Ақша-несие саясатының теориялары

Еліміздің нарықтық экономикаға өтуіне байланысты экономиканың тиімді және тұрақты дамуын қамтамасыз ету үшін елдегі ақша қатынастарын, оның құнсыздану дәрежесін, ақшалардың және несиенің айналысын, олардың көлемін, банк және қаржы жүйелерінің қызметтерінің тиімді жүргізілуін, сондай-ақ тұрақты дамуға бет алуын реттеу құралдары мен саясаттарын ұтымды жүргізу мемлекеттің және қаржы саласының негізгі міндеті мен мақсаты болып табылады. Осы аталған экономика салаларын реттеудегі кең қолданылатын саясаттардың бірі Қазақстан Республикасының Ұлттық банкік жүргізетін ақша-несие саясаты болып табылады.
Бұл саясатты іске асыруда Ұлттық банк өзінің іске асыратын шаралары туралы мемлекеттік қаржы жүйелерімен біреге отырып анықтайды. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің ақша-несие саясатының басты мақсаттарына ұлттық экономиканың даму деңгейіне қарай ол 2002 жылға дейін банк жүйесінің қызметтерін реттеуге, несиелеуді дамытуға, яғни қайта қаржыландыру пайыз қойылымын кеміту болса, ал 2002 жылдан бастап ұлттық экономикада ақша массасының және несиелік қатынастардың артық мөлшерде өсіп кетуіне байланысты алдағы үш жылға негізгі макроэкономикалық көрсеткіштердің шамасын анықтау, яғни инфляциялық таргеттеу саясатына өте бастады. Бұл саясаттың басты қолға алатын объектісі ұлттық ақша бірлігінің тұрақтылығын және шетел валюталарына қарағанда нығаюын қамтамасыз ету болып табылады.
Осы себепті бүгінгі таңда мемлекеттің макроэкономикалық өзекті және негізгі саясатардың бірі болып отырған ақша-несие саясатының қалай іске асатындығын, қызмет ету механизмін, Ұлттық банктің ақша-несие саясатын жүргізудегі басты қызметтерін және ақша-несие саясатындағы инфляциялық таргеттеудің жүргізілуінің бүгінгі таңдағы негізгі бағыты.
Қазақстан Ұлттық банкі мемлекеттік ақша-несие саясатын анықтайтын және жүзеге асыратын басты орган болып табылады. Ақша-несие саясатының экономикалық маңызы бұл саясат нарықтық экономиканы реттеудегі өте тиімді мемлекеттің реттеу және дамыту саясатты болуында.
Ақша-несие саясаты – бұл айналыстағы ақша жиынын, несие көлемiн, сыйақы мөлшерлемесiн өзгертуге, жалпы банк жүйесiнiң қызметiн реттеуге бағытталған шаралар жиынтығы. Ақша-несие саясатының макроэкономикалық деңгейдегi субъектiсi – Ұлттық банк болып табылады. Ал ақша-несие саясатының Ұлттық банк тарапынан реттеу объектiлерiне экономикадағы қолма-қол және қолма-қол ақшасыз жиынының жиынтығы жатады.
Шаруашылық жағдаятына байланысты ақша-несие саясатының екi түрi бар:
- рекстрикциялық ақша-несие саясаты;
- экспанциялық ақша-несие саясаты.
        
        АҚША-НЕСИЕ САЯСАТЫНЫҢ ТЕОРИЯЛАРЫ
Еліміздің нарықтық экономикаға өтуіне байланысты экономиканың тиімді және ... ... ... ету үшін ... ақша қатынастарын, оның құнсыздану дәрежесін, ақшалардың және несиенің айналысын, олардың көлемін, банк және қаржы жүйелерінің қызметтерінің тиімді жүргізілуін, сондай-ақ ... ... бет ... ... құралдары мен саясаттарын ұтымды жүргізу мемлекеттің және қаржы саласының негізгі міндеті мен мақсаты болып табылады. Осы ... ... ... ... кең ... саясаттардың бірі Қазақстан Республикасының Ұлттық банкік жүргізетін ақша-несие саясаты болып табылады.
Бұл саясатты іске ... ... банк ... іске асыратын шаралары туралы мемлекеттік қаржы жүйелерімен біреге отырып анықтайды. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің ... ... ... мақсаттарына ұлттық экономиканың даму деңгейіне қарай ол 2002 жылға дейін банк жүйесінің қызметтерін ... ... ... яғни ... ... ... қойылымын кеміту болса, ал 2002 жылдан бастап ұлттық экономикада ақша ... және ... ... артық мөлшерде өсіп кетуіне байланысты алдағы үш ... ... ... ... ... ... яғни инфляциялық таргеттеу саясатына өте бастады. Бұл саясаттың басты қолға алатын объектісі ұлттық ақша бірлігінің тұрақтылығын және ... ... ... нығаюын қамтамасыз ету болып табылады.
Осы себепті бүгінгі ... ... ... ... және ... саясатардың бірі болып отырған ақша-несие саясатының қалай іске асатындығын, қызмет ету ... ... ... ... саясатын жүргізудегі басты қызметтерін және ақша-несие саясатындағы ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық банкі мемлекеттік ақша-несие саясатын анықтайтын және жүзеге асыратын басты орган болып ... ... ... экономикалық маңызы бұл саясат нарықтық экономиканы реттеудегі өте тиімді мемлекеттің реттеу және дамыту саясатты болуында.
Ақша-несие саясаты - бұл ... ақша ... ... көлемiн, сыйақы мөлшерлемесiн өзгертуге, жалпы банк жүйесiнiң қызметiн реттеуге бағытталған шаралар жиынтығы. Ақша-несие саясатының макроэкономикалық деңгейдегi ... - ... банк ... ... Ал ... ... Ұлттық банк тарапынан реттеу объектiлерiне экономикадағы қолма-қол және қолма-қол ақшасыз жиынының жиынтығы жатады.
Шаруашылық жағдаятына байланысты ақша-несие саясатының екi түрi ... ... ... ... ... ... ...
Рекстрикциялық ақша-несие саясаты - коммерциялық банктердiң несиелiк операциялар көлемiн шектеуге және ... шарт ... ... ... ... ... ... бағытталатын шаралар жиынтығы.
Экспанциялық ақша-несие саясаты - несие беру көлемiн кеңейтумен, айналымдағы ақша жиынының өсуiне бақылаудың әлсiздiгiмен және ... ... ... ... сипатталады.
Ақша саясатының құралдарын төмендегiдей топтастыруға болады:
Ақырғы мақсат:
а) экономиканың өсуi;
ә) толық жұмысбастылық;
б) бағаны тұрақтандыру;
в) төлем балансын тұрақтандыру.
Аралық мақсат:
а) ақша ... ... ... ... ... ... ... лимитi, пайыз мөлшерлемесiн тiкелей реттеу;
ә) мiндеттi резервтер нормасының өзгеруi;
б) есептеу мөлшерлемесiнiң өзгеруi;
в) ашық нарықтағы операциялар.
Дамыған аралас экономика ... ... ... функциясы ретінде қарастыруға болмайды. Оның масштаб бойынша, форма және мемлекеттің экономикаға әсер ету ... ... ... ... ... ... ... қолдауын көруге болады.
Тотальді мемлекеттендірілген шаруашылықтан аралас экономикаға өту ... ... ... ... ... ғана әсер етпеді. Мемлекеттік реттеудің екі түрлі ... бар. ...
* ... ( ... )
* ... ( ... )
Белгілі бір жағдайда мемлекеттік реттеудің осылай ... ... ... ... келеді, ал кейде оны жүзеге ... ... ... ... ... ... ... өткізілуі пайдалы және мақсаттылы болып келеді.Экономиканың мемлекеттік ... ... және ... ... бірге қарастырсақ, онда ол мемлекеттің ақша-несие саясатын құрайды; >. Маңызды ... ... ... үшін оны жұмыспен қамту керек. Жоғарыда айтылған анықтамада ақща-несие саясатты өзінше бөлек ... ... ... ол ... ... да ... ... тығыз байланысты (инвестициялық қызметті реттеу, салық-бюджет саясаты, шағын бизнесті дамыту ... ... ... ... ... ... мектеп бойынша түсінігі.
Кейнсиандық ақша теориясы.
Кейнсиандық ақша теориясы ... ... ... ... ... ... ішкі ... жүйемен байланысты. Сол себептен мемлекет экономикада әр түрлі реттеу құралдарын қолдану керек, соның ... ... ... реттеу.
2. Ақша-несие саясаты көлемді сыртқы кешеуілдеуге ие бола алады, өйткені экономикадағы инвестициялық белсенділік ... ... ... ... ... ЖҰӨ ... әсер етеді, мұндай құбылыстар ұзаққа созылады.
3. Кейнсиандық теориясының негізгі теориялық тепе-теңдігі мынадай:
Y = C + G + I + ... Y - ... ... ... - ... шығын;
G - тауарда және қызметті сатып алуының мемлекеттік шығыны;
I - жеке ... ... - таза ... Кейнсиандықтардың айтуы бойынша, ақша ұсынысы мен ... ЖҰӨ ... ... ... ал ... банк ... ... жүргізу барысында экономикалық ақпаратпен жақсы қамсыздандырылу қажет. Сонымен қатар, айналыс кезіндегі ақша өсімі, инвестициялық және ... ... мен ... ... ... ... ... алшақтық бар. Ақша сұранысы жоқ кезде ақша ұсынысының өсуі экономиканы > әкеліп ... ... ... мөлшерлеменің критикалық деңгейге түсіп кетуі мүмкін. Ол дегеніміз ... ... ... білдіреді. Егер осы жағдайда ақша ұсынысы өссе, онда ол пайыз мөлшерлемесіне ... әсер ете ... ... ол ... бір ... ... ... алмайды. Егер пайыз мөлшерлемесі ақша ұсынысының өзгеруіне әсер етпесе, онда ақша нарығындағы ... ... ... ... ... ... ... жиынтық сұраныс реакциясының болмауы, өнім көлемі мен ақша жиынының арасындағы байланысты үзеді. Мұндай ... ... ... ... ... ... ...
5. Жоғарыда айтылғанмен байланысты, кейнсиандықтар монетарлық саясаты ... ... ... ... Олардың ойынша, фискалды және бюджет саясаты тиімдірек болып табылады.
Монетарлық теория.
70 жылдары Кейнсиандық мектептің ... ... ... ... ... ... ... болды - монетаризм. Монетаризмнің басты теоретігі - атақты американдық экономист және ... ... ... - ... ... теориясының жағдайы келесідей:
1.Нарықтық экономика - бұл ішкі ... ... ... ... ... экономика ісіне араласуын минимум деңгейіне жеткізу.
2. Ақша факторы және номиналды ЖҰӨ ... ... ... инвестиция мен ЖҰӨ-ге қарағанда өте тығыз байланысты. ЖҰӨ ... ақша ... ... ... ... бойынша, айналыстағы ақша көлемі мен ұлттық экономикамыздағы тауар және ... ... ... ... ... ... байланыс бар. Бұл байланыс И.Фишердің мына ... ... * V = P * Q ... M - ақша ... ... - ақша ... ... - тауар мен қызметтің орташа бағасы;
Q - 1 жыл ... ... ...
3. ... > ... ... монетарлық саясатын шығарған,ол : мемлекет айналыстағы ақша массасын негізделген ... ... ... ету ... Осы ... ... ... теңдігі бойынша анықталады:
M = P + Y ... M - ақша ... ... ... ұзақмерзімді пайыз;
P - күтілген инфляцияның орташажылдық темпі;
Y - ЖҰӨ-нің өсуінің орташажылдық темпі, ұзақмерзімді пайызбен.
М.Фридменнің ... ... ... ... ақша массасының қатаң түрде бақылауын - 3 - 5%жылына қарастырған. Дәл осы ақша массасының өсуі экономиканың ... ... Егер ... ... 3 - 5 %-дан төмен ... онда ... өсім ... ... ... ... нәтижесі және жалпы қазіргі монетаристік теорияның негізгі мазмұндары төмендегідей ... ... ... ... ... бар, өзіндік жолмен, өзіндік реттелу негізінде, тұрақтылыққа әкелетін нарықтық жүйелі экономика тиәмдә болып табылады.
- ауыртпалықтар мен ... ... ... ... ... сипаты болады. Бұл факторлардың себепкері өзін-өзі реттейтін ... ... ... ... кірісуі болып табылады.
- мемлекеттік реттеу шеңберін тарылту қажет, өйткені , ал >.
- экономика саласындағы зерттеулер мен ... ... ... орталығына ақша-несие қатынастарын салу керек.
- қолданбалы психология жетістіктерін пайдаланып, шаруашылық субъектілердің қызмет себептерін белсендіру шараларын ... ... > ... ... көп мемлекеттер өз экономикаларын көркейту мақсатында жазылған экономикалық ақша-несие саясаттарын пайдаланған.
90-шы жылдарда жүргізілген экономикалық ... ... ... ... құрылым салдарын жеңіп шығу барысында Қазақстан монетаристік саясатты ұлттық ерекшеліктерді ... ... ... Осы ... ... ... ... ғылыми негізі дұрыс болғанын, қазіргі экономиканың даму талаптарына толық сәйкестігін дәлелдеді.
М.Фридмен сандық теорияның ақша ... ... ... басты назар аударады, ал соңғысы - капитал теориясы тараулырының бірі.
Монетаризм, ақша сұранысы ... ... ... барысында ақша табысы мен баға деңгейі сияқты шамаларды ... үшін ... рөл ... ... реиінде қарастырады.
Монетаристердің пікірінше, қсімін бақылауда ұстауды қажет ететін ақшаның массасына банктен тыс ақша, ... және ... ... ... ... ... ... ұстанған кезде М.Фридменше - қаржы органдары бақылау мүмкіншілігі бар параметрлерді қарау қажет. Бақылау мүмкіншілігі бар әр ... ... ... ақша ... курсы, әр түрлі көрсеткіштермен тапсырылатын баға деңгейі және айналымдағы жалпы ақша көлемі ең тартымды болып табылады.
ҚР Ұлттық ... ... ... ... экономикалық саясатында гиперинфляциямен күресу және макроэкономиканы тұрақтандыру үшін монетарлық теорияның негізгі қағидаларынғ оның ... ... және ... және MV=PQ ... тең ... айтқанда, ол айналымдағы ақша массасын барынша көп қысу жолмен, ... мен ... ... ... Ақша ... қысу ... ... несиелік мөлшерлемені, банктің міндетті қорларын және т.б. қолдану арқылы ақша эмиссиясын қатаң бақылауға алу әдісімен жүзеге асырылады. ... ... ... банк ... ... ... ... ұлттық экономиканың дамуының тиімділігін реттейтін басты саясаттардың бірі болып табылады. Бұл саясаттың экономика ... ... ... ... Қаржы саласының бүгінгі таңда ТМД елдері бойынша ең дұрыс қалыптасқан және әлемдік талаптарға сай ... ... ... жүйе ... және елдің ақша-несие саясатында 2002 жылдардан бастап негізгі басты мақсат ұлттық валютаның тұрақты деңгейін және оның ... ... ету ... ... көре ... ақша-несие саясаты - бұл айналыстағы ақша жиынын, несие көлемiн, сыйақы мөлшерлемесiн өзгертуге, жалпы банк жүйесiнiң қызметiн ... ... ... жиынтығы. Ақша-несие саясатының макроэкономикалық деңгейдегi субъектiсi - Ұлттық банк ... ... Ал ... ... ... банк ... реттеу объектiлерiне экономикадағы қолма-қол және қолма-қол ақшасыз жиынының жиынтығы жатады.
Қазақстан Республикасының ақша-несие саясатының құқықтық негізі ... ... ...
Ақша-несие саясатын әзiрлеу және жүргiзу Қазақстан Ұлттық Банкi Қазақстан Республикасының мемлекеттiк ақша-кредит ... ... және ... ... ... ... болып табылады. Қазақстан Ұлттық Банкi ақша-кредит саясатын бағалардың тұрақтылығын қамтамасыз ету мақсатында жүзеге асырады.
Еліміздің Ұлттық банкі бүгінде осы деңгейде ... ... ... ... аралығында ақша-несие саясатының дамыған елдердегі стандарттарына өтуіне байланысты болып отыр. Оның негізі Ұлттық ... ... ... басты мақсаты бағаның тұрақтылығын сақтау, яғни ақша-несие саясатының ... ... ... ... ақша агрегаттары) бастапқы мақсат болып табылмайды. Ұлттық банктің ақша-несие ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін өзінің алдағы уақыттардағы саясаттарын алдағы ... ... ... ... ... түрде жүргізуге бағытталып отыр. Осы саясат негізінде инфляцияның мақсатты ... және ... банк ... ... ... ... кеңістіктің стандарттарына өту барысындағы шараларын айтып кетуге болады.
Қазіргі таңда ақша-несие саясатын жүзеге асыруда онымен бірге орын алып ... ... ... айта кету ... олар ... ... оларға экономиканың перегреві, шетел капиталдарының жоғары ағылымы, қаржы рыногының өтімділігінің азаюы. Осыған байланысты инфляция тек қана ... банк ... ғана ... қоймай, ол кең мақсатта еліміздің ішкі және сыртқы жағдайларына тәуелді болып отыр. Макроэкономикалық көрсеткіштер мен ... ... ... есеке отырып Ұлттық банк оларды реттеудегі трансмиссионды механизм - ... ... әсер ету ... ... ... ... ... мәселелерді шешу үшін ақша-несие саясаты құралдарының бірі пайыз саясатын қысқа ... ... ... қолға алынып отыр. Осыған байланысты Ұлттық банк 2007 жылы ақша-несие саясаты арқылы реттеуді кеңейтті. ... ... ... ... ... тартылу мерзімдерін белгілеу, қысқа мерзімді ноталардың айналысқа шығуы, қайта қаржыландыру операциялары. Осы ... ... ... ... ... мақсатында пайыздарды өсіруді қолға алды. Қаржы рыногын қайта қаржыландыру пайыздары арқылы кварталдар бойынша ... оны ... ... ... ... ... ... бойынша қызмет етуге мүмкіндік береді. Еліміздегі жоғары экономикалық өсуге байланысты Ұлттық банктің қатаң ақша-несие саясатын қолдануға мәжбүр болуы, ол 2007 жылы ... ... ... ... ... ... 2007 жылы 1 ... 7%-дан 7,5%-ға және 1 шілдеде 8%-ға өсуімен байланысты. Алайда инфляциялық процестердің аяқталуына байланысты Ұлттық банктің алдағы уақыттарда ақша-несие саясаты ... ... да ... ... ...
Елімізде жүргізілген ақша-несие саясатының теориясын нәтижесінде ... ... ... ... ... келесідей жетістіктерге жетіп отырғандығы бәрімізге белгілі:
* Елде жекешелендіру реформаларына байланысты оларға несиелер беруді дамыту және соның негізінде бүгінгі таңдағы отандық ... сала ... ... инфляцияға айналған валютаның құнссыздануына тосқауыл қойды, яғни бүгінгі таңда инфляция ... ... деп ... болады.
* Ұлттық валютаның еркін қалқымалы айырбас бағамына көшуі және соның нәтижесінде теңге бағамы сұраныс пен ұсыныстың ... ... ... ... ... ... талаптарына сай толық қанды қызмет етіп, ақша-несие саясаты әлемдік стандарттар бойынша қызмет етуге өте ... ... ... ... ... ... үшін ... шикізаттық бағытынан арылып және ұлттық қаржы жүйесін, ақша-несие саясатының теориясының құралдарын тиімді жүргізу арқылы тұрақты және қарқынды экономикалық өсуге бет ... ... Ол үшін біз ... қазірден бастап ақша-несие саясатының құралдарын, олардың қызмет етуін және ұлттық экономикаға ... ... ... зерттей білуіміз міндетті болып табылады.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ақша-несие саясаты"7 бет
Ақша - несие саясатының ресурстары30 бет
Ақша айналысын басқару және реттеу әдістері11 бет
Ақша несие саясаты39 бет
Ақша несие саясаты мақсаттары мен құралдары23 бет
Ақша саясаты31 бет
Ақша – несие саясаты22 бет
Ақша-несие саясаты жайлы мәлімет117 бет
Ақша-несие саясаты туралы ақпарат35 бет
Ақша-несие саясаты – мемлекеттің экономикалық саясатының ерекшеліктері85 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь