ШҚО географиялық орналасуы, демографиялық ахуалы


КІРІСПЕ

1. Георгафиялық орналасуы
1.1. Табиғи.климаттық жағдайы
1.2. Пайдалы қазбалар
1.3. Инфрақұрылым
2. ШҚО демографиясының ахуалы
2.1. ШҚО халық саны
2.2. Табиғи өсім
2.3. Демографиялық көрсеткіштер
2.4. Халықтың саны және ұлттық құрамы
2.5. Халықтың көші.қоныХалықтың итититити1рп333333
3. Шаруашылығы мен өнеркәсібі
3.1. Өнеркәсібі
3.2. Шаруашылығы
Қазіргі таңда халықтың өмір сүру сапасы мемлекеттің даму деңгейін сипаттайтын басты көрсеткіші болып табылады. Халықтың әлеуметтік – экономикалық жағдайының нашар болуы оның өмір сүру сапасы мен деңгейіне тікелей байланысты. Еліміз жаңа экономикалық өзгерістерді енгізе отырып, халықтың өмір сүру сапасын көтеруге бет алды. Әр адамның денсаулығы, әлеуметтік жағдайы, өмір сүру ортасының экологиялық жағдайы ескеріле басталды. Шығыс Қазақстан облысы өте үлкен аумақты алып жатыр, табиғат байлығы мол, индустриясы дамыған. Сондықтан, Шығыс Қазақстан облыс халқының өмір сапасын зарттеу, оны бағалау арқылы, қазіргі кездегі кері әсер ететін үдерістерді анықтауға болады. Халықтың өмір сүру сапасын жаңа, едәуір жақсы деңгейге көтеру үшін, бұл зерттеудің жүргізудің өзектілігі өте зор.
Шығыс Қазақстан облысы – Алтай тауларының оңтүстік-батысын, Зайсан ойпатын, Қалба таулы-қыратын, Сауыр-Тарбағатай жоталарын, Ертісмаңы жазығын және Қазақтың ұсақ шоқыларының шығыс бөлігін қамтиды.
Шығыс Қазақстан облысы солтүстігінде Ресеймен, шығысында Қытай Халық Республикасымен, оңтүстігінде Алматы облысымен, батысында Павлодар облысымен және Қарағанды облысымен шектеседі. Шығыс Қазақстан облысы – Қытай және Ресей мемлекеттері мен шекаралас жатқан, Қазақстанның шығысындағы облысы. . Шығыс Қазақстан облысы 1932 жылы құрылды, 1997 жылы өңір аумағына Семей облысы қосылды. 1720 жылы негізі қаланған және Ертіс пен Үлбі өзендерінің қиылысында орналасқан Өскемен қаласы Әкімшілік орталық болып табылады.
Жер көлемі - 283 000 шаршы шақырымды құрайды, мемлекет территориясының 10,4 пайызын алып жатыр. 14 обылыс ішінде Шығыс Қазақстан облысы, жер көлемі жағынан 3 орында. Халқы 1 396 746 адам (2011 жыл), яғни 9,1% мемлекет халқы осы Шығыс Қазақстан облысында шоғырланған, бір шаршы шақырымға 5 адамнан келеді. Аймақтың географиялық орналасуы табиғи жағдайының әр –түрлілігімен ерекшеленеді. Шығыс Қазақстанның оңтүстік – батыс аймағы түгелдей ұсақшоқылы, ал орталығы жазықты болып келеді. Қазақстан республикасының шегіне, Алтай таулы аймағының батыс бөлігі ғана кіреді де және ол таулы үстүрттің абсолюттік бейіктерінің көтерілумен, яғни оңтүстік – шығысқа қарай биіктігініңі үлкеюімен сипатталады.
Облыстың географиялық жағдайының ерекшелігі – ең ірі континент Евразияның ортасында, Батыс Сібір жазығымен шекаралас орналасуында. Облыс аумағында жер шарының континентальды полюсі және Евразияның географиялық орталығы орналасқан. Табиғат жағдайларының әртүрлілігі шаруашылықтың дамуына қолайлы жағдай туғызады.
1. Ердавлетов С.Р. Учебное –пособие по курсу ''Экономическая и социальная география Казахстана''. –Алматы: Қазақ университеті, 1998.
2. Хайрлиев И.Н., Қожахметов М.К. Экономическая и социальная география Республики Казахстан. Учебное пособие для студентов специальности 01.10 '' География'', Караганда: Изд-во КарГУ, 1998
3. К. Ахметова. Қазақстанның экономикалық және әлеуметтік географиясы. Алматы. Мектеп, 2001.
4. «Природные условие и истественные ресурсы ВКО» Под. Ред. Токмагамбетова Г.А. «Наука» 1978г
5. Егорина А.В., Зинченко Ю.К., Зинченко Е.С. «Физическая география Восточного Казахстана» Усть-Каменагорск 2002г
6. Бубличенко Н.Л. «В поисках горных богатств Рудгого Алтая» Москва, «Недра» 1974г
7. Чупахин В.Н. «Физическая география Казахстана» Алмата 1968г
8. Филипов В.А. «Заповедные сокровища Рудного Алтая» Алмата, «Наука» 1986г
9. «Справочный информации» Вестник Эколгия Восточного Казахстана Усть-Каменагорск 2001г
10. Гвоздецкий Н.А., Михайлов Н.И. «Физическая география СССР, Азиатская часть» Москва «Мысыль» 1978г
11. Демографический сборник Казахстана. Алматы, 2011
12. Кузебаев Н.К. Основы территориальных экономических пропорций суверенного Казахстана. Алматы,1996.
13. Кунхожаев Н.Р. Экономика современного Казахстана: состояние и развитие. Алматы, 1998.
14. Национальный отчет о человеческом развитии в Казахстане за 1998 год. Алматы, 1998.
15. Г.А.Фурсина, К.Д. Дуйсебаева, А.Ж.Еспембетова. Учебное –пособие по курсу '' Экономическая и социальная география Казахстана''. –Алматы, 2003
16. Плоткин М.Р. Основы индустриального производства. М.Высш. шк., 1964.
17. Ярмухамедов М.Ш. Қазақстанның экономикалық және әлеуметтік географиясы. Алматы. Мектеп, 2001.
18. ШҚО ресми сайты (http://akimvko.gov.kz/region.htm)
19. ШҚО ресми статистикалық агентігі (http://www.shygys.stat.kz/)

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1. Георгафиялық орналасуы
1.1. Табиғи-климаттық жағдайы
1.2. Пайдалы қазбалар
1.3. Инфрақұрылым
2. ШҚО демографиясының ахуалы
2.1. ШҚО халық саны
2.2. Табиғи өсім
2.3. Демографиялық көрсеткіштер
2.4. Халықтың саны және ұлттық құрамы
2.5. Халықтың көші-қоныХалықтың итититити1рп333333
3. Шаруашылығы мен өнеркәсібі
3.1. Өнеркәсібі
3.2. Шаруашылығы

Кіріспе

Қазіргі таңда халықтың өмір сүру сапасы мемлекеттің даму деңгейін сипаттайтын басты көрсеткіші болып табылады. Халықтың әлеуметтік - экономикалық жағдайының нашар болуы оның өмір сүру сапасы мен деңгейіне тікелей байланысты. Еліміз жаңа экономикалық өзгерістерді енгізе отырып, халықтың өмір сүру сапасын көтеруге бет алды. Әр адамның денсаулығы, әлеуметтік жағдайы, өмір сүру ортасының экологиялық жағдайы ескеріле басталды. Шығыс Қазақстан облысы өте үлкен аумақты алып жатыр, табиғат байлығы мол, индустриясы дамыған. Сондықтан, Шығыс Қазақстан облыс халқының өмір сапасын зарттеу, оны бағалау арқылы, қазіргі кездегі кері әсер ететін үдерістерді анықтауға болады. Халықтың өмір сүру сапасын жаңа, едәуір жақсы деңгейге көтеру үшін, бұл зерттеудің жүргізудің өзектілігі өте зор.

1 Георгафиялық орналасуы
Шығыс Қазақстан облысы - Алтай тауларының оңтүстік-батысын, Зайсан ойпатын, Қалба таулы-қыратын, Сауыр-Тарбағатай жоталарын, Ертісмаңы жазығын және Қазақтың ұсақ шоқыларының шығыс бөлігін қамтиды.
Шығыс Қазақстан облысы солтүстігінде Ресеймен, шығысында Қытай Халық Республикасымен, оңтүстігінде Алматы облысымен, батысында Павлодар облысымен және Қарағанды облысымен шектеседі. Шығыс Қазақстан облысы - Қытай және Ресей мемлекеттері мен шекаралас жатқан, Қазақстанның шығысындағы облысы. . Шығыс Қазақстан облысы 1932 жылы құрылды, 1997 жылы өңір аумағына Семей облысы қосылды. 1720 жылы негізі қаланған және Ертіс пен Үлбі өзендерінің қиылысында орналасқан Өскемен қаласы Әкімшілік орталық болып табылады.
Жер көлемі - 283 000 шаршы шақырымды құрайды, мемлекет территориясының 10,4 пайызын алып жатыр. 14 обылыс ішінде Шығыс Қазақстан облысы, жер көлемі жағынан 3 орында. Халқы 1 396 746 адам (2011 жыл), яғни 9,1% мемлекет халқы осы Шығыс Қазақстан облысында шоғырланған, бір шаршы шақырымға 5 адамнан келеді. Аймақтың географиялық орналасуы табиғи жағдайының әр - түрлілігімен ерекшеленеді. Шығыс Қазақстанның оңтүстік - батыс аймағы түгелдей ұсақшоқылы, ал орталығы жазықты болып келеді. Қазақстан республикасының шегіне, Алтай таулы аймағының батыс бөлігі ғана кіреді де және ол таулы үстүрттің абсолюттік бейіктерінің көтерілумен, яғни оңтүстік - шығысқа қарай биіктігініңі үлкеюімен сипатталады.
1.1 Табиғи-климаттық жағдайы
Облыстың географиялық жағдайының ерекшелігі - ең ірі континент Евразияның ортасында, Батыс Сібір жазығымен шекаралас орналасуында. Облыс аумағында жер шарының континентальды полюсі және Евразияның географиялық орталығы орналасқан. Табиғат жағдайларының әртүрлілігі шаруашылықтың дамуына қолайлы жағдай туғызады.
Табиғи-климаттық жағынан Шығыс Қазақстан бірегей аймақ болып табылады. Мұнда дала, шөл және таулы тайга ландшафтары ұштасады. Облыс аумағының солтүстік және шығыс бөліктерін жер қойнауында түсті, қымбат және сирек металдардың бай қорлары бар Батыс, Орталық және Оңтүстік Алтайдың тау бөктерлері мен жоталары алып жатыр. Алтай тауларының оңтүстігінде Сауыр-Тарбағатай жоталарымен шектелген құрғақ Зайсан қазаншұңқыры көсілуде. Облыстың барлық оңтүстік - батыс және батыс бөлігін Қазақтың ұсақ шоқылары алып жатыр. Облыстың орталық бөлігінде Қалба тауларының белестенген жазықтықтары басым. Орман облыс аумағының 11,9 % алып жатыр. Орман алқаптары негізінен Алтай таулары жоталарының салаларында орналасқан. Мұнда жасыл қылқанды орман таралған. Орман аумағының төменгі белдеуінде жапырақты және аралас орман өседі. Облыстың көзтартарлық жері облыстың солтүстік - батысындағы белдеулі қарағайлы ормандар босып саналады. Жалпы алғанда Кенді Алтайда өсімдік әлемінің 1000- нан астам түрлері бар, әртүрлі құстардың 300- ден астам, сүт қоректілердің 100- ге жуық түрлері мекендейді.Ормандар мен далалы белдеуде бұлан, тау ешкісі, арқар, құдыр, елік, қасқыр, аю, сілеусін, аққіс, аққұлақ, бұлғын, сасық күзен, сары күзен, түлкі, қоян өседі. Бұқтырма өзенінің жоғарғы жағында марал сақталған. Тау бөктерлерінде, өзендер мен көлдердің жағалауларында доңыз мекендейді.
Территория су қорына аса бай. Ертістің оң жағын түгел Батыс Алтай сілемдері қамтиды. Бұл таулы өңір Нарын аңғары арқылы Кенді Алтай және Оңтүстік Алтай жотасы массивтеріне ажырайды. Ертістің сол жағын белесті Қалба жотасы алып жатыр. Облыс территориясының оңтүстік-шығыс бөлігінде Тарбағатай және Сауыр жоталары орналасқан. Таулы өлкелерде мұздықтар шоғыры көп кездеседі.
Ертіс өзені облыстың территориясын оңтүстік-шығыстан, солтүстік-батысқа қарай кесіп өтеді де, оны Батыс Сібірдің солтүстік, мұнайлы бөлігімен жалғастырады. Локоть станциясы арқылы өтетін темір жол Батыс Сібірдің оңтүстік-шығыс, көмірлі металлургиялы бөлігіне, ал Аягөз және Ақтоғай станциялары арқылы Алматыған, Оңтүстік Қазақстан мен Орта Азия шығуына жол ашады.
Шығыс Қазақстан территориясы жер беті ағын суына бай, әсіресе облыстың Алтайлық бөлігінде өзендер мол. Қазақстанның ең ірі өзені Ертіс осы облыс жерінен өтеді. Таудағы ылғал қорларынан басталатын Күршім, Нарын, Бұқтырма, Үлбі, Уба, Шар, Қызылсу т.б. өзендер Ертіс өзеніне құяды. Облыс жері гидроэнергия қорына өте бай, республика гидроэнергия қорының 38,1 % -і осында.
1.2. Пайдалы қазбалары
Пайдалы қазбалар. Шығыс Қазақстан облысының аумағында өңірдің минерал-шикізат ресурстарына қажеттілігін қамтамасыз ететін қорлы пайдалы қазбалардың: түсті металдардың (Риддер-Сокольный, Тишин, Малеев, Николаев, Артемьев, Орлов және басқа да), алтынның (Бақыршық, Суздаль, Мизек, Күршім өзенінің шашыранды және басқа да), сирек металдардың (Бакен, Ақтау, Юбилейный, Ахмет), көмірдің және тақта тастың (Қаражыра, Кендірлік, Бобровка, Белокаменка), кенді емес шикізаттың (отқа төзімді шикізат, карамзит және бетонит батпағы, әк, кірпіштік және цементтік саз-құмды тау жынысы, шыны шикізаты және құрылыс материалдары) барланған көптеген кен орындары, және сондай-ақ жерасты минералды су және ауыз су (Өскемен, Лениногор, Богатырев, Құлынды) орындары белгілі.
Республикадағы жалпы қорғасын қорының 27%, мырыштың 47,7%, мыстың 47,9% баланс қорлары облыс аумағында шоғырланған. Республиканың жалпы ресурсында облыстағы қорғасының болжамдалған ресурстарының үлесі 24,8%, мырыштікі 56,7 %, мыстікі 29,3 % құрайды.
Облыс аумағында қорлары мемлекеттік баланста ескеріліген 50, соның ішінде 27 негізгі және 23 шашыранқы кен орындары орналасқан.
Қазір пайдалы қазбалар кенорындарының көпшілік бөлігіне отандық және шетелдік инвесторларға геологиялық барлау жұмыстарын жүргізуге және өндіруге лицензиялар берілген және келісім-шарттар жасалынған. Риддер-Сокольный, Тишин, Малеев және Грехов кен орындарын Қазмырыш ААҚ-ның тау-кен өндіру кәсіпорындары пайдалануда. Орлов, Николаев, Шемонаиха, Артемьев, Юбилейный- Снегириха, Ақтоғай кен орындарын Қазақмыс корпорациясының кәсіпорындары пайдалануда.
Лениногор кен ауданында Жаңа Лениногор, Чекмарь, Долинное, Стрежан, Обручев және басқалары резервтік кен орындары болып табылады. Ертіс жағалауындағы Артемьев қор кен орындары болып саналады. Геологиялық барлау жұмыстары Ертіс жағалауы, Риддер және Зырян аудандарында қазіргі уақытта іс жүзінде жүргізілмеуде және бұрын жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде жасалынған минерал-шикізат қорлары азаюда. Алтын кен орындарынан қазіргі таңда Суздаль, Орталық Мүкір, Миялы және басқалары әзірленуде. Геологиялық барлау жұмыстарына және өнеркәсіптік игеру үшін инвестиция жұмсау мәселесінде, полиметалдар бойынша- Орлов (Шығыс, Оңтүстік, Солтүстік-шығыс учаскелері), Николаев (Солтүстік- Николаев, Батыс, Шығыс, Жаңа Николаев учаскелері) және Шемонаиха кенорындарының маңдары, Ертіс жағалауы кен ауданындағы Пригон, Сугатов учаскелері, Солонов-Выдриха және Жоғары Уба кен алқаптары, Ревнюшин антиклинал құрылымының оңтүстігіндегі Соловьев учаскесі, никель бойынша - Мақсұт кенорны, алтын бойынша - Кішіресей учаскесі, Ләйлі, Жұмба, Баладжал кен орындары, көмір бойынша- Кендірлік, Маңырақ кенорындары, минералды су бойынша: Жеменей, Арасан - Талды, Шәкелмес, Қара Бөрік кен орындары және тағы басқалары, ауызсу бойынша - Қарабұлақ, Шілікті, Қазақстан кенорындары айтарлықтай қызығушылық туғызады.
Климаты. Облыс климаты тұтасымен шұғыл континентальды, климаттың әртүрлілігі ландшафттың орографиялық құрылымының күрделілігіне байланысты.
Шығыс Қазақстан облысы батыс-шығыс ауа массаларының тасымалымен ерекшеленетін қоңыржай климаттың оңтүстік жартысында орналасқан. Облыс аумағы қоңыржай және аз ылғалданған, ал тау сілемдері биіктеген сайын ылғал жоғарылайтын зонаға жатады.
Ертіс маңы мен тауалды жазықтарында қаңтар айының орташа температурасы - 17-ден - 220С, тау сілемдерінде - 13 - 150С, тау қазаншұңқырларында - 24 - 270С нөлден төмен. Облыстың солтүстігінде аязды күндер - 40 - 550С (бұл көрсеткіштер қаңтар 1969 ж., қараша 1987 ж., қаңтар және ақпан 2001 ж. болған).
Ал жаздағы ең жылы аймақ - Зайсан және Алакөл қазаншұңқырлары: шілде айының орташа температурасы +23, ал абсолютті жоғарғы температура +420С (Бахты метеостанциясының мәліметі бойынша). Облыстың ең жылы аймағы Кенді Алтай тау сілемдері болып тіркелген (Лениногор метеостанциясы) қаңтар айының орташа температурасы - 12,70С.
Ал жазда Ертісмаңы, Көкпекті, Шар ұсақшоқыларының Алтай тауалды жазықтарында орташа ауа температурасы +18...+230С, тау сілемдерінде +16...+180С, тау қазаншұңқырларында +14...+160С құрайды. Абсолютті максимум +40...+430С құрайды.
1.3. Инфрақұрылымы
Шығыс Қазақстан облысы дамыған өндірістік инфрақұрылымымен ерекшеленеді, ол көліктің барлық негізгі түрлері: теміржол, әуе, су және автомобиль көлігімен ұсынылған. Темір жол облыс орталығын Зырян, Риддер, Семей, Аягөз, Шемонаиха қалаларымен байланыстырады. Облыстан тысқары жерлерге алып баратын теміржол желілері-Защита-Локоть (Ресей), Семей-Локоть, Семей-Алматы, Ақтоғай-Достық жолы (Қытай).
Облыста Өскемен және Семей қалаларында орналасқан екі әуежай жұмыс істейді. Кеме жүретін жолдармен жолаушыларды және жүктерді тасымалдауды екі параход шаруашылығы жүзеге асырады, екі жүк кемежайы жұмыс істейді.
Жүк және жолаушы тасымалдаудың айтарлықтай үлкен көлемі автомобиль және теміржол көліктеріне тиесілі. Автомобиль көлігімінен жүктердің 89,9%, теміржол көлігімінен 10% тасымалданды. Автомобиль көлігімен жолаушылар тасымалдау көлемі 97,2%, теміржол көлігімен 2,5%- ды құрады.
Жалпы пайдаланылатын автомобиль жолдары ішкі тасымалдауды жүзеге асыруда өте маңызды орын алады, олардың жағдайы және даму деңгейі өңірдің экономикалық көрсеткіштеріне әсер етеді. Жалпы пайдаланылатын автомобиль жолдарының ұзындығы 11734 км, осының ішінде республикалық маңызы бар жолдар- 3420 км, жергілікті - 8416,5 км-ді құрайды. Республикалық жолдардың жалпы ұзындығының қатты жамылғылысы 3351 км, қара жолы 69 км құрайды. Қатты жамылғылы жергілікті жолдардың ұзыңдығы 7565,3 км, қара жолы 851,2 км-ді құрайды.
Өңір экономикасының мамандануы. Бүгінгі таңда өнеркәсіп өндірісіндегі жетекші сала бұрынғыдағыдай түсті металлургия болып табылады, оның өнірдің жалпы әлеуетіндегі үлес салмағы 55%-ға жуық және ол іс жүзінде толығымен экспортқа жіберіледі. Сондай-ақ машина жасау және металл өңдеу, орман және ағаш өңдеу, жеңіл және тамақ өнеркәсібі салалары, электроэнергетика, агроөнеркәсіп кешені де жеткілікті түрде дамыған.

Шығыс Қазақстан облысының картасы

2. Шығыс Қазақстан облысының демографиясы.
Қазіргі таңда халықтың өмір сүру сапасы мемлекеттің даму деңгейін сипаттайтын басты көрсеткіші болып табылады. Халықтың әлеуметтік - экономикалық жағдайының нашар болуы оның өмір сүру сапасы мен деңгейіне тікелей байланысты. Тәуелдсіз, егеменді және дамыған мемлекеттер катарына косылу үшін халқымыздын денсаулығын, тұрмыс-тіршілігін, қоршаған ортамыздын жағдайын жаксарту, басты мақсаттардың бірі болып саналады. Еліміз жаңа экономикалық өзгерістерді енгізе отырып, халықтың өмір сүру сапасын көтеруге бет алды. Әр адамның денсаулығы, әлеуметтік жағдайы, өмір сүру ортасының экологиялық жағдайы ескеріле басталды. Шығыс Қазақстан облысы өте үлкен аумақты алып жатыр, табиғат байлығы мол, индустриясы дамыған. Сондықтан, Шығыс Қазақстан облыс халқының өмір сапасын зарттеу, оны бағалау арқылы, қазіргі кездегі кері әсер ететін үдерістерді анықтауға болады. Халықтың өмір сүру сапасын жаңа, едәуір жақсы деңгейге көтеру үшін, бұл зерттеудің жүргізудің өзектілігі өте зор.
Облыста Қазақстан халқының 9,4%-ы шоғырланған, 1 396 746 адам (+ жыл) 3 орында. Көрсеткіштін жоғары болуының басты себептері: облыстын өте үлкен аумақты алып жатуымен, табиғат байлығы мол, индустриясы дамыған облыс болғандықтан.

Шығыс Қазақстан облысының әкімшілік-аумақтық құрылысы мынадай:
# Ауылдық аудан - 15
# Қала - 10
# Қалалық маңыздылығы бар қала - 5
# Облыстық маңыздылығы бар қала - 5
# Кент - 24
# Ауыл - 826

Қазіргі таңда Өскемен қаласынын демографиялық жағдай.
Алдын ала деректер бойынша Өскемен қаласы халқының 2011 жылғы 1 сәуірге саны 318,8 мың адам болды, соның ішінде қала халқы - 307,2 мың адамды (жалпы санының 96,4%-ы) және ауыл халқы - 11,6 мың адамды (3,6%) құрады.

Қала тұрғындарының табиғи қозғалысын сипаттайтын негізгі көрсеткіштер

Кесте 1

Қаңтар-сәуір
2011ж. Қаңтар-сәуір, 2010 жылғы қаңтарға-сәуірге, %-бен

2011ж.
2010ж.

Туылғандардың барлығы
1496
1670
89,6
соның ішінде

ауылдық жерде
70
73
95,9
Өлі туылғандар саны
22
10
220,0
соның ішінде

ауылдық жерде
2
-
-
Қайтыс болғандар, барлығы
1399
1456
96,1
соның ішінде

ауылдық жерде
47
41
114,6
1 жасқа дейінгі балалар өлімі
27
56
48,2
соның ішінде

ауылдық жерде
1
7
14,3

2010 жылғы қаңтар-сәуірмен салыстырғанда туылғандардың саны 10,4%-ға кеміп, 1496 адамды құрады. Содан басқа өлі туылған 22 бала тіркелді.
2011 жылғы қаңтар-сәуірде 1399 адам қайтыс болды, 2010 жылғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда 3,9%-ға кеміді.
Өлімге соқтырған аурулардың ішінде қан айналымы жүйесі ауруларынан қайтыс болғандар (өлгендер ішінен 46,7%), жүректің ишемиялық ауруы (16,9%), мидағы қан тамырларының зақымдануы (18,2%), ісік аурулары (14,4%), жазатайым оқиғалар және улану мен жарақат алу (8,6%) басым болды.
2010 жылғы қаңтар-сәуірмен асқазан ауруынан қайтыс болғандар саны - 9,1%-ға, тыныс алу органдары ауруларынан қайтыс болғандар саны - 10,0%-ға өсті.Қан айналымы жүйесі ауруларынан қайтыс болғандар - 3,8%-ға ,Ісік ауруларынан қайтыс болғандар-7,3% кеміді.
1 жасқа дейінгі 27 сәби қайтыс болды. Соның ішінде: перинатальды кезеңде пайда болатын жағдайлардан - 10 сәби (2010ж. сәйкес кезеңіне 30,3%), туа пайда болған аномалиядан - 6 (40,0%) сәби қайтыс болды.
2011 жылғы қаңтар-сәуірде Өскемен қаласында 721 неке және 481 ажырасу тіркелді. 2010 жылғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда тіркелген неке саны 4,6%-ға қеміді, ажырасқандар 2,8%-ға артты. Қалалық жерде неке саны 5,7%-ға қеміді , ажырасу 3,0%-ға артты, ауылдық жерде 24 некелесу және ажырасу 2.

2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009*
2010*
2011*
Барлық халық
Қазақстан Республикасы
14 866 837
14 951 200
15 074 767
15 219 291
15 396 878
15 571 506
15 982 343
16 204 617
16 441 959
Ақмола
748 167
748 930
747 185
746 652
748 559
747 447
738 824
735 135
733 212
Ақтөбе
668 378
671 812
678 607
686 698
695 454
703 660
756 782
763 589
777 471
Алматы
1 560 267
1 571 194
1 589 751
1 603 758
1 620 696
1 643 278
1 804 004
1 836 563
1 873 374
Атырау
451 928
457 215
463 466
472 384
480 687
490 369
509 123
520 982
532 020
Батыс Қазақстан
602 133
603 832
606 534
609 291
612 479
615 310
598 341
603 858
608 318
Жамбыл
980 072
985 552
992 089
1 001 094
1 009 210
1 018 845
1 020 791
1 034 624
1 046 497
Қарағанды
1 333 656
1 330 927
1 331 702
1 334 438
1 339 368
1 342 081
1 341 202
1 346 938
1 352 302
Қостанай
919 558
913 435
907 396
903 178
900 333
894 192
886 328
883 365
881 605
Қызылорда
603 804
607 491
612 048
618 249
625 070
632 234
677 732
689 038
700 578
Маңғыстау
338 612
349 668
361 754
374 430
390 531
407 403
482 631
503 265
524 175
Оңтүстік Қазақстан
2 111 893
2 150 256
2 193 556
2 233 568
2 282 474
2 331 505
2 462 782
2 511 698
2 567 707
Павлодар
748 651
745 238
743 826
742 911
744 860
746 454
742 276
744 363
746 163
Солтүстік Қазақстан
682 148
674 497
665 936
663 126
660 950
653 921
597 530
592 746
589 308
Шығыс Қазақстан
1 465 931
1 455 412
1 442 097
1 431 180
1 424 513
1 417 384
1 396 866
1 398 219
1 398 083
Астана қ.ә.
501 998
510 533
529 335
550 438
574 448
602 684
605 254
649 139
697 129
Алматы қ.ә.
1 149 641
1 175 208
1 209 485
1 247 896
1 287 246
1 324 739
1 361 877
1 391 095
1 414 017
Кесте 2 Халықтың жалпы саны жыл басына, адам
2 - ші кестеде мемлекетте және облыстарда халықтың жалпы саны корсетілген (2003-2011 жылдар аралығы). Кестеде байкағанымыздай 2003 жылмен салыстырғанда (14 866 837 адам) 2011 жылы халық саны 1,5 млн. адамға көбейген (16 441 959 адам). Ал Шығыс Қазақстан облысында халық санының азаюы байкалады. Бұл көрсеткіш негізінде, мемлекетіміз тәуелсіздік алғалы бері басқа ұлт өкілдерінің өз тарихи отандарына оралуымен тікелей байланысты. 2003 жылы облыстың халық саны 1 465 931 адамды құраса, 8 жыл ішінде бұл көрсеткіш 1 млн. адамга азайған, 2011 жылы 1 398 083 адам құрады (кесте 2).
Жалпы мемлекеттімізде табиғи өсімнің корсеткіші жоғарлаған, 2003 жылы 92 669 адамды құраса, 2010 жылы бұл көрсеткін 2,5 есеге көбейді. 2003 жылы 3 облыста табиғи өсімнің теріс корсеткіші болған, олар Солтүстік Қазақстан облысы -995, Шығыс Қазақстан облысында -356 және Қостанай облысында -173 болған. Бірақ 2010шы жылдың мәліметіне сүйенсек еш бір облыста табиғи өсімнің теріс көрсеткіші байқалмайды.
Кесте 3 Табиғи өсім адам

2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
Қазақстан Республикасы
92 669
120 778
121 856
144 546
163 666
203 869
214 772
221 877
Ақмола
480
1 415
739
1 474
1 731
3 336
4 202
3 716
Ақтөбе
3 963
5 613
6 463
6 992
7 747
9 688
10 444
11 090
Алматы
11 339
13 231
12 296
15 162
18 394
23 728
22 249
21 879
Атырау
5 483
5 901
6 924
7 581
8 040
9 601
10 154
10 711
Батыс Қазақстан
2 179
3 545
3 178
3 630
3 843
5 293
5 750
5 870
Жамбыл
9 499
12 209
12 884
15 004
16 655
19 315
18 878
19 161
Қарағанды
1 069
1 917
2 403
3 391
3 816
5 597
8 169
7 636
Қостанай
-173
156
-590
-458
-568
929
2 118
2 190
Қызылорда
7 963
9 611
9 236
10 399
11 652
13 023
13 796
14 813
Маңғыстау
5 485
6 741
7 103
8 425
9 362
10 449
11 510
11 799
Оңтүстік Қазақстан
35 717
42 942
41 982
47 251
51 944
58 923
57 439
61 340
Павлодар
1 085
1 969
1 499
2 060
2 553
4 327
4 565
4 001
Солтүстік Қазақстан
-995
-678
-470
-914
-870
392
744
486
Шығыс Қазақстан
-356
999
583
2 327
2 869
5 706
7 150
5 999
Астана қ.ә.
3 163
4 616
5 424
6 302
8 921
11 747
12 828
14 218
Алматы қ.ә.
6 768
10 591
12 202
15 920
17 577
21 815
24 776
26 968

Халық санының азаюының тағы бір себебі болып табиғи өсімнің теріс көрсеткіштің болуы. Облыс бойынша 2009 жылы табиғи өсімнің көрсеткіші 5,3 - ті құраса (1000 адам тұрғынға), 2010 жылы 4,4 азайған. Зырян қаласында облыс бойынша табиғи өсімнің ең жоғарғы теріс көрсеткіші байқалады, 2009 жылы - 6,3 болса, 2010 жылы бұл көрсеткіш - 7,5 ті құрады. Сонымен қатар, 2010 жылғы мәлімет бойынша, Риддер қаласында -6,1, Шемонаихада -5,2 , Глубокое ауданында -2,3. Сонымен қатар облыстын аудандары мен қалаларында 2009-шы жылмен салыстырғанда 2010-шы жылы табиғи өсімнің төмендеуі байқалады (кесте 4).
Халықтың демографиялық санасы көп қатпарлы, ол ұлттық санамыздың бастау алар мәйегі және оны өсіре алатын басты дәнекері.
Республикамыздың географиялық картасына көз салсақ екі бірдей құрлықтың териториямызда орналасқанын байқаймыз. Алып Евразия суперконтинентінің кіндік ортасы Қазақстанда жатқандықтан және республика жер көлемінің 400 мың шаршы шақырымы, яғни 15%-і (Швеция мемлекетінің жерімен тең) Европада орналасқандықтан өзімізді Европалық және Евразиялық мемлекет деп есептеуге болады.
Саны жағынан қатты әлсіреген қазақ халқының өз жерінде азшылықта қалуынан кереғар, күңгірт көріністер туындайын болса оның өзінен саны басым халықтармен іргелес жатуы қосымша қиыншылықтарға алып келеді.
Туған отанымыз Қазақстанның бүкіл Евразия құрлығындағы нағыз демократиялық өркениетті, жан-жақты дамыған, жетілген елге айналары анық.

Кесте 4 Демографиялық көрсеткіштер (1000 адам тұрғынға)
рс №
Аудандар мен қалалар
Туу, адам
Өлім, адам
Табиғи өсім, адам

2009 жылға
2010 жылға
2009 жылға
2010 жылға
2009 жылға
2010 жылға
1
Өскемен қ.
14,7
15,2
12,7
12,6
1,9
2,6
2
Семей қ.
20,3
18,4
10,1
10,0
10,2
8,4
3
Риддер қ.
14,0
13,2
18,7
19,3
-4,7
-6,1
4
Курчатов қ.
19,3
15,8
10,1
8,5
9,2
7,3
5
Абай
21,4
17,9
8,3
7,4
13,1
10,5
6
Аягөз
24,0
21,2
8,4
8,0
15,6
13,1
7
Бесқарағай
15,6
14,1
13,3
13,9
2,3
0,3
8
Бородулиха
14,2
14,1
12,4
12,5
1,8
1,5
9
Глубокое
12,8
13,9
16,0
16,2
-3,2
-2,3
10
Жарма
19,5
19,5
9,9
10,9
9,6
8,6
11
Зайсан
21,2
20,1
8,7
8,6
12,6
11,6
12
Зырян
13,3
12,2
19,6
19,6
-6,3
-7,5
13
Катонқарағай
15,3
13,7
13,2
13,2
2,0
0,5
14
Көкпекті
17,9
15,5
12,1
12,4
5,8
3,1
15
Күршім
17,9
18,5
11,1
10,1
6,8
8,4
16
Тарбағатай
22,8
23,5
9,3
9,7
13,5
13,8
17
Ұлан
15,5
14,5
11,1
11,2
4,4
3,2
18
Үржар
19,2
17,2
8,9
10,1
10,2
7,1
19
Шемонаиха
13,6
12,8
17,8
18,0
-4,2
-5,2

Облыс бойынша
17,4
16,6
12,1
12,2
5,3
4,4

Халықтың саны және ұлттық құрамы 2010
Аудандар мен қалалар атауы
Барлық тұрғындар
қазақтар
орыстар
басқа

мың ад.
үл.сал.
мың ад.
үл.сал%.
мың ад.
үл.сал.%
мың ад.
үл.сал.%
Облыс бойынша
1418,8
100
773,2
54,5
574,7
40,5
70,9
5
Өскемен қ.
300,3
21,2
82,6
10,7
201,8
35,1
15,9
22,4
Семей қ.
316,9
22,3
200,4
25,9
94,9
16,5
21,6
30,5
Риддер қ.
58,2
4,1
5,7
0,7
49,6
8,6
2,9
4,1
Курчатов қ.
11,1
0,8
4,5
0,6
5,7
1,0
0,9
1,3
Абай
15,7
1,1
15,5
2,0
0,1
0,02
0,1
0,1
Аягөз
74,5
5,3
70,5
9,1
2,7
0,5
1,3
1,8
Бесқарағай
23,1
1,6
15,0
1,9
6,3
1,1
1,8
2,5
Бородулиха
39,5
2,8
10,1
1,3
22,5
3,9
6,9
9,7
Глубокое
65,5
4,6
15,6
2,0
46,2
8,0
3,7
5,2
Жарма
48,9
3,4
43,7
5,7
3,8
0,7
1,4
2,0
Зайсан
40,4
2,8
38,2
4,9
1,6
0,3
0,6
0,8
Зырян
81,6
5,8
14,6
1,9
63,2
11,0
3,8
5,4
Катонқарағай
37,8
2,7
30,0
3,9
7,1
1,2
0,7
1,0
Көкпекті
37,4
2,6
28,1
3,6
7,5
1,3
1,8
2,5
Күршім
37,0
2,6
33,4
4,3
3,2
0,6
0,4
0,6
Тарбағатай
57,5
4,1
56,7
7,3
0,6
0,1
0,2
0,3
Ұлан
43,4
3,1
30,3
3,9
11,6
2,0
1,5
2,1
Үржар
81,4
5,7
73,1
9,5
6,8
1,2
1,5
2,1
Шемонаиха
48,4
3,4
5,2
0,7
39,3
6,8
3,9
5,5

Халықтың көші-қоны

2006
2007
2008
2009
2010*
Халықтың көші-қоны

келді
24158
24532
34586
33797
32135
кетті
33152
34530
39912
39927
38746
миграциялық сальдо (+, - )
-8994
-9998
-5326
-6130
-6611
Халықтың сыртқы көші-қоны (ТМД елдерінен тыс) - ұлт. құр б-ша

келді
619
1094
5893
4382
3056
қазақтар
569
1057
5844
4337
2994
орыстар
13
16
19
18
27
басқа
37
21
30
27
35
кетті
242
172
148
180
130
қазақтар
25
11
22
50
10
орыстар
103
62
59
67
62
басқа
114
99
67
63
58
миграциялық сальдо (+, -)
377
922
5745
4202
2926
қазақтар
544
1046
5822
4287
2984
орыстар
-90
-46
-40
-49
-35
басқа
-77
-78
-37
-36
-23
Халықтың сыртқы көші-қоны (ТМД елдері) - ұлт. құр б-ша

келді
1459
1354
1342
1201
1212
қазақтар
179
140
162
126
115
орыстар
1085
1039
976
899
867
кетті
4196
5716
6057
4967
4039
қазақтар
59
62
77
79
68
орыстар
3802
5219
5497
4445
3614
миграциялық сальдо (+, -)
-2737
-4362
-4715
-3766
-2827
қазақтар
120
78
85
47
47
орыстар
-2717
-4180
-4521
-3546
-2747

Тамақ және қайта өңдеу өнеркәсібі. Облыстың тамақ және қайта өңдеу өнеркәсібінде 879 кәсіпорын бар, оның көп бөлігін орта және шағын кәсіпорындар құрайды, ірі кәсіпорындар қатарына 30 өндіріс кіреді. Тамақ өнімдерін өндіру көлемі облыс бойынша, сусындарды қоса есептегенде 50,6 млрд. теңгеге жетті, нақты көлем индексі 102%.
Қазіргі уақытта тамақ және қайта өңдеу өнеркәсібінің дамуы инвестиция тарту арқылы іске асырылуда. Облыстың тамақ және қайта өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындары 2,0 млн. теңгеге жуық инвестиция игерді, оның ішінде облыстық бюджет қаражатынан 260,0 млн. теңге, екінші деңгейдегі банктер қаражатынан 1335,0 млн. теңге және Даму-Регионы өңірлік кәсіпкерлікті қолдау қорынан 455,0 млн. теңге. Тамақ және қайта өңдеу өнеркәсібінің дамуы мынадай негізгі бағыттар бойынша іске асырылуда:
* таратылған аудан орталықтарында қайта өңдеу өндірістерін дамыту.
* өндіріске инновациялық технологиялар енгізу.
* ауыл шаруашылығы өнімін ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Шқо физика-географиялық сипаттамасы
Шетелдік ғалымдардың қазақтың демографиялық ахуалы жайлы пікірлері
Тараз қаласының физика-географиялық орналасуы
Тибет таулы қыратының географиялық орналасуы
ШҚО егіншілік зоналарына сипаттама
Шқо әлеуметтік-экономикалық дамуы
Қазақстанның экологиялық ахуалы
Қопа көлінің экологиялық ахуалы
Демографиялық дағдарыс
Халықтың орналасуы. Урбандалу
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь