... мүмкін болмайтын және тек бағалы қағаздардың құрамдастыруы кезінде мүмкін болатын инвестициялық сипаттамалар беру арқылы инвестициялау жағдайларын жақсарту [2, 61-65 б.].
Э.Рузиеваның ... ... ... ... ... ... ... қажет етеді. Оны басқару ретінде қазіргі портфельді жаңартуға бағытталған шаралар ... ... Бұл ... (инвестордан) тек бағалы қағаз рыногын білуді, инвестициялық портфельге кіретін жеке ... ... ... ... ... есептеу бойынша белгілі бір біліктілікті ғана емес, сондай-ақ бүкіл портфельді білуді ... ... өте ... ... ... ... ... болжай алу, портфель үшін инвестициялардың қажетті жиынтығын таңдай білу сияқты қабілеті болу керек .
Сонымен қатар, инвестициялық ... және жеке ... ... ... ... ... зерделедік.
Портфельдік инвестициялардың жалпы әдістемелік проблемалары М.Кенжегузиннің жұмысында қарастырылған. Атап айтқанда, ол портфельдік инвестицяларда тәуекелдің нақты 3 ... ... ... ...
1) жеке ... бұл кезде бағалы қағаз бойынша тәуекел портфельдегі басқа бағалы қағаздармен байланыссыз, жеке қарастырылады.
2) корпорациялық тәуекел, мұнда ... ... ... ... бағалы қағаздар портфелімен байланысты қарастырылады.
3) рыноктық тәуекел, бұл кезде тәуекел әртараптандыру әртараптандыру контекстінде қарастырылады.
Одан кейін, М.Кенжегузин оңтайлы портфель - бұл ... ... ... табыстылығы мен тәуекелінің үйлесуі деген қорытынды жасады.
Н.Матақовтың жұмысында ұлттық қаржылық рыноктардың дамуымен және ... ... ... ... ... рыноктарында рыноктық инструменттермен белсенді сауда операцияларын жүргізуге дайындығы әртүрлі рыноктық инструменттердегі позициялармен байланысты ... ... ... ... ... ... ... айтылған. Автор банктік қадағалау бойынша Базель комитетінің әзірлеген рыноктық тәуекел деңгейін өлшеу әдістерінің бірі ретінде қарастырған
В. ... ... ... ... ... ұсынылатын параметрі бағдарланатын көрсеткіштер жүйесі түрінде мүмкіншілік ... ... ... ... ... ... болып табыстылық пен тәуекел деңгейі саналуы мүмкін, олардың тепе-теңдігі оңтайлы инвестициялық саясаттың негізгі міндеті болып табылады [7, 77-79 ... ... ... ... ... ... ... жүргізген зерттеулеріне толығырақ тоқталайық. Мысалы, автордың санауынша, әлуетті және нақты инвесторды оның салған қаражаттарының ... және ... алу ... ... ... бір ... қағаздың сенімділігі қызықтырады. Нақты бір эмитенттің бағалы қағаздарының ... ... ... ... ... ... ... талданады. Әлемдік тәжірибеде бағалы қағаздың және оны шығарған корпорацияның сенімділігін талдау қолданбалы және техникалық сияқты әртүрлі қаржылық-экономикалық тұжырымдамаларға негізделген [15, 114-120 б.]. ... ... ... ... ... ... ... зерттеуін айтып өтуге болады. Атап айтқанда, бағалы қағаздар рыногының ... ... ... ... тәуекелдермен бірге жүреді. Бұл тәуекелдердің табиғаты қор рыногының қызмет етуімен тығыз ... оның ... ... ... ... ... ... жоғалтуларына әкелуі мүмкін [32, 149-153 б.].
Ғылыми көзқарас ... ... ... үлкен қызығушылық туғызады, қорытынды бойынша Қазақстан экономикасы рыноктық қайта жандандырудың ең ... ... ... ... ... ... дамыту керек. Осыған байланысты батыс тәжірибесінің негізінде құбылмалылық стратегиясын пайдалану арқылы ... ... ... ... ... инструменттер рыногында ең маңыздылардың бірі болып саналатын көрсеткішті қарастыру өзекті мәселе болып тұр. Сондай-ақ, олардың қолданылуы кезінде ... ... әсер ... ... ... мен ... ескеретін трейдердің қызмет аясының кеңеюіне көмектесетін тәсілдемелер қарастырылады [35, 93-99 б.].
К.Жүйріков пен С.Раимовтың жұмысында көрсетілгендей, бағалы қағаздар ... ... - қор ... мен ... ... ... ... әсерінен инвестордың мүмкін болатын зиян шегу дәрежесін көрсетеді [16, 120-125 б.].
Инвестициялық портфельдің ... ... ... келесі блогы сақтандыру компанияларының тәуекел портфелін бағалау мысалы ... ... Атап ... Э. ... өз ... жұмысында қарастырғандай, қор рыногында сақтандырушылардың жоқ болуын сақтандыру рыногының жеткілікті ... ... ... күні қолданыста жүрген сақтандыру құралдары брокер-дилерлер талаптарын қанағаттандырмайды, өйткені соңғыларға қаржылық тәуекелдерді өз ... ... ... және ... ... келеді [1].
Қаржылық қадағалау агенттігінің (ҚҚА) өкілі Е.Бахмутованың айтуы бойынша, сақтандыру ұйымдарына тәуекелдерді басқару жүйесін енгізу ... шара ... ... және оны ... ... ... ... Халықаралық Ассоциациясының (СҚХА) негізгі стандарттары мен қағидаларына және европалық нұсқауларға сәйкес сақтандыру және сақтандыру қызметі туралы заңнаманы кезеңді үйлестіру ... ... ... ... ... ерекше көңіл бөлуді қажет етеді, оның ойынша, бүгінгі күні сақтандыру секторында ... ... ... жоқ. Ал, екінші деңгейлі банктер үшін жасалған нұсқаулықтарды біз қолдана ... ... ... компаниялары мен банк ұйымдары арасындағы айырмашылық айтарлықтай. Әрбір ... ... ... ... ... қарастырады [16, 16-17 б.].
Ғылыми көзқарас бойынша Э.Душановтың қорытындыларын ерекшелеуге болады, оған сәйкес тәуекел-менеджмент жүйесі өз ... мен ... ... және жалпылама қалыптасуға уақыт қажет етеді. Негізінен, тәуекел-менеджмент бөлек пән ... ... ... ... ... ғана ... лекциямен шектелген. Демек, екі-үш жыл бұрын теориялық тұрғыдан дайындалған тәуекел-менеджерлерді жергілікті жоғарғы оқу орындары дайындаған жоқ. ... да, жүйе өз ... ғана ... мен сынақтар барысында қалыптасты. Осыған орай, сол уақыт ішіндегі көптеген тәуекел-менеджерлер ... ... және ... ... парктикалық стажировкаларда білім алды .
М.Абишевтің жүргізген зерттеулер нәтижелері көрсеткендей, бүгінгі күні тәуекелмен айналысатындар мына проблемалармен кезігеді: [8, 11 б.]
* ішкі ... пен ішкі ... ... ... ... талаптар;
* пайыздық және бағалық тәуекелдер;
* еншілес ұйымдардағы тәуекелдерді басқару;
* ... ... ... ... ... тым егжей-тегжейлі және әр түрлі тараулардың талаптары бір-бірімен қиылып, тіпті кейбір жерлерде қайталанады. М.Абишевтің ойынша, кейде бұл ұқсастықтар нашар аударма ... ... ... ... ... ... көп ... олардың нұсқаулықтарының негізгі талаптарына қайшы болмағандығынан жалпы қолайлы болып ... ... ... ... ... ... бізге мынадай қорытынды жасауға мүмкіндік береді: жалпылама ... ... ... ... ... ... жеткілікті түрде қалыптасқан. Келтірілген талдау қазіргі кезге дейін осал тұс болып табылатын портфельді талдау ... ... ... ... Атап айтқанда, портфельдік менеджмент аясындағы кейбір ғылыми-практикалық зерттеулерде сақтандыру компанияларындағы инвестициялық портфельді басқару проблемасы онша ... ... ... ... ... сақтандыру компанияларының инвестициялық портфелін басқару тақырыбы бойынша ешқандай ғылыми басылымдардың жоқ ... ...
2 ... ... ... ... қағаздар портфелінің қызметтерін талдау
2.1 Сақтандыру компаниялары Қазақстанның қаржы рыногының институционалдық инвесторы ретінде
Бағалы қағаздар рыногында негізгі инвесторлар 3 топты ... : жеке ... ... ... ... ... және институционалды инвесторлар. Бағалы қағаздарға алғаш инвесторлар жеке тұлғалар болды, ал кейіннен банктер және ... да ... ... орын алды. 1990 жылдың басында қаржы рыноктарында негізгі ... ... ... алды, сонан соң ақпараттық, сауда және байланыста электрондық құралдардың дамуы нәтижесінде жеке инвесторлардың қатысуы кеңейе түсті. АҚШ-та, ... және ... да ... елдерде институционалдық инвесторлардың мекемелері кең тараған [11, 117-128 б.].
1990 жыл аяғында дамыған елдердің институционалдық инвесторларының жиынтық активтері әлемдік ЖІӨ-нің ... 130% ... ... ... ... активтер құрылымында (бірдей үлесте) сақтандыру компанияларының, жинақтаушы зейнетақы қорларының және инвестициялық қорлардың (1998ж. 90% жиынтығында) ... орын ... ... ... ... ... ... резиденттердің жинақтары дамыған елдердің жинақтарынан орташа сомасында басым түседі
Институционалдық инвесторлардың әлемдік активтерінің көлемінде АҚШ-тың үлесі 56% (18,4 ... ... ЖЗҚ ... ... 70% (7,2 ... ИҚ 55% (5,0 ... СК 37% (3,7 трлн. доллар). Дамыған елдер институционалдық инвесторлар құрылымы ... ... АҚШ, ... ... ... ... және ... жинақтардың негізгі формасы - ЖЗҚ болып табылады, ал ... ... ... және ... ... көп ... ... компанияларына орналастырылған, Италия және Францияда ИҚ-ға көп ... ... ... ... субъектісі ретінде "ұжымдық инвестициялау" ұғымымен тығыз бпайланысты. Бұл белгілі бір құрылымға шағын инвесторлардың мақсатты бағытталған салымдары, ... ... ... алу ... ... ... ... басқаруымен бірыңғай пулға шоғырландырылады.
Ұжымдық инвестициялау түрі мынадай белгілермен түсіндіріледі:
* ҰБ-ге орналастыру жолымен немесе келісім шарт жасау арқылы қаражаттарды ... ... ... да ... ... қаражаттардың инвестициялаудың негізгі қызметі ретінде жүзеге асуы;
- дивиденд нысанындағы ... ... ... осы ... жасалған мәміледен түскен табыстың және пайыздың негізгі бөлігін ... ... ... ... ... ... ... пайыз немесе басқа да төлемдер төлеу жолымен табыстарды бөлу.
Институционалдық инвесторлар түсінігін негізінен ... көп ... Кең ... ... ... бұл кез ... ... делдалдар болып табылады .Бірақ, қазіргі кезде бұл ұғымға ... ... ... ... ... қорлар, сақтандыру компаниялары (СК), инвестициялар сияқты терминдерді қосып, институционалдық ... ... тар ... ... ... күнде институционалдық инвесторлар ішінде серпінді дамып келе жатқаны ЖЗҚ мен өзара ... ... ... жылы ең ... ЖЗҚ-ң АҚШ-та "General motors" компаниясы құрды. 70-жылдарға дейін АҚШ ЖЗҚ-лары американдық облигациялар мен акцияларды сатып ала отырып ... ... ... ... ... бері бұл ... ... бизнеске көптеген жаңалықтар енгізген дамушы күшке айналды. ... ... ... бірі ... ... ЖЗҚ мен ... инвестициялау институтын кіріктіретін институционалдық инвесторлардың өсуі болды. Бұл қаржылық ... ... 1998 жылы ... 28 ... ... құрады [36, 100 б.]. Институционалдық инвесторлардың инвестицияларының 90% БҚ-ға салынғанын, ал акциялар мен қарыздық құралдар рыногының әлемдік ... 60 трлн долл ... ... онда ... ... ... ... 40%-дан астамы осы институционалдық инвесторларға тиесілі деген қорытынды жасауға болады. Дүниежүзінде институционалдық инвесторлар ғана портфельдік капитал салымдарының ... ... ... ... ... ... бар ... олар қоғамда әлеуметтік-экономикалық, ал кей жағдайларда саяси рөлге ие. 1.2 ... ... ... ... ... ... ішкі инвестициялық ресурстардың маңызды құрамдас бөлігі бола тұра, өз елдерінің экономикалық дамуында инвестициялық мәні өте зор ... ... ... ... әр ... ... құралдар мен инвестициялық жобаларға ұзақ мерзімге инвестициялану мақсатында орналасатындықтан сақтандыру компанияларының ... бос ақша ... ... ... ... ... капиталы ағынына трансформацияланып, капитал рыногында спекулятивтік ойынға жиі ... ... ... рыногының дамуына бірінші орында сақтандыру резервтері әсер етеді. Олардың әсер етуі ... ... ... ... ... баға тұрақтылығына, жаңа шаруашылық жүргізуші субъектілердің құрылуына, компания капиталының көлемінің өсуі есебінен қаржыландыруға талаптар құруға және бағалы ... жаңа ... ... өз септігін тигізді.
Капитал рыногы дамыған елдердегі сақтандыру компанияларының активтерін инвестициялаудың негізгі қағидаларын келесі параметрлер бойынша ... ...
* ... ... ... ... қызметін, оны сақтау және терең бақылаумен қамтамасыз ету активтерін басқару қызметінен айыра білу;
* сақтандыру компанияларының активтерін басқару және ... ... ... ... ... ашу және ақпараттық айқындылықты қамтамасыз ету;
* инвестициялау қызметін мемлекет тарапынан қатал бақылауға алу және мемлекеттік органдар алдында есеп берудің қатаң ... ... ... ... ... ... институциалдық инвесторлар болып табылады. Олар қаржылық инструменттерге қомақты сомалар салған. Қазақстандағы сақтандыру компаниялары жөнінде бұлай айта ... 2000 жылы ... ... 42 ... 2006 жылы 38 ... ... ... компанияларының активтері абсолютті шамамен де, салыстырмалы шамаменде ҚР қаржы қорында және экономикада елеулі рөл ... ... ... ... 2000 жылы 8,3 млрд ... 2006 жылы 135,5 млрд ... ... көтерілді (өсім 1532,5%). ЖІӨ қатысты сақтандыру компанияларының активтері онша өсе қойған жоқ, 0,3%-дан 1,4%-ға дейін ғана өсті. ... ... ... ... 2000 жылы 4,6 млрд ... 2006 жылы 80,2 млрд ... өсті (өсім 1643,5%), көрсеткіш ЖІӨ-ге қатысты 0,2%-дан 0,8%-ға көбейді.
Кесте 1 - 2009 ... ... ... ... ... ... ...
(мың теңге)
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының атауы
Активтер
Таза сақтандыру резервтері
Меншік капитал
Жарғылық капитал
АҚ "СК "Евразия"
24 676 462,0
9 312 ... 487 ... ... "СК ... 231 ... 077 ... 889 519,0
206 000,0
АҚ "БТА Страхование"
12 783 187,0
6 526 007,0
5 863 219,0
1 364 000,0
АҚ"Государственная
страховая корпорация"
8 454 230,0
81 ... 249 ... 700 ... "СК ... 041 975,0
4 510 614,0
1 859 699,0
1 360 000,0
АҚ "КИС "Казахинстрах"
7 914 378,0
2 889 600,0
2 928 071,0
540 010,0
АҚ "СК "Виктория"
7 637 ... 305 ... 289 ... ... АҚ "СК ... 893 ... 186 853,0
4 340 344,0
1 500 000,0
АҚ "СК "Казкоммерц-Полис"
6 482 ... 703 ... 092 ... ... ... ... 113 453,0
2 045 604,0
1 606 114,0
949 635,0
БАРЛЫҒЫ
135 489 702,0
45 603 785,0
80 200 701,0
28 449 043,0
www.afn.kz []
Егер де, біз ... ... ... ... алсақ, активтер мөлшері бойынша 1-3 орындарда Евразия СК АҚ, АМСГ СК АҚ, БТА Сақтандыру АҚ, ал сақтандыру резервтерінің мөлшері бойынша 1-3 ... ... СК АҚ, БТА ... АҚ, ... СК ... 2 - 2009 ... ... ондықтағы сақтандыру компанияларының қаржы-экономикалық көрсеткіштері
(мың теңге)
Сақтандыру (қайта ... ... ... ... сыйақысы
Сақтандыру сыйақысының таза сомасы
Сақтандыру төлемдерін қамтамасыз ету бойынша шығындар
Сақтандыру төлемдерін қамтамасыз ету бойынша таза ... "СК ... 752 ... 022 ... 780 ... 590 ... 590 ... "СК "АМСГ"
6 533 498,0
13 147 027,0
8 547 333,0
1 988 642,0
1 729 ... "БТА ... 980 ... 442 ... 143 ... ... ... корпорация"
214 550,0
211 568,0
132 465,0
4 262,0
3 895,0
АҚ "СК "Альянс-Полис"
479 147,0
8 979 900,0
5 377 590,0
1 490 247,0
1 299 374,0
АҚ "КИС ... ... 519 ... 916 ... 295 ... ... "СК "Виктория"
5 700 724,0
7 209 919,0
7 208 215,0
95 471,0
93 309,0
БК АҚ "СК ... 798 ... 396 ... 660 ... ... ... "СК "Казкоммерц-Полис"
1 058 608,0
6 147 572,0
3 221 461,0
984 052,0
762 015,0
АҚ ... ... ... 776 ... 914 185,0
886 215,0
858 984,0
БАРЛЫҒЫ
31 074 441,0
126 430 536,0
80 733 403,0
14 661 ... 943 ... ... ... ... 1-3 ... Евразия СК АҚ, АМСГ СК АҚ, Казахинстрах КИС АҚ келеді.
Сақтандыру компанияларының жиынтық инвестициялық портфелінің құрамында 2009 жылы ... ... ... 44,6% ... бұл бағалы қағаздар 51,5 млрд. теңге құрайды. 2008 жылы бұл көрсеткіш 92,1% болды. Бұл сомаға мемлекеттік бағалы қағаздар ... ... мен ҚР ҰБ) ... ... қағаздарға инвестицияның мұндай қомақты сомасының салынуын сақтандыру компанияларының клиенттер алдындағы міндеттемелерін, сақтандыру жағдайларын өтеу үшін ... ... ... жыл мен 2009 жыл ... СК ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздар арқылы жүзеге асырылады. ҰБҚ-ға инвестициялар портфельдік инвестициялардың аз ғана бөлігін құрайды. Жоғарыда айтылғаннан мынадай қорытындыға ... ... ... елімізде әзірге сақтандыру рыногы инвестициялық климаттың дамуының қозғаушы күші болып табылмайды. Алайда соңғы жылдардағы Қазақстандағы сақтандыру ... ... әрі ... ... ... ... ... қор рыногының жұмылдырылуы (шоғырлануы) жайында сөз қозғауға болады.
Рыноктың өсуіне ... ... ... алып ... ... да кіреді. Жұмыс берушінің жауапкершілігін міндетті түрде сақтандыру үшін ... ... ... ... ... компаниялар үшін сақтандыру сыйақысы ретінде қаралады. Сонымен қатар ішкі ... ... ... ... ... ... бұл жағдайды жергілікті компания өз тәуекелдерін жергілікті компанияда қайта сақтандырады. Бұл жағдайда қайта сақтанушы төлейтін сыйақы қайта сақтандырушының сақтандыру ... ... ... ... бұл ... біз ҚҚА ... ... өсуі жөнінде қайта сақтандыру сыйақысының бүкіл көлем мөлшері, жиынтық есебінде екі есе әсер ... ... бұл ... ... жағы ... ... ... ұлғаюында. Бұлардың кейбірі ең бастапқы кезеңде сақтандыру компаниясын таңдаудың негізгі өлшемі ретінде ең жоғарғы ... ... мен ең ... ... ... Кейінірек сақтандыру агенттері басқа да маңызды аспектілердің барлығына көз жеткізеді, келешекте клиенттік база өсе ме, жоқ па, осы жағдай ... ... ... ... ... ... олар өз ... сапалырақ өнім ұсынуға тырысады. Агенттіктердің сақтандыру компанияларына деген талаптары өсуде. Сонымен қатар, рынокта жаңа отандық сақтандыру брокерлерінің пайда болуы да ... ... ... ... ... брокерлер саны өспей жатыр. Бұл заңды тұлғалар ретінде сақтандыру қызметтерін тұтынушылардың бәсеке үшін ... тең ... ... ... ... компанияларымен жұмыс істеуге дайын еместігін көрсетеді. Бұл - бүгінгі бизнес философиясының өте күрделі мәселесі және мұны ... ... ... ... ... иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті түрде сақтандыру көлемі ... ... ... кетті. Сақтандыру төлемдерін жүзеге асыратын қызметтің сапасы нашар. Біріншіден, ол мемлекеттік органдар қарайтын жол ... ... ... ... ... жақ ... төлейді, оның материалдары сотқа беріледі, бұл жерде уақыт жоғалтады және көптеген шығындар ... Жол ... ... көп ... ... ... ... мәселені шешуге тырысады. Әрине, мұндай сақтандыруда жалпы сақтандыруға ... ... ... ... ... ... сақтандыру қызметін сатып алу тәжірибесі бізде бәсекелестіктің дамуына жағдай туғызбайды. Бұл компаниялардың ... өте ... ... тек ішкі ... ... ... ... алатын тәуекелді территориялық және уақытша белгілері бойынша әртараптандыру керек. Халықаралық рынокта ерікті сақтандыру бойынша тәуекелдікті қайта сақтандыру үшін (S&P, ... ... ... ... ... ... ... тәуекелдік туралы нақты және толық ақпарат керек (сақтандыру объектісін инженерлік тексеруден өткізген жағдайды көрсететін сюрвейерлік есеп ... ... мен ... ... талдауы, тәуекелдік картасы т.б.). Тендерлік документтерде бұл ақпарат толыққанды берілмейді. Сондықтан мұндай тендерде әдетте жеңімпаз алдын-ала белгілі. Бұл ... ... ... ... инсайдерлік тәсілмен жинаған компания болып табылады.
Сақтандыру компаниясындағы портфельдік менеджмент жөнінде басылым талдауы қазақстандық экономикалық ... бұл ... ... ... ... ... ... көрсетті. Бұл мәселе жөнінде алты автордың жұмысын айтып кетуге болады.
Мысалы, С. Абуованың жұмысы сақтандыру компаниясындағы ... ... ... ал Л. ... ... ... ... қызметіндегі қаржылық аспектілерге болжам жасауға тырысқан. Сақтандыру компаниясында инвестициялық портфельді қаржылық құралдар құрылымы мен оларды ... ... Э. ... мен Б. ... ... ... Е. ... Қазақстанда зейнетақыны сақтандыру облысында шетел тәжірибесін қолдану мүмкіндіктері мен жолдарын қарастырған. Ал, ... өз ... ... ... ... ... шетел тәжірибесін қолдану жайлы айтқан.
Аталған әдебиеттерге талдау жасау басылымның мүлдем жоқ екенін ... ... ... ... ... ... ... қағаздарының табыстылығы мен құнын бағалау моделдеріне қатысты, сақтандыру компанияларының инвестициялық портфелінің мониторингтік ... ... ... компанияларының инвестициялық портфелінің типтеріне және инвестициялық стратегияға қатысты басылымдардың жоқтығына көз жеткізді.
1989 жылы Еуропа, Жапония, ... ... ... салынған қаражаттардың жалпы сомасының 4000 млрд АҚШ долл басқарды, бұл қаражаттардың 80%-дан астамы өмірді сақтандыру жөнінде ... ... ... ... Жеке және ... ... жалпы салым көлемінің 50% құрайды., облигациялар 21%, ипотекалық заемдар 15% құрайды. Сонымен қатар СК-ның инвестициялық потенциалы ... ... ... [34, 61-63 б.]. ... ... сақтандыру компаниялары өндіретін қаражаттарды орналастыру уақыт және кеңістікте олардың өз міндеттемелерімен тұспа-тұс, дәл келуі керек, ал бұл деген сөз, ... ... ... пен ... ... және ... арқылы қорғау талаптарына бағынуы керек, олар алынған міндеттемелердің әрекет уақытымен салыстырылатын ... ... ... ... ... нормаларын әзірлеудің мақсаты инвестицияларды ұлттық экономика шеңберінде шектеу болып табылады. Оның екі себебі бар. Біріншісі, айырбас бағамына байланысты тәуекелді жоюдың ... ... ... ... ережесі белгілі бір валютамен алынған міндеттемелердің сол валюта өндірген орналастырулармен жабылуын талап етеді. ... ... ... ие: ұзақ ... салымдар ұлттық экономиканың күрделі салымдарға деген қажетсінуін қанағаттандыруға әкеліп соғады. Сондықтан да ... ... ... көбіне-көп шектеулі болып келеді.
Үшіншіден, резервтерді орналастыру мөлшерлеудің тағы бір ... ... ... ... ... ... ... көрсету болып табылады, бұл салалар белгілі бір мерзімде және белгілі бір ... ... өте ... ... орай, Қазақстанда мұндай мүмкіндіктер мүлдем жоқ. Қаражаттарды орналастыру мөлшері уақыт өте келе жұмсарады. Ұлттық ... ... ... ... көретін саясат экономиканың дамуының белгілі бір кезеңдеріне сай болады. Ерте ме кеш пе, ... ... ... ... ... Қаржылық тәуекел бірте-бірте орналастырылған қаражатты сақтандыру арқылы қорғауды қамтамасыз ететін ... ... ... олар ... кез ... ... мен ... керексіз етеді.
Қазіргі күнде Қазақстанда сақтандыру рыногы сенімді түрде өсуде, алайда көлемі жағынан ол банктік сектордан артта ... ... ... ... ... ірі инвесторлар ғана емес, сонымен бірге экономикалық индикатор болып ... Л. ... ... ... көрсеткендей, сақтандыру компанияларының үлесіне әлемдік инвестициялардың шамамен 30% тиеді, ... ... 70% ... ... ... ... Сөйтіп, экономикалық тұрақсыздық жағдайында сақтандыру ұйымдары қаржылық қатынас объектісі ретінде әлеуметтік-экономикалық жағдай тұрақтылығына айтарлықтай әсер ете ... ... ... бірі ... ... ... ... Қазақстанның рыногында қалыптасқан жағдай сақтандыру компанияларының қызметінің қаржылық аспектілерін ұйымдастыру мақсаты оған басымдық дәрежесін береді. Бұған қоса, қазіргі ... ... ... ғылымдағы және сақтандыру ісінің отандық тәжірибедегі ең өткір мәселелердің бірі сақтандыру компанияларының ... ... ... және оның қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету болып отыр.
Осыған байланысты Э.Рузиеваның ... еске алу ... яғни ... ... байланысты, сақтандыру және зейнетақы активтерін табыстылық тәуекел және өтімділік деңгейін ескере отырып қана емес, салымдарды қабылдау көздеріне ... да ... ... бұл ... ... ... мамандануына байланысты ұзақ мерзімді қаржылық құралдарға орналастырылады
Қазақстандағы сақтандыру рыногындағы жеткіліксіз капиталдандыруы бар отандық ... ... ... ... әдістемелерінің бірі - сақтандыру пулдарын құру болып табылады. Сақтандыру пулдары ... және ... емес ... ... ... ... ... сақтандыруды жүзеге асырғанда өзінің белсенді қатысуымен тәуекелдерді бағалауда ... ... және ... ... алады. Тәуекелдердің шоғырлануынан бас тарту үшін, сақтандыру пулдарын құруда өз мойнына алатын жауапкершілік көлемінің оңтайлығы есептелінеді және тек қана ... ... ... ... ... ... компанияларына қайта сақтандыруға беріледі [22, 54-55 б.].
+ Сақтандыру компанияларының ... ... ... ... ... ұйымдары енгізілгенінен кейінгі 1998-2008 жылдары аралығында институционалды инвесторлардың сақтандыру қорлары тобы қаржы нарығында маңызды рөл атқарады. Сақтандыру қорлары тек корпоративтік ... ... ... ... ... ғана ... қана ... сонымен бірге елдің әл-ауқатының өсуіне ықпал етеді. ... даму ... ... ... табысты өсіріп келе жатқан жəне Қазақстан Республикасы экономикасының дамуы үшін ішкі инвестициялар көзінің бірі болып табылатын сақ 10 жылы ...
13 ... ... ... ... ... инвестициялық басқаруға лицензиясы болды, оның ішінде 8 қор активтерін дербес басқару лицензиясына ие. ... ... 11 ... ... банк кастодиандық қызметті жүзеге асырады. Сонымен бірге, 6 екінші деңгейдегі банк қорларға кастодиандық қызмет көрсетті: АҚ ... ... АҚ, АҚ, АҚ ... ... - АҚ, АҚ жəне АҚ. ... ... сақтандыру жарналары бойынша сақтанушылардың жеке сақтандыру шоттарының саны 2008 жылғы 1 сəуірдегі ... ... ... ... ... 1 264,0 млрд теңге жалпы сомасымен 9 297 502 болды. Ағымдағы жылдың қаңтар-наурыз айларында міндетті сақтандыру жарналарын ... ... ... саны 73 790 ... 0,80% ... оның ішінде наурызда - 26 167 (0,28%) болды.
2008 жылғы 1 ... ... ... ... сақтандыру бойынша сақтанушылар шоттарының ең көп саны 4 қорында болды
Ерікті сақтандыру ... ... ... саны ... ... 271-ге (0,66%) ... 2010 ... 1 сəуірде жинақталған зейнетақы қаражатының жалпы сомасы 836,6 млн теңгемен 41 175 болды. Ерікті сақтандыру бойынша сақтанушылар шоттары ... ... ... сақтандыру бойынша сақтанушылар шоттарының ағымдағы жылғы бірінші тоқсанда 99-ға (2,57%) өсіп, 2010 жылғы 1сəуірде жинақталған сақтандыру қаражатының жалпы сомасы 56,1 млн ... 3 947 ... ... 1 ... ... жинақталған қаражаттары
1 269,3 млрд теңге немесе ағымдағы жылдың 1 қаңтарынан бастап салыстырғанда 61,2 млрд теңгеге немесе 5,07%-ке ұлғайды, оның ... ... - 19,5 млрд ... (1,56%) тең ... [61].
Кесте 3 - ... ... ... ... ... ж. ... өзгеріс, %-пен
Сомасы
%
Сомасы
%
Барлығы, оның ішінде:
7 170,9
100,0
13 883,7
100,0
93,6%
Міндетті сақтандыру бойынша
1 281,4
17,9
1 852,2
13,3
44,5%
Ерікті жеке сақтандыру бойынша
733,4
10,3
1 600,0
11,5
2,2 есе
Ерікті ... ... ... ... ... ... - ҚР ҚҚА-нің мәліметтері негізінде құрастырылған
Міндетті сақтандырудағы көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру бойынша төлемдер 64,6% (759,5 млн ... ... ... ... ... ... ... өмірі мен денсаулығына келтірген зияны үшін жұмыс берушінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру бойынша төлемдер - 25,8% (303,2 млн ... ... ... ... ... ... 9,5% (111,9 млн ... құрады.
Кесте 4 - Сақтандыру компанияларының инвестициялық ... ... ... ... ... ... ж. салыстырғандағы өзгеріс, %-пен
Сомасы, теңге
%
Сомасы, теңге
%
Екінші деңгейдегі банктердегі салымдар
28 780,00
24,72
71 702,00
42,00
59,76
ҚР МБҚ
17 ... ... ... МЕБҚ
48 537,00
41,70
61 071,00
35,78
-20,52
Шетел эмитенттерінің БҚ
6 421,00
5,52
1 529,00
0,90
- 4 есе
ҚР резидент емес эмитенттерінің МЕБҚ
64,00
0,05
312,00
0,18
79,49
операциясы
14 ... ... ... ... - Статистика Агенттгінің деректері негізінде құрастырылған
Ал ерікті жеке сақтандырудағы ... ... 77,8% (572,8 млн ... ... ... ... түскен, жазатайым жағдайлардан сақтандыру бойынша 9,3 % (68,6 млн теңге) және аннуитеттік сақтандыру бойынша 7,1% (52,4 млн ... ... ... ... мүліктік сақтандырудағы сақтандыру төлемдерінің 84,1% (4 319,5 млн теңге) басқа да қаржылық шығындарды ... ... ... ... ... ... бойынша 8,0% (411,8 млн теңге), мүлікті сақтандыру бойынша 5,8% (295,6 млн теңге) болды.
2009 жылғы 3-ші айында жасалған сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... көп басқа да қаржылық шығындардан сақтандыру сыныбы бойынша сақталып, төлемдердің жиынтық сомасының 58,7%-і болды.Жоғарыдағы кестеден 2009 жылы 3 ай ... ... ... екінші деңгейдегі банктердегі салымдарының 12,3%-ке, ҚР-ның мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарының үлесі 11,2%-ке, шетел мемлекеттерінің бағалы қағаздары 4,6%-ке артқанын, ҚР-ның резидент емес эмитенттерінің мемлекеттік емес ... ... ... ... кемігенін көруге болады. Сурет арқылы салыстырмалы түрде 2009 жыл мен 2010 жылдың ... ... ... ... ... портфелінің құрылымына талдау жасайық:
6 сурет - 01.04.2009 жылғы жағдай бойынша инвестициялық потфельдің құрылымы
Ескерту - ... ... ... ... ... ... жылғы жағдай бойынша сақтандыру компанияларының инвестициялық потфельдің құрылымындағы Қазақстан ... ... ... ... ... 15,35% көрсетіп, 17 874 млн теңгені, компаниялардың коммерциялық банктердегі салымы болса 24,72%, яғни 28 780 млн ... ал ... ... ... ... емес ... ... үлесі 41,70%, 48 537 млн теңгені және шетел эмитеттерінің бағалы қағаздары 5,52%-ке жетіп, сомасы 6 421 млн теңгені құрады [72].
7 ... - ... ... жағдай бойынша инвестициялық портфельдің құрылымы
Ескерту - Статистика Агенттгінің деректері негізінде құрастырылған
01.04.2010 жығы жағдай бойынша сақтандыру компанияларының инвестициялық ... ... ... ҚР-ның мемлекеттік бағалы қағаздарының үлесі 7,92%, сомасы 13 520,0 млн ... ... ... ... салымы 42,0% көрсетіп, 71 702,0 млн теңгеге, ҚР-ның эмитенттерінің ... емес ... ... ... болса 35,78%-ке дейін кеміп, 61 071,0 млн теңгені және шетел эмитенттерінің ... ... ... ... сомасы 1 529,0 млн теңгені құрады.
Кесте 5 - 2010 жылдың 1 ... ... ... ... ... құрылымы
Қаржы құралдары
сомасы, млн теңге
үлесі, %-пен
ҚР МБҚ
13 520,0
7,92
ҚР еурооблигациялары
0
0
Қаржы Министрлігінің БҚ
11 201
6,56
Ұлттық Банктің ноталары
2 319
1,36
Жергілікті атқару органдарының БҚ
0
0
Екінші деңгейдегі ... ... ... ... ... ... инвестициялық қорларының пайлары
0
-
Шетел мемлекеттерінің БҚ
1 529,0
0,90
ҚР эмитенттерінің ... оның ...
61 ... ... ... ... 119
34,05
Шетел эмитенттерінің МЕБҚ, оның ішінде:
312
0,18
- акциялар
0
-
- облигациялар
312
0,18
операциясы
22 578
13,22
Жиынтығы:
170 712
100,0
Ескерту - Статистика Агенттгінің деректері негізінде ... ... ... ... ... портфелін 01.04.2009 жылғы портфелмен салыстырғанда бірқатар өзгерістерді байқадық. Алдымен мемлекеттік бағалы қағаздарға көз ... ... ... 32,21% ... Мұндай тенденцияны мемлекеттік емес бағалы қағаздардан көруімізге болады. Ол 20,52% ... ... ... Ал ... салымдар, керісінше, өткен кезеңмен салыстырғанда портфельдік үлесі 17,28%-ке өсіп, 71 702 млн теңгені құрады. Қарастырып жатқан кезеңде портфельдегі 2008 жылы ... ... ... емес ... ... ... ... байқауымызға болады. Олардың портфельде алатын үлесі 0,05%-тен 0,18%-ке көбейген.
2010 жылғы 1 сәуірде сақтандыру компанияларының жиынтық инвестициялық портфельдің көлемі 170 712 млн ... ... ... ... жиынтық инвестициялық портфельдегі Қазақстан Республикасының эмитенттерінің корпоративті бағалы қағаздар үлесі 35,78%-ке жетіп, 61 071 млн теңге болды, сол ... ... ... ... ... ... үлесі 7,92%-ті көрсетіп, 13 520 млн теңгені құрады, екінші деңгейдегі банктердегі салымдар үлесі - ... ... ... 71 702 млн ... ... ... нарығының функционалды мүмкіндіктерін дамыған елдермен ғана емес, дамушы елдермен де салыстыруға болмайды. ... ... ... ... ... ... 6-10%, ... - 3%-тен жоғары, ал Қазақстанда - 1%-ке жетпей тұр [73].
Кесте 6 - 2010 ... 1 ... ... ... ... ж.
ЖІӨ млрд теңгемен
9 738,8
15 249,4
Сақтандыру сыйақыларының ЖІӨ-ге қатысы, %-пен
0,34
0,28
Сақтандыру сыйақақыларының жан ... ... ... ...
2 ... 820
Ескерту - ҚР ҚҚА-нің мәліметтері негізінде құрастырылған
Сәйкесінше, дамыған елдерде ... ... жан ... шаққанда 2000-4000 АҚШ долларын құраса, біздің елімізде 100 АҚШ долларына да жетпейді.
Көріп ... СК ... өссе де, ... әліде шектеулі болып табылады. Сондықтан, ұлттық СК-ның үлкен ... ... ... ... ... ... институционалды инвесторлардың ірі өкілі бола алмай отыр, себебі олардың жиынтық активін банктік жүйемен де, жинақтаушы зейнетақы ... де ... ... ... ... ... шектеулі болып келеді. Олардың мүмкіндіктері қарқынды дамып келе жатқан экономика мен қаржы нарығына сай ... Ол үшін СК ... ... ... ... және даму болашағы үлкен нарығын дамыту керек.
Өмірді сақтандыру компанияларының санының ... ... ... және олар ... қызмет түрлерінің аздығы Қазақстанда өмірді СК-ның дамымауының субъективті факторлары болып табылады. Сонымен қатар, өмірді сақтандырудың шетелдегі әйгілі ... түрі ... елде жоқ ... болады. Бұл сақтандыру түрі банктік депозиттерге бәсекелес болатын құрал болуы мүмкін.
Бірақ, қазіргі кездегі арта ... жою үшін ... ... ... ... ... өсу динамикасында, сақтандыру нарығының қарқынды өсу кезінде ғана біз бұл жағдайды тек 3-4 жылдан кейін шеше аламыз. ... ... ... ... ... ... ... және шаруашылық субъектлерінің қаржылық, әлеуметтік және өзге де тәуекелдерден қорғанудың тиімді механизмі болуына сенеміз.
2.3 Сақтандыру резервтерін инвестициялаудағы қаржылық ... ... - ... сақтандыру компаниясының қызметінде пайда болған тәуекелді болдырмау немесе ... ... ... ... ... ... , ... талдамалы іс-шаралар жиынтығы болып табылады. Сақтандыру компанияларының қызметтері көп жағдайда тәуекелмен байланысты және оған ... ... ... ... ... ... ... мәжбүр болады. Сондықтан, сақтандыру компаниялары үшін ең маңыздысы тәуекел-менеджменттің өз ... ... құру ... ... ... ... проблемасы мен оларды басқару сақтандыру компаниясының инвестициялық портфель құрамында негізгі орындардың бірін алады. Өтпелі ... ... ... ... ... тәуекел жоғары болып келеді. Қазіргі таңда Қазақстанда жекелеген эмитенттерге деген ... ... пен ... ... ... ... ... айналды, практикада бұл проблемалар бәріне де қатысты ... ... ... ... біздің ойымызша, тәуекелдер проблемасы әлі де аяғына дейін түбегейлі зерттелмеген, сақтандыру компаниясының іс-әрекетіне, қызметіне ... ... ... Сондықтан да, әр түрлі тәуекелдерден сақтану әдістері инвестициялық практикада әлі де жеткіліксіз қолдануда.
Сақтандыру компанияларының өз резервтерін инвестициялауда кездесетін ... ... ... ... қатынастарда отандық зерттеушілердің еңбектеріндегі портфельдік инвестициалаудағы "тәуекел" категориясына ... ... ... ... ... ... М. Кенжегузиннің пікірінше, тәуекелдің 3 анық ерекшелікті тұрпатын бөліп көрсетуге болады [33, 13-15 б.] :
* жеке-дара тәуекел, портфельдегі басқа ... ... ... бағалы қағаздар бойынша тәуекел;
* корпорациялық тәуекел, портфельді бағалы қағаздармен байланысты бағалы қағаздар бойынша тәуекел;
* рыноктық тәуекел, әртараптандыру контекстінде ... ... ... ... ... позиция тәуекелі, инвестицияляқ шешім қабылдау тәуекелі) кезекті бағалаудың ... ... ... В. ... ... ... оның негізгілері [34, 77-96 б.]:
* Қор рыногындағы инвестициялық тәуекелді бағалаудың базисі ретінде, әлуетті мүмкін болатын шығынның көлемін көрсететін, ... ... ... кез ... ... ... байланыссыз баға белгілеудің ең жоғары құбылмалылығын айтамыз;
* Баға белгілеудің құбылмалылығы тең дәрежеде инвестицияның табыстылығы мен шығындылығын айқындайды, осының ... ... мен ... ... ... ... Инвестициялық тәуекелді бағалау кезінде басымды мәнді белгіленген рынок пен құралдардың тәуекел дәрежесі емес, нақты позиция мен ... ... ... ... дәрежесі алады.
ҚҚА-нің өкілі Е. Бахмутованың ойынша, сақтандыру ұйымдарында тәуекелдерді басқару жүйелерін ендіру перспективті мақсат болып табылады және сақтандыру және ... ... ... ... ... қадағалау бойынша европалық директиваларымен және Халықаралық Сақтық Қадағалау Ассоциациясының сақтық қадағалауының негізгі қағидалары және стандарттарымен біртіндеп сәйкестендіру шеңберінде жүзеге ... ... ... Г. ... ... күні жеткілікті дәрежеде резерв жасамау - сақтандыру компаниясы сақтандыру резервтерінің ... ... ... және ... ... ... ... жинақтамау проблемасы бар екендігі туралы қорытындыға көңіл бөлу ... ... ... ... ... ... резервтердің жетіспеу ықтималдылығына және мүмкін болатын қаржылық қиындықтарға тап боласың [29, 16-17 б.].
Оның ... ... ... ... ... - ... ... базасы жоқтың қасы. Екінші деңгейлі банктер үшін дайындалған нұсқаулықты біз қолдана алмаймыз - ... ... мен ... ... ... ... бар. ... компания тәуекелдің бағалау әдістемесін өздігінше дайындайды.
Г. Қасымқанованың айтуынша, жасалған сақтандыру келісім шарттары бойынша алынған мәліметтерді ... үшін ... ... ... көлемде қалыптастырылған сақтандыру резервтері болуы керек. Сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... болған жағдайда компания осы келісім шарттар бойынша мүмкін болатын тәуекелдерді жабатын қосымша резервтер қалыптастыруы керек. Ал осы ... ... - ... ... ... мүмкіндігінше нақтырақ бағалау. Қазақстандық сақтандыру рыногында тәуекел - менеджментті бағалаудың әдістемелік базасы енді ... келе ... ... сақтандыру резервтерін ұлғайтуға көп көңіл бөледі. Қазіргі кездегі норматив тәуекелдің нақты бағалауының емес, сыйақы мөлшерімен есептеледі, ... ... ... ... ... ... рыноктарда әдеттегі тәжірибе қаржыларды ең жоғары деңгейде резервте сақтау кезіндегі сақтандыру резервтерін қалыптастырудағы консервативті жол болып табылады.
Әдебиеттерге шолу көрсетіп ... ... ... инвестициялаудығы кез-келген операцияда тәуекел болады, өйткені тәуекелсіз кәсіпкерлік жоқ. Инвестициялық операцияларды басқару - ... ... ... ... ... ... басқару.
Өзіне алған тәуекел мен сақтандыру компанияларының инвестициялық операцияларының ойдағы табыстылығы арасында байланыс бар: жоғары табыстылыққа - ... ... Тағы бір ... ... ... - ... ең жоғары кепілдендірілген табысқа қарағанда ойдағы табыс неғұрлым жоғары болса, оны алу соғұрлым төмен болады.
Инвестициялық портфельді басқару процесінде сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... қабылдайды. Бірақ, тек тәуекелдердің пайда болу табиғатын білетін, оларды басқара және азайта ... ... ... ғана ... ... ... сақтай және ұлғайта алады.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, тәуекел ұғымы қор рыногы ұғымымен тікелей байланысты. Кез келген ... ... өз ... сала ... ... ... ... болатын тәуекелге ұшырайды .Бұл шығындары қаншалықты болжамды болғанын, сақтандыру компаниясының қаржылық жағдайына олардың әсері қаншалықты ... ... ... ... ішкі ... анықталады. Өкінішке орай, Қазақстанның көптеген сақтандыру компаниялары үшін өз тұжырымдамасын құру мен тәуекелді басқару саясаты ... ... ... ... ... отыр. Негізгі факторлар арқылы мыналарды бөліп көрсетуге болады:
* өз күшімен тәуекелдерді басқару тұжырымдамасын құру және енгізу көптеген ... ... және ... ... ...
* ... басқарудағы консалтингтік рыноктың жоқтығы, соған байланысты көптеген инвесторлардың сыртқы консультанттармен жұмыс істеуіне кедергі бар.
Сақтандыру компанияларына байланысты тәуекелдерді басқарудағы ... мәні ... мен ... оңтайлы байланыстылығынан тұрады. Бұл басқарудың негізі активтер мен пассивтерге сай инвестициялар тәуекелін басқару болса да, ... ... де ... ... - ... ... пайдалылығы мен табыстылығы. Тәуекел мен табыстылық арасындағы бәсекелестік, олардың арасындағы оңтайлы арақатынасқа көңіл бөлуді міндеттейді. Бұл жағдайдың анықтылығы ... ... ... ... ұштасады. Осыған байланысты мынадай сұрақтар туындайды:
Пайда табу және тәуекел тығыз байланысты және ... ... Қор ... ... ... тәуекел әрқашан болған және болады. Сақтандыру компаниялары кез-келген қаржылық құралмен бірге жүретін тәуекелді автоматты түрде қабылдайды. Қор рыногындағы тәуекелге көптеген ... мен ... бар. ... компаниялары сақтандыру резервтерін инвестициялағанда әртүрлі тәуекел түрлерімен кездеседі .
Кесте 7- Сақтандыру ... ... ... ... ... ... бағасы сақтандыру компаниялары оны сатуға мәжбүр болғанда төмендейді.
Төлем қабілеттілігінің болмауы тәуекелі (несиелік тәуекел)
Активтер бағасы сақтандыру компаниялары оны ... ... ... ... ... өсуі ... ... әкеледі
Айырбас бағамы тәуекелі
Айырбас бағамының өзгерісі нәтижесінде шетел валютасымен ірілендірілген активтердің құнының төмендеуі пайда болады.
Қайта инвестициялау тәуекелі
Алынған инвестициялық табыс құны ... ... ... ерте ... алу ... өзінің мерзімінен ерте міндеттерін орындау құқығын пайдаланады.
Өтімділік тәуекелі
Активтерді бағаға сата алмау.
Ескерту: Фабоцци Ф. ... ... ... аударылған- М.: ИНФРА-М,2000,137-б.
Бағалық тәуекел сақтандыру компаниясы инвестициялық портфельдегі бағалы қағаздарды сатуды ... ... ... ... Егер сақтандыру компаниясының қолында инвестициялық портфелі болса, біраз ... ... оның ... ... ... бағасы төмендеуі мүмкін. Оның себебі - инвестициялық портфельдегі активтердің болашақтағы бағалары ... ... ... ... ... ... әрқашан ұшырап отырады. Ол баға өзгеру тәуекелі ... ... ... деп ... жай акциялар қор рыногында бағалық тәуекелдің тәуелді болатын факторы - рыноктық бағаның . ... үшін ... ... ... ... өзгерісі болып табылады. Оның өсуімен облигацияның бағасы төмендейді және керісінше оның бағасы өседі.
Көптеген белгіленген эмитенттердің бағалы қағаздарының құбылмалы ... ... бұл өз ... ... инвестициялық портфельді басқару үшін баға тәуекелдігінің болу мүмкіндігін жоғарылатады.
Төлем ... ... ... немесе міндеттерді орындамау тәуекелі (немесе несиелік тәуекел). Қазақстанның қаржы рыногында ең көп ... ... ... ... ... оған ... АҚ, АҚ, АҚ-ы. Ол - облигация эмитентінің уақытында пайызды немесе ... ... ... ... ... ... ... тәуекелі. Оны көбінесе Moody`s Investor Service, Standard & Poor`s, Duff & Phelps Credit Rating, Fitch Investor Serviceсияқты коммерциялық рейтингтік компаниялар ... ... ... өлшейді.
Басқа жағынан, егер құнды қағаздар листингісіне қосылса, төлемеу тәуекелі болмайды деген тұжырым дұрыс емес. АҚШ-ң ірі ... ... ... ... Enron) ... және кейінгі бақылау төлей алмау тәуекелінен қорғамайтынын көрсетті.
Сақтандыру резервтерін инвестициялау бойынша несиелік тәуекелдердің көбеюіне әсер ететін негізгі факторларды ... ... ... ... алу ... - ол ... табыстылық, яғни инфляцияны негізге алмағандағы табыстылықтың теріс ... ... ... ... долларымен индекстелген бағалы қағаздарды сатып ала отырып, сақтандыру компанияларының қазақстандық инвесторлары бұл ... ... ... ... ... ... ... болатынын білмейді. Олар төлем жүргізген кезде айырбас бағамына тәуелді ... ... ... ... ... тәуекелі немесе валюталық тәуекел деп атаймыз. Егер иена ... ... ... ... ... болса, инвестор қосымша табыс алған болар еді.
* Инвестициялық портфельдің табысына айырбас бағамының тәуелді болуының классикалық мысалы Қазақстанның валюта ... ... ... ... ... ...
Теңгелік құралдардың тапшылығы жағдайында бәрінен де активтердің көп бөлігі АҚШ долларында ... ... ... құнсыздануы енгізгенде индекстелген сақтандыру компаниялары үлкен зардап шекті.
Валюталық бағалы қағаздардың сақтандыру компанияларының инвестициялық портфельдерінің сапасына теріс әсеріне ... ... ... олар ... ... ... ... инвестициялық портфельдерінде айтарлықтай үлесін құрамайды. Соңғы жылдарға созылған теңгенің негізгі шетел ... ... ... (ең алдымен АҚШ долларына) ұлттық валютаның нығаюына әкелді.
Ал, бұл өз ... ... ... ... ең аз ... ... ... компаниясының біріктірілген инвестициялық портфелінде құралдардың көбеюіне әкелді. 2006 жылдың соңында инвестициялық портфельде валюталық құралдар (негізінен бұл ... ... ... ... бағалы қағаздары) 8% алды, жыл басында олар 9% үлесінде болды. 2006 жыл ішінде ... ... ... ... 573 ... дейін жиынтық өсуі жүргізілді. Аталған өсу шетел эмитенттерінің ... емес ... ... ... ... ... ... облигациялары есебінен байланысты.
Сақтандыру рыногының дамуының қазіргі сатысында облигацияның төмен белгіленген табысы доллардың құнсыздану деңгейін жаппауына қарамастан шетел ... ... ... ... табыстылар сақтандыру компаниясы ұшін тартымды болып отыр. Осы жерде айта кететін ... ... ... ... ... ... 2007 ... 1 қаңтарынан бастап осы тәуекелдердің күшеюі күтілетіндіктен, шетел бағалы қағаздарының көбеюі осы операциялар бойынша валюталық тәуекелдің болуын ... ... ... - ... ... алынған қаржыларды салудағы табыстың төмендеуі тәуекелі. Классикалық мысал ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесі төмендеу) салу үшін сату болып табылады. Облигациялар үшін ... және ... ... ... ... қарама-қайшы. Біріншісі - пайыздық мөлшерлеме өсуі арқылы құралдың құны төмендеу ... ... - ... ... ... қайта инвестициялаудың болашақ төлемдеріне әсер ететін тәуекел. Осы екі қарама-қайшы тәуекелдерге негізделген бағалық тәуекелден қорғану стратегиясы ... деп ... ... ... ... ... ретінде 23 желтоқсан 2003 жылы Қазақстан Республикасының Қаржы министірлігінің бірінші эмиссиялы МЕАКАМ-120 мемлекеттік ... ... ... алдын-ала өтеуі туралы ақпарат беруін айтуға болады. 2003 жылы ... ... ... ... ... ... ... құны таза бағасындағы атаулы құнынан 112,90% немесе жинақталған қызығушылықты ... ... бір ... үшін 1174,44 ... ... (12 ... сауданың орташа есептелген қорытынды көрсеткіштері көрсетілген). Осыған ... ... ... қатысушыларының облигацияларды алдын-ала атаулы бағасына өтеуі хабарды естігендегі жағдайын түсіну қиын емес. Көптеген сақтандыру компаниялары бұл бағалы ... ... ... портфеліне олардың бағаларының болашақта өсуі сенімімен алды, өйткені қазіргі кезде ҚР ҚМ жоғары купонды ұзын ... ... ... ... - ... ... негізінде оны рынокта тез арада сату. Өтімділіктің бірегейлі ... ... әлі де ... жоқ, ... әр ... ... емес анықтамаларды қолдануға тура келеді. Профессор Тобин өтімділік, өтімділік еместі сатушының ыңғайласпа ұсынысты қымбат және ұзақ уақыт бойы ... ... тез ... ... ... ... эмитенттер үшін өтімділік тәуекелі маңызды емес бағалы қағаздар болып тек қана ... ... ... ... бағалы қағаздар саналады. МБҚ және МЕБҚ бойынша төлемдердің барлығы схемасы ... ... ... ... жасасу кезінен оны орындауға дейінгі тәртіп дәл уақытында мәмілені мақұлдау барысында 10-20 ... ... ... ... портфеліндегі қаржылық құралдарының өтімділігін жоғарылату мақсатында, 2007 жылдан ... ... ... ... компаниясының портфеліндегі үлесі 30%-дан кем болмауы тиіс.
Сақтандыру рыногы сақтандыру компанияларының ... ... ... тығыз байланысқан аз салалардың бірі ретінде қалып ... ... ... бастысы 2 немесе 3 жылдан кейін тәуекел дәрежесі әр түрлі портфельдерді сақтандыру компаниясының ішіне орналастыру және олардың инвестициялық мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... табыстылық салымшылар үшін мойындалған таңдау мүмкіндігін бере бастады, жақын арада сақтандыру компаниясы көрсететін ... ... ... валюталық және рыноктық тәуекелдерінің бағасы басылып шығады.
Сақтандыру компаниясы үшін нормативтердің ... ... ... ... ... береді .Осындай рейтингісі бар құралдардың аз мөлшері ... ... ... ... ... рейтингтің мұндай деңгейіне 15-і қаржы секторын көрсететін 21 эмитент қана ие, ал қалғандары негізінен ұлттық компаниялар болып табылады. Сондай-ақ, жақын ... ... қор ... ... түсуді көздеп отырған компаниялар саны 1000-ға жуық.
Сақтандыру компаниясының инвестициялық портфелінің тәуекелін басқарудың ең ... және ең ... жолы ... ... ... бір ... ҚРҚМ-ң МБҚ-на және ақша рыногының басқа да сенімді бағалы қағаздарына инвестициялау керек, ал қалған бөлігін тәуекелді активтерге ... ... ... ... облигациялары) салу. Бұл мысал активтердің әр сыныбының шеңберінен ... ... бір ... қағаздан емес, активтердің сыныптарының кең шеңберінен алынған таңдау. Инвестиция бойынша ... ... көп ... ... таратуды сақтандыру компанияларының инвестициялық портфелін қалыптастырудағы ең маңызды бөлім ретінде қарастырады. Сақтандыру резервтерін инвестициялау кезіндегі ең ... ... ... ... ... ... Сақтандыру резервтерінің қандай бөлігін акцияға құюға болады? Инвестицияның қандай ... ... ... ... ... ... ... ақшалай резервтер алу керек? Тек осы шешімдермен ... әр ... ... компанияларының жалпы табыстылығының 94% айырмасы анықталады.
Әртараптандыру - инвестициялық портфельдің тәуекелін төмендетудің тәсілдерінің бірі, инвестицияларды оған кіретін түрлі активтер ... бөлу ... ... ... ... ... ... жеке актив бойынша тәуекелді төмендету, мысалы хеджерлеу арқылы жүргізіледі [25, 256 ... ... ... жайт, бағалы қағаздар портфелі бұл - бір ... ... ... және жеке ... ... ... ... тізімі (жиынтығы). Әдетте бағалы қағаздар портфелін құруда оларды басқару бойынша қызмет көрсететін қаржылық талдаушылар, инвестициялық банктер, брокерлік компаниялар қызметтеріне ... ... ... ... ... жинау бағалы қағаздарды сатып алуда оның иесінің мақсатына байланысты.
Портфель тәуекелін ... үшін ... бес ... бар:
* Түрлі эмитенттерінің бағалы қағаздарын сатып алу арқылы инвестицияларды құрылымдастыру. Қазақстанда ... бұл ... АҚ-ң (ҚҚБ) ... ... ... тізіміне қосылған құралдар санының аздығынан жеткіліксіз дамыған. Мысалға, ҚҚБ тізімінде 2006 жыл нәтижелері бойынша 93 акция (68 ... және 78 ... (55 ... ) бар. Бұл ... ... ... ... қағаздарды сатып алу. Қазақстанда әртараптандырудың осы стратегиясын қолдану қиыншылық туғызып отыр. 2006 жылы ҚҚБ-ң акциялар мен облигациялардың ресми тізімінің салалық ... ... ... ... орын алуда. Корпоративтік облигациялар рыногында қаржылық сектор бұрынғыдай жетекшілік алып отыр. Осы сектордың үлесі қысқарса да, оған әлі де ... ... ... ... ... ... Акциялар рыногында қаржы секторына рыноктық құны бойынша акциялардың үштен бір бөлігінен ... ... ал ... және ... компанияларына - 30% тиесілі.
* Инвестицияларды түрлі географиялық аудандарда (елдерде) орналасқан компаниялар арасында ... Осы ... ... ... ... ... нашар салалық және құралдық әртараптандыруына байланысты Қазақстандық рынок үшін жаңалық болып отыр. Мысалға, 2006 жылдың аяғында ... ... ... (ЖЗҚ) ... инвестициялық портфеліндегі валюталық құралдар (негізінен бұл шетел валюталарындағы шетел эмитенттерінің бағалы қағаздары) 8% құрады, ал 2006 жылдың басында оның ... ... ... ... ... әртараптандыру туралы айту әлі ерте [3].
* Түрлі бағалы қағаздарды сатып алу. Осы стратегияны қолдану портфельдік әдістің Қазақстандық нәтижесінде кең ... ... 2006 жыл қол ... ... ... саны (бағалық қағаздардың 176 түрі) жеткіліксіз. Дамыған қор ... ... ... саны 10 ... астамына жетеді.
* Бағалы қағаздардың күшті әртараптандырылған меншікті портфелі немесе өндірістің жоғары дәрежеде әртараптандырылған компаниялардың бағалы қағаздарын ... алу. ... ... Қазақстанда жоқ және әртараптандырудың бұл түрі қолданылмайды.
Осылайша, жүргізілген талдау әртараптандырудың классикалық теориясын отандық қор ... ... ... ... ... ... бос ақшаны инвестициялауға қаржылық құралдардың созылмалы тапшылығы байқалады. Осы жағдай ... ... ... ... ... сатып алып, оларды өтегенге дейін ұстауына әсер етеді. Сондай-ақ, құралдардың ... ... ... ... ... ... ... рыногында шектен тыс өтімділікті айықтыру мақсатымен айналыстағы МБҚ көлемін көбейтуге мүдделі Ұлттық банк пен бюджет үшін елеулі шығындар әкеледі.
Бағалы ... ... ... ... ... ... тәуекел әртараптандырылмайтын (төмендемейтін) және әртараптандырылатын (төмендейтін) тәуекел болып екіге бөлінеді. Әртараптандыру арқылы ... ... ... әртараптандырылмайтын бөлік деңгейіне кемиді, яғни әртараптандыру портфельдік ... ... үшін ... ... қағаздар портфелін құру кезінде әртараптандыруды қолданады. Әртараптандыру бағалы қағаздар маркетингін ... ... ... ... үшін өте ... ... портфельге кіретін бағалы қағаздарды таңдай отырып, инвестор келесі негізгі ережелерді ұстануы керек:
* Қаражаттарды активтің бір түріне ғана салмау;
* Бағаларының ... ... ... өзара әлсіз байланыстағы активтерге қаражат салу;
* Әртараптандырылмайтын тәуекелдің ең ... ... ... активтерге қаражат салу.
Бағалы қағаздар портфелін сауатты әртараптандыру үшін портфельдік талдауды жүргізу қажет.
Портфельдік талдау - инвестордың капиталды сақтау және табысты алуы үшін ... ... ... ... ... жағдайын бағалау. Портфельдік талдау жүргізуде жеке және институционалды инвесторлар басқарушылары инвестицияларының талдауының ... ... ... ... ... ... ... өңдейді.
Портфельдік талдаудың мақсаты - табыстылықты күтудің ең жоғарғы деңгейі мен ... ... ... ... қағаздардың әртараптандырылған портфелін құру. Мұнда портфельдік талдау қаржы рыноктарының тиімділігінің жоғарылауына қатысады.
Әртараптандыру меншікті тәуекелдің азаюының және ... ... ... ... ... ... портфельдік жалпы тәуекелінің төмендеуіне әкеледі, себебі бүкіл портфельдің (тәуекел ... ... ... осы ... ... ... ... әрбір түрінің стандартты ауытқуынан аз болады. Инвестициялық портфельді басқарушы үшін портфельді құру, талдау және басқару - ... ... ... ... рыногында әсер ету саласын кеңейтіп, орнын күшейту куәлігі, капиталды ең жоғарғы инвестициялық сапасы бар бағалы қағаздарға салу және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету арқылы инвестор қаражаттарын оңтайлы қолдану мәселелерін шешуде біліктілікті көрсету ... ... ... қор рыногының жағдайына қарағанда, дамыған қор рыноктарында портфельді басқару мен портфельдік теория ... ... ... ... проблемаларына кешенді тәсілдеме қабылданды.
Портфельдік теория негізінде мынадай ұйғарым бар, яғни инвестор қабылданатын тәуекел үшін ... алуы ... және ... мен ... қатынасының сандық мәні болуы мүмкін. Жеке портфельдік салымдардың сипаттамасын талдау орнына теория портфельге ... ... ... статистикалық байланыстарының анықтамаларымен жұмыс істейді. Тәсіл 4 сатыға бөлінген:
* Күтілетін табыс пен тәуекелдің нақты мәнімен активтердің барлық түрін бағалау;
* Инвестициялардың әр ... ... ... ... бөлу туралы шешім қабылдау (мысалы жылжымайтын мүлік, акциялар, облигацияларға салымдар);
* Тәуекелдің күтілетін деңгейлері бойынша портфельдік салымдардың табыстылығын оңтайландыру;
* Бағалы ... ... түрі ... ... бағалау және тәуекелдерді жүйелі және жүйесізге жіктеу.
Активтің күтілетін табыстылығы тең тәуекелінің дәрежесі арасындағы тәуелділік сипаты акциялардың ... ... ... Яғни акциялардың котировкасының 1-ге тең -мен қабылданатын Standard & Poor's 500 индексінде ... ... ... ... және ... ... ... әдістердің қатарының теориялық негізі болып табылатын қаржылық активтерді бағалау үлгісімен 1 Capital Asset Pricing Model (CAPM) ... ... ... ғана ... ... портфельдің құрылымын,сондай-ақ,күтілетін табыстылық пен орташа квадраттық ауытқуы анықтай алады. Тиімділіктің эталондық деңгейіне жеткен кезде пассивті басқару ... ... ... ... ... ... ... мүмкін, мысалы S & P 500, немесе инвестициялардың ... ... ... эталондар) немесе эталондықтан (активті табыстылық) жоғары табыстылықты алу мақсатында белсенді ... ... ... ... қызметтеріне тәуекелдерді басқару жүйесін енгізудегі негізгі мәселе мынада - егер инфрақұрылым деңгейінде қор ... ... ... ... ... ал сақтандыру компанияларының деңгейінде бұндай жүйелер әлі енгізілмеген.
Мысал үшін, Қазақстанның қор рыногының техникалық инфрақұрылымы ... ... ... инвестициялаған кезде тәуекелдерді төмендетуде негізгі рөлді ҚҚБ-ң Тәуекел ... ... ... ... 17 ... 2003 ... шешімімен Тәуекел комитеті туралы ереже қабылданды [3]. Комитеттің ... ... ... ... ішкі ... ... ... үшін бағалы қағаздарды және басқа да қаржылық құралдарды бағалаудың әдістемелік негіздірін әзірлеу және тәуекелдерді бағалауды автоматтандырғанда қолданылатын параметрлерді ... ... ... 2003 жылы ... ... жеке МБҚ мен МЕБҚ ... ... орнына Бағалы қағаздарды бағалау бағдарламасы әзірленді және қолданыла бастады.
Біздің жүргізген сақтандыру ... ... ... ... ұшырайтын тәуекелдердің типологиялық бақылауымыз сақтандыру компанияларының тәуекелге ұшырау кестесін ұсынуға мүмкіндік ... ... және ... ... ... ... шарттың барлық тәуекел түрлері
Сақтанушы (коимания клиент і)
Сақтандыру компаниясы ... ... ... сақтандыру қызметін сату
- инвестициялық қызмет
- өтімділікті және қаржылық тұрақтылықты ...
- есеп және есеп ... ...
- рыноктағы компания бәсекелестігін арттыру және
- қызметкерлер ... ... ... түрлері:
Инвестициялық тәуекел
Қаржылық тәуекел
Контрагет тәуекелі
Пруденциалдық тәуекел
Жаңа өнім тәуекелі
Іскерлік беделдің нашарлау тәуекелі
Гудвил құнының төмендеу тәуекелі
Адам ресурсы тәуекелі
Сыртқы факторлар:
Қор және ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеті, саяси және экономикалық жағдай .
Сурет 8 - Сақтандыру компаниялары ... ... ... ... ... болу көздерін ескере отырып, сақтандыру компаниясының тәуекел менеджментінің үдерістерін екі бағытқа бөлуге болады:
* Клиенттердің тәуекелдерін басқару - бұл ... ... ... ... ... ... тарифінің көлемінің қарсы реакциясы - сақтандыру тарифінің көлемін дұрыс есептеу актуарлық басқарма және тарифтік комитетке (тарифтік ... ... ... ... алқа ... ретінде) жүктелген;
* сақтандыру келісім шарттарын жасасу кезінде шынайылықты, объективтілікті - ... ... ... ... ... қойылу керек. Бұл жағдайда агенттер қызметтерін бақылауды андеррайтерлер және жартылай, келісім ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады;
* компанияның қайта сақтандыру саясатының ақылға салынып ... ... беру ... ... тиімді практикалық тәсілдердің бірі болып табылады, сондықтан қайта сақтандыру туралы уақытылы және өлшенген шешімдер компанияның сенімді әрі ... ... ... Өз ... басқару - қызметтің бұл бағыты сақтандыру компаниясының барлық қызметтері мен ... ... ... ... ... ... тәуекелдерді сыныптау;
* тәуекелдерді бағалау;
* тәуекелді басқарудағы тәсілдер мен құралдарды анықтау;
* таңдалған шараларды жүзеге асыру. Тәуекелдерді басқарудағы шаралардың ... жету ... ... ... ... - ... ... болған кездегі күтілген зардап шамасының функциясы.
Функция аргументтері:
Р- тәуекелдің болу ықтималдылығы, Е - зардаптардың ... ... ... ... ... таңдау кезеңінде Р, Е аргументтерін біркелкі максималды мүмкіндігінде алу керек;
Сi- тәуекелдерді басқарудағы і-ші шараны жүзеге асыруға құнның ақшалай өлшемі;
Аi -- ... ... ... і-ші ... ... баламалы құны;
п -- тәуекелді басқарудағы жоспарланған шаралар саны.
Осылайша, тәуекелдік менеджментінің тәсілдерін таңдау кезінде теңсіздікті орындамау жағдайында (1) ... одан да ... ... ... ... ... немесе олардан мүлдем бас тарту керек.
Осыған байланысты, тәуекелдік менеджменттің ең ... ... ... ол ... ... негізделген:
* тәуекелдерді бағалаудағы және желідегі көпвекторлық;
* оперативтілік;
* объективтілік;
* кешенділік;
* ортақ ... ... ... ... ... жеңілдігі.
Жұмыс істейтін сақтандыру компаниясында тәжірибе ... ... ... ... ... ... тоқтала кетейік.
ҚАЙТА САҚТАНДЫРУДЫ БАСҚАРУ
Сатуды басқару (сақтандыру)
IT- технологияны басқару
IT- маркетингі жӘне ... ... ... ... ... ... ... басқару
Шығынды реттеуді басқару
БЭК-офисті
басқару
Компания басқармасы

Коммуникация жүйесі
Шартты белгілеу:
тәуекел ... ... ... ... ... және ... ... алдын алу шаралары.
компаниялар арасындағы коммуникацияның деңгейлес жүйесі.
Сурет 9 - ... ... ... ... ... - ... көрсетілген тиімділік қосымша талаптарды ... ... ... Жеделділік қағидасы тәуекелді басқарудың барлық кезеңінде ... ... ... ... ... ... немесе жою мақсатында дер кезінде тәуекелге ... ... ... ... және ... ... ... қаралып, таразыланып қабылдануы керек, субъективті ... әсер ... ... ... ... осы ... объективтілік қағидасының мазмұны ашылады.
Кешенділік қағидасы мәселенің жан-жақты бағалануын ... ... ... ... әсер ететін мінездер тәуекелдің өзіне сонымен қатар, оны басқарудағы барлық ... тән ... ... ... қызығушылық қағидасы 2 негізгі мақсатқа жетуге бағытталған:
1) тәуекелді ... ... ... ... кіретін арнаның санын ең жоғары деңгейіне жеткізу;
2) "ұжымдық интеллект" құру, бұл ... ... әр ... ... ... коммуникация жүйесі арқылы әмбебап ... ... ... осы ... арқылы барлық тәуекелді басқару үдерісінде келіп ... ... ... ... және ... ... жауап беруге мүмкіндік береді.
3 ҚР-дағы ИНСТИТУЦИОНАЛДЫ ИНВЕСТОРЛАРДЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТІНІҢ ДАМУ БОЛАШАҒЫ МЕН ШЕШУ ... ... ... ... ... ... ДАМУ ... МЕН ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
Әлемдік қаржы нарығындағы тұрақсыздық Қазақстанның даму қарқынына да әсерін тигізуде. ҚР қаржы ... ... ... ... ... ... ... дағдарыстың Қазақстандағы әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсартуға және болашақтағы сапалы экономикалық өсу үшін қажетті негізді қамтамасыз етуге бағытталған шаралар ... ... Бұл ... жету үшін ... бес ... ... жүргізуді қолға алды. Соның ішіндегі ең басты бағыт қаржы ... ... үшін ... 4 млрд АҚШ ... (120 млрд теңге) бөлді. Сонымен қатар, қаржы секторын тұрақтандыру үшін ... ... ... ... ... ол қарапайым және ерекше артықшылығы бар акцияларды сатып алу, сондай-ақ реттелген қарыздар беру арқылы төрт жүйе құраушы банктерді ... ... ... ... ... қоры құрылды. Стресті активтер қорының қызметі қазақстандық банктердің ... ... ... ... бағытталатын болады. Үшіншіден, банктердің міндеттемелеріне уақтылы қызмет ... ... ету ... ... ... көздері ұсынылатын болады. Төртіншіден, қаржы секторында мемлекеттік реттеу жетілдірілетін ... ... ... ... ... жаңа ... жұмыс істеу тетіктері пысықталатын болады.
ҚР-ның 2007-2011 жылдарға арналған қаржы секторын дамыту тұжырымдамасы мемлекеттік реттеудің бағыттарын жəне ... ... ... ... ... ... оларды іске асыру жөніндегі қажетті шараларды айқындау мақсатында əзірленген. Оның шеңберінде айтылған мемлекеттік саясаттың басымдықтары ҚР Президентінің ... ... атты ... ҚР-ның əлемдегі бəсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру жөніндегі стратегиялық мақсатқа сəйкес қалыптастырылды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... қажеттігін қанағаттандыратын жəне еркін бəсекелестік жағдайында қаржы институттары сапалы қызмет көрсететін қаржы жүйесінің жұмыс ... ... ... ... ... ... ұйымдардың жəне қаржы секторының бəсекелестік қабілетін арттыру қажеттілігі болып табылады. Сонымен ... ... ... ... жəне ... ... мемлекеттік саясаттың реті мен сабақтастығы ҚР Yкіметінің, ҚР Ұлттық Банкінің жəне ҚР Қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды ... жəне ... ... ... белгілеген бастамашылығы ескерілген.
ҚР Үкіметінің 2004 жылғы 25 ... № 705 ... ... ОД
-
-
- ...
Қазіргі кезеңдегі нормативті шектеулерді еске ала отырып саралау қорытындысына талдау жасау (2) ... ... ... ... ... ... ұсынуға болады: есеп айырысу шотында сақтандыру резервтерінің 3%-дан көп емес сомасын сақтай ... ... ... көрі ... ... ... ... бағыттарға салу керек, мысалы МБҚ. Мұндай инвестициялық стратегия әрине, керітартпа болып ... және ... ... ... ... еткен. Еске сақтайтын бір жағдай, бұл ұсынулар табыстың белгілі бір мағынасымен анықталады, салықтың шарттары мен ... ... ... және де бұл ең ... иллюстративтік сипатта болады. Әрбір жекеленген нақты жағдайда ... ... ... ... көрсеткіштері мағынасының кестесін жаңадан жасау және саралауды жүргізу керек. Іс жүзінде сақтандыру резервтерін ... ... ... ... ... ... қағаздар (87% сақтандырушылар), банктік депозиттер мен вексельдер (23%), акционерлік қоғамдардың бағалы қағаздары, қатысуға құқығы (45%), жылжымайтын мүлік (36%), валюта (10%).
* ... ... мен ... мағынасы бойынша портфельдің оңтайлы құрылымы МБҚ-ға ең жоғары ... ... ... яғни инвестициялық портфель әлсіз (жай) әртараптандырылу керек;
* Басқа да бағыттар бойынша ... ... ... ... табысы төмендейді, алайда инвестицияланған қаражаттардың (құралдардың) көлемі МБҚ-да 67-70% болса, жиынтық табыстың төмендеуі 20%-дан аспаған, ол резервтердің үлкен көлемін жылжымайтын ... пен ... ... онша көп ... ... ... береді. Инвестициялық портфельді талдау (бағалы қағаздардың бағамының ауытқу жағдайында) практикалық қызығушылық туғызады.
Бағалы қағаздардың бағасының күрт төмендеуі осы қағаздарға өз ... ... ... өздері жоспарлағандай инвестициялық табыс ала алмай қоймағандығымен қатар, өздері салған ақшаны еш ... ала ... ... ... өсіп бара ... бағамдық бағасы оларды сатып алған бағадан өсіп кеткен уақытқа дейін).
Өз ... ... ... ... ... үшін бағалы қағаздардың құнының төмендеуі келешекте үлкен табыс алу мүмкіндігін береді, ... бұл ... ... ... ... әрі ... ... қаупі туады, ол инвестициялық қаражаттардың белгісіз бір уақытқа дейін "тоқтатылып" қоюына әкелуі ... ... ... ... ... бұл моделінде МБҚ-ға инвестицияланған қаражаттардың қайта қайту мүмкіндігінің төмендеуімен көрсетіледі ... ... Н1 ... бағалануы).
Инвестициялық портфельдің құрылымындағы мұндай өзгерістердің әсер етуін бағалау үшін параметрикалық зерттеулер жүргізілді. Негізгі бастапқы ... ... ... табыстылық, салық салу, 31-кестедегі қайтарылым мүмкіндігі алынды.
МБҚ-ға инвестицияланған қаражаттарды қайтарудың мүмкіндік көлемі 0-ден 1 диапазонмен өлшенеді. ... ... үшін ... шарт қойылады: муниципалды бағалы қағаздарға (2-бағыт), акционерлік қоғамның бағалы қағаздар (4-бағыт), меншіктік құқыққа (5-бағыт) ... ... ... ... құрылымы мынадай түрге енді: ең төмен қажетті ... ... ... есеп айырысу шотында қалады, қалған қаражаттар өзара бағыттар үшін ең тиімді шарттар арасында бөлінеді (банктік салым R3, ... ... R7, МБҚ R1). ... ... ... ... ... МБҚ-ы нормативті маңызға жақын өтемпаздыққа жеткенде, инвестициялық портфельдің оңтайлы құрылымы кері тартпа құрылымға ұмтылады (МБҚ-ға ең ... ... арғы ... ... инвестицияның басқа бағыттары егер де олардың табыстылығы МБҚ-ң табыстылығынан 1,5-1,7 есе көбірек болса, олар артықшылықта болады.
Тағы да ... ... бұл ... ... ... нормативті маңызына (мазмұнына) сай. Егер де ол өзгеретін ... ... ... ... ... ... (3) ... табыстылық, салық салу және өтемпаздықты көрсететін кешенді көрсеткіш ең ... ... ... ... іс ... қолданылуы инвестициялық портфельдің оптималды құрылымын анықтап қана қоймай, нақты инвестициялық портфельдің табыстылығы ... ... ... ... ... ... ... қаншама айырмашылығы бар екендігін көрсетеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Сонымен, қорытындылай келе, ... ... ... реттеуші рөлін күшейту бірнеше бағыт бойынша мүмкін болады.
* ... ... бірі қор ... ... тұрақтандыру болып табылады. Сақтандыру компанияларының инвестициялық салымдары әртүрлі меншіктегі кәсіпорындардың бағалы қағаздарына салынғандықтан, заң шығарушы және ... ... ... ... ... субъектілерге қатысты мемлекеттік реттеудің салмақтанған, яғни сараланған саясатын ... ... ... керек. 1999 жылы қор рыногындағы тұрақсыз жағдайдың қалыптасуының және елдегі капиталдың кері ... ... бір ... ... және ... құрылымының қызметкерлерінің біліктілігінің төмендігі және жемқопр шенеуліктердің ірі салық төлеушілермен тікелей өзара іс- әрекеттесу деңгейінің ... ... ... ... қор рыногын тұрақтандырудың бағыттарының бірі ретінде қызметкерлердің қосымша тартқан ... ... ... ... ... ... мақсатында осы ұйымдардағы қызметтерді алмастыруға жарыс енгізу ... ... еді. ... ... мемлекетке материалдық шығындар әкелген заң бұзушылықтар үшін ... ... ... ... қарау керек. Бұл шаралар қоғамдағы құқықтық және ... ... ... маңызды элементі болуы мүмкін.
* Қор рыногын тұрақтандырудың факторы ретінде заңмен бекітілген нормаларды ... ... ... еді. Ол ... ... инвестициялау объектінің менеджері инвесторға коммерциялық құпия болып табылмайтын қаржылық - шаруашылық қызмет туралы ең жоғары ақпарат бере алады. Егер ... ... ... ... ... ... табылатын болса, онда одан бас тарту жазбаша ... ... ... Бұл ... ... ... менеджеріне сақтандыру резервтеріндегі қаражаттарды тиімді орналастыруға мүмкіндік береді.
* Бақылау және фискалды органдардың ағымдағы қызметінің нәтижесі бойынша дайындалған аналитикалық материалдарды ... ... ... құралдарында жариялауды тәжірибеге енгізу үлкен маңызға ие. Мұндай жарияланған материалдар, 2003 жылы теңгенің құнсыздануының нәтижесінде сақтандыру компанияларының шығындарын ... ... ... еді. Несиелік мекемелердің қаржылық жағдайының нашарлауы туралы ... ... ... ... ... ... ... мүмкін болатын шығындарды төмендетуге ықпал етер еді.
Қазіргі кезде, сақтандыру резервтерінің көп ... ... және ... ... ... қағаздарына салынады және капиталдың сыртқа жылыстауы (ағылуы) артады деген 2006 ... ... ... болады. Мұндай кері үрдістің басты себебі сақтандыру компанияларына инвестициялай алатын тиімді әрі сенімді қор құралдарының жеткіліксіздігі ... ...
* Жаңа ұзақ ... ... бағалы қағаздарды шығарудың қажеттілігі немесе жарғылық капиталында мемлекеттің ... бар ... ... ... мемлекеттік кепілдің берілуіне қажеттілігі туындап отыр. Мұндай шаралар біріншіден, қоғам алдында ... ... және ... ... шешуге қосымша қаражат тартуға, мысалы: дене шынықтыру және спортты дамыту, негізгі қорларды жаңғырту немесе ғылыми - зерттеу және ... - ... ... ... ... берер еді. Екіншіден, сақтандыру кәсіпорындарының инвестициялық қызметтің тиімділігін арттырудың инвестициялық ... жаңа ... ... ... ...
* Инвестициялық сақтандыру қызметінің тиімділігін арттырудың негізгі бағыты - сақтандыру ұйымы мен бірге жаңа міндетті және әлеуметтік ... бар ... ... бұл ... компанияларының инвестициялық мүдделерін күшейтеді.
Сонымен, сақтандырушының инвестициялық қызметінің дамуына бағытталған бағдарламаның жүзеге асырылу ... екі ... ... ... ... мен тұрғындарды әлеуметтік және экономикалық қорғау ... ... ... ... ... ... және еліміздің экономикасына инвестиция түрінде миллиардтаған теңге тартуға мүмкіндік береді.
Бізбен, сақтандыру және қор ... ... ... ... ... ... ... құйылу туралы айта алмайсыз, сондықтан мемлекеттегі қаржы секторының маңызды міндеттері болып жаңа қаржы ... құру және ... жеке және ... ... ... ... ... тиімді салу мүмкіндігі табылады. Бұл сақтандыру компаниясының инвестициясына ғана емес, сол сияқты зейнетақы қорларының активтеріне де қатысты. Осы ... ... ... ... капиталына тиімді құйылым ұлттық экономиканың бәсекелестігін арттыруға көмектеседі.

Пән: Іс жүргізу
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 126 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның инвестициялық саясатының теориялық аспектілері44 бет
Қор нарығының қазіргі замандағы жай-күйі және халықтың жинақтарын инвестицияларға айналдырудың негізгі механизмдері100 бет
Қр-ның экономикалық өсіміне экспортты-импорттық операциялардың әсері туралы90 бет
Қазақстан Республикасындағы қор нарығының қызметінталдау34 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық фактролары11 бет
Автоматтың (пулеметтің) бөліктері мен механизмдерінің жүмысы бөліктер мен механизмдердің оқтауға дейінгі жағдайы21 бет
Агроөнеркәсіп кешеніндегі шаруашылық байланыстарды реттеу механизмдерін жетілдіру бағыттары26 бет
Адам мотивациясының дамуының психикалық механизмдері23 бет
Адам саудасымен күресудің халықаралық құқықтық механизмдері51 бет
Аритмияға қарсы негізгі препараттардың жіктелуі, әсер ету механизмдері, қолдану көрсеткіштері мен қарсы көрсеткіштері19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь