Адамды кепілге алу үшін қылмыстық жауапкершілік

ЖОСПАР

КІРІСПЕ

І. ҚОҒАМДЫҚ ҚАУІПСІЗДІККЕ ҚАРСЫ ҚЫЛМЫСТАРҒА ЖАЛПЫ СИПАТАММА
1.1. Қоғамдық қауіпсіздікке қарсы қылмыстар үшін жауапкершілік орнататын заңдардың даму тарихы
1.2. Қоғамдық қауіпсіздікке қарсы қылмыстардың түсінігі, түрлері

ІІ. АДАМДЫ КЕПІЛГЕ АЛУ ҚЫЛМЫСЫНЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҚ СИПАТТАМАСЫ
2.1. Адамды кепілге алудың объектісі және объективті жағы
2.2. Адамды кепілге алудың субъектісі және субъективті жағы

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ

Конституциямыздың 1 – бабына сәйкес «Қазақстан Республикасы өзін демократиялы, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады; оның ең қымбат қазынасы – адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары.
Қазақстан халқын толғандыратын мәселелердің қатарында соңғы жылдары әрбір азаматтың өмір сүруіне қауіпсіз жағдайлар қалыптастыру, бостандық және жеке басқа қол сұғушылық конституциялық құқығын сенімді қорғауды қамтамасыз ету мәселелері де алдыңғы қатарға шыға бастады. Азаматтардың конституциялық құқықтарына қылмыстардың ауыр және ерекше ауыр санаттары ең үлкен зиян тигізеді. Адамды кепілге алу қылмысы да осы санатқа жатады.
Қылмыстылықпен тиімді күресуге ықпал ететін бағыттардың бірі – қылмыстық заңнаманы жетілдіру, атап айтқанда адамды кепілге алу үшін қылмыстық жауапкершілікті бекітетін бөлігінде. Қазақстан Республикасының қылмыстық заңнамасын жетілдіру бірқатар бастапқы қылмыстық – құқықтық ережелерді қайта қарастырумен қатар, қылмыстық – құқықтық нормаларды қалыптастыру үшін елеулі маңызы бар салыстырмалы түрде жеке мәселелерді шешуді талап етеді. Олардың бірі - қылмыстық кодекстің ерекеше бөліміндегі кейбір нақты нормалардың құрылымдарын нақтылап анықтау қажеттілігі. Бұл адамды кепілге алу құрамына да қатысты. Сондықтан да берілген тақырып қазіргі таңда өзекті болып табылады.
Берілген дипломдық жұмыстың мақсаты – Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 234 – бабында бекітілген адамды кепілге алу құрамына заңдық талдау жүргізу, бұл норманы қолданудың тиімділігін арттыру жолдарын қарастыру.
Берілген мақсатқа сүйене отырып келесі міндеттер қойыған:
• қоғамдық қауіпсіздікке қарсы қылмыстар үшін жауапкершілік орнататын заңдардың кеңестік дәуірде және қазіргі заңнамада даму тарихын талдау ;
• қоғамдық қауіпсіздікке қарсы қылмыстарға жалпы сипаттама беру түрлерін көрсету ;
• адамды кепілге алу қылмысына қылмыс құрамының элементтері (объект, объективті жағы, субъект, субъективті жағы) бойынша талдау жүргізу.
Берілген дипломдық жұмыстың әдістемелік негізін қазақстандық және ресейлік авторлардың еңбектері, Қазақстан Республикасының қылмыстық заңнамасы, мерзімдік басылымдардан алынған материалдар құрады.
НОРМАТИВТІК ҚҰҚЫҚТЫҚ АКТІЛЕР

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 30.08.1999. А.: Жеті Жарғы, 2002. – 100 б.
2. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі. Алматы, Жеті Жарғы, 1999
3. Международная конвенция о борьбе с захватом заложников. 17.12.1979.
4. О судебной практике по делам о вымогательстве Постановления ПВС. 22.12.1995 №11 / Материалы к изучению курса уг.права: сборник Постановлении ПВС РК. Сост. Г.Б.Саматова. А.: ВЫШП «Әділет», 1999, 140 с.
5. Ұлттық қауіпсіздік туралы ҚР Заңы №233 / Қазақстан заңдары, 1998 №9
АРНАЙЫ ӘДЕБИЕТТЕР

1. Гаухман Л.Д. «Борьба с гасильственными посягательствами». М.: «Юридическая литература», 1969. 120 с.
2. Иванов В.Н. «Уголовное законодательство Союза ССР и союзных республик: единство и особенности». М.: «Юридическая литература», 1973. 208 с.
3. Данилин И.Н. «Уголовно-правовая охрана общественного порядка». М.: «Юридическая литература», 1973, 200 с.
4. Уголовное право Республики Казахстан. Особенная часть. Учебник. / Под ред. И.Ш.Борчашвили и С.М.Рахметова. В 2-х частях. Часть 2. – Алматы: Институт «Данекер», 2000. – 481 с.
5. Ағыбаев А.Н. «Қылмыстық құқық» Ерекше бөлім: Алматы: Жеті Жарғы, 2000. – 520 бет.
6. Уголовное право Казахстана (Особенная часть). Учебник для ВУЗов / Под ред. д.ю.н., профессора И.И.Рогова и к.ю.н., профессора С.М.Рахметова. – Алматы, ТОО «Баспа», 2001. – 536 с. / Под ред.профессора В.Н.Нетрашева. – М.: Издательство , 1999. – 608 с.
7. Уголовное право. Особенная часть. Учебник / Под ред.профессора В.Н.Петрашева. – М.: Издательство Приор, 1999. – 608 с.
8. Уголовное право. Особенная часть. Учебник для ВУЗов. Отв.ред. И.Я.азаченко, З.А.Незнамова, Г.П.Новоселов. – М.: Издательская группа Инфра. М.-Норма, 1997. – 768 с..
9. Уголовное право Российской Федерации. Особенная часть: учебник / Под ред.проф.Б.В.Здравомыслова. – Изд.2-е, перераб.и доп.- М.: Юрист, 2000. – 552 с.
10. Российское уголовное право. Особенная часть: Учебник / Под ред.М.П.Журавлева и С.И.Никулина. М.: Издательство «Спарк», 1998. – 495 с.
11. Российское уголовное право. Особенная часть. / Под ед. В.Н.Кудрявцева, А.В.Наумова. – М.: Юрист, 1997. – 496 с.
12. Угловное право Казахской ССР. Особенная часть. Уч.пособие. Часть 2 / Под ред. Г.Ф.Поленова. А.: Мектеп, 1981. – 224 с.
13. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне түсінік. / Жауапты ред.С.М.Рахметов, Т..Бапанов. Алматы, ЖШС «Баспа», 2001. – 704 б.
14. Досмамбетов Б. К вопросу о понятий захвата заложника. / Фемида №12 2000 г. с.25-28
15. Егоров В.С. Уголовная ответственность за преступление против общественной безопасности и общественного порядка. М.: Московский психолого-социальный институт; Воронеж: Издательство МПО «Модек», 2000. – 64 с.
16. Уголовное право: Ч.Общая , ч.Особ. Учебник / Под общ.ред.Л.Д.Гаухмана, Л.М.Колодкина и С.В.Максимова. М.: Юриспруденция, 1999. – 784 с.
17. Новое уголовное право России. Особенная часть. Учебное пособие / Под ред.Н.Ф.Кузнецова. М.: Зерцало, ТЕИС, 1996. – 156 с.
18. Панов В.П. Международное уголовное право. Учеб.пособие. М.: Инфра – М., 1997. – 320 с.
19. Скобликов П. Критерий добровольности освобождения похищенного и заложника. / Законность, 2002 №7 (813).
20. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. А.: Жеті Жарғы, 1999. – 320 б.
21. Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығы: Жалпы бөлім. / Жауапты ред. Е.О.Алауханов, С.М.Рахметов. А.: Жеті Жарғы, 2001. – 272 б.
22. Досмамбетов Б.Ы. О совершенствований уголовного законодательства об ответственности за захват заложника (В свете норм международного право и законодательства арубежных стран). / Вестник КазНУ им.аль-Фараби. Серия «Международные отношения и международное право», 2003 №3 (11).
23. Досмамбетов Б. Расплата за заложника / Мир закона, 2002 №10.
24. Комментарий к Уголовному кодексу Российской Федерации. М.: Проспект, 1997. – 760 с.
25. Комментарий к УК РК / Отв.ред. Борчашвили И.Ш., Караганда, 1999
26. Ткаченко В.И. Преступление против общественной безопасности. М.: 1984,
27. Карпец И.И. Преступление международного характера. М.: Юридическая литература, 1979. – 262 с.
28. Расследование отдельных видов преступлении. Уч.пос./ Отв.ред. О.Баев. Воронеж, 1986
29. Курс Советского уголовного права. Ч.Особ. / Отв.ред. Н.А.Беляев. Т.4. Л.: 1978
30. Матышевский П.С. Ответственность за преступление против общественной безопасности, общественного порядка и здоровья населения. М.: 1964
31. Кудайбергенов М.Б. Международное уголовное право. А.: 1999
32. Ефимов М.А. Борьба с преступлениями против общественного порядка, общественной безопасности и здоровья населения. Минск. 1971
33. Гришанин П.Ф., Владимиров В.А. Преступление против общественной безопасности, общественного порядка и здоровья населения. М., 1963
34. Дурманов Н.Д. Уголовная ответственность за преступление против общественной безопасности и здоровья населения. М.: 1962
        
        АДАМДЫ КЕПІЛГЕ АЛУ ҮШІН ҚЫЛМЫСТЫҚ ЖАУАПКЕРШІЛІК
ЖОСПАР
КІРІСПЕ
І. ҚОҒАМДЫҚ ҚАУІПСІЗДІККЕ ҚАРСЫ ҚЫЛМЫСТАРҒА ЖАЛПЫ СИПАТАММА
1.1. Қоғамдық қауіпсіздікке қарсы қылмыстар үшін ... ... даму ... ... қауіпсіздікке қарсы қылмыстардың түсінігі, түрлері
ІІ. АДАМДЫ КЕПІЛГЕ АЛУ ҚЫЛМЫСЫНЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҚ СИПАТТАМАСЫ
2.1. ... ... ... ... және ... жағы
2.2. Адамды кепілге алудың субъектісі және субъективті жағы
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ
Конституциямыздың 1 – ... ... ... ... ... зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ... оның ең ... ... – адам және ... өмірі, құқықтары
мен бостандықтары.
Қазақстан халқын толғандыратын мәселелердің қатарында соңғы жылдары әрбір
азаматтың өмір сүруіне қауіпсіз жағдайлар ... ... және ... қол сұғушылық конституциялық құқығын сенімді қорғауды қамтамасыз ету
мәселелері де алдыңғы қатарға шыға ... ... ... ... ауыр және ... ауыр ... ең ... зиян
тигізеді. Адамды кепілге алу қылмысы да осы санатқа ... ... ... ... ... бағыттардың бірі – қылмыстық
заңнаманы жетілдіру, атап айтқанда ... ... алу үшін ... ... ... ... ... қылмыстық
заңнамасын жетілдіру бірқатар бастапқы қылмыстық – ... ... ... ... қылмыстық – құқықтық нормаларды қалыптастыру үшін
елеулі маңызы бар салыстырмалы түрде жеке мәселелерді шешуді ... ... бірі - ... ... ... ... ... нақты
нормалардың құрылымдарын нақтылап анықтау қажеттілігі. Бұл адамды кепілге
алу құрамына да қатысты. Сондықтан да берілген тақырып ... ... ... ... ... ... ... – Қазақстан Республикасының Қылмыстық
кодексінің 234 – бабында бекітілген адамды кепілге алу құрамына ... ... бұл ... ... тиімділігін арттыру жолдарын
қарастыру.
Берілген мақсатқа сүйене отырып келесі міндеттер қойыған:
• қоғамдық ... ... ... үшін ... орнататын
заңдардың кеңестік дәуірде және қазіргі заңнамада даму ... ... ... ... қауіпсіздікке қарсы қылмыстарға жалпы сипаттама беру ... ... ... кепілге алу қылмысына қылмыс құрамының ... ... ... ... ... жағы) бойынша талдау жүргізу.
Берілген дипломдық жұмыстың әдістемелік негізін қазақстандық және ресейлік
авторлардың еңбектері, ... ... ... ... ... ... материалдар құрады.
І ТАРАУ. ҚОҒАМДЫҚ ҚАУІПСІЗДІККЕ ҚАРСЫ ҚЫЛМЫСТАРҒА ЖАЛПЫ СИПАТТАМА.
1.1. Қоғамдық қауіпсіздікке қарсы қылмыстар үшін ... ... даму ... ... етуші Қылмыстық кодекс қоғамдық қауіпсіздікке қол сұғушылық
ретінде қарастырған іс-әрекеттер ең алғаш рет қылмыстық және түзеу ... ... ... жеке топ ... ... Бұл Заңдар жинағының
«Қоғамдық жайластырушылыққа және қоғамдық орындардың бекіткен ... ... ... және ... қылықтар туралы» бөлімінде «Қоғамдық
тыныштықты, тәртіпті және ... ... ... бұзу ... ... тарау болды. Жазаланатындығы І Петр заманынан белгілі кейбір
әрекеттерді, («Ғажайыптарды», ... ... ... пайдалана
отырып зиян келтіру) криминализациялауда мирасқорлықты ... және ... ... ... бойынша топтай ... заң ... ... ойлы топтар құру және притондар ұстау», ... ... ... жалған жауап беруі және халықты тұрғылықты жерінен
көшуге көндіру түріндегі ... ... ... ... ... екендігін басшылыққа алғаны анық. Ал, қоғамдық тәртіпке келсек,
оған қарсы әрекеттер ретінде қаңғыбастықпен, ... ... ... бір елді ... ... ... жоқ ... тарапынан жасалатын
құқық бұзушылықтар ғана емес, сонымен қатар ... ... және ... ... сақтау және өткізу, адамға итті немесе қандай да ... ... салу ... қол ... ... ... 1903 жылғы Қылмыстық Заңдар
жинағында бекітілді. Екі ... ... ... отырып, оларға ерекше
бөлімнің жеке тараулары арналды: бірі «Қоғамдық және жеке қауіпсіздікті
қорғайтын ... бұзу ... ... ... тыныштықты қорғайтын
ережелерді бұзу туралы» деп аталады. ... ... ... оқ-дәрілерді,
жарылғыш заттарды заңсыз жасау, сатып алу, сақтау немесе өткізу; адамға
жануарды ... ... ... ... ... ... сақтамау:
ацетиленді және кальций – карбидті ұстау, жарылғыш құрылғыларды (бу
қазандарын) пайдалану, ... ... ... ... ... ... ... жылдамдықты асыру, ат тізгінін көрінеу қабілетсіз немесе мас адамға
ұстату), жабайы аңды ұстау, спирт ... ... ... өртке қарсы қауіпсіздік ережелерін сақтамау туралы да ... ... ... ... ... ... тыйым салынған жерде
темекі тарту» үшін және ... ... ... ... ... ... өрт немесе жарылыс қауіпін ... ... ... үшін жеке санкциялар көзделді.
Екінші тарау негізінен өзге іс-әрекеттердің белгілерін қамтыды (қылмыстық
қауымдастықтар құру, притондар ұстау, зиянды ... ... ... т.б.). ... бұл ... да бірнеше жаңа құрам енгізілді, оның ішінде,
сотқарлық: ... ... ... қоғамдық жиында, немесе олардан тыс,
бірақ ... ... ... ... бұза ... айқай, шу көтеру
немесе өзге де жүгенсіздік жасау», ... бұл ... ... белгілене бастады.
1922 жылғы алғашқы кеңестік Қылмыстық кодекс ерекше бөлімнің ... ... ... ... байланысты бір тарауға қылмыстық ... ... ... үш ... қол ... ... ... қоғамдық қауіпсіздік және көпшілік тәртіп. Заң шығарушы
жоғарыда аталған бірқатар іс-әрекеттердің жазаланатындығын ... ... ... ...... ... ... қайта қарап
оларды берілген тараудан алып тастау ... деп ... ... ... ... ... ... оқ-дәрілерді жасау, сатып алу, сақтау
немесе өткізу» жағдайлары қылмыстық жауапкершіліктің дербес негізі ... ... ... ... ... ... ... қаруын заңсыз сақтау бұрыңғысынша қоғамдық қауіпсіздік мүдделерін
қылмыстық жазаланатын бұзушылық ретінде ... атап өту ... ... ... қорғау Ерекше бөлімнің тағы да екі бабын
қалыптастыру кезінде көзделді: олардың бірінде темір жол және су ... ... мен ... қорғау үшін арналған ережелерді сақтамау
туралы, екіншісінде құрылыс ... ... ... ... немесе
міндетті ережемен белгіленген құрылыс, санитариялық және өртке қарсы
ережелерді орындамау ... бұзу ... ... Мұндай нысанда
қалыптастырылған құрамдар ол кезеңде ... ... ... ... ... ... ... арналған ережелерді қамтығанының
дәлелі бола алады. 1922 жылғы Қылмыстық кодекстің мағынасы бойынша көпшілік
тәртіпке көптеген өзге ережелерді ... жері ... ... және
есепке тұру, баспа туындыларды шығару, баспаханалар ашу, ... ... ... есеп ... механикалық қозғалтқыштарды
орнату және т.б.) сақтамау нәтижесінде зиян келеді.
Заң шығарушының қылмыстық – құқықтық ... ... ... ... тәртіпке көзқарасын сипаттау үшін бұзақылықтың бағыттылығы туралы
сұрақтың шешілуі ең көрнекті болып табылады. Бұл ... ... ... ... заңдар жинағы сәйкес әрекеттерді қоғамдық тыныштыққа
және тәртіпке ... деп ... ... ... жекелеген
азаматтарды немесе тұтастай қоғамды құрметтемеуді анық білдірумен ұштасқан
әрекеттер», ал 1922 ... ... ... оларды жеке тұлғаға қарсы
қылмыстарға ... ... 1926 ... ... ... ... ... баға берілді. Бұл әрекеттердің сараланған түрлері (сотарлық немесе
жүгенсіздіктің көрініс ... ... ... айрықша цинизм,
өрескелдік) ажыратылып бұзақылық құрамымен сотқар, қоғамды ... ... ... ... және заң ... ... ... «Басқару тәртібіне қарсы ... ... ... деп ... 1940 жылы бұл ... ... жаңа редакцияда
берілді («кәсіпорындардағы, мекемелердегі және ... ... ... алайда бұл іс-әрекеттің бағыттылығын қылмыстық-
құқықтық бағалау өзгерген жоқ. Егер 1926 жылғы Қылмыстық ... ... ... белгілерін заңсыз тағу, әр түрлі құжаттарды ... ... ... ... орындардағы бұзақылық әрекеттер»), алайда бұл іс-
әрекеттің бағыттылығын қылмыстық-құқықтық бағалау өзгерген жоқ. Егер ... ... ... ордендер мен азаттық белгілерін заңсыз тағу, әр
түрлі құжаттарды сақтау ... ... ... билікмдық орындардағы
бұзақылық әрекеттер»), алайда бұл ... ... ... бағалау өзгерген жоқ. Егер 1926 жылғы Қылмыстық кодексте ордендер
мен азаттық белгілерін заңсыз тағу, әр ... ... ... тәртібін
бұзу, жергілікті билікмдық орындардағы бұзақылық әрекеттер»), алайда бұл іс-
әрекеттің бағыттылығын қылмыстық-құқықтық бағалау өзгерген жоқ. Егер ... ... ... ... мен ... ... заңсыз тағу, әр
түрлі құжаттарды сақтау тәртібін бұзу, жергілікті билікмдық орындардағы
бұзақылық ... ... бұл ... ... қылмыстық-
құқықтық бағалау өзгерген жоқ. Егер 1926 жылғы ... ... ... ... ... ... тағу, әр түрлі құжаттарды сақтау тәртібін
бұзу, жергілікті билікмдық орындардағы бұзақылық әрекеттер»), алайда бұл ... ... ... ... ... жоқ. Егер ... Қылмыстық кодексте ордендер мен азаттық белгілерін заңсыз тағу, ... ... ... тәртібін бұзу, жергілікті билікмдық орындардағы
бұзақылық әрекеттер»), алайда бұл ... ... ... ... ... жоқ. Егер 1926 ... Қылмыстық кодексте ордендер
мен азаттық белгілерін заңсыз тағу, әр түрлі құжаттарды сақтау ... ... ... ... бұзақылық әрекеттер»), алайда бұл іс-
әрекеттің бағыттылығын қылмыстық-құқықтық бағалау өзгерген жоқ. Егер 1926
жылғы Қылмыстық ... ... мен ... ... заңсыз тағу, әр
түрлі құжаттарды сақтау тәртібін бұзу, жергілікті билікмдық ... ... ... бұл ... ... ... ... өзгерген жоқ. Егер 1926 жылғы Қылмыстық кодексте ордендер
мен азаттық ... ... ... әр ... ... ... ... жергілікті билікмдық орындардағы бұзақылық әрекеттер»), алайда бұл іс-
әрекеттің ... ... ... ... жоқ. Егер ... ... ... орден1 жасалды. Сәйкес құрамдар тікелей қоғам
мүшелеріне ғана емес, сонымен ... ... зиян ... қауіпін
тудыратын іс-әрекеттерді қамтуды ... ... ... ... ... ... ... – ақ заң
шығарушы қоғамдық қауіпсіздікке қарсы қылмыстардың арасында бірінші орынға
көлік ... мен ... ... ережелерін бұзуды қойғанын атап
өткен жөн. Бұлардан кейін жұмыстардың жекелеген түрлерін (тау-кен, құрылыс)
жүргізу немесе жарылыс қауіпі бар кәсіпорындарда және ... ... ... ... ... ... байланысты іс-әрекеттер
көрсетілді. Тез тұтатанатын және улы заттарды, ... ... және оқ – ... ... ережелерін бұзу дербес қылмыс құралдары
ретінде қарастырылды. 1959 жылғы Қылмыстық кодекстің әрекет етуі ... жүйе ... рет жаңа ... ... (өрт ... ... ... немесе тез тұтатанатын заттарды әуе көлігімен
заңсыз алып өту, атыс қаруын ұрлау және т.б.), ... олар ... ... ...... ... үйлестірілген жоқ (мысалы, улы
заттарды заңсыз дайындау, сатып алу, сақтау, тасымалдау немесе өткізу үшін
қылмыстық ... ... тез ... ... улы ... заңсыз
тасымалдау құралының болуына қарамастан жаңа норманы есірткі заттарды
тұтыну үшін ... ... ... ... үшін ... ... байланыстырды). Дегенмен, алғашқы кеңестік қылмыстық кодекстермен
салыстырғанда 1959 жылғы қылмыстық кодекс қылмыстық-құқықтық ... ... ... ... ... туралы белгілі көзқарастарға
негізделді. Қоғамдық қауіпсіздікке қол сұғатын іс-әрекеттерге анықтама бере
отырып әдебиеттерде олардың жалпы белгілері туралы ... ... ... ... бұл ережелердің белгілі бір қауіптілігі жоғары қайнар
көзді пайдаланумен байланыстылығы, ... ... ... ... ... ... және т.б.) ... бастауы кездейсоқ емес1.
Авторлардың арасында 1959 жылғы Қылмыстық кодекстің ... ... ... қоғамдық тәртіп деп түсінілетінді сипаттауда ауызбірлік
болған жоқ: біреулері оларды әлеуметтік ... ... және ... ... ... емес ... деп ... екіншілері –
қоғамдық органдарда бекітілген тәртіп ережелері, үшіншілері ... ... және ... ... етуінің, демалуының
және қызмет етуінің қалыпты жағдайын қамтамасыз ететін қатынастар ... ... ... ... ... беру кезінде қылмыстық құқық
теориясында туындаған қиыншылықтар бұл ұғымның күрделілігімен емес, әдетте
бұл ұғыммен заң ... ... ... ... ... барлық
іс - әрекеттердің бағыттылығын қамтуға ... ... ... 1959 ... ... ... ... әрекет еткен кеңестік қылмыстық
заңдылықтан жақсырақ болды. Ал, 1903 жылғы Қылмыстық заңдар ... ... ... ... тәртіпке қол ... ... ауыр ... ... немесе мүлкіті жоюмен қорқыту
(Қылмыстық ... ... ол жеке ... қарсы қылмыстарға
жатқызылған болатын); кәмелетке толмағандарды қайыршылыққа немесе өзге ... ... ... ... тарту (ХХ ғасырдың басында бұл
әрекеттер адамгершілікке қарсы қол ... ... ... көрінеу
ұрланған мүлікті сатып алу және өткізу (Қылмыстық заңдар жинағында бұл
әрекет ... ... ... адал болмаушылықпен байланыстырылған
болатын) сияқты әрекеттерді жатқызды. 1959 жылғы Қылмыстық ... ... ... ... және ... порнографиялық
материалдарды жасау және өткізу, ... ... ... ... ... ... жою немесе бүлдіру қоғамдық тәртіпке қарсы
қылмыстарға жатуы тиіс деген ... ... ... де ... жоқ. ... ... ... сәйкес келеді деп есептеуге
болмайды, алайда олардың пайда ... ... ... термині ол кезде бір
мағыналы және нақты қолданбағанымен дәлелі бола алады.
1997 жылы Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі қабылданды.1 ... ... ... ... ... ... қылмыстар
декриминализацияланды. Мысалы, құмар ойындарды ұйымдастыру, егінді қасақана
таптау, есірткі заттарды аз ... ... ... алу ... ... ... ... және т.б.
бұрын оларды жасау үшін қылмыстық ... ... ... ... өзге ... ... бойынша көзделген бірқатар
әрекеттер криминализацияланды. Қоғамның жаңа ... үшін ... ... қажеттілігі ұйымдасқан қылмыстылықпен күресудің
құқықтық ... ... ... ... мен ... ... ахуалдан қорғауды күшейту қажеттілігімен негізделді.2
қылмыстық кодекстің ІХ тарауына бұрын Қылмыстық кодекстің өзге тарауларында
көзделген бірқатар ... ... ... адамды кепілге алу,
жаппай тәртіпсіздіктер және т.б.). Бұл ... ... қол ... ... және ... ... ерекше бөлімінің
жүйелілігінен туындады.
Жаңа ... ... ... ... және ... ... ... және жүйелендіріліп мазмұндалды (терроризм, адамды
кепілге беру, бандитизм, қаруды, оқ-дәрілерді, жарылғыш ... ... ... ... ... алу, ... ... сақтау, тасымалдау
немесе алып жүру, бұзақылық және т.б.).
Көптеген баптардың санкциялары да елеулі өзгерістерге ұшыратылды. Қоғамдық
қауіпсіздікке ... ... ... ... ... ... ... (233), бандитизм (237), әуе немесе су көлігін
не жылжымалы ... жол ... ... ... ... бірдей қолға түсіру
(239) сияқты баптардың санкцияларынан өлім жазасы алынып тасталды.
Соңғы кезде құқық қорғау органдары біздің ... үшін жаңа ... ... ... ... ... ... бастады. Қылмыстық заңдылықта
адамды кепілге алу дербес қылмыс құрамы ретінде Қылмыстық кодексінің 234
бабында бекітілген. ... ... ... ... 17 ... 1979 ... ... Ұйымының Бас Ассамблеясында қабылданған Адамдарды кепілге
алумен күресу туралы халықаралық конвенцияға сәйкес 19 ... 1987 ... ССР ... ... ... ... ... ССР Қылмыстық
кодексінің 115-1 бабында бекітілді. Заңның бұл бабы ... ... ... ... ... КСРО-ның Адамдарды кепілге алумен күресу
туралы ... ... ... ... 7 мамыр 1987 жылғы және адамды
кепілге алу үшін қылмыстық жауапкершілік орнату туралы 10 ... 1987 ... ... ... ... алу «Халықаралық сипаттағы қылмыстар» еңбегінде ... ... ... ... қылмыстар анықтамасына сәйкес
келеді: «Халықаралық сипаттағы ... ... ... ... ... ... ... арасындағы қалыпты қатынастарға
қол сұғатын, қарым-қатынастардың әр түрлі ... ...... мүліктік және т.б.) бейбіт ынтымақтастыққа, сонымен
қатар, ұйымдар мен азаматтарға зиян ... ... ... ... келісімдерде (конвенцияларда) бекітілген
нормаларға немесе осы келісімдерге сәйкес ... ... ... ... ... ... ... (конвенциялармен)
көзделген іс-әрекеттер1».
Адамды кепілге алу ... ... ... мүдделеріне нұсқан
келтіретін халықаралық сипаттағы қылмыс ретінде жалпықылмыстық ... ... ... де орын алуы ... кепілге алу халықаралық сипаттағы қылмыс ретінде 17 желтоқсан 1979
жылы БҰҰ Бас Ассамблеясында қабылданған ... ... ... ... ... ... сараланады. Бұл Конвенцияның қабылдануынан екі
жыл бұрын адамдарды ... алу ... ... ... БҰҰ ... ХХХІ сессиясында аталған Конвенцияның жобасын дайындау
жөніндегі БҰҰ ... ... ... Бұл ... ... адамдарды кепілге алумен күресу сферасындағы ынтымақтастығы
бірқатар регионалдық келісімдермен реттеледі. Олар ... ... мен ... ... ... ... алудан бірінші
болып жапа шеккен мемлекеттерде Америка континентінде пайда болды. ... ... ... ... ... ... ... мақсатында
адамдарды ұрлауды айыптайтын резолюция қабылдады. ... ... ... қылмыстар ретінде сараланды. 1971 жылы ... ... ... Бас ... ... халықаралық
қорғауды пайдаланатын тұлғаларды ұрлау, өлтіру, қорқытып алу және тағы да
басқа күш ... ... ... ... ... ... конвенцияға қол қойылды1. Жоғарыда аталған
әрекеттер ... ... ... ... ... ... ... ретінде сараланды.
Бұл Конвенцияның 9-бабы оны американдық ... ... мүше ... барлық мемлекеттердің қол ... және ... ашық ... ... ... күресу жөніндегі келісімдерді жасасу Еуропалық
Кеңес ... де ... 1973 жылы ... ... ... ... №703 ... мемлекеттерге кінәсіз адамдарды
ұрлауды немесе Олардың өміріне қауіп төндіруді ауыр ... деп ... 1977 жылы ... ... ... ... ұзақ ... кейін терроризммен күресу туралы конвенция қабылданды.
Халықаралық ... өзге ... ... ... ... алу ... ... бостандығынан айыру аталды.
Адамдарды кепілге алу үшін қылмыстық жауапкершілік халықаралық терроризммен
күресу туралы өзге де ... ... ... ... ... ... ... кезінде қорғау туралы 1949 жылғы Женева
конвенциясында және 1977 жылғы Қосымша хаттамаларда ... ... ... 1 – ... ... ... ... дегеніміз үшінші
тарапты (мемлекет, өзге тұлғалар немесе ұйымдар) кепілге алынған ... ... ... белгілі бір әрекеттерді (әрекетсіздікті) мәжбүрлеп
орындату мақсатында тұлғаны заңсыз бостандығынан айыра отырып алу ... ... ... ... ... тек қана ... қорғауды
пайдаланатын тұлғалар ғана емес, сонымен қатар бас бостандығынан ... ... ... ... адамдарды босату мақсатында),
ірі өнеркәсіпшілер және бизнесмендер, олардың отбасы мүшелері (төлем алу
мақсатында) болуы ... ... ... ... олар қашу ... ету және т.б. үшін ... ... ... адамдарды
мемлекеттің жүргізіп отырған саясаты үшін кек алу ... ... ... жиі ... Мысалы, 1980-ші жылдары ислам фундаменталистері
Америка ... ... және Таяу ... Израильдің саясатын
қолданатын өзге де ... кек алу ... ... және өзге ... ... адамдарды кепілге алып, бірнеше жылдары бойы қамауда
ұстады.
Адамдарды кепілге алу туралы халықаралық – ... ... ... ... бұл ... ... Респуликасының
территориясында күресу ісіне қосылған маңызды үлес болып табылады.
1.2. Қоғамдық ... ... ... ... түрлері
Әрекет етуші Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі ... және ... ... ... ... үшін ... ... Бұл тарауға заң шығарушы ... 26 ... ... ... ... кодексте қоғамдық ... ... ... ... ... ... төнбейтін жағдай,
қауіптіліктің болмауы, амандық, сенімділік дегенді білдіреді1. Сәйкесінше
«қауіпсіздік» адамдармен ... ... ... ... ... ретінде жасалған құнды және қол жетерлік әлдене болып табылады.
Мұның ... ... ... ... тиіс ... ... жоқ. Осы
қорғалатын объектінің маңыздылығын басшылыққа ала ... ... заң ... кең ... ... ... ұғымын
берген арнайы нормативтік акт – «ұлттық қауіпсіздік туралы» заң ... ...... ... өмірінің, денсаулығы мен
берекетінің, сондай-ақ Қазақстан қоғамы құндылықтарының оларға ... ... ... ... ... ... ... ұғымы, атап айтқанда, экология, өндіріс, көлікті пайдалану
сферасындағы қауіпсіздікті қамтиды және, ... оның ... ... ... жеке ... ... ... қылмыстық – құқықтық
қорғаудың берілген объектісі ұғымының көлемі мен мазмұнын ... ... ... ... ... Республикасы Қылмыстық кодексінің ерекше
бөлімінде «қоғамдық қауіпсіздікке қарсы қылмыстар» деп ... ... іс ... ... ... және ... қайнар көзі
бойынша ажыратылатын қоғамдық қауіпсіздіктің ... ... ... ғана ... ... өту қажет.
Егер қауіптің қайнар көздерін олардың ішкі ... ... ... ... түрде жіктесек, келесілерді ажыратуға
болады: а) әлеуметтік (бір немесе бірнеше ... ... ... ... ... ә) физикалық (жылу, элект, т.б. ... ... ... уландыратын заттар), физика-химиялық (атап
айтқанда, атом қондырғылары); б) ... ... ... ықпал етуі) қайнар көздер.
Қылмыстық кодекстің «Қоғамдық қауіпсіздікке және ... ... ... тарауы тұрғысынан қауіптің әлеуметтік қайнар көздерін ... ... алу, ... актісі туралы көрінеу жалған хабарлау,
әртүрлі қылмыстық құрамаларды ұйымдастыру, жаппай ... ... т.б. ... ... іс-әрекеттер жатқызылуы тиіс.
Әрине, негізінен тұлғаның кез-келген қоғамға қауіпті мінез-құлқы әлеуметке
қарсы сипатта болады. Алайда, берілген ... ... ... зиян ... қабілетті және өздігімен жоғары қауіптің қайнар
көзі болып табылмайтын ... ... ... ... ... ... мінез-құлық туралы ғана айтылып отыр. Бұл мағынада Қылмыстық
кодекс қоғамдық қауіпсіздікке ... ... ... ... ?
Бірінші топқа азаматтар, қандайда бір ұйымдардың ... ... ... ... ету ... ... ... әрекеттермен
нығайтылған қорқытуды пайдалана отырып жасалған іс-әрекеттерді жатқызуға
болады. Бұрын ... ... ... ... мұндай құрамдар ұзақ уақыт
ойы мүлдем белгісіз болды және 1990-шы жылдардың басында ғана терроризмнің,
терроризм ... ... ... ... ... ... кепілге алудың
жазаланатындығы көзделді. Қолсұғушылықтардың бұл түрін құрайтын кез-келген
іс-әрекетті жасау зиян келтіру қауіпін ... және ... ... ... ... ... ... түрін шартты түрде айналадағыларға психикалық ықпал ету мақсатында
жасалатын қоғамдық қауіпсіздікке қарсы ... деп ... ... қылмыстық топты немесе қылмыстық қауымдастықты (қылмыстық
ұйымды) құру және оны ... ... ... қатысу, заңсыз
әскерилендірілген құраманы ұйымдастыру да белгілі бір тұлғалар шеңберіне
қатысты күш ... ... ... Оның ... берілген жағдайда
қорқыту келістірілген күштеу іс-әрекеттерін жасауға қабілетті ... ... ... ету ... ... ... үшін қауіптің әлеуметтік қайнар көзі болып табылатын іс-
әрекеттер тобы қоамдық тәртіпке ... ... деп ... Жоғарыда
аталып өткендей, бұрын олардың қатарына едәуір көп ... ... ... бір ... ... ... ... декриминализацияланды.
Жаңа қылмыстық заңдылық қоғамдық ... ... ... ... ... қылмыс құрамдарын (өлтірумен, ... ауыр ... ... ... ... ... ... қылмыстық жолмен табылған
мүлікті сатып алу немесе сату, ... ... ... ... іске
тарту және т.б.) ерекше бөлімнің өзге тарауларында ... ... ... ... ... бұзумен тек қана бұзақылық пен
тағылықты ... ... ... ... шешілуін қолдай отырып
мінез-құлық ережелерін ... ... ... ... анық құрметтемеу
жаппай тәртіпсіздіктер үшін жауапкершілік белгілейтін бапта де көзделгенін
атап өту қажет.
Сонымен қатар, теңіз қарақшылығы мен әуе ... су ... не ... жол ... айдап әкету, сонымен бірдей, қолға түсіру белгілері бар
құрамдарды ерекше топқа ажыратуға ... ... ... ... ... ... ... екінші түрін
(физикалық, физико-химиялық, химиялық) пайдаланумен байланысты қылмыстардың
жазаланатындығын ... ... ... ... аз ... ... бұзатын қолсұғушылықтардың дербес тобы ретінде
келесі ережелерді сақтамауды атап өту ... а) ... ... ... ... ... бар ... және т.б.); ә) тез тұтанатын,
арылыс қаупі бар заттарды, ... ... және ... ... б) ... ... жарылғыш заттарды және
жарылғыш құрылғыларды сатып алу, өткізу, сақтау, тасымалдау және алып ... ... 9 ... ... бұл ... ... ... қауіпсіздік (ҚР ҚК-нің 233-256 баптары) және қоғамдық ... ... 257-258 ... ... ... қауіпсіздік дегеніміз тұлғаның, қоғамның және мемлекеттің өмірлік
маңызды мүдделерін ... ... ... ... ... ... ететін механизм болып табылатын экономикалық, ... және ... ... ... ... тәртіп дегеніміз қоғамдық тыныштықтың жай-күйін, азаматтардың
қоғамдық орындардағы лайықты ... ... ... ... және жеке ... ... ... жеке басқа
қол сұғылмаушылықты қамтамасыз ететін қоғамдық ... ... ... және ... ... ... ... объективті
жағы әдетте әрекет жолымен жүзеге асырылады. Мысалы, бандитизм (ҚК 237 б),
жапай ... (ҚК 241 б.), ... (АК 257 – б.). ... тек қана ... ... ... асырылады. Мысалы, атыс
қаруын ұқыпсыз сақтау (ҚК 253 – б.), қаруды, оқ-дәріні, ... ... ... ... ... ... ... тиісінше
атқармау (ҚК 254 – б.). кейбір қылмыстар әрекет жолымен де, әрекетсіздік
жолымен де ... ... ... жарылыс қаупі бар объектілерде
қауіпсіздік ережелерін бұзу (ҚК 246 – б.), ... ... ... ... бұзу (ҚК 249 – б.).
Бұл тараудағы қылмыстардың бірқатары ... ... ... болып келеді.
Мысалы, заңсыз әскерилендірілген құрамына ұйымдастыру (ҚК 236 – ... (ҚК 237 – б.), ... (ҚК 257 – б.) және ... ... ... ... ... болып келеді. Мысалы,
радиоактивті материалдарды ұрлау немесе қорқытып алу (ҚК 248 – б.), ... ... ... ... ... қауіпсіздік ережелерін бзу (ҚК
245 – б.), атыс қаруын ұқыпсыз сақтау (ҚК 253 – б.), өрт ... бұзу (ҚК 256 – б.) және ... ... және ... тәртіпке қарсы қылмыстардың көпшілігі
кінәнің қасақана түрімен сипатталады. Жекелеген қылмыстар ... ... ... атыс ... ... сақтау (ҚК 253 – б.).
Бұл қылмыстардың субъектілері ... 16 ... ... ... ... ... танылады. ҚР Қылмыстық кодексінің 15 бабына сәйкес кейбір қылмыс
құрамдарының субъектілері болып 14 ... ... ... ... бұл ... 233, 234, 242, 255, 257-б. 2,3 –т, 258 баптар. Кейбір ... ... ... және қоғамдық тәртіпке қарсы қылмыстардың
субъектісі деп тану үшін ол ... ... ие ... ... ... ... 254, 256 ... және т.б.
Қолсұғушылықтың тікелей объектісіне байланысты ҚР Қылмыстық кодексінің ... ... ... ... ... ... ... болады:1
1) қоғамдық қауіпсіздікке қарсы қылмыстар: терроризм (233 – б.), ... алу (234 – б.), ... ... топты немесе қылмыстық
қауымдастықты (қылмыстық ... құру және оны ... ... ... (235 – б.), ... ... ... (236 – б.), бандитизм (257 – б.), ... ... және ... ... басып алу (238 – б.), әуе немесе су
көлігін не жылжымалы ... жол ... ... ... ... бірдей қолға
түсіру (239 – б.), теңіз қарақшылығы (240 – б.), жаппай тәртіпсіздіктер
(241 – б.), ... ... ... ... ... хабарлау (242 – б.),
жаппай зақымдау қаруын, қару – ... және ... ... ... ... ... ... – техникалық ақпаратты және
қызметтерді заңсыз ... (243 – ... ... ... ... ... ... бұзумен байланысты
қылмыстар: атом энергетикасы объектілерінде қауіпсіздік ережелерін ... – б.), ... ... құрылыс жұмыстарын жүргізу кезінде қауіпсіздік
ережелерін бұзу (245 – б.), жарылыс қауіпі бар ... ... бұзу (246 – ... ... қауіпті заттарды ұстау ережелерін бұзумен байланысты қылмыстар:
радиоактивті материалдармен заңсыз ... істу (247 – б.), ... ... ... қорқытып алу (248 – б.), ... ... ... ... бұзу (249 – б.), айналыстан алынған
заттардың контрабандасы (250 – б.), қаруды, оқ-дәрілерді, ... ... ... ... ... ... алу, беру, өткізу, сақтау,
тасымалдау немесе алып жүру ... ... ... ... ... ... ... сақтау (253-б.), қаруды, оқ-дәріні, жарылғыш заттарды немесе
жарылғыш қондырғыларды күзету жөніндегі міндеттерді тиісінше атқармау ... ... ... ... ... мен жару ... ұрлау не
қорқытып алу (255 – б.), өрт қауіпсіздігі ережелерін бұзу (256 – б.).
4) қоғамдық тәртіпке қарсы ... ... (257 – б.), ... ... ... ... ... кепілдікке алумен байланысты қылмыстардың
өсуі байқалуда. Босатудың шарты ... ақша және ... да бір ... ... ... ету ... ... ұрлау сияқты
адамгершілікке жатпайтын қылмыстар санының өсуі байқалғаны туралы баспасөз
беттерінде аталып өткен ... жылы төрт ... ... ... 1999 жылы 14 ... ... 59 адам ... Адамдар заттар сияқты сауда пәніне
айналды»1.
Ресейде адамдарды кепілге алу динамикасын келесі ... ... ... адамды кепілге алудың бір фактісі тіркелді, 1991 жылы – 0, 1992 жылы –
3, 1993 жылы – 51, 1994 жылы – 118, 1995 жылы – 113, 1996 жылы – 99, ... – 114. ... ... ... үкімдер бойынша Ресей Федерациясының барлық
соттарымен сотталған адамдар саны: 1991 жылы – 0, 1992 жылы – 0, 1993 ... 15, 1994 жылы – 93, 1995 жылы – 88, 1996 жылы – 62, 1997 жылы – ... ... және ... ... органдары қызметінің нәтижелері
туралы статистикалық есепте» ... Бас ... ... 1998 жылы ... ... ... ... қылмыстың
6 фактісі, 1999 жылы 15 фактісі ... 1998 жылы ... 3 ... ... жылы 14 ... іс ... ретінде келесілерді келтіруге болады: 1973 жылы Внуково әуежайында
бортында 40 ... бар ... ... алу, 1979 жылы Мәскеудегі Америка
Құрама Штаттарының елшілігінде территористі жою, 1988 жылы ... ... 31 ... мен ... кепілге алды, 1993 жылы ... 11 ... ... алу, 1994 жылы ... ... ... бар ... кепілге алу, 1997 жылы – Мәскеудегі Швеция
елшілігінің ... ... алу1. ... орай бұл ... ... болады.
Адамды кепілге алуды жалпыға қауіпті қылмыстардың ... ... ... ... ... олардың іс-әрекеттерінің мақсаты
болып өздігімен адамды кепілге алу емес, ... ұйым ... ... белгілі бір іс-әрекеттерді орындау немесе орындамау табылатынын
сезінеді. ... ... ... тұлғасы кінәлілерді өздігінен емес,
белгілі адресатқа ықпал ету құралы ретінде ... ... ... ... қандай да бір себептермен болған кез-келген адамдар кепілге
алынуы мүмкін.
Заң шығарушы адамды кепілге алудың сипаты мен қоғамдық қауіптілік ... ... оны ауыр ... ... ал ... ... болғанда
(ҚР ҚК-нің 234 – б. 3 – т.) ... ауыр ... ... ... және
15 жылға дейін бас бостандығынан айыру түріндегі жазаны көздеді.
Көпшілік ... ... ... ... ... алу ... қылмыстық жауаптылықты көздейді. Мысалы, Америка Құрама
Штаттарында ұшақ бортында орын алуы мүмкін ... ... ... ... ... Конвенциясының негізінде ... ... ... туралы федералдық заң әрекет етеді. ... ... әуе ... және ... ... алу үшін ... 28
жылға жазаны көздейді.
Германияның Қылмыстық кодексі адамды кепілге алу үшін ... 5 ... бас ... ... ... ... ... 1971 жылы адамды кепілге алуға кінәлі деп танылған тұлғаларды
өмір бойға бас бостандығынан айыру туралы заң ... ... ... ... ... ету тәсілдері, кез-келген қоғам
мүшесінің кепілге ... адам ... болу ... ... әр ... ...... барлығы қоғамдық тыныштық атмосферасына
ықпал ... ... ... қауіпсіздігіне сенімсіздік сезімін
туғызады. Басқаша ... ... ... ... алу ... қоғам
өмірінің қауіпсіз жай-күйін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... қауіпсіздікті бұзады, көп жағдайда
көптеген адамдардың өмірі мен денсаулығына ... ... ... ... және ... ... Конституциясының 16, 17
баптарымен кепілдік берілген жеке басқа қол сұғушылықты бұзады.
ІІ ТАРАУ. АДАМДЫ ... АЛУ ... ... ... ... Адамды кепілге алудың объектісі және объективті жағы
Қылмыстық жауаптылықтың негізін дұрыс ... ... ... ... заңдылықты қатаң сақтауының кепілі болып табылады. Қылмыстық
құқық бойынша ... ... ... ... қылмыстық заңда
көрсетілген қылмыс құрамының барлық белгілері бар іс-әрекетті істеу болып
табылады (3 – б.). ... заң ... ... ... ... мазмұнын
ашып көрсетпейді. Бұл мәселе қылмыстық құқық ... ғана ... ... ... ... ... заң ... қоғамға қауіпті
іс-әрекеттерді белгілі бір қылмыстың қатарына жатқызуға мүмкіндік беретін
қылмыстың объективтік және ... ... ... ... ... белгілерінің жиынтығын айтамыз1. Қылмыс құрамының әрқайсысы
оның субъективтік және ... ... ... ... ... қылмыстың құрамы да белгілі бір ... ... ... ... ... ең ... біреуінің жоқ болуы жүйенің
болмауына, яғни ... ... ... жоқ ... әкеп ... ... қылмыс құрамының элементтері деп, қылмыс құрамы ... ... ... ... ... ... ... мынадай 4
түрлі элементтер жатады: объект, объективті жағы, субъект, субъективті
жағы.
Қылмыстың объектісі деп, сол ... ... неге ... ... зиян келтіргенін немесе келтіруге ... ... ... объектісі заң қорғайтын қоғамдық қатынастар ... ... ... олар ... ... ... ... және тікелей объект болып
бөлінеді. Қылмыс объектісінің оны сипаттайтын қылмыс құрамының белгілерін
дұрыс анықтаудың қоғамға зиянды іс-әрекеттің сипаты мен ... ... және оны ... үшін ... ... ... қол сұғушылықтан қорғалатын ... ... ... оның ... ... ... ... заңмен кез-келген қоғамдық қатынастар қорғала бермейді. Сондықтан
да, қылмыс істеу арқылы қоғамдық мүддеге елеулі ... ... ... ... ... жағдайда ғана қылмыстық құқықтық нормалармен
қорғалатын қоғамдық қатынастар ... ... ... ... ... ... ... танылатын қоғамдық қатынастардың өзі тарихи
өзгермелі болып отырады.
Қоғамдық қатынастар қоғамның қоғамдық – ... ... ... болады, дамиды, жетіледі. Қоғамдық қатынастар қылмыстық
заң арқылы жасалмайды, қылмыстық заң қоғамдық мүддеге сай ... ... ... ... ... ... әсер етеді. Қылмыстық
заң ең маңызды, құнды қоғамдық қатынастарды қорғауды өз міндетіне алады.
Бірақ ... ... ... біртектес нақты іс-әрекеттердің ерекшелігін
бейнелеуде жеткіліксіз болып ... ... ... қылмыстық ғылыми
теориясы қылмыстық қол сұғушылықтың топтық және тікелей объектілерін бөліп
қарастырады.
Топтық объект дегеніміз қылмыстық қол сұғушылықтан ... заң ... ... ... ... ... қатынастардың белгілі бір бөлігі
болып табылады.
Қылмыстың тікелей объектісі деп қылмыстық заң ... ... ... немесе бірнеше қылмыстардың тура немесе тікелей бағытталуын айтамыз.
Бұрын адамды кепілге алу (ҚР ... 234-б.) ... ... ... және ... қарсы қылмыстар қатарында көзделген1. Алайда,
бұл іс-әрекет жеке тұлғаның мүдделерімен ... ... ... кең ...... адамдардың, тұтастай
қоғамның қауіпсіз өмір сүру жағдайына зиян ... ... ... ҚР ... кодексінің «Қоғамдық қауіпсіздікке және қоғамдық
тәртіпке қарсы қылмыстар» деп аталатын тарауына ауыстырылды.
ҚР ... ... 254 – ... («Адамды кепілге алу») сәйкес кепілге
алынған адамды босату шарты ... ... ... немесе азаматты
қандай да бір іс-әрекет жасауға немесе қандай да бір ... ... ... ету мақсатында адамды кепілге алу немесе кепілдік ретінде
ұстау қылмыстық ... ... ... ... табылады.
Баптың атауы оның мазмұнымен норманы жәбірленушілер шеңбері бойынша
қолданудың ... алып ... ... ... Жаңа
редакцияда баптың атауында да, диспозициясында да адамды кепілге алу туралы
айтылады. Сонымен қатар, жалпылама түрде қойылатын талаптардың ... ... ... ... жеке ... ... ... немесе
тұлғалар тобының орнына мемлекет, ұйым немесе ... деп ... ... ... ... ... ... тәсілін сипаттауда ... ... ... зиян ... ... немесе бұл
тұлғаны одан әрі ұстауды ... бас ... ... ... ... ... ... себебі, біріншіден, кепілге алу немесе ұстау
этимологиялық мағынасы және өзінің мәні бойынша әрқашан күштеу ... ... ... өзге ... ... тек қана күш ... сонымен қатар, мысалы, мүлікті жою немесе зақым келтірумен, қандай да
бір қызметпен ... ... ... ... ... ... ... да бір мәліметтердіжариялаумен қорқыту, т.б. арқылы
басылуы мүмкін. Бұндай іс-әрекеттің қауіптілік дәрежесі төмендемейді ... ... ... ... жойылмайды.
Аталған қылмыстың тікелей объектісі – қоғамдық қауіпсіздік. Адамды кепілге
алудың бағаланған ... ... адам ... мен ... ... ... ретінде қарастырылады.
Егер ҚР Қылмыстық кодексі 234 – бабының диспозициясын негізге алсақ кепілге
алынған адам ... ... ... ... ... ... ... алынған
адам дегеніміз оны босату шарты ретінде мемлекетті, ұйымды немесе азаматты
қандай да бір ... ... ... ... да бір ... ... мәжбүр ету мақсатында кепілге алынған немесе кепілдік ретінде
ұсталған адам.
Кепілге ... адам ... ... ... құқығына 198 жылға
дейін белгісіз болды.
Энциклопедиялар мен түсіндірме сөздіктердің көпшілігінде кепілге ... ... шешу ... ... ... Тек қана 1938 ... ... шыққан орыс тілінің түсіндірме сөздігінде ең
алғаш рет әскери емес, әмбебап ұғым ... ... ... ... адам ... ... ... табылатын мемлекеттің және қандай да бір
ұйымның міндеттемелерді ... ... ету үшін ... ... ... ... Бұл ұғымның шектелгендігіне қарамастан ол алға
жасалған қадам болды.
Қазіргі кезде «кепілге алынған адам» терминін бір ... ... ... алынған адамның ҚР Қылмыстық кодексінің 234-бабынан туындайтын
анықтамасы: «кепілге ... адам ... оны ... ... ... ... ... азаматты қандай да бір іс-әрекет жасауға немесе
қандай да бір ... ... ... ... ... кепілге
алынған немесе кепілдік ретінде ұсталған адам» - ... ... ... ... ... ... ... дәлірек мазмұндалуы
ғана болып табылады. Біздің көзқарасымыз бойынша заңдық анықтама ... ... ... ... дәл ... ... жолы дегеніміз қоғамдық қауіпті әрекеттің объективті
шындықта ... ... және ... ... ... бөлігін
сипаттайтын адамның қылмыстық мінез-құлқының сыртқы белгілерінің жиынтығы.
Қылмыс құрамының объективті жағына келесі белгілер жатады: қоғамға ... ... ... ... қоғамға қауіпті іс-әрекет пен қоғамға
қауіпті салдар ... ... ... ... ... ... орны,
тәсілі, жағдайы, қаруы және құралдары.
Жоғарыда аталған белгілер өзара байланысты компоненттердің жиынтығы ретінде
келесі топтарға жіктелетін жүйені құрайды:
1) міндетті белгілер – ... ... ... ... ... ... іс-әрекет жатады);
2) негізгі белгілер – ерекше бөлім ... ... ең ... ... ... қосылған белгілер (қоғамға салдар және себептік
байланыс);
3) факультативті белгілер – кейбір ... ... үшін ғана ... табылады (оларға қылмысы жасау уақыты, орны, ... ... ... құралдары жатады).
Қылмыстық іс-әрекет (әрекет немесе әрекетсіздік) – объективті жақтың ең
маңызды белгісі болып табылады, ... ол – ... ... ... оның жеке бір ... де ... желісі өзегі Іс-әрекет
немесе әрекетсіздік арқылы болады.
Күш жұмсау жағынан іс-әрекет адамның белсенді қылығы ... ... ... үшін ең ... – оның ... ... және бұл ... қоғамдық қауіптілігі арқылы беріледі. Қоғамдық қауіпті деп ... ... ... зиян ... немесе зиян келтіру қаупін
төндіруші әрекет ... Егер ... ... үшін ... ... ... деп табылмайды және қылмыстық жауаптылық тудыра алмайды. ҚР ҚК 9 –
б. 2 – б. ... «Осы ... ... ... кзделген қайсыбір
әрекеттің белгілері формальды болса да бар, ... ... ... ... ... ... яғни, жеке адамға қоғамға немесе
мемлекетке зиян келтірмеген және зиян келтіру ... ... ... ... ... болып табылмайды».
Қылмыстық – құқықтық сипатқа ие болу үшін, әрекет міндетті түрде ерікті
болуы керек. Адамның ... бір ... ... ... ... күш
қолдану арқылы мәжбүр қылған қылмысына төтеп бере алмағандықтан жасаған
белсенді қылығы ... ... ала ... Бұл ...... ... жасауға адамды мәжбүр қылу үшін күшпен қорқыту деп түсініледі.
Күшпен ... ... ... ... ... болмас үшін
мәжбүрліктен әрекет жасаушы адамның ісі еркінен тыс болуы керек.
Сонымен, қылмыстық – ... ... ... ... ... және ... тұрады.
Объективті жағынан алғанда қылмыс тек әрекет арқылы ғана емес ... ... Ол ... өз ... ... ... ... және де орындау алатын істеді орындамауына ... Адам ... – ол оның ... сыртқы көрінісі емес, әлеуметтік сипаты.
Қылмыстық – құқықтық әрекет сиықты, әрекетсіздік те ерікті түрде ...... ... ие ... қылмыстық – құқықтық іс-әрекет қылмысты ... ... ... бір ... ... – ол ... зиян
келтіріледі немесе тікелей зиян келтіру қаупін төндіреді. Қауіпті салдар
деп қылмыстық – құқықтық қорғау ... ... ... ... ... ... бір ... зиян келтіруді атайды.
Қылмыстық заңмен қорғалатын объектілердегі ... ... ... ҚК ... бөлімі баптарының объективті жағын екі жақты қылып
құрастырған. ... ... ... заң ... құрамының
аяқталғандығын осы заңда көрсетілген кейбір салдардың пайда ... ... ... ... ... бар ... ... жағдайларда қылмыстық заң қоғамдық қауіпті іс-әрекет жасалып болған
соң-ақ, ... ... ... бір ... болу не ... ... ... деп санайды. Мұндай қылмыстар қылмыстық ... ... ... ... деп ... ...... қылмыстардың объективті жағының сипаты. Орын
алған қоғамдық қауіпті салдар үшін адамның ... ... сөз ... ... ... егер бұл ... адам жасалған қоғамдық қауіпті
әрекетпен немесе әрекетсіздікпен себепті ... ... ғана ... ... ... ... жерде зиянды салдардың орын алғандығы
үшін қылмыстық жауаптылық та ... ... ... ... ... ... әрекет қана емес, қоғамдық қауіпті әрекетсіздік жасалған
кезде де ... ... ... себепті байланысты анықтаудың
ерекшелігі – міндетті адам жасаған тиісті әрекет қауіпті ... ... ... алар ма еді ... ... шешу ... ... Қылмыс
орны – бұл қылмыс жасалған белгілі бір жер.
Қылмыс жасаудың уақыты – қылмыс құрамының белгісі болып табылады және ол ... ... ... уақыт кеңістігі.
Қылмыс жасаудың жағдайы – бұл қылмыс жасалуының объективті шарттары. Қылмыс
жасау жағдайы қоғамдық қауіпті іс-әрекеттің болу – ... және ... ... әсер ете ... ... ... қауіпті іс-әрекеттің зиян
келтіру мүмкіндігі сол әрекеттің өзіне ғана емес, ол ... ... да ... екенінде.
Қылмыс жасаудың құралдары мен қарулары – қылмыс жасауда пайдаланылған
қарулар мен ... ... ... ... түрі де ... ... деңгейіне айтарлықтай әсер ете алады. Тиісті
құралдар мен қарулар ... ... ... ... заң ... ... қылмыс құрамының объективті жағының
белгілері қатарына қосады.
Қылмысты жасау тәсілі деп қылмыскердің қылмыс жасауда ... ... Заң ... ... ... кейбір баптарында қылмыс жасаудың
тәсілдерін бір-біріне ... ... ... ... үшін ... ... жағының маңызы келесіде: ең алдымен ол қылмыс
құрамының элементі бола тұра ... ... ... ... болып табылады1. Нақты қылмыс құрамының объективті жағының бір
белгісінің болмауы қылмыс құрамының өзінің жоқ болуына әкеп ... ... ... жақ қылмыс құрмадарын ажыратудың негізі болып
табылады. Қылмыс құрамдарының ... ... ... ... ажыратылады.
Қарастырылып отырған қылмыстың объективті жағы адамды кепілге алуды жүзеге
асырудың екі тәсілін көздейді:
1) адамды кепілге алу;
2) адамды кепілдік ретінде ... ... ... адам ... ... алу және ... ... ұстау ұғымдарын анықтаудың қиыншылығы жоқ.
Этимологиялық тұрғыдан «алу» сзі «біреуге ... ... ие ... ... - «тоқтату немесе қалуға мәжбүрлеу» дегенді білдіреді. Сәйкесінше,
алу мен ұстаудың ажырағысыз ... ... ... күш ... ... Осыдан, қылмыстық құқықтық мағынада адамды кепілге ... ... ... ... ... бір ... бірнеше
тұлғалардың жеке бас бостандығын заңға қарсы түрде, күшпен шектеу. Кепілге
алу күш көрсетіле отырып та, күш көрсетуді ... да ... ... ... ... ... ... кепілге алынған адамның бостандыққа
шығуына заңсыз түрде күш қолданумен кедергі ... ... алу ... ... психикалық күш қолданумен қоса жүреді:
өлтірумен, денсаулыққа жеңіл, орташа ауыр, ауыр зиян ... ... ... ... қорқыту, сол сияқты, өмірге және денсаулыққа қауіпсіз
дене күші ... ... ... ұру, байлау т.б.).
Қарастырылып отырған қылмыс құрамының міндетті белгісі кез-келген тірі адам
болуы мүмкін жәбірленуші болып табылады.
Адамды ... алу ... ... ... алу мен ... ... ұстауды
ғана емес, сонымен қатар, міндетті түрде белгілі талаптар қоюды көздейді.
Бұл түсінікті де, ... ҚР ... ... 234 – б. ... ... ... ... заң шығарушы қолданған «мәжбүр ету» ... ... ... қоятын белгілі талаптардың болуын көздейді. Адамдарды
кепілге алу кезінде талаптар ... ... да, жеке ... ... ... ... кепілге алу кезінде қандай да бір ... ... ... жеке ... ... жақындары немесе
туыстары болуы мүмкін, бірақ олар өздерінің лауазымдық немесе қоғамдық
жағдайына ... ... ... ... ... ... алу кезінде кінәлілер қоятын талаптар ... ... көп ... ... кепілге алынған адамдарды қайда ұстап
отырғанын жасырмайды. Адамдарды кепілге алу немесе ... ... ... ... оның ... туралы тұлғалардың кең шеңберіне белгілі
болуына тырысады. Бұл түсінікті де – ... ... ... ... ... тұлғаларға) көрсетілген қысым күштірек болады, ... ... ... орындалу мүмкіндігін арттырады.
Адамды кепілге алу немесе кепілдік ретінде ұстау мемлекетке, қандай да ... ... ... ... ... талаптар қоюмен қосталуы керек.
Бұл талаптар қандай да бір іс-әрекеттерді жасауға қатысты ... ... ... кету үшін ... ... ... ... адамдарды босату үшін
төлем төлеуді, қозғалған қылмыстық істі тоқтатуды, ... ... ... ... ... бостандық беруді, кінәлілерге ... ... ақша және т.б. ... талап етуі мүмкін. Қылмыскерлер қандай да
бір іс-әрекеттер жасаудан тартылуды да талап етуі мүмкін, мысалы, қандай ... ... қол ... ... ... қылмыстық қудалауды
қоздырмауды және ... ... ... ... шарты болып мемлекеттің, ұйымның ... ... ... ... ... ... адамды кепілге алуға келесі анықтама беруге мүмкіндік
береді: адамды кепілге алу дегеніміз кепілге ... ... ... ... мемлекетті, ұйымды немесе азаматты қандай да бір іс-әрекет жасауға
немесе қандай-да бір іс-әрекет ... ... ... ету ... ... үшін күш ... алдау қолданылып немесе қолданылмай жасырын немесе
ашық жүзеге асыратын адамның орын ... ... ... күштеп
шектеу1.
Қылмыстың объективті жағының құрылымының ерекшеліктері бойынша ... ... ... маңызы ерекше. Осы белгісі ... ... ... ... және ... ... ... болып бөлінеді (бұл
атаулар шартты сипатта болады және тек қана қылмыстық құқықта қолданылады).
Бұл бөлініс ... әр ... ... ... ... ... сипаттау ееркшеліктерімен негізделеді. Іс-әрекеттің нәтижесінен
болатын ... ... ... ... ... қылмысты материалдық
қылмыс құрамы деп атайды. Мұндай қылмыс құрамы әрекет немесе әрекетсіздік
жасалған уақыттан бастап қана ... ... ... ... зардабы
болған уақыттан бастап аяқталған деп саналады.
Формальді қылмыс құрамдары үшін ... ... ... ... ... ... мен оның салдары арасында себептік
байланыстың болуы да) міндетті ... ... ... заң ... қылмыстың аяқталған уақытын алдын – ала қылмысты әрекет
сатысына көшіреді. Мұндай құралымда қылмыс құрамын келте ... деп ... ... ... ... ... қылмыс құрамы құрылымы
бойынша формальді болып табылады. Адамды ... алу ... ... ... ... ... ... немесе оны осындай жағдайда күштеп
ұстау сәтінен бастап аталған іс-әрекеттерді жасау ... ... ... ... ... қандай да бір талаптар қоймай құқыққа
қайшы алу немесе ұстау өзге қылмыстар ретінде саралануы мүмкін, ... ... 125 – б. ... ... 126 – б. «Бас ... ... айыру»
және т.б.
2.2. Адамды кепілге алудың субъектісі және ... ... ... ... ... кезде қылмыстың заңда көзделген белгілі бір жасқа
толған жеке адам қылмыстық заң бойынша қылмыс субъектісі бола ... ... ... қандай ? Егер қылмыс жасаған жеке тұлғаның
бойында, есі ... ... заң ... ... жету ... болса, ол өзінің жасағаны үшін қылмыстық ... ... ... ... тек жеке ... ғана бола ... ... ереже
Қылмыстық кодекстің бірнеше баптарынан туындайды. Мысалы, ҚР ҚК-нің 6, ...... ... ... ... шетел азаматтары және
азаматтығы жоқ тұлғалар қылмыстық және қылмыстық жауаптылықтың ... ... ... ... ... ... ... есі дұрыс, яғни өзінің әрекетін
(әрекетсіздігін) басқара ... оның шын ... ... мен ... ... ... ... жететін жеке тұлға болуы керек.
Ал, психикасыың бұзылуына байланысты мұндай қабілеттен айырылған есі дұрыс
емес (ҚР ҚК 16 - ... ... ... ... бола ... ... сау адамның да сана мен еркінің қабілеті белгілі бір ... ғана ... ... ... байланысты – қылмыстық заң қылмыс
жасаған тұлғаны қылмыстық жауаптылыққа ... ... жас ... (ҚР ҚК 15 – ... көрсетілген үш белгі қылмыс субъектісінің ортақ ... ... ... Олар қылмыстың кез-келген құрамының міндетті ... ... және ... ... ... ... қылмыс құрамының
жоқтығын білдіреді.
Сонымен қатар, ҚР ҚК-нің Ерекше бөлімінде ... ... ... субъектісін сипаттайтын жалпы ғана емес қосымша да белгілері ... ... ... ... ... ... қарсы
қылмыстардың субъектісі болып әскерге шақырылып, міндетін өтеп жүрген
немесе ҚР Қарулы күштерінің, ... ... және ... құрамалардың
қатарында келісіп шартпен ... ... ... ғана сол сияқты
запастағы азаматтар әскери жиында жүрген кездерінде және де ... ... ... Бұл қосымша белгілер тиісті тұлғаны қылмыстың арнайы
субъектісіне айналдырады.
ҚР Қылмыстық ... 15 – б. 2 – т. ... ... ... алу ... – 14 жасқа толған, ақыл есі дұрыс жеке ... ... жағы ... ... өзі ... ... іс-
әрекетке және оның салдарына (зардабына психикалық қатынасы).
Сыртқы көріністі ... ... ... ... ... жағы ... ішкі ... білдіреді. Сонымен қатар, қылмыстың
объективтік және субъективтік жақтары өзара тығыз ... және ... да бір ... ... ... да, ... субъективті жағын
зерттеу қылмыстың тиісті құрамының объективті жағына талдау жасаумен тығыз
байланыста жүргізіледі1.
Қылмыстың субъективтік ... ... ... ... ... ... ... және мақсат.
Бұл белгілердің барлығы өз жиынтығында қылмыс ... ... ... ... ішкі ... ... адамның санасы мен еркінің жасалған
әрекетпен байланысын бейнелейді.
Бұл белгілердің әрқайсысының мәні ... - ... ... ... ... ... міндетті
белгісі. Кінәсіз қылмыстың құрамы да ... ... ... та орын ... ... сәйкес, кінә бұл әрқашан не қасақаналық, не абайсыздық ҚР
ҚК-нің 19 – б. 3 – б. ... ... ... ... ... ... ғана қылмысқа кінәлі деп танылады. Қасақаналық та, абайсыздық та
жасалған іс-әрекет пен оның ... ... ... ... ... табылады. Бұл – олардың ұқсастығы. Ал, айырмашылығы –
қасақана және абайсыз кінәні ... ... және ... ... ... өзіне ғана тән мазмұны мен ара қатынасында.
Қылмыстың субъективтік жағына оның ... ... ... ... ... қылмыстың ниеті және мақсаты кіреді,
Егер қылмыстық кодекстің Ерекше бөліміндегі нақты қылмыс құрамында ниет ... оның ... ... ... онда ол осы ... ... міндетті, қажетті белгісі болып, ал басқа ... ... ... ... ... ниет деп белгілі бір қажеттіліктер мен мүдделердің іштей түрткі
болуына байланысты адамның ... ... ала ... ... ... ... бел ... айтамыз. Қылмыстық мақсат деп адамның қылмыс істеу
арқылы болашақта ... бір ... ... ... ... мақсаты қылмыстық ниетке негізделіп пайда болады, ал
қылмыстық ниет мақсатпен бірге белгілі бір іс-әрекетті ... ... ... ... жетуге итермелейді.
Қылмыстық ниет пен мақсат өзара тығыз байланысты ұғым. Адамның мақсатының
қалыптасуы ниетке байланысты болса, ал мақсат ... ... ... ... ... ... асырылатынын анықтайды.
Қылмыс жасаудағы ниет пен мақсаттың кінәдан айырмашылығы, олар бір құрамдар
үшін ... ... ... ... үшін – ... ... ... ... ... ... ... – кінәнің нысандарын, қылмыс жасаудағы ниет
пен мақсатты дұрыс анықтаудың ... зор; ол ... ... емес ... ... ... қылмысты дәл саралауға, объективті
жағы бойынша өте ұқсас ... ... ... ... ... ... ... қауіптілік дәрежесін анықтауға, жазаны жеке
даралауға ... ... ... ... мазмұнын мұқият зерттеу қажеттігі Қазақстан
Республикасы жоғарғы соты Пленумының 1993 ... 24 ... ... ... ... ... ... қаулысында көрсетілген:
«жасалған қылмыстың қоғамдық қауіптілік деңгейін анықтағанда сол ... ... ... ... ... ... ... қылмыс
жасау себебі, әдісі, мән-жайы, кезеңі, келген ... ... ... ... ... ... және сипаты, т.б.)жиынтығына сүйену
қажет»1.
Адамды кепілге алу қылмысының субъективтік жағы ... ... к!нә ... ... ... ... ... не ұстап
отырғанын айыпты өз түсінеді және осылай болуын қалайды. Пайдакүнемдік, өш
алу ... ... ... ниеттер қылмыстың себебі болуы мүмкін, олар
қылмыстың бағалануына әсер ... ... жеке жаза ... ... ... ... міндетті белгісі – кінәлілер көздейтін
арнайы ... ... Ол – ... ... ... ... босатудың
шарты ретінде қандай да болса бір әрекетті ... ... ... да ... ... ... бас ... қамауға алынғанды немесе сотатталғанды
босату, айыптыны құралмен, ақшамен, көлік құралдарымен т.б. қамтамасыз ... ... ... 234 – бабының 2 – тармағы адамды кепілге алу
қылмысының ... ... ... ... ... ... ... келесілерді көздеді:
А. Адамдар тобының алдын-ала сөз байласуы бойынша. Егер адамды ... ... ... ... күні бұрын уағдаласқан адамдар ... ... тобы ... сөз ... ... ... деп танылады.
Б. Бірнеше рет. Бұл қылмыстың бірнеше рет жасалуы дегеніміз адамды кепілге
алуды екі немесе одан да көп рет ... егер адам ... ... қылмысы
үшін заңмен белгіленген тәртіп бойынша қылмыстық ... ... не ... ... ... ... үшін соттылығы жойылған немесе
онысыалынған ... ... ... ... үшін ... жауапқа тарту
мерзімі өтіп кетпесе.
В. Өмірге немесе денсаулыққа қауіпті күш ... ... ... ... ... күш ... ... жеңіл, орташа ауырлықтағы немесе
ауыр зиян келтірудегі, азаптауды қамтиды.
Г. қаруды немесе қару ретінде ... ... ... отырып.
Қолдану дегеніміз қаруды немесе адамның өмірі мен денсаулығына зиян ... қару ... ... ... іс ... ... ретінде пайдаланылатын өзге де ... ... ... ... ауыр зиян ... ... ... заттар. Оларға
шаруашылық – тұрмыстық қызмет атқаратын заттарды жатқызуға болады, мысалы,
балта, айыр, шалғы, пышақ, ... және т.б. ... дене ... ... дайындалуы қажет етілмейді.
Д. Көрінеу кәмелетке толмаған адамға қатысты, яғни 18 жасқа толмаған адамға
қатысты.
Е. Айыптыға жүктілік ... ... ... ... қатысты (жүктілік мерзімі
ұзақтылығының маңызы жоқ).
Іс көпе – көрінеу дәрменсіз күндегі адамға қатысты.
Жасалған әрекетті ҚР Қылмыстық кодексінің 234 – ... 2 – ... ... «ж» ... ... бағалау үшін кепілдікке алынған адамның
кәмелетке толмағандығын, жүкті әйел екендігін немесе оның ... ... ... ... түсінгендігін анықтау қажет.
З. Екі немесе одан да көп адамға қатысты жасалған ... алу ... ... ниетпен және бірнеше жәбірленушіге қарсы қиянат жасаудың
бір мерзімде орын алатындығымен сипатталады. Бұл жерде, екі не одан да ... ... алу ... ниет ... ... ... Ал, егер ... жасау жөніндегі ниет әр жолы жаңадан пайда болып отырса, онда
мұндай әрекет бірнеше мәрте ... ... ... алуды құрайды.
И. пайдакүнемдікпен немесе жалдау арқылы адамды кепілге алу ... ... ... ... ... үшін қаражаттық пайда алуға ... ... ... т.б.) немесе қаражат шығынынан құтылуға (мүлікті қайтару,
мүлікке қатысты міндеттемелерді ... т.б.) ... ... ... ... 234 – ... 2 – бөлімінің «И» тармағы бойынша,
сонымен қатар, адамды кепілге ... ... ... ... ... ... тұлғалардан алынатын ақу үшін адамды кепілге алуы ... да ... ... ... ақы алу ... ... ... іске асыруға дейін немесе одан кейін екендігінің маңыздылығы жоқ.
ҚР ҚК-нің 234 – б. 3 – т. заң ... ... ... ... ... көздеді. Адамды кепілге алудың ерекше ... ... оны ... ... ... не абайсызда адам өліміне немесе
өзге де ауыр зардаптарға әкеп ... ... ... салдардың ерекше
әлеуметтік мәнімен негізделеді. Заңшығарушының ҚР ... 234 – б. 3 – ... ... ... енгізуі абайсызда адам өліміне немесе өзге
де ауыр ... әкеп ... ... ... алу ... ... болып
табылатындығын және ол орын алуы үшін ... осы ... ... қажет
екендігін көрсетеді.
1959 ж. Қазақ ССР ҚК 115 – 1 – б. 2 – т. заң ... ... ... ... ... ... ... зардаптарды» ажыратты. Мұндай салдардың
қатарына заңшығарушы арнайы атап өтпесе де абайсызда адам өміріне әкеп ... ... ... ... ... ... алу кезінде салыстырмалы
түрде кең таралғандығы абайсызда адам ... әкеп ... ауыр ... ... ... оқшаулаудың негізі болып табылады.
Адамды кепілге алудың ерекше сараланған түрі ретіндегі ... де ... ... ... етуші қылмыстық заңдылықта ашылмайды, сондықтан да,
ол бағалаушы ұғым ... ... ... жағдайда істің барлық мән-жайларын
ескере отырып құқыққолданушылармен субъективті талқылануы тиіс1. Алайда,
бұл зардаптардың ... ... ... ... ... ... қылмыс
құрамдары үшін бірдей болуы керек. Дегенмен, заңгер ғалымдар ... әр ... ... ... ... ауыр ... ... әртүрлі түрлерін, оның ішінде денсаулықтың қысқа мерзімге
бұзылуына немесе елеулі емес тұрақты еңбек қабілеттілігінен ... ... ... дене ... да» ... В.Мальцевтің пікірі бойынша
терроризм, адамды кепілге алу кезінде ауыр ... ... ... денсаулыққа ауыр зиян келтіруді, орман массивтерінің елеулі
бүлінуін немесе жойылуын ... ... ... ... ... ... кепілге алудың ауыр
зардаптарына бірнеше немесе көптеген адамдардың өлуін, олардың денсаулығына
ауыр зиян ... ... ... ... апаттарды, ірі материалдық
залалды, тарих және мәдениет ескерткіштерінің жойылуын және т.б. ... ... ... ... ... ... алу ... ауыр
зардаптарға бірнеше адамның денсаулығына ауыр зиян келтіру немесе көптеген
тұлғалардың денсаулығына орташа ауырлықтағы зиян ... ... ... ... ... ... залал келтіру жатады4.
Аталған саралаушы белгіле түсінік беретін ... ... ... орташа ауыртпалықтағы зиян келтіруді адамды кепілге алудың ауыр
зардабына жатқызу ... ... ... ... жоқ.
Адамды кепілге алудың объектісі, сонымен қатар, оның мазмұны жәбірленушінің
денсаулығына орташа ... зиян ... ... ... жоғары деңгейін көздейді. Заңшығарушы бұл қылмысты орташа
ауыртпалықтағы қылмыстарға, ал адамды кепілге алуды ерекше ауыр ... ... ... ... ... түрі үшін (ҚР ... 234 – б. 3 –
т.) заңшығарушы он жылдан он бес жылға дейінгі ... бас ... ... жаза ... адам ... немесе өзге де ауыр зардаптарға әкеп соғу ... ҚР ... 234 – б. 3 – т. ... ... үшін ... шарт болып
табылады. Бұл жағдайда адамды кепілге алудың ерекше сараланған элементтері
ҚР ... 234 – б. ... ... ... ... белгілерімен қатар
бірқатар өзге белгілермен сипатталады. Мұндай мән – жайларға ... ... ... қарастырылып отырған қылмыстың объективтік жағын
сипаттайтын, яғни ҚР ҚК-нің 234 – б. 3 – т. ... ... ... қоғамдық қауіпті іс-әрекет пен осы салдар арасындағы себептік
байланыс, екіншіден, ... ... ... атап ... ... кепілге алуға немесе кепілдік ретінде ... ... ... ... салдарға әртүрлі психикалық қатынасы.
Абайсызда адам өліміне немесе өзге де ауыр зардаптарға әкеп соққан адамды
кепілге алу ҚР ... 234 – б. 3 – т. ... ... адамды кепілге
алу немесе ... мен осы ... ... ... ... ... ... салдар абайсызда туындаса сараланады.
Себептік байланыс «қажеттілікпен, заңдылықпен садарды туындатады»1.
Іс-әрекет пен салдар арасында себептік ... бар ... ... ... ... қауіпті іс-әрекеттің қоғамдық қауіпті
салдардан бұрын орын алуы; екіншіден, қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... үшін қажетті және жеткілікті болуы қажет.
Осылайша, іс-әрекетті ҚР ... 234 – б. 3 – т. ... ... үшін ... ... алу ... ... ретінде ұстау объективті түрде адамның
өміріне немесе өзге де ауыр ... әкеп ... ... ... ... ... және адамды кепілге алу мен ауыр зардаптар
арасындағы себептік байланыс ... ҚР ... 234 – б. 3 – т. ... үшін ... ... шарт ... Бұл норманың диспозициясынан мұндай
салдардың абайсызда келтірілуі тиіс екендігі туындайды, яғни, іс-әрекетті
аабйсызда адам өліміне ... өзге де ауыр ... әкеп ... ... алу деп тану үшін ... ... кепілге алуға және туындаған
зардаптарға әртүрлі психикалық қатынасы болғанын ... ... ... 234 – б. 3 – т. бойынша сараланатын адамды кепілге алуды ... ... оның ... ауыр ... ... қамтылмауы тән.
Оның адам өліміне немесе өзге де ауыр ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
Бірінші жағдайда кінәлі адамды кепілге алу кезінде аамның өлуі немесе өзге
де ауыр ... ... ... екенін алдын-ала біледі, бірақ бұл
зардаптарды жеткілікті ... ... ... мүмкіндігіне
сенеді. Бұл жерде ҚР ҚК-нің 234 – б. 3 – т. көзделген салдарлардың ... ... ... білу және ... ... ... сену ... менмендіктің интеллектуалдық сәттерін, ал мұндай
салдарлардың туындауын қаламауы ... ... ... ... жағдайда, яғни, қылмыстық немқұрайлықта кінәлі қажетті ұқыптылық пен
сақтық болғанда ол зардаптарды болжап ... тиіс және ... біле ... тұра ... кепілге алу кезінде адамның өлуі немесе өзге де ауыр
зардаптардың туындауы мүмкін екенін болжап ... Бұл ... ... ... туындауын болжап білмейді, ... ... ... деп ... ... ... қатысты қылмыстық құқық
теориясында оның екі критериін – объективті және субъективті ... ... ... ... ... лауазымдық мәртебесіне, оның
кәсібіне, заңдық ұйғарымдарға, т.б. негізделуі мүмкін қоғамды қауіпті
салдардың ... ... ... білуге міндетті; екінші критерий
–тұлға оның ... және ... ... ... ... ... мүмкіндігін алдын-ала болжап білу мүмкіндігінің болуы.
Абайсызда адам өліміне немесе өзге де ауыр ... әкеп ... ... алу ... ... екі ... ... қылмыс орын алғанымен
заңшығарушы ҚР ҚК-нің 22 – б. ... ... ... ... ... деп танылады» деп бекітті.
Жоғарыда аталғандардың негізінде келесі қорытынды жасауға болады: ҚР ҚК-нің
234 – б. 3 – т. көзделген ... ... ... ерекше сараланған түрі
адамды кепілге алудың қоғамдық қауіптілігі жоғары түрі болып ... ... алу үшін ... отырған қылмыстың жалпы белгілерімен қатар
арнайы белгілерін де анықтауды ... ... ... 234 – б., 3 – т. заңшығарушы абайсызда бір адамның да, ... да ... әкеп ... ... Егер ... ... алу немесе
кепілдік ретінде ұстау кезінде кепілге алынған адамға немесе өзге де ... ... ... өлім ... бұл ... жиынтық
бойынша, яғни, ҚР ҚК-нің 234 – бабы мен 96 – баптың 2-бөлігінің «В» тармағы
бойынша ... ... әділ атап ... ... кісі ... ... және ... анықталған іс-әрекет болғандықтан, саралау кезінде ол
міндетті түрде қылмыстар жиынтығы ережелеріне қатысты көрініс табуы ... ... кісі ... ... ... қауіптілігін ескереді
және қасақана қаза келтірудің барлық жағдайында, егер ... ... ... ... ... ... ... құрамының субъективтік
жағының міндетті белгісі блып табылмаса, іс-әрекетті ҚР ҚК-нің 96 – б. 2 –
бөлігі «В» ... ... ... ... ... ... көздейді.
Егер қолсұғушылықтың объектісі адамның өмірі ... ал, ... ... алу ... ... ... ... бірақ абайсызда адам
өліміне немесе өзге де ауыр зардаптарға бұл іс-әрекетті ҚР ... 234 – ... – т. ... ... ... ... 234 – бабының ескертуіне сәйкес кепілге алынған адамды өз ... ... ... етуі бойынша босатқан адам, егер оның ... өзге ... ... ... ... ... ... адамды кепілге алу қылмысына қатысты мұндай норма ең
алғашқы рет 1997 жылы жаңа ... ... ... енгізілді. Бұл
норма кінәліге адамды кепілге алғаннан кейін ... және ... ... ... ... қатар, жәбірленушіге қатысты өзге е
күштеу әрекеттерінен тартынуға ықпал ... деп ... ... ... ... жаңа ... кодекс күшіне енгізілген кездің өзінде
қарастырылып ... ... іс ... жәбірленушілердің мүдделеріне
қарағанда қылмыскерлердің мүдделерін көздейді деген пікір ... ... ... мен толықтырулар енгізілді) немесе заңның мәтіннен
толығымен алып тастауды ұсынды1.
Кінәлі адамды кедергісіз кепіл ретінде ... ... ... ... алынған адамның қай жерде ұсталып отырғаны ешкімге белгісіз болуына
байланысты) және оның өз ... ... ... ... етуі ... қажет.
Егер кінәлі заңда билік өкілдеріне қарсыласу барысында кепілге алынған
адамдарды босатуға мәжбүр болса, немесе, одан әрі ... ... ... ... ... ... ... ерікті деп саналмайды.
Адамды кепілге алуға кінәлі тұлғаны ... ... ... оның ... өзге ... ... болмаса ғана орын алуы мүмкін.
Егер кінәлі кепіле алынған адамдарды босатқанымен оның іс-әрекеттерінде
өзге қылмыстың құрамы (қаруды, ... ... ... ... ... ... оның ... зиян келтіру, кісі өлтіру, т.б.) бар
екендігі анықталса, онда кінәлі осы қылмыс үшін ... ... ... ... ... босату егер кінәлі жәбірленушіні заңсыз
ұстауды жалғастыра алғанымен оны босатса, және егер де ... ... өзге ... ... ... орындағанға дейін ... ... егер де ... ... ... ... да бір талаптар
мүлдем қойылмаса, ... ... ... ... пікір басым.
Сонымен, жоғарыда аталған жәбірленушіні босатудың еріктілігі критерийі ҚР
ҚК-нің 234 – бабының ... ... екі ... ...... ... заңсыз ұстауды жалғастыруға объективті
және субъективті мүмкіндігінің болуы. Бұл шарт қажетті (міндетті) болып
табылғанымен жеткілікті ... Егер бұл шарт ... ... ... ... да, ... да ... ал егер бұл шарт болмаса босату ерікті
болмайды.
Екіншісі – шарт бойынша ... ... ... өзге ... ... ... ... жүзеге асырылуы немесе босатудың шарты ретінде
қандай да бір талаптар мүлдем қойылмауы орын алуы қажет. Бірінші шарт ... ... ... ... ... анықтау жәбірленушіні босату
ерікті болғанын, я ... ... ... мүмкіндік береді.
Сонымен, төмендегі жағдайлар адамды кепілге алу қылмыстық ... ... ... ... ... ... өз ... босататын – еріктілік немесе өкіметтің
талап етуі бойынша босату;
б) айыптының іс-әрекеттерінде қылмыстың өзге құрамының болмауы.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жоғарыда аталғандардың негізінде келесі ... ... ... кепілге алуды кепілге алынған ... ... ... ... ... ... ... қандай да бір іс-әрекет жасауға немесе
қандай да бір ... ... ... ... ету мақсатында күш
қолданып немесе қолданбай жасырын немесе ашық жүзеге асырылатын адамның
еркін ... – тұру ... ... ... ... ... анықтауға
болады.
Адамды кепілге алумен тиімді күресу қазіргі жағдай талаптарына сәйкес
келетін қылмыстық – ... ... ... ғана ... 234 – б. – 2 б. «б» - т ... ... алудың саралаушы белгісі
ретінде аталған қылмыстың бірнеше рет жасалуы ... ... ... ... ... ... белгілері бойынша ұқсастығы бар екенін
ескере отырып ҚРҚК 234 – б. Ескертуінде бірнеше реттіліктің ... ... ... кепілге алу бірнеше рет жасалған деп оның алдында келесі
қылмыстардың бірі жасалса танылуы тиіс:
• адамды ұрлау (125 – ... бас ... ... ... (126 – б.);
• терроризм (233 – б.);
• үйлерді, құрылыстарды, қатынас және байланыс құралдарын басып алу (238 ... әуе ... су ... не жылжымалы темір жол ... ... ... бірдей, қолға түсіру (239 – б.).
Осылайша ҚР ҚК-нің 234 – б. ... ... ... ... ... ... 234 – б. ... рет жасалған қылмыс деп осы бапта, сондай-
ақ осы кодекстің 125, 126, 233, 238, 239 – баптарында көзделген бір ... да көп ... ... жасалған қылмыс танылады».
Заң шығарушының пікірі бойынша адамды кепілге алуды қару ... ... ... бұл ... ... ... едәуір арттырады.
Сондықтан да, ҚР ҚК 234 – б. 2 – б. «г» - т. ... ... ... ... ... көзделген: «қаруды немесе қару ретінде пайдаланылатын
заттарды қолдана отырып».
ҚР ҚК 234 – б. 2 – б. «г» - т. ... ... ... және ... аталмаған, мұны заңдағы ақаулық деп есептеу қажет.
ҚР ҚК 234 – б. қолдану тәжірибесі адамды ... алу ... ... да мүмкін екенін көрсетті. Осыған байланысты заңда мүлікті ... ... жаза ... тағайындау мүмкіндігін қарастыру қажет. ҚР ҚК 234
– б. 2 – б. санкциясының келесі нұсқасы: ... ... ... ... ... он екі ... дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға
жазаланады»; 234 – б. 3 – б. санкциясының келесі ... ... ... ... он ... он бес ... дейінгі мерзімге бас ... ... ... ... ... АКТІЛЕР
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 30.08.1999. А.: Жеті Жарғы,
2002. – 100 ... ... ... ... ... ... Жеті ... 1999
3. Международная конвенция о борьбе с захватом заложников. 17.12.1979.
4. О судебной ... по ... о ... Постановления ПВС.
22.12.1995 №11 / Материалы к изучению курса уг.права: сборник Постановлении
ПВС РК. Сост. Г.Б.Саматова. А.: ВЫШП ... 1999, 140 ... ... ... ... ҚР Заңы №233 / ... заңдары, 1998 №9
АРНАЙЫ ӘДЕБИЕТТЕР
1. Гаухман Л.Д. «Борьба с гасильственными ... ... ... 1969. 120 ... ... В.Н. «Уголовное законодательство Союза ССР и союзных республик:
единство и особенности». М.: «Юридическая литература», 1973. 208 ... ... И.Н. ... ... ... порядка». М.:
«Юридическая литература», 1973, 200 ... ... ... ... Казахстан. Особенная часть. Учебник. / ... ... и ... В 2-х частях. Часть 2. – Алматы:
Институт «Данекер», 2000. – 481 с.
5. ... А.Н. ... ... ... ... ... Жеті ... 2000. –
520 бет.
6. Уголовное право Казахстана (Особенная часть). Учебник для ... / ... ... ... ... и ... профессора С.М.Рахметова. –
Алматы, ТОО «Баспа», 2001. – 536 с. / Под ... ... ... ... , 1999. – 608 ... ... право. Особенная часть. Учебник / Под ред.профессора
В.Н.Петрашева. – М.: ... ... 1999. – 608 ... ... ... ... ... Учебник для ВУЗов. ... ... ... – М.: Издательская группа
Инфра. М.-Норма, 1997. – 768 с..
9. Уголовное право Российской Федерации. ... ... ... / ... – Изд.2-е, перераб.и доп.- М.: Юрист, 2000. –
552 с.
10. Российское уголовное ... ... ... ... / ... и ... М.: ... «Спарк», 1998. – 495 с.
11. Российское уголовное право. Особенная ... / Под ед. ... – М.: ... 1997. – 496 ... Угловное право Казахской ССР. Особенная часть. Уч.пособие. Часть 2 ... ред. ... А.: ... 1981. – 224 ... ... ... ... кодексіне түсінік. / Жауапты
ред.С.М.Рахметов, Т..Бапанов. Алматы, ЖШС «Баспа», 2001. – 704 ... ... Б. К ... о ... ... ... / Фемида №12 2000
г. с.25-28
15. Егоров В.С. ... ... за ... ... ... и ... порядка. М.: Московский психолого-
социальный институт; Воронеж: Издательство МПО «Модек», 2000. – 64 с.
16. Уголовное право: Ч.Общая , ... ... / Под ... и С.В.Максимова. М.: Юриспруденция, 1999. – 784 с.
17. Новое уголовное ... ... ... ... ... ... / ... М.: Зерцало, ТЕИС, 1996. – 156 с.
18. Панов В.П. Международное уголовное право. Учеб.пособие. М.: Инфра – М.,
1997. – 320 ... ... П. ... ... освобождения похищенного ... / ... 2002 №7 ... ... А.Н. ... ... ... бөлім. А.: Жеті Жарғы, 1999. – 320
б.
21. Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығы: Жалпы ... / ... ... С.М.Рахметов. А.: Жеті Жарғы, 2001. – 272 б.
22. Досмамбетов Б.Ы. О ... ... ... ... за захват заложника (В свете норм ... ... ... ... ... / ... КазНУ им.аль-Фараби. Серия
«Международные отношения и международное ... 2003 №3 ... ... Б. ... за ... / Мир ... 2002 №10.
24. Комментарий к Уголовному кодексу Российской Федерации. М.: ... – 760 ... ... к УК РК / ... ... И.Ш., ... ... Ткаченко В.И. Преступление против общественной безопасности. М.: 1984,
27. Карпец И.И. Преступление международного ... М.: ... 1979. – 262 ... ... ... видов преступлении. Уч.пос./ Отв.ред. О.Баев.
Воронеж, 1986
29. Курс Советского уголовного права. Ч.Особ. / Отв.ред. Н.А.Беляев. ... ... ... П.С. ... за ... против общественной
безопасности, общественного порядка и здоровья населения. М.: 1964
31. Кудайбергенов М.Б. Международное уголовное право. А.: 1999
32. Ефимов М.А. ... с ... ... ... ... ... и ... населения. Минск. 1971
33. Гришанин П.Ф., ... В.А. ... ... ... общественного порядка и здоровья населения. М., 1963
34. Дурманов Н.Д. Уголовная ... за ... ... ... и здоровья населения. М.: 1962

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әйелдер қылмыстық әрекетінің психологиялық негізі туралы10 бет
Адамды кепілге алу қылмысы77 бет
SA 8000:2001 "Қоғамдық жауапкершілік" стандарты4 бет
«Қылмыс» ұғымы және оның белгіері қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы17 бет
Адамды саудаға салу қылмысының жасалуы мен күресуінің шаралары6 бет
Азаматтық - құқықтық жауапкершіліктің шарты және негіздері56 бет
Азаматтық-құқықтық жауапкершiлiк88 бет
Азаматтық-құқықтық жауапкершілік туралы түсінік26 бет
Азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің негіздері мен турлері5 бет
Бас бостандығынан заңсыз айыру және адамды саудаға салу79 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь