Химиялық мелиорант, фосфогипс

Барлық өнеркәсіптер жаңа технология мен жаңа бағыттар жасауы, бір мақсатты көздейді: аз шығымды және эффективті болуы, қоршаған ортаны ластамау, адамдардың қажеттілігін өтеу. Конверсия қалдықтарын жаңа технология бойынша тыңайтқыш және мелиорлейтін қасиеті бар, екіншілік толық өнім мелиорантқа өңдейді. Қазақстандағы орталық – азиаттық аймақтардың геоклиматтық ерекшелігі - барлық егінді жерлердің 1/3 бөлігі қышқылға немесе сортаң типке жатады, сондықтан оларға химиялық мелиорация қажет. Қышқылды жердің ауданының жылдан – жылға өсіп бара жатқанын байқаймыз. Қышқылды жердің ауданының өсуі бойынша алынған мәліметтер қауіп – қатер тудырады, сондықтан жердегі кальций қорының терең анализін қажет етеді. Жердің құңарлығын арттыру үшін, процестерді уақытысында реттеу үшін кальцийдің миграциялану процесін дұрыс түсіну қажет. Қышқылды, сортаң жерлерге химиялық мелиорация көп таралды. Химиялық мелиорацияның маңыздылығы: оның егінді қабаттағы кальций қорын толтыру, сутек иондарының ауысуын қамтамасыз ететін алюминий мен натрий, комплекстегі кальций иондарының болуы. Оның құнарлығы артып, жердің қышқылдығы мен сортаңдылығы төмендейді, жердің физикалық -химиялық және сулы –физикалық және өсімдіктің қоректенуі жақсарады, егіннің өнімділігі жақсарады. Қышқылды жерлердің қыры және сор топырақтардың беті кальций аз екені анықталды. Кальций сілтілі –қышқылды тепе – теңдікті өсімдіктердер де, топырақ ерітінділерінде сақтап, плазманың өтімділігін жақсарады, және басқа да физикалық және химиялық – биологиялық процестерді реттеп отырады. Жерге көң сепкен маңызы зор.
Профиль бойымен топырақ қалыңдығы кальцийдiң миграциялану процесстерiн, қазiргi егiн шаруашылығының тәжiрибесiнде ескермесе болмайтын масштаб. Топырақтардың декальцийленуі оның су тәртiбi бойынша жууылуы әсiресе терең және тез ағады. Қышқыл топырақтарының сорып алатын комплекс жанында бұл сутек және алюминийдың иондары маңызды орынға ие болады және сондықтан топырақ егiндер үшiн аз жарамды болады.
Өндіріс қалдығы – фосфогипс, кондиционды руда емес полигалитте көп мөлшерде өсiмдiктердiң өсуi сапасын жақсарту үшiн қажеттi - кальций, магний, қалий бар.
Полигалитті тұз құрамында K – Mg бар тыңайтқыш кейбiр топырақтарды мұқият ұсақтауда тiкелей қолданыла алады.
1 Беглов Б.М., Жекеев М.К. Перспективы производства фосфора, удобрений и солей различного назначения на основе экстракционной фосфорной кислоты // Химическая промышленность. – 2002. ¬– № 6. – С. 21-24.
2 Технология фосфорных и комплексных удобрений / под ред. Эвенчика С.Д. и Бродского А.А. – М.: Химия, 1987. – 452 с.
3 Джусипбеков У.Ж. и др. Отходы фосфорной и туковой промышленности, пути их утилизации // Аналитический обзор. ГОСЭКОНО Комитет РК. – Алма-Ата, 2002. – 42 с.
4 Бектуров А.Б. Исследования в области химии и технологии неорганических веществ / Изб. тр. под ред. Д.З. Серазетдинова. – Алматы: Ғылым, 1991. – С. 256.
5 Воробьев О.Г., Балабеков О.С., Молдабеков Ш.М. Экологические проблемы химического предприятия. – Алма-Ата: Казахстан, 1984. – 169 с.
6 Weterings K. Utilization of Phosphogypsum // Proc. Fertilizer Soc. – London, 1982. – № 208. – Р. 43.
7 Джусипбеков У.Ж., Чернякова Р.М., Саржанов С.Б., Ошакбаев М.Т., Капустина Л.И. Удобрения пролонгированного действия из низкосортных фосфоритов и их агрохимическая эффективность. – Алматы: Ғылым, 2002. – 258 с.
8 Джусипбеков У.Ж., Стамкулов С., Мелибеков У., Капралова В.И., Фишбейин О.Ю. Научные основы технологии утилизации фосфорсодержащих шламов. – Алматы, 2002. – 199 с.
9 Позин М.Е. Технология минеральных удобрений. – Л.: Химия, 1970. – 165 с.
10 Омаров Т.Т., Танашева М.Р. Химия и технология соединений бора. – Алматы: Дауир, 2002. – 190 с.
11 Бухарцев В.Н. Совершенствование техники и технологии складирования отходов в условиях комплексного использования недр. – Л.: Механобр, 1984. – С.125-128.
12 Наркевич И.П., Печковский В.В. Утилизация и ликвидация отходов в технологии неорганических веществ. – М.: Химия, 1984. – С. 135-144.
13 Бабенков Е.Д. Очистка воды коагулянтами. – М.: Наука, 1977. – С. 347.
14 Копылов Б.А. Технология экстракционной фосфорной кислоты. – Л.: Химия, 1981. – С. 221.
15 Каипова З.К. Разработка унифицированных технологий получения NPK-, PK-аддуктов // Изб. тр., посвященные 100-летию со дня рождения выдающегося ученого химика, академика А.Б. Бектурова. – Алматы, 2001. – С. 577-583.
16 Ласкорин Б.Н. Сорбционные, экстракционные и мембранные процессы – фундаментальные основы новой технологии. – М.: Цветные металлы, 1996. – №12. – С. 36-37.
17 Kraus K.A., Philips H.O. Anion exchange studies. Anion exchange properties of hydrous zirconium oxide // I. Amer. Chem. Soc. – 1986. – v. 78. – Р. 249-269.
18 Kokei U., Hirotako T. Removal of phosphate ion from waste water by adsorption. // World Congr. III Chem. End, Tokyo, Sept. 21-25, 1986. – v.3. – Р. 620-622.
19 Казова А.М., Каипова З.К., Джусипбеков У.Ж., Арынов К.Т., Казова Р.А. Новые технологии получения неорганических соединений и материалов из природного техногенного сырья // Изб. тр., посвященные 100-летию со дня рождения выдающегося ученого химика, академика А.Б. Бектурова. – Алматы, 2001. – С. 118-130.
20 Смирнов Е.И., Криль А.С., Синенькая В.И. Утилизация отходов производства фосфорной кислоты // Материалы научно-технич. конф. по технологии неорг. веществ и минеральных удобрений, Львов. – 1988. – С. 47-54.
21 Арынов К.Т., Казова Р.А., Бержанов Д.С., Хайдаров Т.Т. Физико-химические основы очистки растворов в производстве фосфатов. – Алматы: Ғылым, 1993. – 232 с.
22 Белезнев А.Н., Затудовкая Т.Н. Очистка сточных вод в книге “Методы физико – химической очистки промышленных сточных вод”. – М., 1981. – С. 10-16.
23 Коссельский С.Н. Новые методы и сооружения для водоотделения и очистки промышленных сточных вод. – М., 1988. – C. 122.
24 Когановский А.М., Клименко Н.А. и др. Очистка и использование вод в промышленном водоснабжений. – М.: Химия, 1983. – 288 с.
25 Рубин А. Химия промышленных сточных вод / Пер. с англ. Росторгуева А.В., Субботина В.А. – М.: Химия, 1983. – C. 359.
26 Иванов В.В. и др. Очистка газов и сточных вод при производстве фосфорсодержащих удобрений // Гр. НИУКФ. – М.: НИУКФ, 1979. – в.22. – С. 61-64.
27 Neily P.S. Polymers cutcost of phosphorus removal water and wastes //Ind. And Eng. Chem. Prod. Res. And Develop. – 1980. – v.19. – №2. – Р. 250-256.
28 Алексеев А.И. Теоретические и прикладные исследования в области очистки фосфорсодержащих сточных вод. – Л., 1984. – C. 98.
29 Аширов А. Ионообменная очистка сточных вод в производстве фосфорных удобрений и солей. – М.: Химия, 1981. – C. 340.
30 Ван Везер. Фосфор и его соединения. – М.: ИЛ., 1961. – C. 668.
31 Казанцева Л.З. Очистка воды при фильтрации ее через осадок гидроокиси алюминия // Сб. Иониты и ионный обмен. – М.: Наука, 1976. – С. 130-133.
32 Check T.I. Polymers cutcost of phosphorus removal water and wastes // Eng. – 1989. – v.13. – № 8. – Р. 23-29.
33 Заявка № 61-29798. Япония. Способ биологической очистки сточных вод от фосфора. / Опубл. Б.И. № 4. – 1987.
34 Наркевич И.П., Дормешкин О.Б., Меженцев А.А. Комплексные методы очистки сточных вод от фосфатов // ЖПХ. – 1986. – № 1. – С. 67-70.
35 Погодин М.А., Леонов Б.М., Сташко Б.К. Очистка сточных вод и переработка шлама фосфорных заводов. – Л.: Химия, 1983. – C. 150.
36 Печковский В.В. Процесс удаления фосфатов соединениями железа // Химическая промышленность. – 1987. – № 3. – С. 41-45.
37 Жаброва Г.М., Егорова Е.В. Закономерности сорбции и ионного обмена на амфотерных окисях, гидроокисях и некоторых солях // Успехи химии. – 1993. – т. 30. – вып. 6. – С. 77-84.
38 Филин В.Н., Гадинов Н.С., Юркова В.М. Исследование в области охраны окружающей среды. – М.: НИУИФ, 1981. – вып. 239. – С.80-82.
39 Ламп В.Н. и др. Исследование процессов доочистки сточных вод от фосфатов // Тр. НИИ по удобрениям и инсектофунгицидам, 1989. – № 234. – С. 37-42.
40 Наркевич И.П., Дормешкин О.Б., Меженцев А.А. Исследование очистки сточной воды от фосфатов и фтора // ЖПХ. – 1986. – № 1. – С. 67-73.
41 Becker P. Phosphates and phosphoric acid. – New York and Basel: Marcel Dekker. Inc., 1983. – 585 p. and second 1989. – P. 740.
42 Эвенчик С.Д., Бродский А.А. Технология фосфатных и комплексных удобрений. – М.: Химия, 1987. – 452 с.
43 Наркевич И.П., Печковский В.В. Утилизация и ликвидация отходов в технологий неорганических веществ. – М.: Химия, 1984. – С. 110.
44 Рекомендации по мелиорации солонцовых почв. – М.: Колос, 1983. – 46 с.
45 Рекомендации по известкованию кислых почв. – М.: Колос, 1983. – 83 с.
46 Новый химический мелиорант для химической мелиорации кислых и солонцовых почв. – М.: Колос, 1984. – 43 с.
47 Джусипбеков У.Ж. и др. Отходы фосфорной и туковой промышленности, пути их утилизации // Аналитический обзор. ГОСЭКОНО Комитет РК. – Алма-Ата, 2002. – 42 с.
48 Бабенков Е.Д. Очистка воды коагулянтами. – М.: Наука, 1977. – С. 347.
49 Арынов К.Т., Казова Р.А., Бержанов Д.С., Хайдаров Т.Т. Физико-химические основы очистки растворов в производстве фосфатов. – Алматы: Ғылым, 1993. – 232 с.
50 Белезнев А.Н., Затудовкая Т.Н. Очистка сточных вод в книге “Методы физико – химической очистки промышленных сточных вод”. – М., 1981. – С. 10-16.
51 Коссельский С.Н. Новые методы и сооружения для водоотделения и очистки промышленных сточных вод. – М., 1988. – C. 122.
52 Когановский А.М., Клименко Н.А. и др. Очистка и использование вод в промышленном водоснабжений. – М.: Химия, 1983. – 288 с.
53 Рубин А. Химия промышленных сточных вод / Пер. с англ. Росторгуева А.В., Субботина В.А. – М.: Химия, 1983. – C. 359.
54 Иванов В.В. и др. Очистка газов и сточных вод при производстве фосфорсодержащих удобрений // Гр. НИУКФ. – М.: НИУКФ, 1979. – в.22. – С. 61-64.
55 Neily P.S. Polymers cutcost of phosphorus removal water and wastes //Ind. And Eng. Chem. Prod. Res. And Develop. – 1980. – v.19. – №2. – Р. 250-256.
56 Алексеев А.И. Теоретические и прикладные исследования в области очистки фосфорсодержащих сточных вод. – Л., 1984. – C. 98.
57 Аширов А. Ионообменная очистка сточных вод в производстве фосфорных удобрений и солей. – М.: Химия, 1981. – C. 340.
58 Казанцева Л.З. Очистка воды при фильтрации ее через осадок гидроокиси алюминия // Сб. Иониты и ионный обмен. – М.: Наука, 1976. – С. 130-133.
59 Check T.I. Polymers cutcost of phosphorus removal water and wastes // Eng. – 1989. – v.13. – № 8. – Р. 23-29.
60 Заявка № 61-29798. Япония. Способ биологической очистки сточных вод от фосфора. / Опубл. Б.И. № 4. – 1987.
61 Наркевич И.П., Дормешкин О.Б., Меженцев А.А. Комплексные методы очистки сточных вод от фосфатов // ЖПХ. – 1986. – № 1. – С. 67-70.
62 Погодин М.А., Леонов Б.М., Сташко Б.К. Очистка сточных вод и переработка шлама фосфорных заводов. – Л.: Химия, 1983. – C. 150.
63 Ламп В.Н. и др. Исследование процессов доочистки сточных вод от фосфатов // Тр. НИИ по удобрениям и инсектофунгицидам, 1989. – № 234. – С. 37-42.
64 Наркевич И.П., Дормешкин О.Б., Меженцев А.А. Исследование очистки сточной воды от фосфатов и фтора // ЖПХ. – 1986. – № 1. – С. 67-73.
65 .Торегожина Ж.Р., Омаров А.Т., Сулейменова О.Я, Танашева М.Р. Перспективы утилизации фосфорсодержащих промышленных сточных вод // Вестник КазНУ. Серия химическая. – 2007. - №3 (27). -С. 278-280.
66. Омаров А.Т Сулейменова О Я . Танашева М.Р Phase anl extraction equilibria in the systems inorganic acid –water-amides jf carbonic acids International Journal of Biology and Chemistry // 2010, р. 39-42.
67. Бейсембаева Л.К. Омаров А.Т Танашева М.Р Химические аддукты мелиоранты на основе отходов фосфор и борперерабатывающей промышленности Международная конференция по ф/х анализу, г. Пермь, Пермьский университет, 2010г,С. 300
68. Пономаренко О.И.,Бейсембаева Л.К, Омаров А.Т, Айбасова А.Д. Экологический мониторинг, учебное пособие, Алматы, 2010 С.175.
        
        КІРІСПЕ
Барлық өнеркәсіптер жаңа технология мен жаңа бағыттар жасауы, бір мақсатты көздейді: аз шығымды және эффективті ... ... ... ... ... ... өтеу. Конверсия қалдықтарын жаңа технология бойынша тыңайтқыш және ... ... бар, ... ... өнім мелиорантқа өңдейді. ... ... - ... ... ... ... - ... егінді жерлердің 1/3 бөлігі қышқылға немесе сортаң типке ... ... ... ... ... ... Қышқылды жердің ауданының жылдан - жылға өсіп бара жатқанын байқаймыз. ... ... ... өсуі ... ... ... ... - қатер тудырады, сондықтан жердегі кальций ... ... ... ... ... ... құңарлығын арттыру үшін, процестерді уақытысында реттеу үшін кальцийдің миграциялану процесін ... ... ... ... ... ... ... мелиорация көп таралды. Химиялық мелиорацияның маңыздылығы: оның ... ... ... қорын толтыру, сутек иондарының ауысуын қамтамасыз ететін алюминий мен натрий, комплекстегі кальций иондарының болуы. Оның құнарлығы артып, ... ... мен ... ... жердің физикалық -химиялық және сулы - физикалық және өсімдіктің қоректенуі ... ... ... ... ... ... қыры және сор топырақтардың беті кальций аз екені анықталды. Кальций сілтілі - қышқылды тепе - ... ... де, ... ... ... ... өтімділігін жақсарады, және басқа да физикалық және химиялық - биологиялық процестерді реттеп отырады. Жерге көң ... ... ... ... ... ... ... миграциялану процесстерiн, қазiргi егiн шаруашылығының тәжiрибесiнде ескермесе болмайтын масштаб. Топырақтардың декальцийленуі оның су тәртiбi бойынша жууылуы ... ... және тез ... ... топырақтарының сорып алатын комплекс жанында бұл сутек және алюминийдың иондары маңызды ... ие ... және ... топырақ егiндер үшiн аз жарамды болады.
Өндіріс қалдығы - фосфогипс, кондиционды руда емес полигалитте көп мөлшерде өсiмдiктердiң өсуi ... ... үшiн ... - кальций, магний, қалий бар.
Полигалитті тұз құрамында K - Mg бар тыңайтқыш кейбiр топырақтарды ... ... ... қолданыла алады.
Осы жұмыста химия мелиорантын алу үшiн өнеркәсiптiк сорбенттiң және фосфогипстiң қоспасының қолдануының нәтижелерi және ... ... Бұл ... және ... ... үшiн ең ... жағдайларда өнеркәсiптiк фосфоры бар қалдық суларымен өңделеді. Қатты компонент қалдық суды ... ... де, ... өнiмге бағалы компонент толық өнімге айналады. Бұл техникалық тұз немесе тыңайтқыш бола алады, эллюент құрамына тәуелді болады. Одан ... ... ... ... әр ... ... қолданып немесе бастапқы қолданылатын сорбенттiң құрамы сатыла өзгертуге болады.
Өткiзiлген зерттеулердiң өзектiлiгi - әлемдiк және отандық ғылыми ... ... және ... ... фосфор өңдейтін зауыттарда және кондиционды емес рудалар (полигалит)толық екінші өнім, шөлденудiң процесінен сақтап қалу мақсатымен, қышқыл және сор ... ... үшiн ... алатын - мелиоранттар туралы жүйелі мәліметтер жоқ.
Өткiзiлген зерттеулердiң ғылыми жаңалығы - минералдық тыңайтқыштарды жаңа ... алу үшiн ... бар ... өңдеу негізінде химиялық мелиоранттары алынуы, полигалит фосфогипс және фосфогипстiң ... ... ... ... ... ең қолайлы жағдайларды таңдап алу, фосфоры бар қалдық су, су ерітіндісінің рH-ы, Қ:С ... ... ... ... ... - ... тыңайтқыштар, оларды тыңайтқыштардың қолдану жағдайын жақсарту мақсатымен, топыраққа химиялық және микробиологиялық әсер ету үшін ... ... ... ... ... үшін (ұнтақталған әктас, доломит немесе сөндірілген әк), сортаң топырақтардың мелиорациялары үшін ... көзі ... ... ... ... ... үшін ... тыңайтқыштармен бірге, фосфордың ерігіштігін үлкейту мақсатымен) натрийдің бисульфидін ... ... ... - ... ... ... ... химиялық жағдайы мен құрылымын түбегейлі жақсарту - химиялық мелиорацияның басты ... ... ... ... ... ... сору процесстерінің ролі және олардың реттелуі өсуде, химия мелиоранттары, топырағы бар пестицидтердiң өзара iс-әрекетiн және ... ... ... тиiмдiлiгi анықтайтайды, қарқынды ауылшаруашылық қолдану шарттары өседi.
Минералдық тыңайтқыштарды келесi түрлерге ұсақтайды: ... ... ... және (бор, ... мыс және басқалар) микротыңайтқыш, химия мелиоранттары...
Бұл топырақтың тамаша қасиетiне арқасында , жақсы еритiн тұздарды минералдық тыңайтқыштарды қолдану, ... ... ... ... ... ... тұздардың шоғырландыруының өсiмдiктерi үшiн құртылады. Онда топырақтың буферлiлiгi оны ... және ... ... ... ... ... ... iстейдi. Тап сондықтан химия мелиоранттарын дозасы өседі, қышқылдықтығы немесе сілтілігі өсiмдiк тiкелей әсер ... ... 100 г ... элементтiң 1мг бiрлiгiне топырақта минералдық қоректiң элементтерiнің мазмұнны ... үшiн ... ... дозасы едәуiр жоғары деп есептейді. Бұл химия мелиоранттары және минералдық тыңайтқыштардың дозаларының есептеулерiнде ескеруге керек.
Ауыл- шаруашылық ... ... ... үшiн химиялық мелиоранттар нормасы жоспарлалған өнiмге есептелiнген минералдық тыңайтқыштармен қолдануға ұсынылады. Минералдық тыңайтқыштарды енгiзу үшін шығындарды төмендету, фосфорлы және ... ... үшiн ... егiс ... ... айналымының қорына кiргiзу керек. Қышқылдық - табиғи немесе топырақтардың алған қасиет. Тура немесе жанама қышқылдықпен және (алюминиймен, марганецпен, ... ... ... ... ... ... анықтайтын көп процесстер байланған: азық-түлiк шынжырлары бойымен техногендi элементтердi қоректенудiң элементтерi, қорлану меңгеру, ... ... және ... ... Ескi егiстiк массивтер белсендi өндiрiстiк қызметте өзінің табиғи ... ... ... ... ... ... ... бірінші кальций кетеді. ... ... ... және ... ... азаяды, қышқыл топырақтарының ауданы өседi. ... ... ... ... және оның ... әктi ... ... кейiн 8 - 10 жылдар ағымында ... ... ... ... көбейтуi және азоттың өсiмдiктерiнiң жақсы жабдықтауына мүмкiндiк туғызады. Микробиологиялық және биохимиялық процесстердi күшейту, қышқыл топырақтар ... ... және ... ... ... көп ... ... физикалық, физикалық-химиялық қасиеттері жақсарады. ... ... ... кальций карбонатын, мелиорант ретінде қолдану қоршаған орта үшiн экологиялық қауiпсiз емес. Топырақтағы табиғи кальцийдің тапшылығын түйіршектелген әк ... ... ... ... ... қоры - 94 - 98%. ... әк - ... ұсақ ... ... ... табиғи ылғалдықтың жанында шаң көтермейдi. Ол суда iс жүзiнде ерімейді, егер көмір қышқылы(топырақта тұрақты) ... онда ... 60 рет ... ... ... ... әсерiмен топырақ ерiтiндiсінде болатын топыраққа енгiзуде әк кальций бiртiндеп бикарбонаттанады. Кальцийдiң бикарбонаты Са2+ және ... ... және ... ... ... Топырақ ерiтiндiсінде, кальцийдiң бикарбонаты, Са2+ және 2ОН- иондарына ыдырайды, концентрация ... ... ... ... және ... ... - ... алатын кешен, және қышқылдықты бейтарап қалдырады да, иондарын ығыстырады. СаСО3 еркін гумусты және басқа органикалық , ... ... ... ... бейтараптайды. ... ... ... ... жою жолымен өнiмнiң топырақ құнарлылығының жоғарылатады, өнiмдiліктiң үлкеюi және сапасын жақсартудың басты факторларының бiрi болып табылады. ... ... ... жергiлiктi кальций құрамдас мелиоранттар көмектеседi: қант зауыттарының дефекаторы, табиғи бор . ... ... (+ МgСО3 ... заттың құрамы көп емес 32 - 48 %, ал ... әкте 94 - 98%. Әк - ... ұсақ ... ... ... ... ылғалдықтың жанында шаң көтермейдi. Ол суда iс жүзiнде ерімейді, егер көмір қышқылы(топырақта тұрақты) болса, онда ... 60 ... ... ... ... ... бор ... және алмаспалы қышқылдықты жояды, гидролитикалық қышқылдықты едәуiр арзандатылады, топырақ ерiтiндiде ... ... ... және ... ... сіңу ... ... ... ... - ... химиялық және физикалық қасиеттерi бар топырақтардың жақсарту шаралары өткiзу үшiн қолданылатын заттар. Iрi ... ... ... - ... ... ... жабылған темiр жол вагондарында, алушылардан рұқсатымен Хоппер типті жартылай вагон түрiнде тасиды. Едәуiр бөлiгі жабылған және мамандандырылған темiр жол вагондарының ... ... iрi ... әк және ... гипс бар ... ... вагондарда тасиды. Iрi ... ... ... ... ... ... ... (6-шы сурет) 3,5 мың т сыйымдылықпен және қалаудың биiктiгi 5 м - ге дейін ... ... ... ... қабыршағы немесе брезентпен жабылады. Сiлтiлiк сор топырақтар үшiн химия мелиорантын дозасын ... әр ... ... ... ... - ... топырақ құңарлылығын реттейтін және жемдеу тыңайтқышы, химиялық мелиоранттары, жем қосымшалар, жануар азығы. Агрохимикаттар - өсiмдiктер, топырақ ... ... және ... ... ... мелиоранттары, жем қосымшалар, азықтық жануар. Оның қолдануы қоршаған ортаға зиян келтiрмеу керек. Ол пестицидтермен қауiпсiз үндеу ... және агро ... ... ... сәйкес химикаттармен iстеледi . Заңмен көрсетілген талаптар: тiркеу сынаулары, өндiрiске, сақтауға, қолдануға, өткiзу, зиянсыз етуге, тазарту, жоюға және ... ... ... - тың ... минералдық тыңайтқыштар және топырақтардың химия мелиоранттарын есеп беру базамен немесе қоймамен ... ) ... ... және ... ... ... ... зат топырақтың минералдық тыңайтқыштары, химия мелиоранттары, пестицидтер және әр түрлi ластайтын заттардың жеке ... ... ... ... ... Сор ... үшiн фосфогипстi күкiрттi қышқыл және iзбеспен өңдеп, химиялық мелиорант сапасында қолдану мүмкiн. ... ... ... ... бiле және ... ... отырып (25 - шi сурет) химиялық мелиоранттардың қажетті мөлшерін анықтауға болады. ... ... ... ... ... ... ... күйi және топырақ құрылымыны жақсартатын - химиялық мелиоранттар болып табылады. ... ... ... ... ... фосфогипс, дефекатор, әкті химиялық мелиоранттар сияқты қолданып сор ... үшiн ... ... бөлек жүргiзiлдi . II және III ... су ... ... (50-55 см) ... ... ... ... сонымен бiрге, ал оның плантажированиясының және беттен 10 % НС1 барлық жерде қайнайын деп жатқан нашар тұздалған топырақ (100 - 150 см ... ... тұз ... ... ... ... ... суландыру үшiн карбонатқа енгiзусiз қолдануға рұқсат етiледi, бiрақ 7 - 10 ... ... ... бір рет ... керек. ... ... ... тұрады: жалпы бөлiм; жұмыстар туралы мәлiметтерді іздену; қайта өңдеу әдiстiң дәйектемесi; химиялық мелиоранттарының қажет мөлшері, органикалық, минералдық тыңайтқыштар және бактериялық ... ; ... ... ... ... ... технологиялық көрсеткiштерi [1]. ... ... ... және ... ... ... жоғарылату және топырақ құнарлылығын арттыру, минералды, органикалық тыңайтқыштар және химия мелиоранттарын ғылыми негізде ... ... ... ... ... ... ... өлшем бiрлiктерiнде өткiзедi: минералдық тыңайтқыш - қолданыстағы заттың кг; органикалық ... - ... ... т; химия мелиоранттары - қолданыстағы заттың т; микроэлементтер және бактериялық тыңайтқыш - ... ... г, кг; ... ... ... ... - ... кг; өсiмдiктердi қорғаудың биологиялық заттар - ... кг және ... ... ... ... ... және ... материал - Ц, кг немесе дана. I ... ... ... суы, ауыл ... ... ... қолданусыз дақылдарды суару үшiн қауiптi емес. Мұндай сумен ұзақ суландыру топырақтың физикалық қасиетiнiң ... ... ... ... ... ... ... натрийдың жұтылған сыйымдылығы катионды ауысудан 3 - 5% - тан аспайды. Суды 30 мм - нан кем ... ... ... су ... (30 мм. су. ст .) тек қана 150 кг / м3 ... және ... көкжиектердi тығыздық жаман физикалық қасиетке ие болатын топырақтарда) және ... ... жоқ ... ... ... ... ... минерализациясы мұндай суымен 50 мкг - экв/м3 ( 3 кг / м3 ... ... ... ... ... ... қабаты болғандықтан, нақты қорқыныш жоқ [4]. Сору ... көп егiн ... ... ... ... ... бар ... өзара iс - әрекетiн және химизацияның құралдарды қолданудың тиiмдiлiгi анықтайтындығы, сору ... және оның ... рөл ... ... ... қолдануы шарттарында өседi [5]. Ауыл ... ... ... ... ... және ... ... ) қоймамен меңгерушiге табиғи бiлдiруде әрбiр түрге және сорт бойымен минералдық ... және ... ... ... кiрiс және шығынды күнде белгiлеген картотека ие болады. Минералдық тыңайтқыштар қолданыстағы зат бойымен келесi түрлерге ұсақтайды: азотты, ... ... және (бор, ... мыс және ... ... ... мелиоранттар. II ... ... ... суы катиондық айырбастың сыйымдылығынан 10 % сорылған натрийға дейiн ... ... ... ... болады. Қоңыр және қараңғы - қоңыр топырақты ... ... ... ... ... ... немесе плантажировкасын бiрге жүргізуi керек. II класстың суының көрcетiлген қабылдауларының бiрi ... ауыл ... ... өнiм ... ... ... етедi, сонымен қатар тұщы сулармен суаруда. Суаттарды 30 мм - нан кем ... ... ... 150 ккг / м3, су ... ... және егiстiк көкжиектердi тығыздық жаман физикалық және су жолы - физикалық қасиеттермен топырақтарда, мықты агрегаттарының кем 20 % ... ... ... ) ... ... минерализациямен су 50 мкг - нан астам емес ... ... - ... (3 кг/ м3 ... ... және ... түрде химиялық мелиоранттарды (немесе суарылатын суға) топыраққа енгізу қажет [11]. ... ... ауыл ... ... ... төмендетуге орнықты тенденциясы болады. Қатты қысқартумен, мелиорациялық жүйелердi пайдаланудың аласа техникалық деңгейiмен бұл кiргiзiлетiн тыңайтқыштар және химия мелиоранттары байланған. Ауыл ... ... ... ... ... рөл ... және органикалық тыңайтқыш берiледi. Ресей Федерациясының шабындықтың 56 га миллион қарашiрiктiң (гумус) аз ... ... 43 га ... ... ... ... Бұл ... ... ... арқасында жақсы еритiн тұздарды минералдық тыңайтқыштарды сапада қолдану мүмкiн, тыңайтқыштардың гранулалары аймақтардағы басқа жағдайда айнала тұздардың шоғырландыруының өсiмдiктерi ... Онда ... ... оны ... және ... күшіне қарсы тұрыуына қолайлы жағдай iстейдi. Тап сондықтан химия мелиоранттарын дозасы өседі, қышқылдықтығы немесе сілтілігі өсiмдiк ... әсер ... Тап ... химия мелиоранттарын дозасы өседі, қышқылдықтығы немесе сілтілігі ... ... әсер ... ... 100 г ... ... 1мг ... топырақта минералдық қоректiң элементтерiнің мазмұнны өзгерiсi үшiн қажеттi тыңайтқыштардың дозасы едәуiр жоғары деп ... Бұл ... ... және ... ... ... есептеулерiнде ескеруге керек. ... ... ... мелиоранттары және пестицидтердiң өңделген жайылымдарының толық қамтамасыз етуi туралы ұстап тұрсын, техникамен, жоғары өнiмдi сорттар және ... ... ... ... ... ... . ... биологиялық кезең өсiмдiк бетінің қалыптасуымен мақсатымен iске асады. Сонымен бiрге өсiмдiк бетіне тән, осы өлкенiң ерекшелiктерiнен шығу керек. Биологиялық кезеңде ... ... ... ... ... керек: азотты - га / 100 кг, калий - га / 80 кг және фосфорлы - га, ... ... ... ... /ның 80 кг - iзбес - га /50 кг. Құрылған аудан ... ... ... қамтамасыз етуi керек - өсiмдiктердiң нормалы дамытуы үшiн топырақтардың сулы - физикалық қасиеттерін ... ... ету ... [9]. ... ... ... ... көрiнедi. Тәжiрибелердiң қайталағыштығы - үш еселi жақсы қайталағыштық. Оған магниттелген су топырақпен химия мелиорантқа қарағандасы жақсы сiңгенiн анықталған. ... және ... - ... ... суландыруы мiндеттi түрде химия мелиоранттарының қолдануы немесе плантажировка жасауы ... ... ... бар. II ... ... көрcетiлген қабылдаулары бiр қолдануда ауылшаруашылық мәдениеттердiң сондай болып өнiмiн қамтамасыз етедi, сонымен қатар тұщы суларды суаруда. Топырақтарда жаман нашар физикалық және су жолы - ... 30 мм - нан кем ... ... ... 150 ккг / м3, су ... ... және егiстiк көкжиектердi тығыздық физикалық қасиеттермен. бап, 20- дан кем 25-шi мм су мықты ... ... ... ... ... ... ... сулармен 50 мкг - тен аспайтын өткiзу керек (3 кг/ м3 аспайтын) экв / м3 және ... ... ... ... (немесе суарылатын суға) топыраққа кiргiзу. ... ... ... ... ... ... ... тұздарды минералдық тыңайтқыштарды сапада қолдану, тыңайтқыштардың гранулалары аймақтардағы басқа жағдайда айнала тұздардың шоғырландыруының өсiмдiктерi құртылады. Онда топырақтың буферлiлiгi оны ... және ... ... ... ... ... жағдай iстейдi. Тап сондықтан химия мелиоранттарын дозасы өседі, қышқылдықтығы немесе сілтілігі өсiмдiк тiкелей әсер ... ... ... ... ... ... ... қышқыл реакциясы бар топтан реакциясы бар топқа, жақын бейтарапқа топырақтың өзгеруiн қамтамасыз етедi. Ең жоғары әсер дефекатор және ... ... ... оның ... ... жылға байқалды. Мелиоранттарды бiржақты әрекетпен 0, 7 - 1, 1 бірл. бақылау мәндерi жоғары болады және 5, 7-6, 1 бірл. ... ... ... ... ... - ... қасиетi күйсiздендi, дегенмен химиялық мелиоранттарының қолдануы сонымен бiрге топырақ қышқылдылыққа оның ... ... ... ... бердi. Жыл ... ... ... үш гидролитикалық топырақ қышқылдылық 13 - 29, 8% - ке ... және ... ... ... ... оның ... ... Химия мелиоранттар ішінде қышқылдықтың бұл түрiн төмендету, алғашқы үш ... ... ... еттi. ... ... ... ... ... ... ... негiздерiн санның түбегейлi үлкеюiне алып келедi. ... ... ... ... сан 2, 43, 7 мг - экв ... тұмандарға өстi - 100 г топырақта, негiздердi толықтықтың дәрежесi ал - 7, 8-8, 7% - ке. ... ... 1, 6-1, 8 ... ... ... ... ... санды арзандатылды - 100 г топырақта және негiздердi толықтықтың дәрежесi - 4, 7-5, 1%ке. ... ... ... ... ... ... ... жоғары дисперсиялы лайлы бөлшектердiң агрегатирлеуiне су мықты макроагрегаттарды бiлiмнiң негiзi болып табылған бағалы микроагрегаттардан астам мүмкiндiк туғызады. 0, 05 мм - ден ... ... ... ... ең ... сан дефекатор және (79, 2%) толық минералдық тыңайтқышты бiрлескен қолданумен ... ... ... мелиоранттары және минералдық тыңайтқыштарды әрекетпен 6, 0 - 6, 6%ке дейiн, құрылымдылықтың факторын үлкею ... ... ... 93, 4ке ... ... 94, 0% ... дәрежесi 68, 7 - 69, 2%ке дейiн, бақылауда мәндерде 8, 1%, 91, 9%, 66, 8% ... ... ... мелиоранттары, бұрын жоғалтылған су құрылымның орнын толтыруына топырақтың потенциалдық қабiлеттiлiктерiн қышқылдық - негiзгi қасиеттерге оң ықпалын ... және оның сапа ... ... Су мықты агрегаттардың мергелдiң қолдануы, доломит ұны және дефекаторынан санның ... үш ... ... қарағанда 9, 9 - 12, 3%ке үлкейдi. Су мықты агрегаттардың максималды құрамы (53, 9%) дефекаторы бар ... атап ... ... ... ... ... ... қалпына келтiруiне маңызды ықпалы тимеді. ... ... ... қара ... ... күйi ... ... вариантына қарағанда тепе - теңдiк тығыздықтың шамалары төмендедi. Тепе - теңдiк тығыздықтың шамасы мергел бойынша ... ... ... 0, 03-0, 08 г/см3 ... ... ұны ... - 0, 02 - 0, 08 г/см, ... бойынша - 0, 03-0, 11 г/см. Ізбест фондары бойынша да, таза түрде де ... ... ... ... тепе - ... ... маңызды ықпалы болмады. ... ... ... мелиоранттары ортақ кез - келген деңгей шамасының ұтымды қолдануға сiлтiленген қышқылдық - ... ... ... күй, тепе - ... ... оң ... етеді. Мелиорант және мәдениеттiң түрiне байланысты дефекаторлы фон бойынша интервал 51, 0 - ден 55, 5% - ке ... ... ... ... ... ... өзгертілді. Минералды тыңайтқыштардың таза түрiнде қолдану және ізбест фондары бойынша егiстiк фонына ортақ кез - ... ... ... ... ... жоқ. ... ... және ... ... зерттеу - ең аз ылғал сақтағыш мелиоранттардың бiржақты әсерi дефекатор фон бойынша егiстiк көкжиегін су ұстап қалатын ... 2, 2 - 2, 8% - ке ... ... ... көрсеттi. Минералды тыңайтқыштардың топырақтың су ұстап қалатын қабiлеттiлiгiне өзгерiсiне оң ықпалы тимеді. Химия мелиоранттары жылдың суық мезгiлiнде ... ... ... ... ғана ... оның ... рационалды қолдануына мүмкiндiк туғызады.
1.1. Фосфогипсті қайта өңдеу мәселесі.
Қоймалау
Атап өтетін ... ... ... ... ... ... жерi болып табылады. 12-13 миллиард тонна ие, 90% ... ... ... ... ие ... әлем ... бiрiншi бестiгiне жатады. Қазақстандық фосфат шикiзаты ерекше химиялық және минералогиялық құрамымен ерекшеленеді. ... ... ... ... газ ... ...
Кептіру және күйдіру
Шнекті берілу
Дайын цемент маркаларын электрлі ұсақтау
Электрлік энергия
Клинкердің гидротермиялық өңдеуі
Клинкер комп-ң және ... ... ... ... ... ... ... энергия
Сурет 1. Фосфогипсті комплексті өңдеу.
Сондықтан, басқа елдердегi фосфат шикiзатының өңдеуi бойынша өзіне жақсы кепiлдеме берген технологиялар қазақстандық ... ... ... үшiн аз ... Бұдан басқа, қайта өңдейтiн Қазақстан өнеркәсiбi ұзақ жылдар бойы шектелген ассортименттiң көп ... ... ... ... ішінде фосфорлы аммоний жай суперфосфат. Жердің құнарлығын қалпына келтiру және өсiмдiктердiң өсуін жақсарту үшiн тыңайтқыштардың ... ... ... ... мелиоранттары өндірілген жоқ. ... ... ... ... ... аз ... болғандықтан, нәтижесінде бiздiң ел аумағында химия қайта өңдейтiн өндiрiстерiнiң көп тонналы сұйық және қатты фосфор және бор ... ... ... АҚ ... тыңайтқыштардың зауыты" жанында фосфогипстiң 20, 4 миллион тоннасы ашық алаңдарда сақталады. Ашық ... бұл ... ... - шлам жинақтағыштар ауа алабының ластануына алып ... жер ... және ... ... ... ену ... туғызады, шлам жинақтағыштарды бар болуы пайдалы егiстiк ауданның жоғалтуына алып ... ... ... ... ... әрдайым толқиды және бастапқы фосфат шикiзатының құрамына тік ... ... [71 - 73 ]. ... ... ... анықтауға гипстiң сол сияқты таза үлгiлерiне температураның жоғарылатуымен ... тым ... ... ... ... өткелде болғанын куәландыратын жұмыс арналған [74 - 77 ]. ... ... CaSO4 ... ... ... ... ... температуралардың интервалында 150 - 250 аралығындағы болады ма немесе 300 - 500 аралығындағы ма? Ангидрит ... ... ... және ... ... ... орын алады және 1300 - 1400 болғанда CaSO4.САО (экстрих - гипс) құрастырады. ... ... ЭФК - тiң ... үшiн ТМД - да (39, 4% Р2О5) iс ... тек қана ... апатит концентраты және (24, 5% Р2О5) қатардағы ... ... ... 1994 жылы ... ... 79, 3%, ... фосфорит - 20, 7% ЭФК істеп шығарған. 1995 жылы апатит концентратынан ЭФК 80, 8 % дигидраттық ... ... 19, 2% - ... ... ... ... ... фосфориті ЭФК тек қана дигираттық әдіспен алынады. Шикiзаттың негiзгi түрлерiнiң ЭФК - ң 1 т Р2О5 - ке ... ... ... ... ... ... ... 2 - ші кестеде келтiрiлген. ... ... және ... ... ... құртудың екi негiзгi бағыты дәл қазiр бар: өзен немесе теңiзге тастауы және арнайы құрылым (пайдаланылған ... ... ... тағы сол ... ... тастау. ... "АВ" ... ... ... 230 мың ... ... үшiн 375 мың км ауқыммен теңiзде жасанды Арал қаруландырған (фосфогипстiң теңiзге тастауын аяқтаудан кейiн 4, 5 км ... ... ... ... ... ТМД ... фосфогипс тек қана құрғақтау жерлерде сақталады. Жеке алғанда, Қазақстанда АҚ "Суперфосфат ... ... ... ... 20, 4 ... ... жинап қойылған. АҚШ ... ... ... ең үлкен фосфогипс iс жүзiнде кенiштердiң қайырмаларында (96, 9%) толық лақтырып тастайтын құрғақтау жинаған. АҚШ - та ЭФК ... жаңа ... ... орындарының жақын маңында салынады. ... ... ... ... Фосфогипстiң қолданулары негiзгi бағыттары болып табылады: [78-89 ]. ... ... сүт ... ... ... сор топырақтардың химия мелиорациясы үшiн;
- қышқыл топырақтарының химия мелиорациясы үшiн (ізбест соры, сландық күлiмен тағы басқалар) ... ... ... материалдарымен араластыру;
- фосфорит ұны орынына компостерлеулер органикалық тыңайтқыштармен үшiн.
- цемент өнеркәсiбiнде: ... ... - ... ... ... ... және ... шырақ тұқылымен араластыр) араластыр;
- цементтiң ұсталынуының жылдамдықтары (баяулатқыш ) ... ... - ... гипс орынына цементтiк клинкерге қосымша ұнтақ алдында.
Кейбiр өнiмнiң жолсерiк алуымен (күкiрт кiретiн шикiзаттың дәстүрлi түрлерiнiң қолдануы орынына - ... және ... ... ... ... ... iшiнде әк) цемент - қыздыру әдiсiмен
- iзбестер - қыздыру әдiсiмен, соның iшiнде элементтiк күкiрттiң аралық алуымен; - ... ... - ... және ... ... ... фосфогипстiң қолдануы бар бұйымдарының құрылыс өндiрiлерi үшiн: - ... және ... - ... ұшпа ... және iзбеспен араластыруда;
- кiрпiштер - фосфогипсiнiң сығуымен араластыр фосфогипс ... ... ... фосфогипстiң қолдануы бар бұйымдарының құрылыс өндiрiлерi үшiн: - ... және ... - ... ұшпа ... және ... ... - ... сығуымен араластыр фосфогипс алған тұтастырғыш;
- мысалы, карбамид шайыр дәнекерлiк фосфогипстерден бұйымдары органикалық.
Гипс тұтастырғыш және бұйымдарының өндiрiстерi үшiн ... ... ... ... ... ... - ... ... және ... ... гипс ... ... ... жарты гидратының түрлендiрулерi. Құрылыс қолданылатын тұтастырғыш үлкен суға ... ... ... ... гипс (қосымшалармен) тiкелей, ретiнде сылақ және тығындайтын материал, құйма ... ... ... үшiн және (ғимараттардың сыртқы қоршауы үшiн қалқа тақталары және панел, акустикалық және сәндiк тақталар, кiрпiштер және ... тағы ... ... ... ... үшiн;
Фосфогипс CO2, ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... шығаруына концентрат
CaCl2
CO2, NH3
NH4Cl ерітіндісі таза CaCO3
Сурет 2 - ... жер ... ... ... аммоний сульфатына және кальций карбонатына комплексті қайта ... блок - ... ... ... тағы ... ... шахталардағы - (цементтiң қолдануы орынына) олжа жанында бекiтiлген кеңiстiктiң толтыруы және ... ... ... ... және ... өнеркәсiп және (цемент орнына) геологиядағы төмен температуралы ұңғымақ қолданылатын бекiткiш цементтiң жасаулары үшiн;
- өртейтiн ( - ... ... ... ... ... ... ... сылақ және тығындайтын гипс құрылыстарда тiкелей қолданатын, (қалқа тақталары және панел, және ... ... ... тағы басқалар дыбыс жұтатын гипстi картон тақталары) бұйымдардың құрылыс өндiрiсi үшiн. ... ... ... ... қосымша сапада қолдануға болады. Фундаментке негiздердiң құрылымы үшiн материал сияқты қолдану фосфогипстері зерттеледi. Тыңайтқыштар және тұздар өндiрiстерi үшiн: (күкірт ... ... ... ... және әк, ... ... сульфатын араластыру керек. ... ... ақ ... лак бояу ... және ... ... орынына қағаздар өндiрiсте, (жылумен өңделген фосфогипс орынына микробарит ,ақ балшық, әк, натрийдың сульфаты орынына фосфогипс тағы басқалар) дәстүрлi материалдар ... ... ... ... ... бiрге жылу оқшаулағыш материалдарды өндiрiс және автомобиль жолдарының құрылысы үшiн қолданады. ... ... ... ... ... ... Германия, Белгия, Австрияда тағы басқа елдерде үнемі өсіп отыратын көлемде қолданылады. ... ... ... құнарлылығын жоғарылатуы үшiн химия мелиоранттарының жабдықтауды үлкеюiнiң iрi резервтерiнiң бiрi ... ... ... толық қолдануының мәселесi түбегейлi күкiрттi қышқылды және цементке қайта өңдеу жолымен шеше алды. ... ... ... ... және ... фосфогипстiң өңдеуiн iс жүзiнде процесс СаSО4 табиғи ангидридтiң өнiмдерi өңдеу бұл процесске ұқсас, деп аталатын, ... ... ... iске ... ... Бұл ... мәнi қалпына келтiргiшпен кальцийдiң сульфатының оның өзара әрекеттесуiнде ( кокс СО) айналмалы өртейтiн пешiндегi термохимиялық жiктеуiнде негiзделген.
Эндотермиялық процесс 2 ... ... 900C ... СаSO4 + 2С СаS + ... ... ... ... + 2СаS СаО + 2SО2 ... ... былай келтіруге болады:
2СаSO4 + С 2СаО + 2SО2 + СО2
Пісу аймақтағы ... ... 1400 0С ... SiO2, Al2O3, ... ... түр P2O5пен пештерге жүктеледi әрекеттеседi. Бұл өнiмдер цементтiк клинкердi пайда болуын қамтамасыз етедi. ... ... ... ... ... технологиялық қиындықтарының бiрi болып табылған (Н2S, СоS, СS2) газ сияқты өнiмдер SO2-мен қатар тағы басқалар түзілуі мүмкiн процессті көрсетуге керек. ... ... ... және ... ... ... бiр жағынан табиғи СаSО 4тiң өнiмдерi өңдеудi ... ... ... ... ... бар:
- ... ... суы және 30% еркiн дымға дейiн болады, осыған байланысты, ол дейiн тоқашқа және кальцийнирлерге алдын ала ұшырайды ... ... ... ... 6% ... ... Фосфогипс фтордың қоспасы және фтордың алып тастауға немесе байланыстыруы бойынша мұқиятырақ оның жууын қажеттiлiк және қосымша шаралар шақыратын Р2О5 ... ... ... ... ... ... үшiн 0, 5% Р2О5 аспайтын болуы керек және 0, 15% фтор аспайтын; - ... ... оны ... ... өртейтiн болып тез жылжуға қарағанда сондықтан, температураның онында басқа үлестiрiлу керек болуға қарағанда ... көп ... ... ... және ... ... өңдеуiн процесс тек қана сол қышқылдың сұрының өндiрiстiң басқа варианттары аяулырақ толып қалатында жағдайда қарап шыға алады: - (осы елде ) ... ... ... ... ... ... сұр ... SO2 газдары) шикiзаттың дәстүрлi түрлерiнiң алып тастаулары; - ... ... ... ... ... ... ... болашағы , оның ауыл шаруашылықтарында қолдану химиялық мелиорант ретiнде болып табылады [85-92 ]. ... ... ... ... ... аласа. Себептердiң бiреуі кешендi жолдың жоқтығы болып табылады, соның iшiнде топырақтардың химия мелиорациясына. Барлық үлкен өткiрлiкпен ауыл шаруашылығының химизациялары осы ... ... ... ... және ... ... ... туралы сұрақ тұрады. Қарқынды егiн шаруашылық хабарлар бұл мәселенiң түбегейлi шешiмiсiз мүмкiн емес. ... ... және ... ... ... Қазақстанда өсу мәлiметтері бойынша үрейлендiруi мүмкiн және топырақтардағы кальцийдiң қорларының ... ... ... ... ... оның ... динамикасының түсiнуi үшiн керек топырақтардағы кальцидiң негiзгi қосу формаларына толығырақ тоқтауы керек. ... ... ... ... үшiн ... мелиоранттарының жабдықтауды үлкеюiнiң iрi резервтерiнiң бiрi қалдықтардың өңдеудi жаңа ... ... бола ... ... және шетелде iстелiнген зерттеулердiң аналитикалық шолуы фосфогипстiң қолдану көрсеткiштерi және (борогипс, полигалит) шартқа сәйкес емес ... ... - ... ... ... ... ... көрсетедi. Бүгiнгi күнге, химия өндiрiстерiнiң қалдықтары ... ... ... ... ... көп мәселелер шешiмiн таппаған. Қор сақтаушы технологиялар мысалдары жоқ, негізгі шикізат ретінде фосфор және бор өндірісінің қалдықтары қолданар еді, техногенді руда ... ... ... ... ... Бұл төмен сапалы кендер құрамында өсімдік өсуіне қажет элемент (калий, магний, бор) бар. Техногендi шикiзат өндiрiсіне кіргізу, Қазақстанда шығарылатын ... ... ... ... едi. Әр ... химиялық өндiрiстерiнiң өнеркәсiптiк ағынды сулары табиғи суқоймаларда төгеді, фосфор және бор қайта өңдейтiн зауыттардың жанында ... ... ... ... ... және бор ... ... өңдеу бойынша белгiлi технологиялық шешiмдері негiзiнде, бiр - , екi компоненттi тыңайтқыштар және бiржақты мелиоранттар ... ... ... ... ... ... ... шығарылған тыңайтқыштардың Қазақстандағы номенклатурасының кеңейтуiне мүмкiндiк туғызар едi.
Осы кезеңде, бiздiң Республикамыздың жерінің типын және оның ... ... ... ... ... және ... ... көрсететін химиялық мелиоранттар агрохимиялық тиiмдi болуы керек, яғни құрамында (кальций, магний, қалий, фосфор, бор) бiрнеше ... ... ... ... Бұл элементтiң тыңайтқыштар құрамында болуы көп өсімдіктер үшiн тез өсіретін және емдiк әсері болатыны белгілі. ... өтiп ... ... ... ... қалай олардың тұнбалықтардың топырақ оңай жуылатын натридың сульфатына натри және байланыстырудың айырбастау катиондарының ығыстыруының зайыптарының cына кальцидi сор топырақтардың сорып ... ... ... ... ... ... бiрге топырақ ерiтiндiнiң биiк саңылаудығын бейтарап қалдырады және топырақтардың агрохимиялық қасиеттерiн кенет жақсартатын ... ... ... ... ... бiрiгедi. ... ... ... ... ... формасы болып - СаСО3 анықталған. ... ... суда аз (14 мг/л ) ... Оның ... ... ... қышқылы қатысуымен топырақ ерiтiндiде дегенмен 1 г/л жете 70 есе үлкеедi. Барлық әк тастар мен доломиттерлер Со2 - нің ... бар ... ... оңай ашып ... ... ... миграциясына анықтайтын ықпал және қышқыл түзетiн минералды тыңайтқыштардың қарқынды қолдануы ... ... ... ... Ең ... ... аммиакты формасы) азотты тыңайтқыштардың минералды тыңайтқыштарының енгiзуiнде, топырақ карбонаттардың ерiгiштiгi көп ... ... ... ... бойынша бұл кальцийде түпкiрлей көшедi, жер асты сулардың (SO, PO, PO Сl) минералды тыңайтқыштармен түсетiн күштi ... ... ... отыруына шейiн [80 ]. ... емес ... ... ... топыраққа олардың iшiнен 3 кг кальцийдiң карбонатының орташа шаймалауға ... ... [79 ]. ... ... шаймалауы азотты тыңайтқыштардың жеке түрлерi бойынша (СаСО3ке қайта есептегенде) 6 кг жете алады. Мысалға, топырақтардан кальцийдiң шаймалауы аммоний сульфатының ... ... ... 6 кг жете ... ... ... ... ... ... кальцидiң бекiтуiнде болмайды өйткенi (қалийға немесе магнийге тәрiздi) сазды минералдардың кристалды торына кiрмейдi. ... биiк ... ... ол ... неткенмен сондықтан және өсiмдiктермен болмашы шығару, сандар, салыстырғанда басқа элементтердi топырақтан ең үлкенiне жоғалады. Кальцийдiң қорлары топырақтардан жылдам сарқылады, жеткiлiктi ... ... (ең ... азотты) минералды тыңайтқыштардың енгiзуiнде әсiресе және суландыруда келгенде, кальцидiң шайылуы минералды тыңайтқыштардың ... ... ... ... ... кенет өседi. ... ... ... ... ... жаңа құрамында кальций бар материалдардың жабдықтау және енгiзуi ескеруге ... ... мол ... бейтараптандыруы үшiнғана емес, бастапқы деңгейдегi олардың реакциясының сүйемелдеуi үшiн. Осы ... ... ... идея ... келесi 3 суретте схема түрінде көрсетілген.
Қатты ҚАЛДЫҚТАР
СҰЙЫҚ ҚАЛДЫҚТАР
БІРІГІП ӨҢДЕУ
ТАЗАРТ.СУ
ТехниКАЛЫҚ ТҰЗДАР, МИКРОЭЛЕМЕНТТЕРМЕН БАЙЫТЫЛҒАН, ... ... 3 - ... қалдықтарын қайта өңдеу және кондиционды емес руда (полигалит) өндірісінде арзан ... ... ... ... үнемдеу технологиясы.
Мұндай есептiң шешiмдерi үшiн құрамында кальций бар, арзан химиялық мелиоранттар алуы үшiн ... және ... ... ... емес ... фосфор қалдықтардың қайта өңдейтін тартуын ғылыми - қисынды қор сақтаушы ... ... ... ... ... ... ... ... тұзының үлкен қорлары бар екені белгiлi. Полигалитті тұз кейбiр топырақтардың мұқият ұсақтауда K - Mg ... ... ... ... ... ... қосымша ретінде алынатын полигалит тыңайтқыштың қасиеттерiнiң жақсартуына мүмкiндiк туғызатынын анықталған. ... ... үшiн ... ... және ... сорбент ретiнде - ағынды сулардан иондары бiрдей зарядтың иондарының изоморфты орнын басуының мүмкiндiгiмен шартталды:
фосфат сульфат-иондарға (HPO; SO) ... ... ... ... ... ... мәнi ... ... ... ... бiрге қабiлеттi кристалды тор түріне кристалданады. ... ... ... ерiтiндi және тұздардың ерiгiштiктiң тепе-теңдік рН-ы осындай:
CaSO4 + 2Н3РО4 = Са(Н2РО4)2 + H2SO4 ;
рН = 2-4; ПР CaSО4 = 9,1 . ... ... = 1[.] ... + НРО = СаНРО4 + SO
рН = 8,0-9,8;
ПР СаНРО4 = 2,7[.]10[-7]
3CaSO4 + 2РО = ... + ... ... ... = ... ... кальцийдiң жақсы еритiн бiр алмасатын фосфаты құрастыратынын көруге болады. ... ... = 1[.] ... 8,0 - 10,0 ... ... ... ... - тат) -ПР СаНРО4 = 2,7.10-7 .
Дикальцийфосфат аммонийдың цитратын жақсы еритiн созылған әсерлердi ... оңай ... ... ... 10, 0 ... ... ... саңылаудықтары үлкеюде қиын еритiн фосфаттар түсiп қалады.
- ПР Са3(РО4)2 = ... бiр ион ... ... ... (SO42- ) ионның бекiтуiмен (НPO42- ) электролиттiң ионының байланыстыратын қабiлеттiлiгi, ... ... ... ... Бұл ... ... ион алмасу топтарында болады электролиттер мықты кешендер құрастыра немесе еритiн Қосуларға қиын нық ... ... ... жағдай қиын еритiн қосулардың құрылуын жетектеп жүретiн НPO42-электролиттiң ... бар SO42- - ның ... ... ... ... әрекеттесуде алуы керек. ... жай, ... ... ... ионды алмасуды жағдайдың бөлiндiсiмен болып табылады. Бiрдей зарядтың ... ... ... ... шарты талқылаған: Фосфат - иондары ... - ... HPO және SO ... ... ... ... - ... жұмыс iстеу иондардың өлшемдерi, рН, фосфат, әктің, байланысы - иондар. Бiрдей зарядтың ... ... ... ... ... талқылаған: фосфат - сульфатқа иондары, яғни рН - тың ... ... ... иондарының өлшемдерi, фосфат, бораттың байланысының факторлардың қатарына байланысты SO42-сына HPO42 - ... ... сору ... ... измы ... ... - ... жаңа сорбенттерiне иондары және фосфогипске араластыр: ФГ:ПГ. ... ... ... ... ... ... құрамына кiрiспе (бор, магний, қалий) бiрнеше қоректендiргiш компоненттерi бар мелиоранттар ... ... ... ... ... ... полигалит құрамындағы бар болу сонымен бiрге - ... сору ... әсер ... ... ... қолданатын сорбенттер ретiнде араластырып, (ФГ:ПГ) қалий және магнийдiң фосфор болатын күрделi микротыңайтқыштарының қатты фазасындағы алу мүмкiндiгiнде болады, фосфогипске ... ... ... ... фосфогипс полигалит қоспасы. ... ... сор ... ... ... үшiн ... фосфогипстiң қолданулары атап өтiп қойылды, тежегiш фактор қалдықтың ерекше ерекшелiгi болып табылған - биiк қоспалардың құрамы, фтор ... Сору ... ... ... ... ... қолдануда сорбенттер ретiнде араластыр ФГ:ПГ түпкi өнiмiнде ... алып ... ... ... ... ... тиiстi ортаның рН - ы дұрыс реттеу көрсеттi. ... ... ... процессінде, рН және фосфаттың шоғырландыруынан - иондар ғана емес, гипстi ... ... және ... ... ... ... ... борогипсiнде де тәуелдi болатынын жасау мүмкiн эксперименталдi алған мәлiметтерге ... ... ... ... ... Әдеби мәлiметтерден дикальцийфосфат аналогi белгiлi реактивтi тұздардан Австралия ... ... деп ... қышқыл топырақтарының емдеуi үшiн кең қолданылады. Бұл тыңайтқыштың топырағына енгiзу топырақтардың қышқылдығы топырақ ... ... ... ... ... ... ... төмендетедi.
Қышқыл және сор топырақтардың мелиорациясының мәселесi Қазақстанда осы уақытқа дейiн iс жүзiнде ауылшаруашылық - шаруашылық мәдениеттерiнiң өнiмдiгiнiң түбегейлi ... алып ... ... ... сапа және ... ... ...
Химия мелиорациясының мәнi кальцийдiң қорларының толықтыруында егiстiк сутегi, алюминидың иондары және топырақ ... ... ... болатын натрилардың алмастыру қамтамасыз ететiн кальцилердiң иондарымен қабаттай болады. Сонымен бiрге топырақтардың қышқылдық және сорлылықтары ... ... ... жоғарылайды, физикалық-химия және су жолы асылданады - топырақтардың ... ... және ... ... ... ... мәдениеттердiң өнiмдiгi жоғарылайды.
Осы кезеңде, агрохимиялық тиiмдiлiкпен мұндай көрсетер едi және тынайту қасиет өңдейтiн химия мелиоранттары бiздiң республика және оның ... ... ... ... ... ала ие болуы керек, яғни (кальций, магний, қалий, фосфор, бор) бiрнеше қоректендiргiш ... ... ... ... жай, бұл ... ... құрамы, көп мәдениеттер үшiн бой өсіретін және ... ... де ... ... ... үшiн ... мелиоранттарының алуы үшiн өндiрiстердiң фосфор қайта өңдейтін қалдықтардың тартуын ғылыми - қисынды қор ... ... ... ... ... ... сәйкес, тәжiрибенiң өткiзулерi үшiн фосфорлы аммонидың өндiрiсiнiң қалдықтарын қолданылды - фосфогипс, ... ... емес кен - ... ... ... ... руда емес полигалит.
Зерттеулердiң ары қарай өткiзуі үшiн:
- химиялық, фазалық құрамы және (фосфогипс ) өнеркәсiптiк қалдықтар, ... бар ... ... ... және ... ... ... емес кендi анықтау;
Фосфор өнеркәсiптiк сарқынды суларды элюент ретiнде қолданылды - қайта өңдейтiн өндiрiстер: технологиялық жабдық, ағынды суды жуып тазартатын ... ... ... ... ерiтiндiлер.
2 ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ
2.1 Тәжiрибе әдiстемесiнiң сипаттамасы
Тәжірибені ... ... ... ... - ... кондиционды руда емес - полигалит қолданылады.
Элюент ретінде фосфор және борды қайта ... ... ... сулары қолданады: техникалық жабдықтардың жуғыш сулары, гидролоткадағы ағынды сулар, және де бораттарды қайта өңдегенде пайда болатын аналық ерітінділер.
Фосфогипс, ... ... және ... ... ... ... және химиялық анализ әдiстерiн қолданып зерттеген. ... ... ... ... және ... мелиоранттарының идентификациясы үшiн рентгенофазалық, қыздыру және ИҚ - спектроскопиялық анализ әдiстерiн қолданады.
ИҚ спектрлер 400-4000 см- 1 ... KBr ... бар ... ... ... ... теңестiруiн ИҚ спектрлерi бойынша жүзеге асырды және ... ... ... ... алу үшiн вазелин майымен мұқият жағады(қартаю процесстерiнің тұрақтану және сақтау үшiн). Кейiн ... ... ... ... ... ... ұстаушыда 0, 4с-1 жылдамдықпен айналады.
Түсiрулер ДРОН - 0,5 ... Cu - K ... ... ... ... қозғалыс жылдамдығы 0,058 рад/с, диаграммалық қағаз 600 мм/сағ, ренткен тұрбасының саңылауларының ені 1 және 1 мм, ... - 0, 5, ... ... 11, 12 және 13 мм ... өнiмдердiң теңестiру жазықтық қашықтықтар арасында өткізді, шағылысудың максимумдарына тиісті эталон рентгенограммасының ... және ... ... ... ... ... анализ дериватограф "Паулик, Паулик, Эрдей" Венгр өндiрiсiнiң жүйесінде iске асты. Қыздырылған алюминий оксидтерiн эталон ретiнде қолданды. ... ... 10 ... ... жүргiзiлдi. Сезгiштiгі ДТА=1/5, ДТГ=1/10 . Сынақтың навескасы 200 мг - нан 1500 мг ... ... ... ... қыздыруы ДТА, ДТГ тізбегі, және таразының жүйесiнiң сезгiштiгi зерттелетiн үлгiлердiң ... ... ... ... - ... сорбциясын зерттеу өнеркәсiптiк ағынды суларын статикалық шарттардағы ион алмасу технологиясының әдiстеме бойынша жүргiзiлдi.
Фосфат - ... ... ... ... статикалық сыйымдылығының шамасымен бағаланады (СОЕ мг г сорбентке)сорбенттiң фазасында фосфаттың аналитикалық концентрациясын қатынасын көрсететiн (фосфаттан сорбент ... және ... ... ... ішінде) 1 г сорбент есебiнде:
САС = (С ... ... / С ... ... ... бойынша аналитикалық бақылау (Р2О5 немесе Дв2о3) үлестiрiлудi коэффициентті бойынша ... (- ... ... / - ... ... фосфат)
Статикалық әдiстiң мәнi ионит - ерітінді жүйеде тепе - теңдiкте болады. ... және ... ... ... ... фосфогипс : полигалит олардың қоспалары болатын ағынды судың фосфордың ерiтiндiлерiмен байланысуларға тура келдi, тепе - тең күйге ... ... ... ... ... фазадан фильтреу жолымен тепе - теңдiк орнағанша бөледі.
Алынған үлгілерде химиялық мелиоранттарының тынайту ... ... ... ... ... ... бiрге сулы - цитрат ерітілген Р2О5тiң формалары анықтады. Бұдан басқа, ... ... ... кальций, магний, жартылай қышқыл,сонымен бірге сульфат, хлоридтердің құрамын анықтады.
2.2 Р2О5тiң ортақ құрамын талдау. Ортақ Р2О5 - тiң ... ... ... ... ... ... ... әдiстермен өткiздi: Р2О5 ортақ - Бахтерев - Вагнердiң таразылы цитрат әдiсi және фотоколориметрлік ... ... КФК-3 - те сары ... - ... - ... ... ... орнайды.
Р2О5-тің басқа игерiлетiн формалар аммонийдың сiлтiлiк ерiтiндiсiнде (Петерманның ерiтiндiсi), 2% лимон қышқылы және 0, 4% тұз қышқылдарында ... ... ... ... ала қайнатуынан кейiн,концентрленген азот қышқылы құямыз, фосфат формасы ортоформасына ауысу үшін.
2.3 Кальций, магнийдiң, бiр жарым тотықтарын анықтау. ... ... ... ... - ... ... ... мәлiм әдiстермен өткiздi: кальций - оның қиын еритiн оксалат ... ... ... ... ... тұндыру жолымен сульфат - иондарын алу.
2.4 Фосфогипс және полигалиттің физика - химиялық қасиеттерін ... ... ... - ... ... ... үгiлгiш зат фосфогипс, қоспаларды бар болғандықтан, ақ түстен қара ... ... ... ... көк түс әр түрлi тондарда боялған. Басқа ЭФК көрiнетiн жоғалтуға сығынды фосфорлы қышқылдың өндiрiсiнде алып ... 0, 5-тен 2% ... ... ... болу (фосфорлы тыңайтқыштардың өндiрiсiнде) фосфаты шiрiп кетпеген фосфогипс.
Жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, фосфогипс - ... CaSO4 - 94-95% ... ... ... апатиттен Са5(РО4)3 - 1,77%; (моноклинді сингония), монокальцийфосфат - Са(Н2РО4)2 - 0,18%; ... ... кiшi ... ... ... ... өзара әрекеттесу құрастыратын әрекеттесу ерiгiштiктерi туралы мәлiметпен жан-жағынан алып қарағанда қышқыл дикальцийфосфаттарына ие ... атап өту ... ... - ПР тең 2,7.10-7, сонымен бірге үш араластырылған ... ... - ПР ... ... ... ... ... ойлауға болады, тап, фосфат (CaНРO4.2Н2О және Са3(РО4)2) ... ... ... ... ... ... ... жұмыс, 1 - ші кестеде келтiрiлген.
Кесте 1.Фосфогипстің негізгі құрамына химия анализдерінің ... ... ... ... ... II
Үлгі III
Са+2
28,4
33,0
30,5
65,7
56,2
60,9
Р2О5
1,44
1,28
1,8
F
0,15
0,10
0,15
Ерімейтін тұнба
0,9
0,8
0,9
Н2О (105оС)
4,4
8,4
5,1
SiO2
-
Іздері
Іздері
Осы кесте мәліметтерінен көрiнгендей, фосфогипстiң бірнеше үлгілерінің құрамы, ... ... ... ... атап өткендей фосфогипсттің негiзгi массасы гипстің жартылай сулы формасымен көрсетілген.
Жұмыста фосфогипс үлгiлерi пайдаланған түрде келесi ұсақталатын iрi ақ ... ... ... ... сүзетін сараптауы 2 - ші кестеде келтiрiлген.
Кесте - 2. ... ... ... сүзу анализі бойынша мәліметтері.

Сүзгіштің диаметрі, мл.
Сәйкес фракциялар ... ... ... ... ИҚ ... ... және қолданылатын фосфогипстiң гравиметриялық талдаулары жүргiзiлдi..
Нәтижелер 4, 5 суреттерде көрсетілген. ... ... ... ... ... ... нәтижелерi және гравиметриялық талдау, фосфорлы аммонийдың өндiрiсiнен фосфогипс керегiндей гипстi жартылай су формасымен елестеткен. Барлық ... ... осы ... тән- ... жылу гравиметриялық және талдауды рентгенофазалық - гипстi жартылай су формасына тиiстi мәлiметтермен таза үлгi үшiн ендi жақсы ... ... ... 1); ... ... 2); 3- гипс ... 4. ... және гипс (эталонды үлгі) штрихдиаграммасы.
Су мөлшерi бiрнеше төменде, жарты гидрат қарағанда , ангидриттiң кристаллдарын ... бар ... ... ... жылулық өңдеуi жасауында тұтастырғыш және сорбенттердiң үлкен жаттығу мәнiн алады. Фосфогипстiң дегидратациясының дериватограммалары суретте 2 ... ... ... ... үшiн ... алған 2 бейнеленедi - эффекттердiң : ( 12000С) ... - ... 1, 5 ... ... ... ... келедi, ( 22000С) екiншi - суды алып тастауға. Кальций құрастыратын бұл ... (Р2О5 ... емес ... жуып ... фосфорлы қышқыл, кристалданған) Р2О5 болатын қоспа ретiнде фосфогипс деп ... 5 - ... ... ... әр ... ... ... - химиялық қасиеттерi туралы жүйелi түрде мәлiметтердi дәл қазiр жоқ.
2.6 ПI/I1
олигалиттің физико - ... ... ... орналасқасқан полигалиттің үлкен қорларымен жеткiлiктi тұздайтыны белгiлi. Полигалитті тұз кейбiр топырақтардың K - Mg түрiнде ... ... ... ... ... - болатын тыңайтқыш. Фосфаттарға полигалит қосымша ... ... ... ... ... ... ... сору қасиеттерiнiң зерттеулерi үшiн туған жерi Жилянский және оның ... ... ... ... Атап ... болсақ, минералдық шикiзатты өңдеу, кең қолданудың қазiргi технологияларына ... ... ... ... полигалитпен бiрге алмайды.
Полигалит үлгiлердi алдын ала ағзындап кеттi және елеуiштiк сараптау жолымен (межелер ) 1 дюймге ... ... ... алған: 100, 60, 70, 30. Жұтуды сыйымдылықтың анықтаулары үшiн статистикалық шарттарда 70 межелердiң бөлшектерiнiң орташа өлшемдерiмен фракцияны ... ... ... ... сыйымдылықтың анықтауы және ионды алмасуды тепе - теңдiктiң зерттеуi үшiн ыңғайлы фракция болып табылады. Фракциялар көрcетiлген ... және ... ... ... ... ... компоненттердiң құрамын талдау кесте 3 - те келтiрiлген.
Кесте 3 - ... ... ... ... ... нәтижелері.
№пробалар
СаО
MgO
SO3
K2O
Na2O
Fe2O3
Al2O3
SiO2
I
19,00
7,20
52,25
13,00
0,66
0,30
0,34
1,5
II
18,30
6,90
52,00
13,18
0,70
0,33
0,28
1,2
III
21,00
7,40
50,90
12,90
0,63
0,29
0,30
1,0
Сурет 6 - Бастапқы полигалиттің ИҚ - спектрлері.
Сурет 7 - Бастапқы ... ... =1/5; ДТА = 1/5; ТГ = 500; t = 1100C, ... ... спектрi, сонымен бiрге ұқсас осы ИҚ зерттеудiң талдаудың осы рентгенофазалары және қыздыру эффекттерi. Спектрлер және ... ... ... ИҚ ... ... 6 - 7 ... келтiрiлген. Жоғарыда айтылған зерттеулердiң нәтижелерi фосфогипстiң қолдануының көрсеткiштерi және (полигалит) шартқа сәйкес емес кендердiң техникалық - ... ... ... алғанын куәландырады, яғни сору қасиеттерi және олар (фосфогипс ) өнеркәсiптiк қалдық және (полигалит) шартқа сәйкес емес кеннiң ... ... ... ... ... ... сорбент сапада қолдануға болады.
3 ХИМИЯЛЫҚ МЕЛИОРАНТТАР СИНТЕЗІНДЕ ЭЛЮЕНТ ... ... ... ... ... - ... ҚАСИЕТТЕРІН ЗЕРТТЕУ
Негiзгi компоненттерiнiң құрамына фосфорлы аммонийдың өндiрiсiнiң сарқынды суларын талдауының нәтижелерi 6-кестеде сору процесін өткiзу үшiн өнеркәсiптiк сарқынды суларын құрамына ... ... ендi ... ... ретiнде келтiрiлген. Зерттеулер үшiн бiрнеше сынақтардың фосфорлы аммонидың алуын технологиялық тәртiп құрастыратын сулары алған.
Өнеркәсiптiң фосфор ... ... ... ... ... ... ... қолданылды: жабдық гидролатпен, сонымен бiрге ағынды судан фосфорлы аммонийдың алуы және тiкелей цехтан құрастыратын жуудың нәтижесiнде.
Жабдықтың бөлшектерiн ... ... ... ... ... ... тазартудан соң сынақтар iрiктелдi, бұл ерiтiндiлерден кейiн ... ... ... - ... басқа сынақтардың бiр бөлiгi , ортаның қышқылдығының Са(ОН)2, 10% ерiтiндiсiн бейтараптандыруларына алдын ала душар болды рН= 6, 0-6, 5 - ке ... ... ... ... фосфогипс өндiрiсі фосфорлы аммонийдың алу процессін жан - ... ... ... бұл ... - ... ... процесі үшін, өндірістің ағынды сулары элюент ретінде қолданады. Аммофос алғанда технологиялық режимде пайда болатын ... ... ... ... ... ... - кесте мәліметтерінде көрсетілгендей, Р2О5 1 - 4 үлгілердегі ... ... емес 2400 ... - тен 46700 ... ... ... Гидролотоктан тазартылған су қышқыл болады (рН 1,7 - 1,9). Бұндай өндірістік суды алдын - ала әк ... ... рН - ы ... ... ... су ... болады (рН - 6, 0 - 6, 3).
Кесте 6 - Аммофос өндiрiсiнiң негізгі ... ... ... ... ... ... ... құрамы, мг/дм3
Құрғақ қалдық
1810
1800
1790
1755
1695
1740
3440
3520
3070
2900
2800
2900
F-
0,01
0,01
0,01
0,01
0,01
0,01
0,02
0,02
0,02
0,02
0,02
0,02
Cl-
77,8
78,8
85,10
99,10
93,70
71,00
-
-
-
-
-
-
SO4[2-]
194,3
210,8
198,8
225,6
288,0
310,0
639,0
730,5
642,0
884,2
794,3
813,5
Fe3+
0,01
0,02
0,01
0,04
0,03
0,02
0,05
0,05
0,06
-
-
-
NH4[+]
70,3
70,2
68,5
34,5
38,5
40,3
188,5
880,3
910,3
800,0
820,0
810,0
MgO
10,4
15,8
18,3
20,2
29,3
25,4
30,8
29,8
31,5
36,3
36,7
35,8
СаО
106,6
108,9
112,5
102,2
118,3
120,4
276,4
304,4
291,7
634,5
788,3
800,5
Р4
0,6
0,6
0,7
0,6
0,72
0,77
-
-
-
-
-
-
Р2О5
2400
2800
2900
4450
5000
5200
40000
46750
43000
42500
38320
40885
рН
5,30
5,60
5,20
6,30
6,40
6,10
1,90
1,80
1,70
6,20
6,00
6,30
тығыздық,
, г/см[3]
1,097
0,092
0,089
0,099
1,100
1,100
1,187
1,213
1,118
1,156
1,113
1,1147
Үлгінің аты
Тазартатын сулар ( 1) ... ... ... ( 11) ... ... ... ... су
Бейтараптылған 10% Са(ОН)2, тазартылған су
Кестеде көрсетілгендей, су үлгілері (тазартылған су I және II), технологиялық жабдықты ... ... ... ... сулар.
3 су үлгісі гидролотоктан, тазартылғаннан кейін алынды, рН=1,7-1,9.
Үлгі 4 Са(ОН)2 ... ... ... ... ... су, ... рН - ы 6,0-6,3 ... үшін алынған. 6 кесте мәліметтерінде көрсетілгендей, Р2О5 1-4 үлгілердегі құрамы бірқалыпты емес 2400 ... - тен 46700 ... ... ... ... ... комплексті және микротыңайтқыш қасиеттеріне ие, көпжақты мелиоранттар алынуының ғылыми негізін жасап ... ... және ... ... қоспасының процесстің оптималды параметрлеріне тәуелді, сорбционды сиымдылығын зерттеу.
Бүгiнгi күнге көп проблеманың шешiмiн таппаған, белгiлi жай, химия өндiрiстерiнiң ... ... ... ... қолдану. Мысалдардың негiзгi шикiзат ретiнде фосфордың өндiрiсi және орманның ... сөз ... едi қор ... ... ... ... және полигалит) техногендi кендердiң қолдануымен технологиялық үдерiстерiн болмайды жоқ жоқ. Аралық сол, бұл төмен сапалы кендер тап (калий, магний, бор) ... ... өсуi үшiн ... ... ... ... ... тарту шығарылған тыңайтқыштардың Қазақстандарындағы номенклатурасының кеңейтуiне мүмкiндiк туғызар едi [14 - ... ... ... өндiрiстерiнiң өнеркәсiптiк сарқынды сулары табиғи суаттарда қайта өңдейтiн зауыттардың фосфор және бор, нақ сол экологиялық кернеулiгiн құра тiкелей ... ... ... ... белгiлi технологиялық шешiмдер және құрамында бор бар материалдар алуға мүмкiншiлiк бередi, негiзiнде, бiр - екi компоненттi ... және ... ... ... қазiргі кезде ауыл шаруашылығына қоректендiргiш компоненттер бойынша тыңайтқыштар және ... ... ... орталық - азиаттық аймақтардың геоклиматтық ерекшелігі - барлық егінді жерлердің 1/3 бөлігі қышқылға немесе сортаң типқа жатады. Оларды ... ... және ... ... ... ... егінді жер қабатын тұрақты кальций қорымен толтырып отыру керек. Одан басқа,кальций сілтілі - қышқылды тепе - ... ... ... ... сақтап, плазманың өтімділігі жақсарады, және басқа да физиологиялық және ... - ... ... ... ... Бірақ, мелиоранттардың өндірісі жоқтығынан, құрамында кальцийы бар топырақтар көп көлемде шөлге айналу процесіне ұшырап жатыр.
Бейорганикалық сорбент ... ... ... (сусыз да, екісулы да) әдибиеттерде толық қамтылған [7-8]. ... ... ... ... ... қалдық - фосфогипс , отандық зерттеулер Бірімжанов Б. А, Кадушкина Л. А.,Қазымбетова М.С. жұмыстарында зертейді.
3 - ... ... ... ... ... сульфат - иондар, фосфогипстен аз емес екені ... ... және ... ... ... ... ... сорбенттің сорбциялық сыйымдылыққа уақыттың әсері.
Тынайту қасиеттерi бар мелиоранттардың алуының маңызды технологиялық параметрлерiнiң бiрi және химиялық және физикалық қасиеттермен ... ... ... ... болып табылады. Белгiлi жай, кинетикалық параметрлердiң анықтаулары үшiн ... ... ... ... ... әр ... ... ықпалдың тәуелдiлiгi қарап шығуға керек сорбенттердiң фазасына фосфат - иондары.
Тәжiрибелердiң келесi топтамаларында ... ... ... ... ... ... ... құрамы, шоғырландыруын рН және қатты және фазалардың Қ:С байланысының зерттелетiн (Фг ) фосфогипске араластыруға тұратын сорбенттердiң сору параметрлерi және (Пг ) ... ... ... ұтымды қышқылдығы күйдiргiш натрдың талданатын ерiтiндiсiне кiрiспесi жолымен жасалатынын көрсетемiз.
Эксперименталдi мәлiметтер фосфат сорудың кинетикалық мiнездемелерi 7 - 8 ... ... ... ... полигалит және фосфогипске араластыр, фазалардың байланысуды уақыты. Фосфат қарағанда (мг/г) сорбенттiң ... ... ... эксперименталдi мәлiметтер негiзiнде есептеген - R% бiрге шығару дәреже). Мәлiметтер, алған жүрiсте өткiзiлген зерттеулер фазалардың байланысуды ... ... ... график түрiнде ресiмделген және суреттерде көрсетіледі.
Кесте - 7 ... - ... ... контактілеу уақытысына сорбциясын кинетикалық сипаттамасы, бастапқы концентрациясы Р2О5 - 2500 мг/дм3 .
Сорбент
Уақыт
t ... ... ... Р2О5 ... ... ... таза полигалиттің сорбциялық қасиеттері, және фосфогипспен полигалит қоспасы да ... ... - 8 ... - ... ... ... уақытысына сорбциясын кинетикалық сипаттамасы, бастапқы концентрациясы Р2О5 - 2500 мг/дм3 .
Сорбент
Уақыт t ... ... ... Р2О5, ... әк
полигалит
10,0
2362,5
110,8
5,6
20,0
2242,5
120,8
10,3
30,0
2192,5
121,3
12,3
40,0
2080,0
120,5
16,8
60,0
2017,5
120,8
19,3
90,0
1997,5
120,8
20,1
ФГ:ПГ
10,0
1825,0
200,0
25,8
20,0
1763,0
210,0
28,8
30,0
1500,0
230,6
39,7
40,0
1335,0
240,6
45,8
60,0
1219,0
245,0
50,9
90,0
1087,0
245,0
55,9
Полигалиттің сорбциялық қасиеттерiнiң зерттеуi бойынша тәжiрибелер, зерттеулерде солай сияқты лабораториялық қондырғыларда өткiзедi, реактор және ... ... ... өнiмдiлiгі 200+5 айн/мин.
Қатты фаза вакуум - сорбциялық жолымен жеке колбаға суспензияның және ... ... ... ... 9) ... ... талдауы, сорбент ретiнде таза полигалит қолдану, фосфогипс және полигалит қоспасына қарағанда, сорбционды тепе - ... тез ... (15 - 20 мин). ... : ... жүйесінде сорбционды тепе - теңдк 30 - 40 минутта орнайды.
Сурет 8 - САС фазалық ... ... ... ... ... ... фосфор - бор 1:1 қатынастағы қоспа қолданылады, контактілеу ... 10- нан 90 мин ... ... - ... ... ... үшiн үлестiрiлетiн компоненттiң әр түрлi құрамымен ағынды өнеркәсiптiк суларды 3 сынақ ... 2500 ... 12300 ... және 42000 ... ... ... ... болсақ процесстің ұзақтығы өседі, САС мәні жоғарылайды, тепе-теңдiк төтеге шығады және өзгерiссiз болып қалады. Жүйедегi тепе-теңдiк барлық ... ... ... ... ... ... 30 - 40 минут iшiнде бекiтiледi.
1 - ... 2 - ... - ... ... 8 - ... ... - иондарының полигалит, фосфогипс - ... ... ... қисықтары.
3.3 Сорбциялық кинетикалық заңдылықтардың сорбенттердің қоспасы фосфогипс - полигалит Қ : С ... ... ... ... ... ... ... сору алуын процесстiң көрсететiн технологиялық параметрлерiне ... және ... ... ... ... ... Қ : С.
Фосфогипстiң қолдануына әдеби мәлiмет бойынша талдау аз тиiмдi, бiр рет өңдеуге (R% ) ... ... ... оның таза түрде 10 - 15% аспайтынын сорбент ретiнде көрсеттi. Бұдан басқа, соруды процесс уақытында ұзақ, алынатын ... ... ... ... ... 42] авторлар фосфогипстiң сорбциялық қасиеттерiнiң үлкеюi үшiн күйдiргiш натр немесе ... ... ... ... алдын ала өңдеу өткiзу керек екенiн ұсынады. Бұл процесс, сорбенттiң құңын үлкейтедi. Атап өткендей , сорбенттiң құрамына ... ... ... ... үшiн осы ... ... өнеркәсiптiк өңдеуi үшiн қолданылмайтын, шартқа сәйкес емес жүргiзiлдi: борогипс және полигалит.
Тәжiрибелердiң келесi ... Қ:С ... ... ... зерттеуi өткiзiлген фосфаттың сорбциялық процесске - иондарға қолдануда сорбенттер ретiнде ... ... : ... ала ... ... ... фосфогипс : полигалит ұтымды байланысы жақсы физикалық - ... және ... ... ... көп жоспарлы мелиоранттарының алу үшiн қатынасы 1:1 тең болу керек. ... ... ... ... ... өнiмдерде фосфордың магний, калийге оптималды қатынасы орнайды, яғни жоғары агрохимиялық мiнездемелерi бар өнiмдi жинақтайды.
Сорбциялық процесске сорбенттiң массасының ықпалын ... ... ... ... 9 - суретте көрсетiлген. Барлық зерттелетiн сынақтарында үнемі фосфогипс:полигалит қатынасы 1:1 деп алынатын, сорбенттiң ортақ массасы 1г - нан 6 г - ға ... ... рН - ы ... тәжiрибелерде тұрақты 8, 0 - 8, 5, (рН - ын NaOH ... ... ... ... ... 2500 ... болатын, ағынды судың (500 мл) ерiтiндiсімен құйды. Қ:С ... ... ... ... бойынша алынған мелиоранттардың құрамын 10 - кестеде және график түрiнде 9 - ... ... 9 - ... САС - тың ... және ... ... әр түрлi байланыстары график түрiндегі тәуелдiлiгi көрсетілген, сорбент ретiнде фосфогипс:полигалит (ФГ:ПГ) ... 9 - ... ... ... ... ... ... массасының үлкеюiмен САС (мг/г ) 1 г - нан 6 г - ға дейін, (R% ) ... ... де ... Сорбенттiң максимал сыйымдылығы өсiп 410 - 450 мг/г тең болады. Су ... Р2О5 ... 90,0 - 91,0% - ке ... бұдан біз жақсы сорбцияланатының байқаймыз.
Кесте 9 - Қ:С мелиоранттар сапасына әсерін зерттеу нәтижелері, сорбент ФГ:ПГ, Р2О5 ағынды ... ... ... 3860 мг/дм3
Қ:С
Ерітіндінің pH - ы
САС
мг/г
R, % ... ... ... ... 9 - САС - тың Қ:С ... ... ... ФГ:ПГ)
Т:Ж=1:(100 - 1000) өзгерiсiнде , сұйық фазаның көлемі ұлғаюы, САС - тың шамасы едәуiр ( 340 мг/г - нан 435 мг/г - ға ... ... 9 ... көруге болады.
Бұдан басқа, 9 сурет мәліметтерінен фосфогипс:полигалит жүйесіне, Қ:С оптималды қатынасы 1:(300 - 400 )тең . ... ... Қ:С ... ... ... мiнездемелерiнiң түбегейлi үлкеюi байқалады, САС мәні 330 - дан 380 мг/г ... ... ... ... отырып, келесiлерді атап өту керек:
- фосфогипс:полигалит ... бар ... ... ... ... ... ... 68, 0 - дан 85, 5% - ке дейін өзгередi. Өнеркәсiптiк ағынды суды бiр рет ... ... ... ... ... R ... 68, 0% ...
- Қ:С қатынасы 1:200, 1:300, 1:400 - ге дейiн ... ... ... ... тұну ... ... ... туғызады. Сонымен бiрге шығаруды дәреже 85, 1%ке ... ... ;
- ... - 1000 ) ары ... ... шығару дәрежесінiң мәнi тұрақты болып қалады.
Синтезделген мелиоранттардың қатты фазаларының Р2О5 құрамына химиялық анализ жасалынды. Сорбциялық процесстiң өткiзуiнен ... ... ... ... ... талдауы, қатты фазада Р2О5-тiң құрамы 21.0% - ке дейiн, сорбенттiң ортақ массасы да өседi.
10 - ... ... ... ... ... Қ:С әр түрлі қатынаста алынған мелиоранттар құрамы өзгеруіне әсер ететіні көрсетілген.
Кесте 10 - Мелиоранттар құрамына Қ:С ... ... ... ... ... фазаның құрамы, %
ФГ:ПГ сорбенті
Р2О5 жалп
Р2О5 сулы
Р2О5 сің
1:100
17,5
2,1
16,0
1:200
18,8
2,1
17,0
1:300
19,9
2,3
18,1
1:400
20,5
2,4
19,0
1:500
20,5
2,6
19,0
1:600
20,6
2,3
19,0
1:1000
20,5
2,4
19,0
Негiзгi компоненттердiң құрамы (10 - ш i ... ... ... ... ... талдауы, фосфор бес тотықты құрамы 18, 1 - ден 20, 8ге өзгередi, ал барлық үлгілерде ... ... ... (3, ... 4, 60 - ге дейiн) болатынын көрсетті. ... ... ... суды ... - ден ... дейін көлемінiң үлкеюі, сорбциялық процесстiң кинетикасына әсерін атап өту керек.
Осылай, фазалары қатынасында аз көлемдерде (1:100, 1:200) ... - ... ... ... ... (10 - 20 ... ... қамтамасыз етiледi. Тепе - теңдiктiң орнауы үшiн ... ... ... ... ... ... 1 сағатқа дейін өседі.
Жоғарыда көрсетiлгендей, сорбент ретінде фосфогипстің полигалитпен қоспасында Р2О5 сорбент фазасында 16, 5 - тен 28, 8 % - ке ... ... ... Р2О5 жай ... тыңайту мелиоранттары үлгілерінде фосфордың пентаоксиді (ортақ, суда еритiн және ... ... табу ... ... туғызды. Мелиоранттардың қатты фазаларын алған құрамдары 10 - кестеде келтiрiлген
Зерттелген жүйелердегi синтезделген қатты ... ... ... ... ... процесстің бірдей уақыттарында, Қ:С қатынасының өзгерiсі қатты фазаларда Р2О5 жалп және Р2О5 ... Р2О5 сулы және Р2О5 ... ... ) ... 1:(200 - 400) тең ... ... деп ... өйткені бұл қатты және сұйық фазалар қатынасында Р2О5 сің. және процесс экономикалық жағынан тиімді болғандықтан, жоғары көрсеткішті өнім түзіледі.
3.4 Сорбенттер ... ... ... ... ... ... ... әсері.
Ортаның қышқылдығы кез келген химиялық процессiнiң ағуына маңызды ықпал ететіні белгілі. Әсіресе, технологиялық процесстерді өңдегенде, фосфорлы қышқылдың ерiтiндi ... ... ... ... әсерісе жоғары. Бұл рН шамасы ерiтiндiде фосфат - ион (бiр, екi ... үш ... ... бар болу ... ... ... факторлардың бiрi болып шартталған, оны 12 - ші ... ... анық ... ... ... 12 - ші ... "Ерiтiндiнiң рН - на тәуелді ... ... ... зерттеу" және 13 "Ерiтiндiнiң рН - на тәуелді ФГ:ПГ сорбциялық қасиеттерін зерттеу", ерiтiндiнiң рН - ң ... ... ... ... ... келтірілген, бұл жерде сорбент ретінде таза полигалит және фосфогипстің ... ... ... ... ... мәлiметтер 10 - шы суретте статикалық айырбастау сыйымдылығы (САС-тың орта рН-на)өнеркәсiптiк суды талдауы көрсетілген.
1-сорбент - ФГ:ПГ, 2-сорбент -полигалит ... 10 - ... рН - ң ... САС - қа ... - ы ... ... ... және алдыңғы тәжiрибелерде 10 - суреттен көрiнгендей, сорбенттiң фазасына Р2О5 азғана тұнбасы болады, мелиорант фазасында фосфат - ... тым ... - тiң ... күштi үлкею, өнеркәсiптiк ағынды судың әлсіз және күшті сілтіленген ерітінділерде төңiрегiнде басталады, ФГ:ПГ қоспасын қолданғанда, таза полигалитке қарағанда, жақсы ... ... ... рН өзгерiсі САС шамасына, ФГ:ПГ сорбенттер қоспасын қолданған (10 - суреттегі 1 - ші қисық) ... ... (2 - ші ... қарағанда үлкен әсер етеді.
Сiлтiлiк ерiтiндiлердiң төңiрегiдегi САС әсiресе үлкейеді. 10 - ... 1 - ші ... ... ... ... ... қышқылдығының өзгеруі, 2 - ші қисыққа жоғары орналасқан. Қисықтың түбегейлi өсуi рН 6 - дан ... ... 11 - ... ... тәуелді полигалиттің сорбциялық қасиеттерін зерттеу, ағынды судағы Р2О5 - тің ... ... 2550 ... рН - ы
САС
мг/дм[3]
% шығ.
Қалдықты концентрациясы Р2О5, мг/дм[3]
Коэффициент
Д
баст.
тең.
1,2
0,90
30,5
5,5
2409
0,06
1,9
1,80
40,8
5,0
2422
0,05
3,90
3,80
80,3
10,2
2289
0,11
6,4
5,5
150,3
20,8
2037
0,87
7,2
6,9
240,0
53,5
1185
1,15
10,3
9,7
262,0
60,8
999,6
1,55
11,8
11,0
310,5
60,1
998,1
1,55
13,5
13,0
310,5
59,3
1037,0
1,46
Кесте 12 - Ерiтiндiнiң рН-на тәуелді ФГ:ПГ ... ... ... ... ... Р2О5 - тің ... концентрациясы 3860 мг/дм3
Еріт. рН - ы
САС
мг/г
% шығ.
Қалдықты концентрациясы Р2О5
мг/дм[3]
Коэффициент
Д
баст.
тең.
1,3
1,05
40,8
4,4
3668
0,05
2,1
2,00
50,1
5,3
3657
0,05
3,8
4,00
100,3
22,2
3003
0,28
5,0
5,34
220,8
26,8
2825
0,36
6,7
6,07
390,1
60,1
1154
2,34
8,8
8,08
360,1
62,1
1076
2,58
9,5
9,00
350,8
63,4
1030
2,74
10,8
10,0
340,3
68,3
837
3,61
12,3
11,4
330,5
64,5
984
2,92
12,5
12,0
320,3
63,2
1034
2,73
Барлық талқыланған жүйелерде, тазартылған өнеркәсiптiк ағынды сулардың анализімен ... ... ... ... ... мұқият зерттеу өткiзiлді. Мелиоранттардың қатты фазаларын фосфор, бор, кальций, магний, калий құрамдарына химиялық талдау ... - ... - ... ; 2 - ... ... 11 - ... ... Р2О5 рН - тың ... ... - ... ... ... ... ... зертелінген жүйелерде рН - тың өсуімен қатар, ... ... ... фазаларының құрамындағы фосфор пентаоксиді едәуiр өседі. 11 - ... ... ... ... (рН ... модифицирленген сорбенттiң фазасында Р2О5 - тiң құрамы 4, 8 - 11, 4 % -дан ... ... ... ... фазасында ортаның рН - ы ары ... ... Р2О5 - тiң ... ... өсiп және 19,2 - 23,0 % ... ... Мұндай Р2О5тiң құрамы жай суперфосфатқа сәйкес келетiні белгiлi.
+ Өнеркәсiптiк қалдықтардың негiзінде алынған химиялық
мелиоранттардың құрамдарын зерттеу.
Бізбен игерілген әдіс, нәтижелер ... ... және оның ... ... ... жағдайларда, өсімдік компоненттеріне пайдалы, жоғары құрамды тыңайтқыш алуға мүмкiндiк бередi. Егер алған өнiмдi фосфаттар цитрат еритін тез сіңірілетін ... ... онда ... ... ... ... үшiн көрсетiлетiн талаптарға сәйкес келедi және жақсы тынайтқыш қасиеттеріне ие болуы керек.
Алған бiз ... ... ... ... ... ие , тiптi фосформен қатар, бұл өнiмде өсiмдiктер үшiн пайдалы компоненттер(кальций, магний, қалий және бор) бар.
Біз ұсынылған ... ... ... ... ... және аспапты әдiстердiң алған мелиоранттардың қатты фазаларын мұқият зерттеу ... ... ... ... ала ... қатты фазаларына ИҚ спектрлері түсірілді.
Модифицирленген сорбентпен (фосфогипстің борогипспен ... ... ... ... ... су ерiтiндiсінiң құрамында фосфор және борқұрамдас бар қатты фазалардың құрамында СаМgРВ мелиоранттардың жұтылу спектрлері 16 - шы суретте ... ... ... ... мәлiметтер көрiнгендей , ИҚ спектрінде алынған мелиоранттардың қатты фазасын жұтылу төңірегінде әлсіз жолақтар 510, 550, 580 см-1 және 890, 1010, 1050, 1146, 1230 см-1 ... ... ... ... ... ... 510, 550, 580, 1230 ионның деформационды тербелiстерiне , ал 890, 1010, 1050, 1146 см-1 ... ... ... ... ... 3400 см-1 ... кең ... болуы,бiр уақытта 1640, 1690 см-1 жұтулу пайда болуы су ... бар ... ... - СаНРО4; 2 - рН = 5,5; 3 - рН = 7,2; 4 - рН = 8,1; 5 - рН = ... 12 - ... - ... мелиоранттардың ИҚ жұтылу спектлері, ерітіндінің рН - на тәуелді ФГ: ПГ сорбенті
Алған нәтижелер қатты фазада кальций фосфатының СаНРО4 екі ... ... бар болу ... ... ... ... ... күрделi фазалық құрамы, сонымен бiрге бор қосылыстарына cәйкес СаНРО4.2Н2О, жұтулу жолақтары 820 см-1 ... ... ... 992 см-1 және 880 см-1 және 1000 см-1 ... ... ... ... cуретте мелиоранттардың рН=2, 2 - 4, 0 қышқыл ерiтiндiлердiң төңiрегінде ... ... ... Бұл ... ... атап ... борат - иондарының сорбциясы толық ағып өтеді және шығару дәрежесі жоғары. ... ... ... ... 400 - 700 см-1 ... ... спектрлеріндегі жұтудың жиiлiктерiнiң көпшілігімен расталады. Мүмкiн, бұл зерттелетiн үлгiлердiң күрделi құрылымына байланысты шығар. Зерттелген спектрде 1368 - 1430 см-1 ... үш және төрт бор ... бар, ... ... қайта жұтылады.
Кальций сульфатының бар болуы, 920 - 970 см-1 төңiрегiндегi жиiлiкпен расталады. ИҚ спектрлерінiң мәлiметтері қатты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... және көбінесе сусыз қышқыл кальций дикальцийфосфаты СаНРО4 тұрады, бір ... ... және ... да фосфатты заттар СаНРО4.2Н2О, Са3(РО4)2 және гипстен тұратының рентген фазалық анализі көрсетті.
1 - рН = 2,2; 2 - рН = 4,0 ... 13 - ... ... ИҚ - ...
сорбент ФГ:ПГ
1 - рН = 2,2; 2 - рН = 9,9; 3 - рН = 8,1; 4 - рН = 5,5; 5 - ... 14 - ... ... ... ... рН ... ... - полигалит жүйесі қатты фазалар ерiтiндiнiң рН - а байланысты штрихдиаграммасы, 14-ші суретте көрсетілген.
Спектрограммадан ... ... ... ... ... ... ... 2,93.10[-10]; 2,62.10[-10]; 2,26.10[-10] кальций фосфатына СаНРО4 .2Н2О сәйкес ... ... ... тән ... ... зерттелетін үлгiлерде кальций сульфаты, сусыз гипс СаSО4 бар екеніне жауап береді.
3.6 Нәтижелер
XX ғасырдың орталарына дейiн ... ... ... ... ... тек қана оның ... мақсаты есепке алынды - мақсатты өнiмнiң алуы белгілі. Өндiрiстiң қалдықтары iс жүзiнде ... жоқ ... ... өздiгiнен тазарту қабiлеттiлiкпен салыстырғанда есепке алынбай аз болып есептелдi. Қазіргі кезде қалдықтардың саны ... ... ... ... ... асып ... ... улы қалдықтардың бақылаусыз лақтыру, экологиялық мәселелердi шиеленiстiредi және бұл белгiлi технологиялар шыңына жетпегенiнiң салдары болып табылады [8-12].
Бұл, ең алдымен, Қазақстан ... ... ... ... ұзақ жылдар бойы шектелген ассортименттiң көп тонналы өндiрiсiне бағытталған ... ... ... ... жай ... ... құнарлығы үшiн сонша қажеттi тыңайтқыштардың басқа түрлерi - аммиак селитрасы, қос ... ... ... ... ... ... тағы ... елдерден әкеліндi.
Алайда, елдiң азық-түлiк қауiпсiздiгiнiң қамтамасыз ету үшiн шырғалаң шеңберді бұзу керек, шикiзаттың маңызды қорлары ауылшаруашылығын ... ету ... ... ... ... қажеттiк қайта өңдеу технологиялары болмағандықтан ғана емес, Қазақстандық шикiзаттың ерекшелiгін есепке алынып, олардың енгiзу саясаты болмағандықтан шығады.
Ресурс үнемдейтін технологияларды белгілі ... жаңа ... ... ... тiптi ... Одан басқа, енгiзiлген жұмыстарды жүргізу технологияда тiптi бар қалдықтарды қолданғанда да, тиімсіз [10].
Осыған ... ... ... қорғауының бір түрі - жаңа қор сақтаушы технологиялардың енгiзу, экономикалық ... ... ... ... ... болып табылады.
Бүгiнгi күнге, химия өндiрiстерiнiң қалдықтары екiншi шикiзат ... ... ... көп мәселелер шешiмiн таппаған. Қор сақтаушы технологиялар мысалдары жоқ, ... ... ... фосфор және бор өндірісінің қалдықтары қолданар еді, техногенді руда ... ... ... ... Бұл ... ... кендер құрамында өсімдік өсуіне қажет элемент(калий, магний, бор) бар. Техногендi шикiзат ... ... ... ... ... ... ... туғызар едi.
Әр түрлi химия өндiрiстерiнiң өнеркәсiптiк ағынды сулары табиғи суқоймаларда төгеді, фосфор және бор ... ... ... жанында экологиялық қолайсыз жағдай туғызады.
Фосфат және бор құрамдас материалдардың өңдеу бойынша белгiлi технологиялық шешiмдері ... бiр-, екi ... ... және ... ... алуға мүмкiншiлiк бередi.
Қазіргі кезде ауылшаруашылығына пайдалы компоненттері жинақталған тыңайтқыш және ... ... ... ... - ... ... геоклиматтық ерекшелігі - барлық егінді жерлердің 1/3 бөлігі ... ... ... ... жатады. Оларды қалпына келтіру және қышқылды, сортаң топырақтарды үшін, егінді жер қабатын тұрақты кальций ... ... ... ... Одан ... өсімдіктерде кальций сілтілі - қышқылды тепе - теңдікті топырақ ерітіндісінде сақтаса, плазманың ... ... және ... да ... және ... - ... ... реттеп отырады. Бірақ, құрамында кальцийы бар мелиоранттардың өндірісі жоқтығынан, топырақтар көп көлемде шөлге айналу процесіне ұшырап жатыр. ... ... ... ... жерінің типын және оның клиаттық жағдайларын есепке алсақ, мелиорлейтін және тыңайтқыш қасиеттерін көрсететін химиялық мелиоранттар ... ... ... керек, яғни құрамында (кальций, магний, қалий, фосфор, бор) бiрнеше қоректендiргiш элементтер болуы қажет. Бұл элементтiң тыңайтқыштар құрамында болуы көп ... үшiн тез ... және ... ... ... ... ... мәселені болашақта шешуі, жаңа қор сақтаушы технологиясы бойынша, ҚР ... ... ... қасиеттері бар кальций құрамдас мелиоранттарды алу болып табылады.
Мұндай технологиялар теқ химиялық ... ғана ... ... ... ... ... мақсатты орындау үшін, ғылыми - ... ... және бор ... ... қор ... технологиясы бойынша химиялық мелиоранттарды алу қажет.
Жоғарыда көрсетілген - өндірістің технологиялық негізі бойынша жаңа ... ... алу және ... қайта өңдеу өнеркәсібінің қалдықтары негізінде СаMgPB - ... ... алу ... өнеркәсібін ғана емес, қоршаған ортаны қорғау меселелерін де қызықтырады.
ҚОРЫТЫНДЫ
* Химиялық, фазалық құрамы және ... ... ... ... және ... емес руда ... ), ... физико - химиялық қасиеттері бойынша жүйеленіп, ... ... ... ... және бор құрамдас өнеркәсіптік тазартылған және сулары қолданылды.
* Фосфогипс, полигалит және олардың қоспасының сорбционды сыйымдылықтарының фосфат иондарға ... ... ... ... байланысты екені анықталған. Қолданған сорбенттердің тепе - теңдігі табиғатына байланысты және сорбциялық процестің оптималды ... : ... ... - 20 - 30 мин ...
* ... ... Қ:С=1:200 - 1000 зерттелетін сорбент фосфогипс, полигалит, ФГ:ПГ қоспасына ... ... ... ... ... Қ:С=1:200 - 1000 өскенде, САС ... ... ... Қ:С оптималды қатынасы 1:200 - 1000 болады. Синтезделген мелиоранттардың фазалардың ... ... ... ... , Қ:С қатынасы сорбциялық процесстің бірдей ұзақтығында қатты фазаларда Р2О5жалп, және Р2О5сің ...
* ... ... ... ... ... және ... қоспасын (ФГ:ПГ) қолданғанда, рН - тың ортаға әсері зерттелінді. Ортаның қышқылдығының өзгерісі біртіндеп САС - тың ... алып ... ... ... ... (рН 6, 0 - 10, 0), сорбция максималды үлкейеді (САС мәні 300, 0 - 450, 0 мг/г - ға тең). Сулы ... рН - ы ... ... статикалық ауысу сыйымдылығы да өседі, мұны ерітіндіде пайда болатын иондар құрамымен түсіндіруге болады.
* Фосфат - ... ... ... процесінде, әртүрлі факторларының әсерінен, салыстырмалы анализ жасағанда, синтезделген жаңа сорбенттер ФГ:ПГ САС ... ... ... ... ... ... ... фазалардың контактілеу уақыты, Р2О5 - тің концентрациясы және өнеркәсіптік ... ... ... магний иондары, ортаның қышқылдылығы.
* Алынған мелиоранттардың қатты фазаларын классикалық, ... және ... ... ... ... ... ... алдын - ала кептірілген қатты фазаларының ИҚ - спектрлері түсірілді. ИҚ - ... ... ... ... ... жақсы сәйкес келеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* ... Б.М., ... М.К. ... ... ... ... и солей различного назначения на основе экстракционной фосфорной кислоты // Химическая промышленность. - 2002. - - № 6. - С. ... ... ... и ... ... / под ред. Эвенчика С.Д. и Бродского А.А. - М.: ... 1987. - 452 ... ... У.Ж. и др. ... фосфорной и туковой промышленности, пути их утилизации // Аналитический ... ... ... РК. - ... 2002. - 42 с.
* Бектуров А.Б. Исследования в ... ... и ... ... ... / Изб. тр. под ред. Д.З. Серазетдинова. - Алматы: Ғылым, 1991. - С. 256.
* Воробьев О.Г., ... О.С., ... Ш.М. ... проблемы химического предприятия. - Алма-Ата: Казахстан, 1984. - 169 ... ... K. ... of ... // Proc. Fertilizer Soc. - London, 1982. - № 208. - Р. 43.
* Джусипбеков У.Ж., ... Р.М., ... С.Б., ... М.Т., ... Л.И. ... ... ... из низкосортных фосфоритов и их агрохимическая эффективность. - Алматы: Ғылым, 2002. - 258 ... ... У.Ж., ... С., ... У., ... В.И., ... О.Ю. Научные основы технологии утилизации фосфорсодержащих шламов. - Алматы, 2002. - 199 с.
* Позин М.Е. ... ... ... - Л.: Химия, 1970. - 165 с.
* Омаров Т.Т., Танашева М.Р. Химия и ... ... ... - ... ... 2002. - 190 с.
* Бухарцев В.Н. Совершенствование техники и ... ... ... в ... ... ... ... - Л.: Механобр, 1984. - ... ... И.П., ... В.В. ... и ... ... в ... неорганических веществ. - М.: Химия, 1984. - С. ... ... Е.Д. ... воды ... - М.: ... 1977. - С. ... ... Б.А. Технология экстракционной фосфорной кислоты. - Л.: Химия, 1981. - С. 221.
* ... З.К. ... ... ... ... NPK-, ... // Изб. тр., ... 100-летию со дня рождения выдающегося ученого химика, академика А.Б. Бектурова. - ... 2001. - С. 577-583.
* ... Б.Н. ... ... и ... ... - ... основы новой технологии. - М.: Цветные металлы, 1996. - №12. - С. ... Kraus K.A., Philips H.O. Anion exchange studies. Anion exchange ... of hydrous ... oxide // I. Amer. Chem. Soc. - 1986. - v. 78. - Р. ... Kokei U., Hirotako T. Removal of ... ion from waste water by ... // World Congr. III Chem. End, Tokyo, Sept. 21-25, 1986. - v.3. - Р. ... ... А.М., ... З.К., ... У.Ж., ... К.Т., Казова Р.А. Новые технологии получения неорганических соединений и ... из ... ... ... // Изб. тр., ... ... со дня ... выдающегося ученого химика, академика А.Б. Бектурова. - Алматы, 2001. - С. 118-130.
* ... Е.И., ... А.С., ... В.И. Утилизация отходов производства фосфорной кислоты // Материалы научно-технич. конф. по технологии неорг. веществ и минеральных удобрений, Львов. - 1988. - С. ... ... К.Т., ... Р.А., ... Д.С., ... Т.Т. ... основы очистки растворов в производстве фосфатов. - Алматы: Ғылым, 1993. - 232 ... ... А.Н., ... Т.Н. ... сточных вод в книге "Методы физико - химической очистки промышленных сточных вод". - М., 1981. - С. ... ... С.Н. ... ... и сооружения для водоотделения и очистки промышленных ... вод. - М., 1988. - C. 122.
* ... А.М., ... Н.А. и др. ... и использование вод в промышленном водоснабжений. - М.: Химия, 1983. - 288 с.
* Рубин А. Химия ... ... вод / Пер. с ... ... А.В., ... В.А. - М.: ... 1983. - C. 359.
* Иванов В.В. и др. Очистка ... и ... вод при ... фосфорсодержащих удобрений // Гр. НИУКФ. - М.: НИУКФ, 1979. - в.22. - С. ... Neily P.S. Polymers cutcost of ... removal water and wastes //Ind. And Eng. Chem. Prod. Res. And Develop. - 1980. - v.19. - №2. - Р. ... ... А.И. ... и прикладные исследования в области очистки фосфорсодержащих сточных вод. - Л., 1984. - C. ... ... А. ... ... сточных вод в производстве фосфорных удобрений и ... - М.: ... 1981. - C. ... Ван ... Фосфор и его соединения. - М.: ИЛ., 1961. - C. 668.
* ... Л.З. ... воды при ... ее ... осадок гидроокиси алюминия // Сб. Иониты и ионный обмен. - М.: ... 1976. - С. ... Check T.I. Polymers cutcost of ... removal water and wastes // Eng. - 1989. - v.13. - № 8. - Р. ... ...... Япония. Способ биологической очистки сточных вод от фосфора. / ... Б.И. № 4. - ... ... И.П., ... О.Б., ... А.А. ... методы очистки сточных вод от фосфатов // ЖПХ. - 1986. - № 1. - С. ... ... М.А., ... Б.М., ... Б.К. ... ... вод и ... шлама фосфорных заводов. - Л.: Химия, 1983. - C. 150.
* ... В.В. ... ... ... соединениями железа // Химическая промышленность. - 1987. - № 3. - С. ... ... Г.М., ... Е.В. ... ... и ... обмена на амфотерных окисях, гидроокисях и некоторых солях // Успехи химии. - 1993. - т. 30. - вып. 6. - С. ... ... В.Н., ... Н.С., Юркова В.М. Исследование в области охраны ... ... - М.: ... 1981. - вып. 239. - ... Ламп В.Н. и др. ... ... доочистки сточных вод от фосфатов // Тр. НИИ по ... и ... 1989. - № 234. - С. ... ... И.П., Дормешкин О.Б., Меженцев А.А. Исследование очистки сточной воды от фосфатов и ... // ЖПХ. - 1986. - № 1. - С. ... Becker P. ... and ... acid. - New York and Basel: Marcel Dekker. Inc., 1983. - 585 p. and second 1989. - P. ... ... С.Д., ... А.А. Технология фосфатных и комплексных удобрений. - М.: ... 1987. - 452 ... ... И.П., ... В.В. ... и ликвидация отходов в технологий неорганических веществ. - М.: Химия, 1984. - С. ... ... по ... ... ... - М.: ... 1983. - 46 с.
* Рекомендации по известкованию кислых почв. - М.: Колос, 1983. - 83 ... ... ... ... для ... ... кислых и солонцовых почв. - М.: Колос, 1984. - 43 ... ... У.Ж. и др. ... ... и туковой промышленности, пути их утилизации // Аналитический обзор. ГОСЭКОНО Комитет РК. - ... 2002. - 42 ... ... Е.Д. ... воды ... - М.: ... 1977. - С. ... Арынов К.Т., Казова Р.А., Бержанов Д.С., Хайдаров Т.Т. Физико-химические основы очистки растворов в ... ... - ... ... 1993. - 232 ... Белезнев А.Н., Затудовкая Т.Н. Очистка сточных вод в книге ... ... - ... ... ... сточных вод". - М., 1981. - С. 10-16.
* ... С.Н. ... ... и ... для ... и очистки промышленных сточных вод. - М., 1988. - C. 122.
* ... А.М., ... Н.А. и др. ... и ... вод в ... ... - М.: Химия, 1983. - 288 с.
* Рубин А. Химия промышленных ... вод / Пер. с ... ... А.В., ... В.А. - М.: Химия, 1983. - C. 359.
* Иванов В.В. и др. ... ... и ... вод при ... ... ... // Гр. ... - М.: НИУКФ, 1979. - в.22. - С. ... Neily P.S. Polymers cutcost of ... removal water and wastes //Ind. And Eng. Chem. Prod. Res. And Develop. - 1980. - v.19. - №2. - Р. ... ... А.И. ... и ... ... в области очистки фосфорсодержащих сточных вод. - Л., 1984. - C. ... ... А. ... ... ... вод в производстве фосфорных удобрений и солей. - М.: Химия, 1981. - C. ... ... Л.З. ... воды при ... ее ... ... гидроокиси алюминия // Сб. Иониты и ионный обмен. - М.: Наука, 1976. - С. ... Check T.I. Polymers cutcost of ... removal water and wastes // Eng. - 1989. - v.13. - № 8. - Р. ... ... № 61-29798. Япония. Способ биологической очистки сточных вод от фосфора. / Опубл. Б.И. № 4. - ... ... И.П., ... О.Б., ... А.А. Комплексные методы очистки сточных вод от фосфатов // ЖПХ. - 1986. - № 1. - С. ... ... М.А., ... Б.М., ... Б.К. ... ... вод и переработка шлама фосфорных заводов. - Л.: Химия, 1983. - C. 150.
* Ламп В.Н. и др. ... ... ... ... вод от фосфатов // Тр. НИИ по удобрениям и инсектофунгицидам, 1989. - № 234. - С. ... ... И.П., ... О.Б., Меженцев А.А. Исследование очистки сточной воды от ... и ... // ЖПХ. - 1986. - № 1. - С. ... ... Ж.Р., ... А.Т., ... О.Я, Танашева М.Р. Перспективы утилизации фосфорсодержащих промышленных сточных вод // Вестник КазНУ. Серия химическая. - 2007. - №3 (27). -С. 278-280.
66. ... А.Т ... О Я . ... М.Р Phase anl ... ... in the systems ... acid - water-amides jf carbonic acids International Journal of Biology and Chemistry // 2010, р. 39-42.
67. ... Л.К. ... А.Т ... М.Р ... ... мелиоранты на основе отходов фосфор и борперерабатывающей ... ... ... по ф/х ... г. ... Пермьский университет, 2010г,С. 300
68. Пономаренко О.И.,Бейсембаева Л.К, Омаров А.Т, ... А.Д. ... ... ... ... ... 2010 С.175.

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 46 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Фосфор және бор өндеу өндірісі54 бет
Топырақты өңдеудің міндеттері10 бет
N (Азоттың) және P(Фосфордың) биологиялық ролі, медицинада қолданылатын қосылыстар4 бет
Ауыл шаруашылық дақылдарының фосформен қоректендіру оптимизациясы12 бет
Ақтау қаласы аумағының топырағын экологиялық-мелиоративтік бағалау және көгалдандыру мәселелері112 бет
Жер мелиорациясы.Мелиорацияның қызметі мен түрлері.Өзі ағатын беттік суару жүйесі4 бет
Көміртек, кремний, азот, фосфор, оттек, күкірт, хлор, йод, су10 бет
Мелиорация және топырақ18 бет
Микроорганизмдер әсерінен фосфор, күкірт және темір қосылыстарының өзгеруі10 бет
Фосфоорганикалық пестиицидтер5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь