Жерасты шаймалау тәсілімен алынған уран ерітіндісін сорбциялау арқылы десорбат алу

Қазіргі заманғы атомдық техникада уранды ядерлік отынның негізгі көзі ретінде қолданады. Оның қолданылуы металдық уран негізіндегі жүйемен қатар, оның қосылыстары жүйелерін де қолдануға негізделген. Уран технологиясында соңғы, яғни тауарлық өнімді үш түрге бөледі: металдық уран, уранның қос тотығы, уран гексофториді.
Соңғы және аралық уран қосылыстарының әр түрлілігі, демек технологиялық үрдістердің сан алуандығы, өндірістік қайта жасаулар мен кезеңдердің көптігі, соңғы өнімнің сапасына жоғары талаптар қойылуы уран технологиясын күрделендіреді және терең теориялық, дәлірек айтқанда физика – химиялық негіздерді талап етеді.
Қазіргі уақытта ядерлі энергияны қолдану тез дамуда. Алдағы уақытта уран мен плутонийді қолданатын атомдық электр станциялар салу арқылы энергияны пайдалануға үлкен мүмкіндік береді.
Энергияны өндіру және тұтыну – бұл қоғамды дамытудағы техникалық прогрестің және экономикалық деңгейдің басты сипаттарының бірі. Осы уақытқа дейін энергияны алудың негізгі қуат көзі болып органикалық отын: көмір, мұнай, табиғи газ болып табылады. Сондай–ақ маңызды рөл өзендердің гидравликалық энергиясына және атомдық энергияға тән. Бірақ соңғы кездері атом энергиясы ерекше орын алуда.
Атомдық энергия қазіргі уақытта әлемдік энергия өндірісінің шамамен 17 пайыз қамтамасыз етеді. Мұнай және газ қорлары бітуде. Сонымен атомдық энергетика жақын арада әлемнің отындық – энергетикалық кешенінде маңызды орын алатын болады. Экономиканы одан әрі өркендету барысында атомдық энергетиканы дамыту негізгі тапсырма болып табылады. Атомдық техникада уранды пайдалану уранның көптеген басқа түрлі–түсті және сирек кездесетін металдардың қасиеттерінен айрықшаланатын ерекше тамаша қасиеттеріне және нейтронның әсер етуінен көп мөлшерде энергияны бөле отырып ыдырау қабілетіне негізделген.
1. Рабочий проект Рудника подземного выщелачивания урана месторождения "Карамурын". Том 1. Книга 1. ТОО «ПКО», Степногорск 2006.
2. Е.С. Бугенов, О.В. Василевский. Уранның химиялық концентратын алудың физика – химиялық негіздері. Алматы, 2006.
3. Громов В.В. Уранның химиялық технологиясына кіріспе. – М.: Атомиздат, 1978.
4. Зеликман А.Н. Торий және уран, сирек жер металдарының металлургиясы. Аударғандар: Ә.Меңлібаев, Б.О.Дүйсебаев, Ж.К.Шайдарбекова т.с.с. - Алматы, «Бастау», 2004.
5. Технико-экономическое обоснование промышленной разработки месторождения «Карамурын». Технические собрания. Алматы, 2002.
6. Ақбердиев Ә., Молдабеков Ш.М. Химиялық технологияның негізгі процестері және аппараттары, 2 бөлім. Алматы, Химия, 1993.
7. Рабочий проект Рудника подземного выщелачивания месторождения "Карамурын". Том 1. Книга 2. ТОО «ПКО». Степногорск, 2006.
8. Рабочий регламент Рудника подземного выщелачивания месторождения "Карамурын". ТОО «ПКО». Степногорск, 2001.
9. Адамбаев М.Ж., Молдыбаева Т.С. Автоматты басқару теориясы. Алматы, 2005.
10. Хакімжанов Т.Е «Еңбек қорғау». Алматы,2008.
11. Улы және радиациялық заттар қауіптілігі СНжЕ 01.04.042 – 08. Ресми басылым. Астана, 2002.
12. Хакимжанов Т.Е. Сборник задач по охране труда и безопасности жизнедеятельности. Алматы, 2007.
13. Асқарова Ұ.Б., Экология және қоршаған ортаны қорғау. Алматы, 2007.
14. Гутенеев В.В., Денисов В.В. Промышленная экология. – Москва.: Март, 2007.
15. Осипова Г.М. Экономикалық теория негіздері. – Алматы, 2002.
        
        КІРІСПЕ
Қазіргі заманғы атомдық техникада уранды ядерлік отынның негізгі көзі ретінде қолданады. Оның ... ... уран ... ... ... оның ... ... де қолдануға негізделген. Уран технологиясында соңғы, яғни тауарлық өнімді үш түрге бөледі: металдық ... ... қос ... уран ... және ... уран ... әр түрлілігі, демек технологиялық үрдістердің сан алуандығы, өндірістік қайта жасаулар мен кезеңдердің көптігі, соңғы өнімнің сапасына жоғары талаптар қойылуы уран ... ... және ... ... ... ... ... - химиялық негіздерді талап етеді.
Қазіргі уақытта ядерлі энергияны қолдану тез дамуда. Алдағы уақытта уран мен ... ... ... ... станциялар салу арқылы энергияны пайдалануға үлкен мүмкіндік ... ... және ... - бұл ... ... ... ... және экономикалық деңгейдің басты сипаттарының бірі. Осы уақытқа дейін энергияны алудың негізгі қуат көзі болып органикалық отын: ... ... ... газ ... ... Сондай - ақ маңызды рөл өзендердің гидравликалық энергиясына және атомдық энергияға тән. ... ... ... атом ... ... орын ... ... энергия қазіргі уақытта әлемдік энергия өндірісінің шамамен 17 пайыз қамтамасыз етеді. Мұнай және газ қорлары ... ... ... энергетика жақын арада әлемнің отындық - энергетикалық кешенінде маңызды орын алатын ... ... одан әрі ... ... ... ... дамыту негізгі тапсырма болып табылады. Атомдық техникада уранды пайдалану уранның көптеген басқа ... - ... және ... кездесетін металдардың қасиеттерінен айрықшаланатын ерекше тамаша қасиеттеріне және нейтронның әсер ... көп ... ... бөле отырып ыдырау қабілетіне негізделген.
Атом энергетикасы ғылым мен техниканың жаңа салалары сияқты өмірді жақсартуға ... ... ... мүмкіншіліктері ұлан - ғасыр және де ол ... ... ... ... ... ... ... жобада жерасты шаймалау арқылы десорбат алу цехын жобалау орындалған.
Өнімді ерітіндіні сорбциялау арқылы десорбат алу ... ... ... ... ... ... түсіріп, сүзгіден өткізу арқылы
U3O8 (сары кек) алынады.
1 ТЕХНИКА - ЭКОНОМИКАЛЫҚ БӨЛІМ
1.1 Өндіріс орнының жалпы сипаттамасы және оның ... ... ... ... ... - . Шығарылтын өнім түрі - уран кені ... - (). ... ... Су араласқан күкірт қышқылының әлсіз ерітіндісі - арқылы ... ... ... ... ... ... ерітіндінің құрамында уран орташа мөлшері 85 мг/л. Өнімді ерітіндіні сорбциялық өңдеуге жіберу мөлшері 937 м3 / ... ... ... ... үшін (Lewatit K - 6367 U, Amberlit IRA - 910 Cl ) ... ионалмастырғыш шәйірмен толтырылған СНК - 3000 маркалы колонналары қолданылады.
Өнімді күкіртқышқылды ерітінділерде алты валентті түрде болатын уран аниониттарда ... ... ... ... ... ... үшін рН мөлшерінің қолайлы шамасы 2 - 3 болуы керек. Ерітінділер қышқылдығының жоғары шамаларында ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда аниониттер сыйымдылығы ерітінділерде уран мөлшерінің көбеюіне байланысты артады.
Уранды бөліп алудың сорбциялық әдістері, ион алмасу шәйірлерінің ... ... ион ... үрдістеріне негізделген. Иониттер - суда, қышкылдык, сілтілік, тұзды, сонымен ... ... ... ... ... ... ион ... қабілетті, қатты, табиғи немесе жасанды материалдар. Олардың көмегімен ерітінділерден әртүрлі ... мен ... ... ... ... ... 20 - 25 ... ион алмасу үрдістері, олардың уран технологиясында кең қолданылуына байланысты гидрометаллургияда маңызды роль атқара бастады.
Иондық алмасу тұнбалық үрдістерден мынадай сипаттамалары: ... ... ... ... ... ... ... шығынының жоқтығы және олардың өздеріне тән жоғары бөліп алғыштығы, бөлудің таза орындалуы, осы үрдістерді рН өзгертулерімен, тотығу - тотықсыздану ... ... ... мүмкіндігі, комплекс түзілуі, аппаратуралық қондырғылардың қарапайымдылығы және жинақылығы, автоматтауды қолдана отырып ... ... ... ... ... ... ерекшеленеді.
Уран технологиясында, төртіншілік аммонийлік негізді аниониттер функционалдық топ ретінде кең ... R1, R2, R3 және R4 - ... ... ... ... ... ІRА-400 және Дауэкс - 1 типті шет ... ... ... ... ... АВ - 17, АМ, АМП және т.б. ... стиролды дивинилбензолмен қосалқы полимерлеу аркылы алады.
Бұл жерде, деген сұрақ туады. Егер уранға тән уранилдің комплекстік аниондарын, яғни күкірт ... ... - ... және ... ортадағы - [UO2,(СОз)3]4- еске алатын болсак, бұл ... ... ... ... ... уранды, құрамында көп мөлшерде темір, магний, кальций, марганец қоспалары бар ерітінділерден сұрыптап бөліп алуға болады.
Әдетте иониттерді, 0,3 - 2 мм ... ... ... ... ... ... ... Олар жоғарыда айтылып кеткендей, ерігіш емес және химиялық тұрақты, алайда оларды суға ... сулы ... ... және ... екі еседен де көп ұлғаяды. Бұл себебі, гидратациямен және соған байланысты иониттердің кеңістіктік ... ... ... ... бөліп алудың тиімділігі оны бөліп алу, тазалау және қоюландыру дәрежелерімен анықталады. Бұл - ... ... ... ... ... ... талаптар - шәйірдің максималдық сыйымдылығы және уранның сорбциясы мен регенерациясының жақсы ... ... ... ... ... жоғарылату - үрдістің кинетикалық көрсеткіштерінің төмендеуіне және десорбцияның нашарлауына әкеп соғады. Технологиялық көзқарас ... ... ... ... (жақсы кинетикалық сипатты) пайдалану неғұрлым тиімді.
Технологтарды кызықтыратын минималды кажет көрсеткіштерге жататындар: ... ... Е, ... ... ... ... бір мезгілде жүктелуі, ерітіндінің немесе қоймалжыңның шәйірмен жанасу ұзактығы, десорбция шарттары.
Осы ... бәрі ... ... ... жанама байланысты және олар сорбцияның статика мен кинетикасының негізгі физика - химиялық зандылықтарын сипаттайды және де көбіне үрдістің ... ... ... ... Уранды онын ерітінділерінен сорбциялық бөліп алудың технологиясын жобалау кезінде мынадай ... ... алу ...
- ... ... ... - ... қасиеттерімен және ион алмасу кинетикасы мен статикасы теориясының жалпы жағдайларымен шартталған шәйір түрін ... алу;
- ... мен ... ... және ... әртүрлі физикалы - химиялық шарггардың әсерін сапалық және мөлшерлік бағалау (температура, ортаның рН, қоспалар концентрациясы және т.б.);
- ... және ... ... ... әсер ... алдыңғы гидрометаллургиялық сатыларының оптималдық көрсеткіштерін анықтау. Осы айтылғандардан, сорбцияға және ... ... ... ... ... мен ... жүйеге келтірудің үлкен маңыздылығы айқын көрінеді.
Сұйық фазада, міндетті түрде (ураннан баска) макрокоспалар: SО42-, НSО4-, СО32-, НСО3-, Са2+, Мg2+, Ғе3+, NО3-, А13+ және т.б.; ... - ... Мо6+, Аs, Сu, Ni, Со, Р, F, Ті, Тһ, СЖЭ, ... радиоактивті элементтер және т.б. болады. Сондықтан қолданылатын иониттерге тағы да бір маңызды талап қойылады, ол - ... ... ... ... ... ... ерітінділер химиялық реагенттермен байытылып, құю ұңғымалары ... жер ... ... ... бөлу кезінде өнімді ерітінділерден уранды бөліп алу дәрежесі ерітінділердегі ... ... ... ... ... ... ... да болса бұл көрсеткіш 90 пайыздан асып жатады. Аниониттер сыйымдылығы 20 - 100 кг/т ... ... ... ... ... қалдық мөлшері 3 мг/л аспайды.
Дүниежүзілік тәжірибе бойынша күкірт қышқышқылды ерітінділерден және қойыртпадан уранды ионауыстырымдылық жолмен бөлу үшін көбіне нитрат - ион ... Бұл ... ... ... ... ... және ... сульфаттарына жоғары десорбциялау белсенділігінен туындаған. Уранның десорбциясы және регенерация үрдістері ДНК колонналары ... ... ... ... - ион мөлшері 65 г/л және қышқылдығы 35 г/л ерітінділер пайдаланылады. Бұл ерітінділер ... ... ... ... ... ... күшейтіліп, десорбция үрдісіне қайта оралады. Үрдіс ұзақтығы 10 сағат шамасын құрайды, температурасы 20 - 60 ... ... ... ... 60 г/л құрайды.
Табиғи уран тұздарының негізгі физика - химиялық қасиетттері: Тұздардың кристалы мен химконцентраттағы қоспалардың қатынасына байланысты сары ... ... ... ... ... ... Технологиялық бөлім
2.1 Өндіру тәсілі
Су араласқан күкірт қышқылының ... ... ... ... ... жерасты ұңғымалық шаймалау.
Алынған өнімді ерітіндіні құбырмен әрі қарай сорбциялық өңдеуге жіберу.
Өнімді ... ... ... үшін (Lewatit K - 6367 U, Amberlit IRA - 910 Cl ) ... ... ... толтырылған СНК - 3000 маркалы колонналары қолданылады.
Уранға қаныққан ионалмастырғыш шәйірді механикалық қоспалардан шаю.
Десорбция қаныққан ерітіндідегі ... - ... ... ... ерітіндімен десорбат алу арқылы жүреді.
Сорбенттің денитрациясы (регенирациясы).
Регениратталған ионалмастырғыш шәйірді техникалық сумен шаю.
Шайылып регениратталған ионалмастырғыш шәйірді ... ... ... ... сода ... ... ... (натрий гидроксиді).
Натрий диуранаты қойыртпасының қоюлануы.
Қойыртпаны фильтрациялау арқылы дайын өнім (U3O8) - уранның ... ... - ... өнім ... ... ... ағын ... көлемі V = 2,5 м3 тасымалдау ТУК - 118 контейнерлеріне жүктеліп, Үлбі металлургиялық зауытына ... ... ... ... ... ... ... өнім ретінде сары кек ТУ 640 РК - 38229886 - ЗАО - 01 - 2000. Уран ... ... ... 2.1 - кестеде көрсетілген.
2.1 - кесте
Уран тұздарының техникалық ... ... ... ... ... , % ... ... қышқылында ерімей қалған қалдықтық массалық үлесі , %
1,2
Ылғалдың массалық үлесі , % көп емес
30,0
Табиғи уран тұздарының ... ... - ... ... ... кристалы мен химконцентраттағы қоспалардың қатынасына байланысты сары түстен қоңыр түске дейін өзгереді.
Бастапқы шикізаттың, химиялық реагенттердің, материалдардың, жартылай ... ... 2.2 - ... ... - ... шикізаттың, химиялық реагенттердің, материалдардың, жартылай фабрикаттардың сипаттамалары
Аталуы
МЕСТ, ОСТ, ТШ.
Қолдану алдындағы көрсеткіші
Өрт және жарылыс кезіндегі көрсеткіш
1 Бастапқы ... ... ... ... U - кемінде 30 мг/л;
Қатты заттар - 30 мг/л; рН = 1,8 - ... және ... ... ... Негізгі химиялық реагенттер
Күкірт қышқылы
МЕСТ 2184 - 77
Құрамы: H2SO4 - кемінде 92,5 %
Өрт және жарылыс ... ... ... ... ... ... ... мүмкін
Аммиак селитрасы
МЕСТ 2-85
Азот нитраты мен аммиак құрамдарының қосындысының құрғақ азотқа есептегенде кемінде 34 %.
Өрт және ... ... ... ... ... ... ... күйдіруі мүмкін
Каустикалық сода
МЕСТ
11078-78
Құрамы: NaOH - кемінде 44,0 %.
Өрт және жарылыс кезінде қауіпсіз, егер ... ... ... көру ... ... ... ... анионит түрі АМ - п, АМ ненесе оладың шетелдік анологы ... K - 6367 U; Amberlit IRA - 910 Cl ... - 291 - ... ... ... ... 95,0 ... беріктігі кемінде 97,0 %
Өрт және жарылыс кезіндегі қауіпсіз
Торлы темір
МЕСТ
9074 - 71
Тесіктердің өлшемі - 0,410,41 мм. ... және ... ... ... - бельтинг
АРТ 2030
Матаның ені - 110 см.
Өрт және жарылыс кезінде қауіпсіз
2.2 - ... ... - ... ... ені - 110 ... және ... кезінде қауіпсіз
3 Жартылай өнімдер
Уранға байытылған ион алмастырғыш шәйір
Құрамы: U - ... 70,0 ... және ... ... ... ... U - кемінде 60,0 г/л
Өрт және жарылыс кезінде қауіпсіз
Өңдеу кешені. Жерасты ұңғымалық шаймалаудан алынған өнімді ... ... ... ... ... 630 м3 өнімді ерітіндінің тұндырғышына жиналады.
Тұндырғышта өнімді ерітіндінің құрамындағы құм, ... тас, ылай ... ... ... ... ... түсу күшімен тұнады.
Тұндырғыштан өнімді ерітінді өнімділігі 800м3/сағ және 70 м су бағанды қысыммен АРР - 530 түрлі сорап ... ... ... ... ... ... ... өнімділігі жылына 650 тонна өндіретін сорбция үрдісі. Тұндырылған өнімді ерітіндіні сорап арқылы уранды сорбциялық қысымды колоннаға түбінен жоғары ... ... ... ... ... және ... ерітіндінің бағыты ион алмастырғыш шәйірге қарама қарсы ... ... ... жаңа ... әрекеттесу кезінде хлор ионымен сәйкес нитрат және сульфат иандарының алмасуы реакциясы жүреді. Реакция теңдеуі
2 (R4N)+ - Cl- + SO4-2 = (R4N)2+ - (SO4)-2 + Cl- ... - Cl- + NO3- = (R4N)+ - (NO3)- + Cl- ... ... ... ... сульфат ионын таңдап ажырату реакциясы, яғни сорбция үрдісінің ... ... ... - ... - ... = (R4N)4+ - [(UO2)+2 - ... +2 SO4- (3)
4 (R4N)+ - (NO3)- + ... = (R4N)4+ - [(UO2)+2 - ... + 4 NO3- ... 3 мг/л дейін уран болатын айдама ерітінді сорбциялық колоннаның жоғары бөлігінен дренаждық касета арқылы бақылау ... ... ... ... ... ... Сорбцияның айдама ерітіндісін ары қарай шаймалаушы ерітіндінің тұндырғышына жинайды. Ал ұсталынған шәйір ... ... ... ... ... ... өнімділігі 1200 м3/сағ және 80 мм.сын.бағанасы болатын АРР - 530 ... ... ... ... ... ... ретттеу торабында 5 - 7 г/л, қышқылдығын реттеп, ... ... ... кен денесіне жібереміз.
Сорбциялық колоннада уранға байытылған ісіну деңгейіне ... ... ... ... ... шәйірмен алмастырамыз. Уранға байытылған шәйірді жинағышқа ... Осы ... ... ... ... ... ... сусыздандырып, жуу колоннасына енгіземіз.
Байытылған шәйірден уранды ажырататын десорбция үрдісі. Шәйірді құм, лай және қиыршық тастан ажыратып жуу үшін сорбциялық ... ... ... ... кейінгі су өнімді ерітіндінің тұндырғышына жиналады. Жуылған шәйір ауа қысымы арқылы доғалы елегішке беріліп, онда сусыздандырылып, байытудан ... ... ... ... - ... шыққан өнімді ерітінді және жуу мұнарасынан шыққан ерітінділер қалдық тұндырғышына беріледі.
Уранға мейлінше ... ... ауа ... ... ... ... тізбегіне беріледі.
Үрдіс барысында сорбент нитратты ортаға түсіп, уранның сорбенттен десорбциялануы жүреді.
Десорбция үрдісінде байытылған шәйірдегі уран иондарын алмастыру нитратты ... ... ... ... десорбция колонналар тізбегіне қысымды жинағыш арқылы ... ... ... ... колоннасынан өз ағысымен тауарлы десорбаттың жинағышына жиналады.
Десорбция үрдісі негізгі химиялық теңдеуі
(R4N)4+ [(UO2)+2 ... + 4NO3- = ... (SO4)3 -2]-4 ... ... ... ... тізбегіне доғалы елегіш беріеді. Десорбциялаушы ерітінді доғалы ... ... ... ... ... ... ерітінді қозғалысы калонналар сапымен төменнен жоғары шығу және қысым багінен эрлифт арқылы асырылады.
Десорбциялау ерітіндісі аммиак селитрасы қоймасында шәйірді денитрациялағаннан ... ... ... ... ... көлемі 8 м3 араластырғыш реакторда амммиак селитрамен оны ерітіндісінің ... ... ... ... ... кейінгі шәйірдің регенерациясы. Регенерация үрдісінің негізі денитрация және жуу үрдістері.
Шәйір ... ... ... ... көлемін азайту.
Құрамында нитраты бар ерітінділер уранды десорбциялау үрдісінде қажетті ерітіндідегі ... ... ... ... ... қолданылады.
Денитрацияның мақсаты болып, сорбенттің нитратты ионнан сульфатты ионды түрге көшуі болып табылады.
Денитрлеуші ерітінді жинағышта ... ... ... ... ... ... ... даярланады.
Сорбенттің нитрат формасынан сульфат формасуына ауысуы төмендегі реакция теңдеуінде көрсетілген
2 (R4N)+ - (NO3)- + SO4-2 = (R4N)2+ - (SO4)-2 + 2 NO3 - ... ... ... ... ... елегіш арқылы жуу колоннасына береді. Денинтрлеуші ерітінді доғалы елегішпен шәйірдің денитрация колоннасына жіберіледі. Регенерацияланғаннан кейінгі шәйірді жуу үрдісі - булы ... ... ... ... ... ... болып табылады. Шәйірді жуу сорбция үрдісінің айдама ерітіндісі арқылы іске ... ... ... жуу ... ... арқылы СНК - 3М калоннасының астында орналасқан 10 м3 болатын бункерге тасымалданады.
Шыққан ерітінді өз ... ... ... ... ...
Уран тұздарын тұндыру және ... ... ... ... ... деп ... жылу ... арқылы сатылы тұндыру колоннасына беріледі.
Уранды тұндыру каустикалық содамен (NaON) колонна түріндегі аппараттарда ауамен араластыру арқылы жүргізіледі. Каустикалық сода ... ... ... ... сәйкес мөлшерленеді.
Тұндыру сатысындағы рН мәндері:
- ... - 2,5 / ... ... - 4,5 / ... поз.3023 - 7,0 / 7,2.
NaOH ерітіндісін уран ерітіндісіне қосқанда, ... ... ... натрий тетрауранаты, натрий диуранат және жартылай уранаттар сияқты тұздар қоспасы тұнады.
Мұндағы уран ... ... ... өзгеруіне байланысты тұндыру кезінде уранның ерітіндідегі тепе - теңдік концентрациясына байланысты болады.
Ортаның ... ... мен ... ... ... ... тәуелділігі 2.3 - кестеде көрсетілген.
2.3 - кесте
Ортаның сутектік көрсеткіші мен уранның ... ... ... ... концентрациясы, г/л
рН
U[+6] концентрациясы, (г/л)
рН
1
2
3
4
285,0
2,9
24,0
4,5
2.3 - кестенің жалғасы
1
2
3
4
200,0
3,0
2,4
5,3
100,0
3,4
0,24
5,9
57,0
3,8
0,024
6,6
28,5
4,2
0,0024
7,2
Уранды түпкілікті түндыру үшін тұндыру соңында ерітіндінің рН мөлшерін жоғары ... ... ... ... ... тұндыру 25 - 40С температурада жүргізіледі. Ортаның сутектік көрсеткіші мәнінің өзгеруіне байланысты тұнба түсетін қосылыстың ... ... ... Тұндыру кезінде ортаның сутектік көрсеткіші мәнінің тұнба құрамына тәуелділігі 2.4 - кестеде көрсетілген [3].
2.4 - ... ... ... ... ... ... ... құрамына тәуелділігі
рН
Тұнба құрамы
рН
Тұнба құрамы
4,0-5,0
UO2(OH)2
7,0-9,0
Na2U4O13
6,0-6,5
Na2U7O22
9,0-11,0
Na2U2O7
Тұндыру үрдісінің негізгі химиялық теңдеуі
4UO2SO4 + 10NaOH = Na2U4O13 + 5H2O + 4 Na2SO4 ... уран ... ... ... 20 м3 ... ... ... да , сол жерден сораппен сүзгі - сыққыштарға мерзімді беріліп ... ... ... ... ... ... ... арқылы содалық ерітінді даярлауға айдалады, ал қалдық ерітінді доғалы елегішке түсіп, сосын ары қарай өз ... ... ... ... ... ... ... - сыққыш тізбегінің бітуіне қарай тұнба cүзгі - ... ... ... жуылып, аталатын жылу алмастырғыш арқылы өтіп, ыстық сығылған ауамен кептіріледі. Жуған су ... ... ... ... селитрасы қоймасына, десорбциялаушы ерітіндіні даярлау үшін араластырғышқа беріледі. Сүзгі - сыққыштан шыққан дайын өнім ... ... ... сары кек ағын арқылы көлемі V = 2,5 м3 тасымалдау ТУК - 118 контейнерлеріне жүктеліп, гидрометаллургиялық зауыттарға ... ... [4].
3 ... баланс
3.1 Алғашқы мәліметтер
Бұл жобада уран өндіретін ... және ... ... ... келтірілген. Сұлба автономды, кешенді, автоматтандырылған технологиялық аппараттардың тізбегінен ... ... ... ... ... ... ... 937 м3/сағ өнімді ерітінді беріледі.
Өңдеуге жіберілетін өнімді ерітіндінің сипаттамасы 3.1 - кестеде келтірілген.
3.1 - кесте
Өнімді ерітіндінің ... ... ... ... - 0,45
0,4 - 0,5
0,49 - 0,50
0,61 - 0,75
0,6
0,084
0,3 -0,5 мг/л
Қоспалар
SO4[2-]
NO3[-]
HCO3[-]
Cl[-]
Мех.
жүзгін
ділер
Құрғақ
қалдық
ОВП, мВ
pH
Құрамы, г/л
7,0 -9,0
0,6 -0,8
0,15 -0,2
1,8 ... - ... ... ... ... Дайын өнім - U3O8 сары кек.
Ылғалдылығы 15 - 30 ... ... 1,9 - 2,2 ... Табиғи уранның химиялық концентраты қышқылдық ортада жақсы ериді, ал суда аз ериді. ... ... ... ... 3.2 - ... көрсетілген.
3.2 - кесте
Уран тұздарының техникалық талаптары
Көрсеткіштердің атаулары
Норма
Уранның массалық үлесі, % кемінде
35,0
Азот қышқылында ерімей қалған ... ... ... % ... ... ... % көп емес
30,0
Табиғи уран тұздарының негізгі физика - ... ... ... ... мен ... ... қатынасына байланысты сары түстен - қоңыр түске дейін өзгереді.
Дайын өнім уранның табиғи ... сары кек ... V = 2,5 м3 ... ТУК - 118 ... ...
Химиялық концентрат улы, өрт жарылысына қауіпсіз, ағзаға енген жағдайда: бауыр, бүйрек және ас қорыту ағзаларын улайды.
3.2 Уранның ... ... ... ... ... есептеу үшін мына теңдік қолданылады, кг/сағ
Мu өнімде = Vu · Сu өнімде , ... Мu ... - ... ... ... көлемдегі уранның
салмағы, кг/сағ;
Vu - ... ... ... ... ... - ... уран бойынша жұмыстық сиымдылығы, кг/м3.
Жұмыстық сиымдылық мына формуламен есептелінеді:
Сu өнімде = Сmax - С ... ... ... Сu ... - уран бойынша өнімнің жұмыстық сиымдылығы,
кг/м3;
Сmax - уран бойынша өнімнің max ... ... ... - уран бойынша өнімнің қалдық сиымдылығы,
кг/м3.
Материалдық баланс есептеулерінде қалдық сиымдылығының мөлшері келесідей:
* шәйірдің қалдық сиымдылығы - 1 ... ... ... қайтарымды ертіндінің қалдық сиымдылығы - 0,003 кг/м3;
− барлық қалған ерітінділердің қалдық сиымдылығы - 0,5 ... - ... ... ... ... және мәліметтері көрсетілген [5].
74,2 кг/ч
937 м3/ч, 90 мг/л ... кг/ч ... ... ... кг/ч 2,58 кг/ч ... кг/ч (NH4HCO3) 7,57 м3/ч 937 м3/ч , 3мг/л ... кг/ч ... м3/ч ... ... ... м3/ч 0,44 кг/ч , 2,4 м3/ч ... кг/ч (12,94 ... ... м3/ч ... кг/ч (19,2 ... 6,9 м3/ч 3,31 кг/ч (0,46 ... 7,29 м3/ч ... кг/ч (10 кг/м3), 0,69 м3/ч
0,6 кг/ч (0,23 ... 3,1 ... кг/ч (41,68 ... NH4NO3 310,7 ... ... ... м3/ч ... ... ... кг/ч (30,18 ... 6,7м3/ч 0,35 кг/ч, 6,7 м3/ч ... ... г/л (NO3)
6,4 кг/ч (0,94 ... ... кг/ч 7,87 м[3]/ч ... м[3]/ч 0,52 кг/ч, 10 ... ... 10 м[3]/ч H2SO4 162,7 ... кг/ч 4,3 кг/ч (0,62 ... г/л 5,25 ... ... м[3]/ч 0,23 кг/ч (0,98 ... 0,3 м[3]/ч
74,2 кг/ч 000000 - ... ... - ... селитра (нитрат-ион), кг/ч
000000 - серная кислота
000000 - ... соль ... - ... ... продукция)
000000 - технологические растворы (товарный регенерат и ... кг/ч 000000 - ПР и ... - ... ... бөліміндегі материалдық баланс келтірілген.
3.3 - кестеде
Cорбция үрдісіндегі материалдық баланс
Сорбцияға беріледі
Өнімнің аты
U
салмағы, кг/сағ
Өнімнің ... ... U ... мг/л
Алыным ε, %
ӨЕ
Ерітінділері
74,2
937
90
97
Жуылған шәйір
6,17
5
0
0
Жалпы
80,37
942
90
97
3.4 - кестеде сорбция бөліміндегі мат.баланстың жалғасы келтірілген.
3.4 - кесте
Cорбция үрдісіндегі материалдық ... ... ... ... ... ... м3/сағ
Өнімдегі U мөлшері,
мг/л
Алыным ε, %
АЕ
ерітінділері
2,58
937
3
2
Қанықан шәйір
77,79
5
87
95
Жалпы
80,37
942
90
97
3.5 - кестеде ... ... ... ... ... ... - ... дейінгі үрдістегі материалдық баланс
Беріледі
Өнімнің аты
U салмағы, кг/сағ
Өнімнің көлем, м3/сағ
Қалдық сиымдылық, кг/м[3]
Қаныққан шәйір
77,79
5
12,94
Қайта қанықтырудағы шәйір
3,76
0,46
10
Тауарлы регенераттың бөлігі
121,45
4,6
19,2
Жалпы
199,24
10,06
42,14
3.6 - ... ... ... ... мат. баланстың жалғасы келтірілген.
3.6 - кесте
Қаныққанға дейінгі үрдістегі материалдық баланс
Шығады
Өнімнің аты
U ... ... ... ... сиымдылық, кг/м[3]
Қаныққан шәйір
195,93
5,25
41,68
Тауарлы регенераттың бөлігі
3,31
4,81
0,46
Жалпы
199,24
10,06
42,14
3.7 - кестеде десорбция бөліміндегі мат.баланстың жалғасы келтірілген.
3.7 - ... ... ... ... баланс
Беріледі
Өнімнің аты
U салмағы, кг/сағ
Өнімнің көлем, м3/сағ
Қалдық сиымдылық, кг/м[3] ... ... ... - ... десорбция бөліміндегі материалдық баланс келтірілген.
3.8 - кестеде
Десорбция үрдісіндегі материалдық ... ... ... кг/сағ
Өнімнің көлем, м3/сағ
Қалдық сиымдылық, кг/м[3]
Регенератталған шәйір
4,3
5,25
0,62
Тауарлы регенерат
191,98
6,7
30,18
Жалпы
196,28
11,95
30,8
650 тонна /жыл өндірудің технологиялық норма режимі 3.9 - кестеде келтірілген.
3.9 - ... ... /жыл ... технологиялық норма режимі
Көрсеткіштер атауы
Өлшем бірлігі
Көрсеткіш өлшемдер
Ескерту
1
2
3
4
1 Жұмыс режимі
Жұмыс күндердің саны ... ... ... ... ... ажырату
Өнімді ерітіндіден қаныққан шәйірге дейінгі уранды ажырату коэффиценті
%
97,0
3 Өнімділігі
Өнімді ерітіндінің өнімділігі:
* жылына;
- тәулігіне;
- ... ... ... ... шаймалау
Өнімді ерітіндідегі уранның орташа мөлшері
мг/л
85
Өнімді ерітіндінің тұндырғышың көлемі
м3
3 ... ... H2SO4 ... ... ... SO42- ... ... ерітіндідегі рН мәні
Бірлік рН
1,8/2,2
Өнімді ерііндінің тығыздығы
т/м3
1,01
Айдама ерітіндінің шығыны .
м3/cағ
937
Айдама ерітіндінің тұндырғышының көлемі
м3
3 000
Шаймалаушы ерітіндінің қышқылдығы
г/л
5/7
5 ... ... ... ... көлемі
м3
46
Сорбциялық колонналар саны
дана
4
Шәйірдің жұмысқабатының биіктігі
м
7,0
Ерітінді қозғалысының сызықтық жылдамдығы
м/сағ
25 / 35
Қаныққан шәйірдегі уранның мөлшері
кг/т
кг/м3
70
28
Регенератталған шәйірдегі уран ... ... ... ... ... ... қаныққан шәйірді жуу
Колоннадағы шәйір көлемі
м3
15/25
Колонналар арқылы шәйірдің жылжу көлемі
м3/сағ
2,3
7 Шәйірге уранды мейлінше қанықтыру
3.9 - ... ... ... ... ... ... ... жылжу көлемі
м3/сағ
2,3
Қанығуға берілетін тауарлы регенераттың жылдамдығы
м3/сағ
0,9
Қанығу айдамасындағы уранның мөлшері ... ... ... уран мөлшері
кг/т
кг/м3
100
40
8 Уран десорбциясы
Әрбір десорбциялық колоннадағы шәйір көлемі
м3
30
Десорбциялық тізбектегі колонналар саны ... ... ... ... көлемі
м3/сағ
2,3
Десорбция тізбегіндегі басты колоннаға берілетін десорбциялаушы ерітіндінің ... ... ... ... ... ... ... қышқылдығы.
г/л
г/л
65
35
Десорбция ерітіндісіне берілетін температура
С
30 / 40
Тауарлы десорбаттың шығыны ... ... ... мөлшері
г/л
25
Десорбцияланған шәйірдегі уранның мөлшері
кг/т
кг/м3
3,0
1,2
9 Уран денитрациясы
Әрбір денитрациялық колоннадағы шәйір көлемі
м3
30
Денитрациялық тізбектегі колонналар саны
дана
2
Десорбция тізбегіндігі ... ... ... тізбегіндегі басты колоннаға берілетін денитрациялаушы ерітіндінің мөлшері
м3/сағ
0,9
Денитрациялаушы ерітіндінің қышқылдығы
г/л
70
рН 0,6 / 0,8 бір.
Денитрациядан ... ... ... ... ... ерітіндідегі нитрат ионының құрамы
г/л
35
3.9 - кестенің жалғасы
Денитрациядан кейінгі шәйірдегі уранның мөлшері
кг/т
кг/м3
3,0
1,2
10 Регенерацияланған ... ... ... ... ... ... ... жылжу көлемі
м3/сағ
2,3
Шәйірді жууға қажетті сорбция айдамасының мөлшері
м3/сағ
3,5
Регенеацияланған шәйірдегі ... ... ... ... регенераттан уранды тұндыру
Тұндыру колоннасының көлемі
м3
15
Тізбекті тұндыру колонналарының саны
дана
3
Тұндыруға берілетін тауарлы десорбаттың мөлшері
м3/сағ
0/10
Тұндырылуға берілетін ... ... ... ... жинағыштағы ерітіндінің рН көрсеткіші
бір рН
7,0/7,1
12 Қоймалжыңды сүзу
Сүзгі - ... саны ... ... ... мөлшері
м3/сағ
2,0/5,0
Сүзу қоймалжыңына берілетін температура
С
30/40
Тұнбаны жууға берілетін техникалық судың мөлшері
м3/сағ
2,0/3,0
Тұнбаны жууға қажетті техникалық ... ... ... құрғатуға қажетті сығылған ауаның қысымы
атм.
6 дейін
13 Уранның табиғи химиялық ... тиеу ( сары кек ... ... ... концентратының сипаттамасы (сары кек):
- уранның массалық үлесі;
- азот ... ... ... ... ... ... меншікті салмағы.
%
%
%
кг/см3
35
1,2
30
1,9/2,2
Тәулігіне өндірілетін уран концентратының мөлшері
кг/тәулік
1500
Тәулігіне қажетті контейнерлер саны
дана ... ... ... ... ЖӘНЕ ЕСЕПТЕУ
3.3.1 Сорбциялық колоннаның есептелуі
Есептеуге ерітінді бойынша максимальдік өнімділігі 300 м3/сағ болатын СНК - 3000 ... ... ... Ерітінді бойынша қондырғы өнімділігі 937 м3/сағ. Ерітіндінің нақты қозғалу жылдамдығы 48 м/сағ деп қабылдаймыз, сонда
F = 1.5 . 937 / 48 =29,28 ... - 3М ... ... ... = 29,28/7 = ... диаметрі
d = = = 3,0 ... ... ... ... ... ... . 3=7,8.
Cорбент қабатының қорғау әрекетті коэффициентін былай ... - ... IRA 910 Cl ... ... сыйымдылығы 46 кг/м3 және 0,046 г/см3. Нақты ағу жылдамдығы 48 ... ... 1,3 см/с. ... ... Салғ = 0,00009 г/см3.
K= 0,046/1,3 . 0,00009=495 г/см.
Сорбент қабатының қорғау әрекеті уақытын 24 сағ ... 86400 с тең деп ... ... орнатуға 4 СНК - 3М калоннасын қабылдаймын.
3.3.2 Десорбциялық ... ... ... ... ... ... ... қабатында ұсталынып тұруымен сипатталады
Dp=м2,
мұндағы Sp - ... ... ... ... ол тәжірибелік
мәліметтер бойынша 3,14 м болады. Колоннаның диаметрі 2
метр, осы мәліметті қолдана отырып, колоннаның биіктігін ...
Н = ... ... ... ... 12 м болып табылады. Материалдық баланста көрсетілген десорбция үрдісінің өнімділігін ... ... ... 3 ... ... ... ... үрдісі барлық стадия бойынша ұзақтылығы 10 сағат. Үрдіс бойынша қажетті аппараттар мен қондырғылар ... ... ... ... катологтардан таңдалынып алады.
Тұндыру колоннасын таңдау және есептеу. Тұндыру колоннасын тұндыру цикліне бір мезгілде берілетін ерітінді көлеміне қарай есептейміз, ... = Vтр + Vб.е ... ... - жалпы көлем, м[3]/час;
Vтр - тауарлы регенераттың көлемі, м3/сағ;
Vб.е - ... ... ... ... = 2,07 + 0,26 = 2,33 ... ... тауарлы регенераттың рН 1,2 - 7,5 дейін бейтараптануы жүреді. ... ... ... үрдісі неғұрлым баяу жүрсе, соғұрлым сары кектің физикалық қасиеті сапалы болады. Колоннаның құрылымы тауарлы регенераттың рН біркелкі ... ... ... ... ... ... 3 ... көлемі 18м3 АОП 1500(булы тұндыру аппараты) қабылдаймыз.
3.3.3 Сүзгіш - ... ... ... 12 маркалы сүзгіш - сыққышты қолданамыз.
ФПАКМ 12 маркалы қондырғының техникалық сипаттамасы:
− сүзу беті 40 м2;
− қайта сүзу ... 1,15 ... ... ... 0,5 МПа;
− сыққыштардың максималды сығу өлшемі 550 мм;
− салмағы 5130 кг;
− жиектердің қалыңдығы 40 мм;
− сығу қуаттылығы 40 000 ... ...... ... ... 4705 мм; ені 1100 мм; ... 2000 ... - сыққышты есептеуге арналған алғашқы мәліметтер 3.10 - ... ... - ... - ... ... ... алғашқы мәліметтер
Атауы
Шартты белгілер
Ұзындығы
Уранды концентраттың салмағы, кг/тәу
Мгп
6000
Сүзгіш - сыққыштың жұмыстық беті, м[2]

50
1 м[2] сағ, кг/м[2] сағ ... ... ... - сыққышты өнімділігін төмендегі формула бойынша есептейміз
Qф = q ∙ Sр, кг/сағ, ... = 40 ∙ 38 = 1520 ... ... ескере отырып, ФПАКМ 12 маркалы сүзгіш − сықыштың 2 ... ... ... ... және ... Өнімді және айдама ерітінділерге арналған тұндырғыштар.
Жобада қабылданған:
− өнімді ерітіндіге арналған тұндырғыш (ӨЕ) 1 дана;
* ... ... ... ... (АЕ) ... ... Бас жоспар және көлік
4.1 Бас жоспар
Жобаланған өндіріс орны ауданының эканомикалық ахуалы, физико - географиялық, ... ... ... ... ... жер асты ... кен ... өндірістік аймағы Сырдария өзенінің оң жағалауында орналасқан.
Кен орнының әкімшілік аймағы Қызылорда облысының Шиелі ауданына қарасты.
7 желтоқсан 2005 жылы Қазақстан ... ... ... ... ... ... 1170 бұйрығына сәйкес жер бөлігі рәсімделген. 38,16 га жер ... 25 жыл ... ... ... сонымен қатар:
- құрылыс алаңына - 7,98 га;
- көлік жүруге - 0,18 ... ... ... - 30,0 ... ... ... ... - Қызылорда облысының орталықтары - 130 шақырымда Шымкент қаласы, аудан орталықтары - 20 шақырымда ... 50 ... ... 150 ... ... кен ... ... 24 шақырымда РУ - 6,65 шақырымда Шалқия, 100 шақырымда Кентау және көптеген ауылшаруашылық меншіктер.
Жердің жазық беті 152,50 159,50 м ... ... ... сексеуіл, жынғыл тағы басқалар таралған. Гидрографикалық желі Сырдария өзенімен ұсынылған. Жер асты сулары жер бетінен 4,8 - 8,6 м ... асты ... ... ... суы мен ... жауын - шашындар толықтырып тұрады.Ауытқу амплитудасы: 1,5 - 2,0 ... ауа - райы ... ... күндіз - түні, қысы - жазы температураның жоғары ... ауа ... ... ... көп ... және ... - шашынның сирек болуы.
Шиелі ауданының климаттық көрсеткіштері 4.1 - ... ... - ... ... ... атауы
Саны
Көрсетілімі
1
2
3
Сыртққы ауа t, 0C
Ортажылдық
9,2
Ең ыстық ай (шілде)
+26,4
Ең суық ай (қаңтар)
-9,1
Абсолютті максимал сан ... ... ... суық тәуліктердің орташасы (0,92)
-30,0
Бес күндік ең суық тәуліктердің орташасы (0,92)
-24,0
4.1 - кестенің жалғасы
1
2
3
Ең суық мерзім орташасы (0,92)
-12,0
Жердің қату ... ... ... ... ... 5 ... ... жылдық жауын шашын мм
151
Көктайғақ күндері
45
Тұманмен
23
Боранмен
2
Желмен, 15 м/сек жоғ
36
Жел бойынша климаттық көрсеткіштер 4.2 - кестеде көрсетілген.
4.2 - ... ... ... ... ... көрсеткіштері
С
СШ
Ш
ОШ
О
ОБ
Б
СБ
Желдің қайталануы
қаңтар
пайыз
8
4
45
7
10
12
6
3
Орта жылдық
қаңтар
м/сек
4
6,5
5,4
3,7
4,9
5,7
5
5,2
Желдің қайталануы
шілде
пайыз
21
24
6
2
2
5
20
20
Орта жыдық
шілде
м/сек
2,6
4,5
4,7
3,7
3,4
3,7
4,5
4,6
Қардың орын
ауысуы көлемі
м[3]/лм
0
42
20
2
5
19
9
9
Құрылыс алаңының ... ... ... - ... ... ... ... - Y;
- қар ауданы - I;
- мұз қалыңдығы ауданы - ... жел ... ... - III. ... ... 6 ... ... РУ - 6 ҰАҚ кен орны ... ... ... электроқауіпсіздігі ВЛ - 55 кв ... ... ... ... ВЛ - 35 кв ... дайындық жүріп жатыр. Жобалау алаңының сумен қамсыздандыру артезианды бұрғыма арқылы жүзеге асуы белгіленген. Жобалаушы өндірістің ... ... ... ... кен ... жобалаушы өндірісіне келесілер жатады:
* бұрғыма полигонының алаңы;
* өнімді ерітінділер өңдеу алаңы.
Жобалаушы өндірістің обьектілерін орналастыру алаңдары геологиялық шарттарға, техника - ... ... ... ... ... құжаттарға талаптарды ескеруге негізделген.
1 - алаңы - қосымша кешен, мұнда бұрғымалар, өнімді ... ... ... мен ... қамсыздандырудың технологиялық жүйесі орналасқан.
2 - алаңы - негізгі, көмекші және ... ... ... ... ... ... ... кешені.
Екінші алаңның бас жоспарының шешімдері:
2 - алаң бұрғылау полигонына мүмкіндігінше жақын орналасқан, яғни 1 - алаңға.
Алаңның бас ... ... ... қарсы және санитарлық күзет, ғимараттар арасындағы көліктік - технологиялық ... ... ... ... ... Алаңның өлшемдерінің минмалды қажет ету көрсеткіштері (258x300 м).
Қорғаныс санитарлы өлшемінің өлшемі 500 м. 2 - алаң бір - ... ... ... ... ... аймақ; өндірістік ғимараттар;
- аймақ; әкімшілік - шаруашылық ғимараттар.
... ... ... ... ... ... ... технологиялық құбырлардың жеңіл жүруін қамтамасыз етеді.
аймақ шығыс бөлігінде орналасқан. Әкімшілік ғимараттар, ... ... ... ... ... - ... ... Өрт сөндіруге қажетті баспалдақтар қол жетімді жерлерде орналасқан.
2 - алаң рельефінің орындалуы.
2 - алаң ... ... ... өзенінде орналасқан.
Алаң рельефі барханды бугралармен қамтылған. Бугра биіктігі 3,0 - 5,0 м, сәйкесінше 159,50 м дейін. Алаң ... ... және тағы ... өсімдіктерге толы.
Алаң жобасы толығымен біртұтас салынған, себебі бөлшектер салынуы мүмкін емес.
Едендері көлік тұрақтарының жобасымен орындалған.
Жер беті ... уран ... өте ... болғандықтан, оны пайдаланудан шығару қажет емес.
2 - алаңның орналасуы.
Алаңдар мен жолдардың беті ... - ... ... ... үшін арнайы демалыс алаңдары берілген, онда орындықтар, үстелдер, қоқыс салғыштар орнатылған. Сонымен қатар жаяу жүруге арналған жол салынған. ... ... үшін ... ... тұрақтары бар.
Құрылыстан бөлек жерлер ағаштармен көгалдандырылған.
Инженерлік желілер мен ... ... беру мен ... ... ... ... ... көмегімен және сорапты станциядан бұрғыма полигонынан келеді.Құбырлардың ашық бөлігі желдетуден қорғалады.
Өндірістік ғимараттарға жылу от жағу орталығынан беріледі. ... - ... ... ... ... ... ... от жағу орталығынан жылу беріледі. От жағу орталығы ... ... ... Сұйық отынға мұнай өнімдерін қолданады, көлемі 2x10 м3.
Ас суын 2 ... ... ... оны ... арқылы тұтынушыларға жібереді.
Өртке қарсы және өндірісті сумен қамтамасыздандыру артезианды бұрғыма және сорапты, 2 өртке қарсы сыйымдылығы 2x150 м3 ... ... ... берілуі тоқталған жағдайда Atlas Copco QAC 500 дизель генераторлы қондырғы пайдаланылады.
Өрт және қорғаныс қауіпсіздігі. Өрт сөндіру қауіпсіздігі ҚР заңдамасына ... ... ... жетекші алады.
Суды жерасты резервуарында сақтайды. Резервуарлардағы су көлемі - 270 м3 ... Суды ... ... ... ... ... ... датчик арқылы жүзеге асады. Әрбір обьектіге машиналар тұрағы жасалынған.
Екіншінші алаңның бас ... ... ... уран алудың бас жоспарының сапалық критерийлеріне сәйкес келеді және негізгі көрсеткіштер 4.3 - кестеде көрсетілген.
4.3 - ... ... ...
бірлік
Саны
1
2
3
алаңның аумағының ауданы
Га
7,92
құрылыс салу алаңы
м[2]
19470
жолдар,жаяу жүру жолы, алаң бетінің ауданы
м2
26270
құрылыс пайызы
пайыз
33,1
алаң ауданын пайдалану коэффициенті
0,577
болат сетканың ауданы h = 2,15 ... ... ... Жобалаушы өндіріске арналған теміржол РУ - 6 базасы арқылы жүзеге асады. Вагондарды іске қосу және ... ... МПС, ҰАҚ және ... ...
4.4 - ... жылдық және тәуліктік жүк айналымы көрсетілген.
4.4 - кесте
Жылдық және тәуліктік жүк айналымы
Жүктердің
атауы
Тұтыну саны
Жүктерді
жүктеу
тәуліктік
жылдық
I
II
I
II
құрылыс кезегі
1
2
3
4
5
6
Күкірт
қышқылы (H2SO4)
106
199
27680
51900
Теміржол цистернасы
Аммиак
селитрасы
5,3
1,1
1400
2625
Қаптар
Негіз (NaOH) 44 ... ... өнім ... ... ТУК - ... - ... 365 күн ... есептелген. Негізгі жүк күкірт қышқылы, күкірт қышқылының зауыттарынан түсіп, қоймада ...
4.6 - ... ... жүк айналымының қызмет көрсетілуі көрсетілген.
4.6 - кесте
Теміржол жүк айналымының қызмет көрсетілуі
Жүктер атауы
Теміржол вагонының ... ... ... кезегі
1
2
3
4
5
6
7
Күкірт
қышқылы (H2SO4)
модель15 - 1548 62 m
37
70
446
837
вагон цистерна
Аммиак
cелитрасы
модель П - 217 ... ... (NaOH) 44 ... - 1548 62 ... ... Жобалау кәсіпорыны облыс орталықтарынан: Қызылорда қаласы - 150 км, Шымкент қаласы - 350 км, ... - 20 км, ... - 50 км, ... - 150 км ... ... ... жолы ... өнім (сары кек) РУ - 6 базасына автомобиль көлігімен орын ауыстырылады. Жүктеу ТУК - 118 ... ... ... ... 4.7 - ... ... көлігінің жүк айналымы көрсетілген.
4.7 - кесте
Автомобиль көлігінің жүк айналымы
Жүк атауы
Тұтыну саны
Жүкті жүктеу
Кен орнындағы
қойма сыйымды
лығы
тәулікке
Жылына
I
II
I
II
1
2
3
4
5
6
7
Күкірт
Қышқылы
(H2SO4)
133
249
27680
51900
Автомобиль ... ... V = ... ... (NaOH) 44 ... ... ... өнім (сары кек)
4,34
8,2
1145
2143
Контейнер ТУК -
188
I - ... кен ... 400 т өнім ... - кезек жоба 650 т өнімнің қуаттылығы
Жолаушылар тасымалы. Кен орнындағы тәуліктік жұмыстың кестесі.
Жұмыс әдісі - ... ... ... 15 ... ұзақтылығы - 12 сағ.
Еңбек етушілердің тізімі - 157 адам.
Вахтада РУ - 6 ... ... ... өндірістен 24 шақырымда орналасқан.
Жолаушылыр тасымалы ЛАЗ - 693H маркалы 2 автобуспен орындалады [7].
5 ҚҰРЫЛЫСТЫҚ ШЕШІМДЕР
Бастапқы ... Жоба ... ... ... ... ... ... сәйкес негізделген.
Бастапқы және есептелген мәліметтер:
- қардың нормативті мөлшері - 0,5 кПа (CНжЕ ... жер ... 10 метр ... ... ... ... - 0,38 к Па (38 ... есептелген қысқы ауа тепмературасы - минус 24 ºС, тәулік - ... 30ºС, орта ... + 9,2ºС (CНжЕ 2.01.01 - ... жер ... ... қату ... ... - 109 см;
- құмдар - 133см;
- ... ... - 6 ... ... облысы, Шиелі ауданы, кен орнында инженерлі - геотехнологиялық ... ТОО ГИИЗ ... 3091 ... ... есеп ... мен ғимараттарды жобалаудағы конструкциялық шешімдер.
Сәулет және құрылыстық шешімдер ретінде технологиялық үрдіске сәйкес технологиялық құралдардың рационалды орналасуы, эксплуатация ... ... ... элементтердің жиналуы принциптері негізделген.
Имараттар мен ғимараттардың габаритті сызбалары мен ... ... МЕСТ 23838 - 89 ... ... ... ғимараттар қарапайым құрылыстық формулалармен есептелінген.
Ғимараттың конфигурациясы - ішінен бекітілген алаңы жоқ, тікбұрышты.
Қарқынды ерітінділермен жұмыс ... ... ... ... ... ... жобалағанда, төтенше жағдайға арналған екі жақты шығу жолы қарастырылады.
Барлық өндірістік ғимараттар CНжЕ 2.09.02 - 85 ... ... ... ... орнының ішкі жұмыстары. Ғимараттардың ішкі жұмыстары оның жұмыс мақсаты мен ... ... ... орта ... ... ... ... зиянды зат бөлінетін жұмыс орнының қабырғалары кірпіштен болса, сырты ылғалды сыланып, ... ... бар ... ... ... ... майлы бояулармен, көпіршікті плиткалармен) қапталынады.
Қарқынды қышқыл, негіз буларымен әрекеттесетін ғимараттар қабырғалары, колонналар, ... ... ... химиялық қорғанысқа ие. Химиялық қорғанысты таңдағанда ортаның қарқындылығы мен жұмыс ... ... ... ... ғимараттардың интерьерлері өндірістік төтенше жағдай кезінде дезактивация жасауға есептелінген.
Ылғалды тазаланатын өндірістік ғимараттардың едені ... ... ... ... ... (керамикалық плиткалар, қышқылға тұрақты кірпіш) және жуудан кейінгі судың ағуына арналған ойықтарымен жасалынады.
Тұрмыстық қызмет көрсету.
Әкімшілік - тұрмыстық ... ... үш ... жобаланған, олар бір - біріне өтетін жолдармен біріккен.
Тұрмыстық қызмет көрсету үшін СНжЕ РК 3.02 - 04 - 2002 ... үй және ... ... ... жеке ... ... ... тұратын бөлім қарастырылған.
Үй және жұмыс киімдері тұратын және жуыну орны арқылы және дозиметрлік бақылау кедені ... ... ... ... киім ... орын ... жасаушылардың максималды кезекшіліктеріне есептелінген.
Тұрмыстық ғимаратта тапсырыс берушінің тапсырмасына қарай ыстық булы монша қарастырылған.
Ыстық булы моншада өткізетін уақыт аралығында адам ... ... және ... ... тез ... ... булы ... аумағындағы температура жоғарғы жағында - 95/130 ºС, ал төменгі ... 60ºС ... ... ... кір жуу орны жобаланған.
Кір жуу орны жұмыс ... ... ... ... байланысты.
Кір жуу орны:
- болуына байланысты жұмыс киімдерін күнделікті және ауысымды жууды қамтамасыз етуді;
- күнделікті төсек жабдықтарын, орамалдарды жууды ... ... және ... есептеулер.
Негізгі өндірістік алаңы 15,0·60,0 м өлшемі жоспары бойынша жасалған. ... ... ... ... сияқты үш қабаттық металдық панельмен қапталған.
Бас ғимараттың ішінде екі қабатты бөлім 6,0·60,0 м , оның ... ... ... компрессорлы кіші қазандық, трансформаторлы станция қуаттылығы 1000 кВт, химзертхана, қызметтік бөлмелер, дәретхана және ӨҚБ бөлімі, ... ... ... алаңының ішінде ілінген көтергіш кран, жүк көтергіштігі 5 тонна. Өндіріс едендері ... әсер ... ... ... ... ... ... - II.
Отқа төзімділігі - IIIa.
Өнімді және айдама ерітінділердің ... ... және ... ... тұндырғышы көлемі 3000 м3 бетонды бассейннен жасалынған.
Өнім және айдама ерітіндіайдайтын сорапта.
Конструкциялық орналасуы жағынан екі сорап ... ... және ... ... ... ... ... бойынша 9,0·18,0 м көлемді, ішінде жүк көтерімділігі 5 ... ... және ... ... қарай 5 метр жылжымалы кран құрылғы.
Ғимарат іші бір қабатты, құрылыммен басқару панельдері бар және бір ... ... ... ... бар. ... құрылысы каркасты темір конструкциядан жасалынып, қабырғалары жеңіл материалдармен бекітілген.
Ғимарат іші толық жарықпен қамтамасыз етілген, сонымен ... жылу ... - 5ºС ... ... ... үшін сорапты станциясы. Бір қабатты өндірістік ғимарат көлемі 6,0·12,0 м болатын, жүк ... 1 ... ... ... ... ету үшін - 2.400 ... ...
Ғимараттың биіктігі 4,2 м, қабырғалары кірпіштен, едендері темір бетоннан жасалынған. Жинағыш көлемі 2·100 м3 су қоры ... өнім ... және ... ... Бір ... ... ... жоспар бойынша көлемі 18,0·30,0 м болатын, ғимарат құрылысы аркасты темірден жасалынып, қабырғалары үш қабатты ... ... ... ... ... ... 6 м көлбеу бағытта. Қапталған үш қабатты панельдің жоғарыдан төмен арақашықтығы - 7,2 ... ... ... және ... ... ... етілген. Сонымен қатар дайын өнім контейнерлері мен дезактивация үрдісі үшін қажетті құрылғылар және жүк көтерімділігі 2 тонна болатын құрылғы.
Аммиакты ... ... ... ... ... ... өлшемі 12,0·30,0 м болатын ерітінді жасайтын торап және көмекші ... ... ... ... ... каркас биіктігі 7,2 м болатын. Еден және қабырғасы темір бетонды монолит болып табылады.
Күкірт қышқылының қоймасы. Күкірт қышқылының қоймасы екі ... ... (2·100 м3) ... ... ... ағызумен айдауға болады, төтенше жағдайға қажетті құрал жабдықтар.
Автокөлікке арналған шеберхана. Бір қабатты ғимарат ... 24 ·42 м, ... 6,0 м ... ... ... ғимарат іші автокөліктерге арналған бокстардан тұрады. Әрбір бөлім бір - бірінен оқшауланған, сонымен ... ... ... (3,6·3,6 м)
Ғимарат іші көмекші құрылымдардан тұрады:
- техникалық материалдар қоймасы;
- құрал - ... ...
- ... ... жалғау бөлімі.
Имараттар санаты - II.
Отқа төзімділігі - ... ... және ... ... сақтау қоймасы.
Комплекс жоспар бойынша көлемі 48,0·48,0 м болатын тас жолды алаңнан жүктерді өңдеумен, ... ... ... ... ... ... мен ... - жабдықтар жүк көтерімділігі 3,2 т болатын жылжымалы қондырғы орналасқан өлшемі 12,0·48,0 м ғимаратта ішінде. ... және ... - ... ... ... ... ... тор тесікті биіктігі 1,6 м болатын шарбақпен қақталып , ... ... ... ... жер ... орналасқан темір жинағышта көлемі 5·25 м2 дизель ... ... 1·10 м3 ... ... - ... ... ӘТҒ бір - ... жалғасып жатыр. Әкімшілікті ғимрат ішінде 50 адамға арналған асханасы бар. ... ... 2 ... мекеме өлшемі 36·50 м жоспар бойынша Ғимарат ішінде медициналық пункт және персоналдарға тұрмыстық қажеттіліктердің бәрі жасалынған. ... ... - ... ... - IIIa.
Тұрмыстық алаң. Тұрмыстық алаң вахталық елді - ... ... 414 ... ... және ... алаң, яғни кезекшіліктен шыққан адамның демалуына жағдай жасалған.
Жатақханалар бір қабатты ғимарат жоспар бойынша өлшемі 12·12 м. Тұрғындарға арналған жоспар бойынша ... ... және алты ... ... қабырғадан, ал едендері жылы ағаш материалымен жасалынған. Ғимарат ішіндегі жуыну ... ... ... ... ... - II.
Отқа төзімділігі - IIIa
Ауыз су сорап станциясы. Санитарлық талаптарға сай ауыз су станциясы ... ... 35 м ... мономентті темір бетон жинағышы, көлемі V = 100 м3.
Сорап станциясы жоспар бойынша өлшемі 6,0·4,0 м болатын кірпішпен ... ... ... биікітігі 3 м.
Жылу, ауа алмастыру жүйелері. Бұл бөлім нормативтік құжаттарға сәйкес жасалынған.
Жылу көзі ... ... ... жылу ... 70 - 95ºС ... ... ... орнын және оған көмекші ғимараттарға жылу жүйесімен қамтамсыз етеді.
Сонымен бірге ӨЕӨЦ ... ... ... жылу мен ауа алмастыру жүйесімен қамтамасыз ететін кіші қазандық орналасқан.
Өрт сөндіру сораптарын, ӨЕ және АЕ техникалық ... ауыз су ... АЗС ... ... ... жылытқыштармен ПЕ - 4 типті қондырғы.
ӨЕӨЦ қысқы мезгіліндегі ішкі ауа температурасы 18ºС оптимальды ... ӘТҒ ... ... ішкі ауа ... 20 - 25ºС. Жылы ... өндіріс және көмекші ғимарттарда ауаны ауыту үшін автоматты режимде жұмыс істейтін кондиционер орнатылған.
Жылу және ауа ... ... ... ... ... ... ... қозғалмалы жылдамдығы 0,1 м/с. Ғимараттарды жылуландыру екі құбыр арқылы жүзеге асырылады. ӨЕӨЦ ғимаратында ауаның шығу - кіру жүйесі механикалық ... іске ... ... ауа ... ... зиянды газдар қызметкерлерге қатты әсерін тигізбейді. Сонымен қатар өндірістік үрдіс толық ... ... ... ... ... онша қажет етпейді. Зертхана, операторлар бөлімінде екі ... ... ауа ... ... мезгілінде қызметтік бөлмелердегі ауаны салқындату үшін арнайы Корей компаниясының кондиционерлері ... ... 0,75 кВт, ... = 18,22 м2. ... LWG 0.761 ... ауамен қамтамасыз ету жүйесі. Сығылған ауамен техникалық тұтынушыларды, ӨҚБ ... және ӨЕӨЦ ... ... ... ... Сығылған ауаның максималды шығыны - 9,5 м3/мин. ... ... екі ... НВ - 107 ... - оның біреуі қорда тұр. Бір станцияның ... 0,167 м3/с ... 10 ... Сығылған ауа қысымы 0,68(7) МПа (кг·с/см2). Компрессорлық станциядан сығылған ауа екі ауа ... 0,3 м3, ... ӨЕӨЦ ... Цех ... ... ауа ... құбырғылармен белгіленген бағытқа беріліп отырады.
Су және канализация жүйесі. Бұл бөлім нормативтік құжаттарға сәйкес ... Суды ... ... бір ... ... 25 литр;
- бір сағатта ішінде смендегі душқа берілетін көлем 500 литр;
- ... ... ауа ... ... ... ... судың бетінің булануы - 1244 мм;
- ... ... ... 1,26 ... және тұрмыстық қажеттілікке су 25 км жердегі су қоймасынан сағ 10 м3 сорылып отырады. Судың сапасы мен құрамы ... ... ... талаптарға сай келеді. Тұрмыстық - қажеттілікке кететін ауыз су шығыны күніне 65,65 м3 оның ішінде жылы су 39,72 м3 жылы су алу үшін 60ºС су ... ... ... көлемі V = 7,5 м3.
Ағынды сулардың саны мен сапасына байланысты канализация жүйесі екіге бөлінеді.
Тұрмыстық канализация жүйесі. Өндірістік канализация ... ... және ... ... ... ... ... сөндіруді ұйымдастыру шаралары. Өндіріс алаңы төтенше жағдайда су жүйесімен тікелей байланысты. Өрт сөндіру үшін су шығыны максималды түрде ... Өрт ... үшін су ... 25 л/с ... ... 3 ... Өрт ... үшін су есебі
25 л/с ·3,6·3 сағ = 270 ... ... ... өрт ... ... тез арада қосылып, жүйе қысымы көбейеді.
Ғимараттар өртке қарсы тұру қабілеті:
- АЗС операторы өрт төзімділігі II, категория В, ... 500 ... ... ... өңдеу цехының өртке төзімділігі IIIа , категория Д,
көлемі 21000 м3;
- тиеу ... және ... - ... өрт ... IIIа, ... Д, ... 8100 м3.
- ішкі өртке қарсы су - құбыр жүйесі қарастырылмаған. Өрт жағдайында бар іс - шаралар ... ... ... ... асырылады [8].
6 Автоматтандыру
6.1 Өнімді ерітіндіні өңдеу бөлімін автоматтандыру
Жер асты ұңғымалы шаймалау әдісімен уран тұздарын өңдеудің маңызды ерекшелігі ... ... ... ... береді. Жаңа өндірістік цифрлық жүйені пайдалану қазіргі датчиктер мен атқарушы механизмдердің ... ... ... және ... үрдірістерін икемді басқаруға, оның өзгеріп отыратын жағдайлармен мақсаттарға байланысты, тек қана ... ... ... емес, оны сонымен бірге осындай құрылғылардың көмегімен алыс бөлімшелерде де ыңғайластыру мүмкіндігі бар. Әрбір шалғай бөлімшенің орталық ... ... ... радио канал бойынша радиомодем көмегімен бақылау және басқару үшін мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... орындалады. Бақылау және есепке алуға жататын көрсеткіштер тізімі, ұсынылған таңдау нүктелері, автоматты басқару және реттеу сұлбасы технологиялық ... ... ... ... ... - ... базасының көмегімен технологиялық үрдісі оңтайлы әсер етеді:
- өндіріс көлемінің жоғарылауы мен сапасының жақсару;
- ... ... ...
- ... шаққандағы энергия шығынының азаюы;
- шикізат шығынының азаюы;
- өнімнің өзіндік құнының төмендеуі.
Басқару жүйесі ... ... - ... ... ... ... деңгейлерден тұрады. Бірінші деңгей өлшенетін және бақыланатын көрсеткіштер сенсорлары мен датчиктері, орындаушы электрлі және пневматикалық ... ... ... және ... ... енеді.
Өнімді ерітіндіні қайта өңдеу цехының Бірінші деңгей компоненттері цехтың ғимаратында, ал геотехнологиялық аймақтық компонеттері ... ... ( ... АЕРТ және ... ... ... өлшенген көрсеткіштерді автоматты жинақтау және алғашқы өңдеу үшін, ... ... ... ... ... ... ... функциясын орындауға арналған микропроцессорлы құрылғылар енеді.
Екінші деңгейдің компонеттері ... ... ... ... цехы үшін ... ... орналастырылған шкафтарда, ал геотехнологиялық аймақтарды тиісті тораптардағы контейнерлерде орналастырылады. Геотехнологиялық аймақтағы контейнерлерде қосымша антеннофигерлі құрылғы ... ... ... ... деңгейіне (операторлық шартты түрде) ақпаратты есептеп өңдеуге, оны есепке алуға, архивтеуге, суреттеуге құжаттауға және жүйемен сөйлесуге ... ... ... ... ... ... ... істейтін сенсорлы экранды компьютерлер кіреді. Геотехнологиялық аймақтың операторлығы ... ... ... ... ... үшін антенді фидерлі құрылғы радиомодеммен жабдықталған.
Жүйенің төртінші деңгейіне (шартты түрде "диспечерлік") операторлы - диспечерлік және басқару қызметкерлерінің, АРМ ... ... ... орны ... (АРМ).
Екінші деңгей қарастырады:
- технологиялық параметрлерді өлшеу мен бақылау. Өлшеу датчиктері 4-20 мА шығатын жалғау тетігі бар және ... ... ... үшін HART ... ... реттеуші және тығындаушы арматураны басқару мен ... Profibus - ... ... электропневматикалық позиционермен (ЭПП) SIP ART PS2 PA жасалады.
ЭПП Profibus - ДР ... ... ... ... ... ГР 65 қорғанышы бар және тікелей арматурада орнатылады. Реттелетін көрсеткіштер, реттеуші мүше түрімен саны төмендегі ... ... ... ... ... аймақ үшін келтірілген.
- сораптартардың реттелген электр берілістерін басқарумен диагностикалау Profibus - ОР интерфейсті модуліне жабдықталған жиілік ... ... ... насос қасындағы жеке жәштітерге орналастырылады. Өнімді ерітіндіні қайта өңдеу цехы үшін барлық көрсеткіштер төменде кестеде келтірілген.
- ... ... ... сораппен реактормен контактілі чан эелектр берілісін басқару мен диагностика интелектуальды басқару блогы мен SIMOCOD - OP ... ... ... SIMOCOD - OP ... Profibus - ДР ... ... біріктірілген және насостың немесе реактордың және контактілі ЧАН қасында жеке жәшіктерге орналастырылған. Басқарылатын көрсеткіштер, басқарылатын электр тербеліс түрі және саны ... ... ... ...
- ... және ... датчиктерден PLC шкафқа дабылы экрандалған бақылау сыммен енгізілген. Берілген дабылдар PLC шкафының ішкі ажыратқышымен ... ... ... ... және дискретті модульге еніп программалы логикалық бақылаушыларды әрі қарай өңделуі үшін беріледі;
- PLC шкафына бірнеше ЭПП екі ... ... Profibus - РА ... ... ... ... ... IM 157 интерфейсті модульмен біріккен ОР/РА өзгерткіш модулінің кіреберісіне қабылданады. IM 157 ... Profibus - ОР ... ... ... әрі ... ... үшін программалы логикалық бақылаушыларға беріледі.
Жиілік өзгерткіш Mickomaster және ... ... ... SIMOCOD - Д ... ... Profibus - OP интерфейсті кабеліне енеді;
- басқару дабылдарының электромагнитті клапанға шығару;
- ... ... ... ... ... мен ... қызметтерінен логикалық программалы бақылаушылардың жадында сақталған алгоритмдер бойынша орындалуы;
- автоматты жұмыс орындағы оператормен АЖО инженердің ақпарат алуын қамтамасыз ету.
Үшінші ... ...
- PLC ... ... ... ... қабылдау;
- PLC технологиялық үрдістерді команда беру;
- технологиялық ереженің бұзылуы және технологиялық құрылғылардың істен шығуы туралы дабыл қағылу;
- ... және ... ... ... ... ... ... туралы ақпараттардың мемосхемадағы, уақытша графиктегі, гистограммадағы және бұзылуды индекстеп кесте түрінде көрсету;
- ... ... ... ... ... және жүйедегі жағдайлар туралы ақпаратты сақтау;
- жүйеге оператордың басқару әсерін енгізу.
Төртінші ... ... ... ұйымдастырушы бақылаушыға ақпарат ұсыну;
- есепті құжатты шығару;
- ... (АЖО) АРМ ... ... ... ... ... және аппаратты қамтамасыз етуді АСУ ТП үшін таңдау автоматтандырудың ... ... ...
- ... ретінде Siemens техникалық құралы таңдалған;
- бағдарламамен қамтамасыз ... ... ... ретінде SCADA WinCC және STEPZ таңдалған;
- ақпаратқа жету ... ... ... ену ... ... жүйенің беріктігін көтеру үшін берік емес түйіндерді диагностикалау ... ... ... және тиекті арматура реттелетін және реттелмейтін насоспен араластырғыш жетегі.
Жүйенің өміршеңдігі диагностикалық ... ... ... ... ... ... операторды қос резервті компьютер пайдалану есебімен іске асады.
Жаңылысу пайда болғанда программалық жабдықтау автоматты режимге ауысады;
- ... ... ... ... ... ... ... бойымен жүргізіледі, ӨҚБ және А жабдықтарымен аппараттарды ... ... ... қосу ... ... жерге қосылады;
- сонымен қатар арнаулы ыңғайланған жерге қосылуына МГ маркалы сымнан жерге қосылу қарастырылған. АСУТП ... ... және ... ... сипаттамалары 6.1 - кестеде келтірілген.
6.1 - ... ... ... және ... ...
сипаттамалары ... ... ... ... ... ... Ду - ... және СНК кеткен ӨЕ шығыны.
0 - 150 - ... ... ... Ду - ... ... және ... бойынша гидроэжектор арқылы тиеу кезіндегі қозғалтқышпен басқару
0 - 50
м[3]/сағ
1
= 24В
Ауыспалы бөліну кезіндегі Ду 150 ... ... ... ... ауа ... - ... 24В
SITRANS P сериясының MS бөліну қысымымен өлшеуші түзілу қысымы
Айдама ерітінді мен өнімді ерітіндінің қысымы
0 - 16
bar
2
=24В
SITRANS P ... MS ... ... ... ... ауа ... ... У бөлінетін қысымы мен РМ5319 шығындалған қысым манометрі
СНК - ... ... ... ... - 16
bar
3
0,5, 3,0 м. POINTEK ULS200 деңгейінің дискретті түзілуі
СНК сорбент тиеу кезінде бақылау
0 - ... ... CLS200 ... ... ... ... ... деңгейін реттеуші
0 - 1
ВУ, НУ
м
4
= 24В
MultiRanger деңгейінің ST-H ультрадыбысты сенсорының түзілуші есептеуіші
Шаю калонналарына қаныққан сорбент тиеу кезінде деңгейін ... және ... - ... 24В
6.1 - кестенің жалғасы
1
2
3
4
5
6
Десорбция және денитрация бөлімі
Электромагнитті MAGFLO Ду-50 ... ... ... ... MAGFLO Ду-50 расходометр
Өнімді ерітінді шығынын реттеуші
0-10
м[3]/час
1
=24В
Электромагнитті MAGFLO Ду-50 расходомет
Тауарлы десорбат шығынын реттеуші
0-2.0
м[3]/сағ
1
=24В
Электромагнитті MAGFLO Ду-50 ... ... ... шығынын реттеуші
0-5.0
м[3]/сағ
1
=24В
Электромагнитті MAGFLO Ду-50 расходометр
ДНЕ шығынын реттеуші
0-2,0
м[3]/сағ
1
=24В
Электромагнитті MAGFLO Ду-50 расходометр
ДСЕ дайындауға қажет ... ... MAGFLO Ду-100 ... ... ... ... MAGFLO Ду ... сорбенттің
регенерацияға шығынын ретеуші
0-6,0
м[3]/сағ
1
=24В
6.2 Өңдеу кешенінің жұмыс ... ... ... ... ... ... ... технологиялық бақылаудың негізгі міндеті технологиялық құрылғының үздіксіз жұмысы болып табылады. Технологиялық үрдісті бақылау мен басқаруға мыналар кіреді:
- ... ... ... ... және ... ... бақылау;
- сорбциялық колонналарға берілетін өнімдік ерітіндінің шығынын реттеу және өлшеу;
- десорбциялық колонналарға берілетін десорбциялық ерітінді шығынын реттеу және ... ... және ... ... ... ... десорбат және уранның тұндыру каскады реагенттерін реттеу және өлшеу;
- ... ... ... шығынын реттеу және өлшеу;
- химико - аналитикалық құрамы және сорбенттің технологиялық ... ... ... көру;
- үрдісті технологиялық бақылаудың негізгі жұмыстары натрий диуранатының ... ... ... ... сүзу ... ... орындалады.
Сорбенттерді колонналарға тиеуде көлемі және жиілігі уранның балансын есептеу үшін қолданылады.
Сорбцияның сапалы және техника - эканомикалық көрсеткіштерін анықтайтын ... ... ... ... ... ... нитрат - ионның болуы, қаныққан сорбенттің жұмысшы ауысу сыйымдылығы, регенерацияланған сорбенттегі уран мөлшері. ... ... ... үрдісінің бақылау картасы 6.2 - кестеде келтірілген.
6.2 - кесте
Технологиялық үрдісті бақылау ... ... ... ... ... ... ... шығыны
Үздіксіз
КИПиА құралы, агрессивті ортаға арналған расходомер
Коллектордағы өнімді ерітінді қысымы
Үздіксіз
КИПиА құралы, манометр
Басқы ерітіндідегі U концентрациясы
Сынама алу ... ... ... U ... алу ... сәйкес
Хим.анализ
Қаныққан шәйірдегі U концентрациясы
Сынама алу картасына сәйкес
Хим.анализ
Регенератталған шәйірдегі U концентрациясы
Сынама алу картасына ... ... ... жуу ... шығындары
Үздіксіз
КИПиА,
агрессивті ортаға арналған расходомер
Қысымды ыдыстардың деңгейі
Үздіксіз
КИПиА құралы
Соңғы ерітіндідегі U концентрациясы
Сынама алу картасына сәйкес
Хим.анализ
Соңғы ... U ... алу ... сәйкес
Хим.анализ
6.2 - кестенің жалғасы
Уранды тұндыру каскады
рН ... ... ... ... ... ... агрессивті ортаға арналған расходомер
Натрий диуранатқойыртпасының сүзгісі
Қысым, ... ... ...
және қысылған ауа магистралы
Қысым, шығын
Үздіксіз
КИПиА құралы
Технологиялық үрдісті бақылау көрсеткіштері және бақылау нүктелері 6.3 - кестеде келтірілген.
6.3 - ... ... ... және ағым ... ... м3/сағ
Темпе
ратура, ... ... ... ... ... ... ... беру
0 - 1500
10 - 30
2,0 - 4,0
Құр. U>30 мг/л; рН = 1,8 - ... ... ... ерітінді беру
0 - 1500
10 - 30
2,0 - 4,0
Құр. U>30 мг/л; рН = 1,8 - ... ... ... ... ... ... - ... - 30
2,0 - 4,0
Құр. U>30 мг/л; рН = 1,8 - ... ... ... ерітіндіні беру
0 - 1500
10 - 30
6,0 - 8,0
Құр. U70,0 кг/т. Көлемі U балансына ... ... ... регенератталған шәйірді беру
8 - 10 м[3] кесте бойынша
15 - 30
Эрлифт
Құр. U70,0 кг/т. Көлемі U балансы
на сәйкес
Сорбция айдама ерітіндісінің I - ші жуу ... ... - ... - ... - ... мен шәйірдің қысылған ауамен араласуы
Денитрациялық ерітіндінің денитрация ... ... ... - ... - ... - ... ортасы 60 - 80 г/л.
6.3 - кестенің жалғасы
Тех. судың II жуу колоннасына ... - ... - ... - ... ... ... тауарлы регенерат беру
0 - 10
35 - 45
2,0 - 4,0
Құр. U >70,0 ... ... ... ... ... пульпанынжиналуы
0 - 10
35 - 45
Өз ағысымен
рН = 7,0 - ... ... ... ... - 10
35 - 45
4,0 - 6,0
рН = 7,0 - 7,1
жууға тех. суды беру
0-3,0
35 - 45
2,0 - ... ... ... ... ... ... ... - 10
30-40
Өз ағысымен
Құр. NO3- жуу колоннасынан шыққа айдама ерітіндіні беру
0 - 3,0
30 - 40
4,0 - 6,0
Құр. NO3- ... жуу ... ... ... ... үшін ылғалды беру
0 - 2,0
20 - 30
Өз ағысымен
Қышқылдық ортасы - до 10г/л. ... NO3[-] < 10 ... - ... ... беру
0 - ... - ... - 8,0
Технологиялық үрдісті оптималды режимде жүзеге асуында технологиялық бақылаудың негізгі міндеті технологиялық құрылғының үздіксіз жұмысы болып ... ... ... ... ... кен ... ... еңбек қорғау бойынша жалпы мәліметтері
Бұл бөлімде Қызылорда облысы, Шиелі ауданының территориясына жататын ҰАК ... кен ... жер асты ... ... ... U3O8 сары кек алу үшін, жылдық өнімділігі 650 тонна болатын цехты жобалауға арналған ... ... ... асты ... кен орны ... ... өндірістер санатына жатады.Қарамұрын кен орнындағы жұмыскерлер саны - 157 адам. Цехта жұмыс үздіксіз кесте бойынша жүреді. Сонымен қатар жер асты ... ... ... ... ... ... ... сәулелер, шу, тұншықтырғыш газдар, жеткіліксіз жарықтандыру, ішуге жарамсыз су және тағы ... ... ... қасиеттері, химиялық реагенттердің өртқауіпсіздігі және улылығы туралы мәліметтер 7.1 - кестеде ... - ... ... ... ... ... ОСТ, ТШ.
Қолдану алдындағы көрсеткіші
Өрт және жарылысы кезін - дегі көрсеткіш
1.Бастапқы ... ... ... ... U - ... 30 мг/л; ... ... - 30 мг/л;
рН = 1,8 - 2,2.
Өрт және жарылыс кезіндегі қауіпсіз.
Күкірт қышқылы
МЕСТ 2184 - ... H2SO4 - ... ... және ... кезінде қауіпсіз, теріге түскен кезде қатты күйдіруі ... ... 2 - ... ... мен ... ... қосындысының құрғақ азотқа есептегенде кемінде 34%.
Өртжәне жарылыс кезіндегі қауіпсіз, теріге ... ... ... ... ... сода
МЕСТ 11078 - 78
Құрамы: NaOH - кемінде 44,0%.
Өрт және жарылыс кезінде қауіпсіз, егер ... ... ... көру ... ... ... ... талаптар. Жер асты ерітінділеу кеніштерінде жасы 18 толмаған азаматтарды жұмысқа қабылдауға тыйым салынады.
Жер асты ерітінділеу кен ... ... ... ... мен ... ... - ала медициналық куәләндырудан өтуі тиіс, ал қазбалау, өндіру жұмыстары мен ерітінділерді қайта өңдеу аймақтарында ... ... ... бір рет ... ... өтіп ... ... жұмысшылар бекітілген бағдарлама бойынша өндірістен қол үзіп оқытылып, кеніштің бас инженерінің төрағалығымен ... ... ... ... емтихан тапсыруы керек.
Машиналар мен механизмдерді басқаруға, химиялық реагенттермен жұмыс істеуге және жабдықтарды жөндеу жұмыстарына тек қана арнайы ... ... тан ... және тиіс ... алғандар ғана жіберіледі.
Жер асты ерітінділеу кен орнындағы жұмыстарға техникалық басшылық ... ... ... білімі немесе арнайы техникалық орта білімі бар ... ... ... ... қамтамасыз ету. Жарақатты талдау әдістері статистикалық, топтық, монографиялық және топографиялық тәсілдермен ... ... ... ... ... жасалады, оның мақсатына анықталмаған мерзім ішінде жазымдардың жиынтығы жатады.
Өндіріспен байланысты механикалық жарақаттану көп жағдайда жұмысты опасыздықпен (тиянақсыз) ... ... ... ... ... және де ... істеп тұрған жабдықтың қасында жұмыс жүргізген кезде орын алады.
Механикалық жарақаттанудан сақтану үшін ... орны ... ... қауіпсіздік және өндірістік санитария ережелері мен талаптарына сай болу керек, жабдықты орнықтыруға ... ... болу ... ... ... және ... болу ... Металл, кен бөліктерінен қорғану үшін биіктігі 600 мм кем ... ... ... ... (тор ... 3 мм ... болмайтын) жабындар (қалқан) орнату керек. Механизмнің барлық қозғалатын және айналатын бөліктеріне қоршаулар қою керек.
Жарақаттануды азайту мақсатында жұмыскерлерге ... ... ... ... мен ... ... ... қасында болу, механизмдердің қозғалатын бөліктерінің қоршауларынан өтуге және басты, ... ... ... ... ... жерлендірудің дұрыстығы тексерілмеген электрлі жетекпен жұмыс істеу рұқсат етілмейді.
Қауіпті ... ... ... бірнеше негізгі ережелер бар:
- функционалдық тағайындалуы қоршауға рұқсат етпейтін бөлшектерден басқа, еден деңгейінен 2,5 м ... ... ... жұмыс алаңдарына кездейсоқ әрекеттесу мүмкіншілігі бар жабдықтың барлық қозғалатын ашық аймақтар қоршалу керек. Қоршау бүтін немесе ... ... 20х30 мм ... ... болу ... қоршаулар алмалы - салмалы, берік және коррозия мен механикалық әсерлерге шыдамды болу керек;
- ... ... ... қоршауды алу үшін жабдық толығымен тоқтау керек. Жөндеу, тексеру және ... ... ... қосу тек қана ... ... ... және оның барлық бөліктерінің бекітілуінен кейін ғана рұқсат ... ... ... кен орнының ауадағы зиянды бу мен газдар болуы мүмкін жерлерде және күкірт қышқылдарымен және олардың ерітінділерімен тікелей жанасу ... бар ... ... істейтін барлық жұмысшылар дербес қорғану құралдарымен, арнайы киім, аяқкиімдермен төмендегі нормаларға сәйкес жабдықталады:
- МЕСТ 12.4.072 - 79 ;
- МЕСТ 12.4.127 - 83 ;
- МЕСТ 12.4.028 - 76 ;
- МЕСТ 12.4.010 - 75 ;
- ТШ 12.4.028 - 76 ;
- МЕСТ 101 - 82 ... және улы ... ... ... ... ... және де басқа қорғану құралдарынсыз рұқсат берілмейді. Жұмыс басталмас бұрын бұл ... ... өтуі ... ... ... мен газқағардың авариялық қоры - авария зардаптарын жою жоспарымен анықталады.
Өндірістік жайлардың жұмыс жүретін ... ... ... ... ... МЕСТ 12.1.005 - 88 ССБТ ... жүргізіледі.
Өндірістік желдету. Жергілікті желдету зиянды бөлінгіштерді түзілген жерінен (газ, бу, шаң, артық жылу) сорып алуға және ... ... ... арналған.
Құрама жүйе екі желдетудің жұмысын бір мезгілде қарастырады. Ауа ... ... ... қарай орналастыру: табиғи және механикалық (жасанды) болады.
ҚР ҚНжЕ № 1.01.004.01 ... жоба ... ... ... ауаның ішкі температурасы 200С бойында ұсталады;
- ауаның салыстырмалы ... (45 - 60 ... ... ... ... ... кезінде ауа табиғи факторлардың әсерінен араласады: жылы арынның ... ... ... ... ... ауа ... мен желдеткіштердің көмегімен қозғалады.
Зиянды заттардың көп мөлшерде жұмыс аумағы ауасына кенеттен келіп түсуі мүмкін болатын өндірістік жайларда апаттық желдету қарастырылады.
Кіру ... ... ... ... ... ... ғимараттың сыртқы бөлігінде орналасатын ауа қоршағыш құрылғыдан, ауа сапасын жақсартатын құрылғылардан, (сүзгілер, калориферлер) ауаны керекті ... ... ... ауа қозғалысын арттыратын - желдеткіштен, эжекторлардан және ауатаратқыш ... ... ... ... тұрады.
Таза ауаның жиналуына арналған орынды жел бағытын ескере отырып таңдайды. Суық ... кіру ауа ... ... ... ... және ... жер ... орналасқан желдету камераларында орнатылады. Ауа жұмыс аумағына демалу деңгейінде (2 м ... ... ... жерлері арқылы беріледі.
Сорып алу арқылы желдету камералары кіру желдету камераларынан бөлек орнатылады. ... ... ... ... ... техникалық қабаттарда орнатады.
Апаттық желдету өздігінен желдету қондырғысы болып табылады және қауіпсіздікті қамтамасыз етуде, зиянды заттарды қолданумен байланысты жарылыс және өрт ... ... ... ... мәні бар. Апаттық желдетуді автоматты қосу үшін не ШМШ ... не ... ... қоспалар үшін ШМШ мөлшеріне белгіленген автоматты газ талдауыштармен ... ... іске қосу ...
Табиғи және жасанды жарықтандыруды ұйымдастыру. Табиғи жарықтандыру СНжЕ 01.04.042 - 08 жобасы бойынша жүргізіледі.
Өндірісте жарықтандыру ... орын ... ... ... еңбек етудің оңтайлы жағдайларын жасайды, ал қанағаттандырылмаған жарықтандыру жұмыстың жүруін қиындатады, еңбек өнімділігінің және көздің ... ... ... ... әкелуі және оқыс жағдайға себепші болуы мүмкін.
Ғимараттағы жарықтандыру жұмыскер ұзақ уақыт бойына барлық үрдістерді бақылай алатындай, көзі ... және ... ... ... ... ... болу ... жарықты жасау үшін қызу және люминесцентті лампасы бар шамдар қолданылады. Шам түрінің қайсысын қодану ... ... ... ... Ауыр жұмыстар үшін (нормаланған жарықтандыру 50 Лк дейін) және жергілікті жарықтандыру үшін қызу лампалары қолданылады. Дәлдікті қажет ететін жұмыстарды орындау ... оқу ... ... ... ... аса оңтайлы жағдайларды жасау үшін люминесцентті лампалар қолданады.
Жарықтану нормалары қажет шам саның қондыру және лайықты орналстырумен қамтамасыз етіледі. Шанақ асты ... ... ... конвейерлердің жасанды жарықтандыру нормасы - 20 лк, диірмендердің, таспалы конвейерлердің жетектерінің нормасы - 30 лк. ... ... үшін ... ... ... ... ... [10].
Шу және діріл. Уран өндірісінде машиналардың және жабдықтардың діріл кезінде түзілетін механикалық шудың болуы, және сол ... ... мен ... ... және ... ... ... болуы (сығылған ауа және газдың өтуі кезінде), гидродинамикалық болуы (сұйықтықтардың өтуі кезінде) СНжЕ 01.04.042 - 08 ... және ... да ... актілер бойынша реттеледі.
Діріл - акустикалық факторлар, шу, ультрадыбыс, инфрадыбыс табиғаттары бірдей және толқын тәрізді серіппелі ортада механикалық ... ... ... Өте ... діріл 6 - 9 Гц диапазонда, ол адамның ішкі құрылысының діріліне сәйкес келеді, 10 - 25 Гц ... ... көру ... ... - ұзақ ... әсер етуі ... жүйке жүйесі мен есту катализаторын зақымдап, еңбек қабілетін төмендетіп, кәсіби аурудың ... бірі ... ... мен ... ... үшін ... ... материалды пайдалану керек.
Шу мен діріл деңгейін төмендету үшін дыбысоқшаулайтын ... ... есік - ... ... ... ... құру - жұмыс орнынан алыста орналасқан ... ... және ... ... кедергісін азайту үшін магистралды ауа кіргізгіштерде орташа жылдамдық бойынша диаметрлерін таңдау;
- ... ... ... ... аммортизатор - діріл оқшаулағыш көмегімен вентагрегаттарды оқшаулау. Дірілден оқшаулағыш құрар алдында, вентагрегат металл рамада жақсылап жөнделінеді.
Шуды өлшеуді ... ... ... ... қажеттілігі мақсатымен жұмыс орнындағы агрегаттардың шулы және дыбыс қысымдарының немесе дыбыс деңгейінің сипаттамасын анықтау үшін жүргізеді. МЕСТ 8.055.79 ... ... ... шулы ... ... ... қуатының октавалы деңгейі болып табылады. 7.2 - кестеде 1000 Гц орташа геометриялық жиіліктегі бөлменің тұрақтысы көрсетілген.
7.2 - ... ... ... 1000 Гц ... геометриялық жиіліктегі бөлменің тұрақтысы, м2
Бөлменің сипаттамасы
Бөлменің тұрақтысы
П/1000, м[2]
Адам саны аз болғанда (металл ... ... ... ... ... машиналы залдар, сынақ қабырғалары ...).
V/20
Адам саны көп және ... ... ... ... ... және ағаш ... ... кабинеттер...).
V/10
7.2 - кестенің жалғасы
Адам саны көп болғанда және жиһаз жұмсақ болғанда (ғимараттың жұмыс орындары, ... ... бюро ... ... ... ... дүкендердің сауда залдары...).
V/60
Төбесі мен қабырғаларының жартысы дыбысты оқшаулау қаптамасымен жабылған бөлмелер.
V/1,5
Ұнтақтау бөлімінде дыбыс қысымы 85 ... ... және ... үрдісті алыстан басқару ұсынылады; МЕСТ 12.4.051 - 71 ... шуға ... ... ... және шлем ... ... ... жағдайлар.
Жобаланған өндірістегі метеорологиялық жағдайлар қауіптілігі СНжЕ 01.04.042 - 08 жобасында және ... да ... ... ... ... ... ... жайлары, өндірістік цехтар, ашық жұмыс алаңшалары және т.б.) метеорологиялық жағдайлары ауа ортасының физикалық ... ... және ... ... ... ... сипатталады: температурамен, ылғалмен және ауа қозғалысының жылдамдығымен, сондай - ақ жабдықтардың қызған бетінің, өңделетін ... мен ... жылу ... ... ... және әр ... байланыстарда да маңызды болып табылады, адамның функционалдық әрекетіне, оның хал - ... және ... көп әсер ... ... 85 ... ... болатын компрессор бөлімінде өндіріс процесін қашықтық та басқару ... МЕСТ 12.4.051 - 71 сай ... шуға ... жеке қорғаныс құралдары - шуға қарсы құлаққа таққыш пен шлеммен ... ... ... ... ... жұмыстарда өндірістік шу мен дірілді ШДӨ - 1 құралымен өлшейді.
Радиациялық және улы заттар қауіпсіздігі. ... ... ... Шиелі ауданы, Қарамұрын кен орнында улы және радиациялық заттар қауіптілігі СНжЕ 01.04.042 - 08 бойынша реттелген.
Уранның кен ... ... ... ... түрде персоналға, тұрғындарға және қоршаған ортаға зиянды әсер ететін факторлар пайда болады. Оларға ауа, топырақ, су құрамында және ... ... ... көп ... төмендегідей заттардың болуы жатады:
- радиоактивті заттар - ... уран мен оның ... ... ... ... ... (ЗХЗ) - ... сілті және органикалық қосылыстар.
Радиациялық қауіпсіздік бойынша ОСП - 72/87 ... ... ... тобына жатады.
Кен орындарындағы аймақтарды өңдеу үрдісінде радиоактивті заттармен ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Бұл бағдарлама бойынша жұмыстар жекелеген мөлшерді төмендету, ... ... ... ... ... ... ... ықтималдылығын және оның қоршаған ортаға әсерін өте төменгі деңгейге дейін азайту принциптеріне ... ... ... ... - ақ стандартқа сәйкес мөлшер мен деңгейлер ... ... ... ... үшін екі бағытта жұмыс қарастырылады:
- нысананың радиациялық және улылық қауіпсіздік күйін анықтау.
Аймақта радиоактивті ... ... ... ... ... және ішкі сәулеленумен байланысты.
Осы негізде персоналды, тұрғындарды және қоршаған ортаны қорғаудың іс - ... ... ... ... және ... ... күйін бағалау негізінде кешенді қорғану шаралары ұйымдастырылып, олардың орындалуы қадағаланады.
Радиациялық қауіпсіздікті ... ету ... ... режим жағдайында жоспарлы түрде, ал апаттық және ... ... ... ... ... ... ... қауіптілігі мұндай жұмыстарға арнайы дайындығы бар ... және ... өте ... ... ... талап етеді.
Регенератты өңдеу, аммонийдің уранилүшкарбонаты кристалдарын алуға байланысты ... ... ... ... класына жатады. Сондықтан мұндай кездері ұжымдық және жекелей сақтану шаралары қарастырылады.
Радиактивтік заттармен жұмыс істейтін ... ... ... ... ... мен қауіптілік те азая түседі, сондықтан да персонал мен адамдарды қорғаудың ең ... ... ... жоғары радиациялық аймаққа кіруін шектеу болып табылады.
Осыған сәйкес жобада төмендегідей шаралардың ұйымдастырылуын ұсынады:
- бақылау - ... ... ... ... ал қажетті жағдайда жекелей оқшауланған жайларды жабдықтау;
- сол жердегі қауіптілікті ескерту жүйелерін ... ... және ... белгілерін орнату).
Персоналды ұжымдық қорғаудың негізгі құралы ғимаратта кіру және сорып шығару желдеткішін ұйымдастыру болып ... Ол ... ... және ауаның активті көлемінің рұқсат етілген мөлшерде сақталып тұруын қамтамасыз етуі тиіс. Мүмкіндігінше технологиялық процестерді автоматтандыруды қарастырған ... ... ... ... ... ... персонал жеке қорғану құралдарымен жабдықталады: арнайы киіммен, төсек-орынмен, дулыға қалпақпен, аяқ ... және ... ... - тыныс алу мүшелерін қорғау ... ... ... жою ... ... ... пайдаланады. Тұрғындар мен қоршаған ортаны қорғаудың негізгі шаралары радионуклидтер мен ЗХЗ ... ... ... және жерасты суларының ластануын болдырмау болып табылады. Радионуклидтер мен ЗХЗ ... ... ... ... ... пайдалану арқылы жүзеге асырылады. Сүзгіш қондырғылардан алынған заттар көмуге жіберіледі [11].
Радиация деңгейін ... ... ... ... ... радиациялық деңгейді белгілі бір уақытқа келтіреді. Жарылыс уақыты белгілі болса, радиациялық деңгейді мына формуламен есептейді
Pt Pо·Kt, ... Po - ... ... ... ... - ... ... радиация деңгейінің есептелген
уақыты;
Kt - әр ... ... ... ... ... ... 10 сағ 20 мин ... радиация деңгейі 5,3 р/сағ құраған. Егер ядерлік жарылыс 8 сағ 20 мин болған кездегі бір сағаттағы ... ... ... ... ... ... радиация деңгейімен уақыт бірлігін анықтаймыз. Ол екі сағатты құрайды: 10 сағ 20 мин - 8 сағ 20 мин = 2 сағ. ... ... ... ... есептеулі коэффициентінің кестесі бойынша 2 сағатта Kt = 0,435 болады [12].
7.3 Жер асты ... ... ... ... қауіпсіздігі шаралары
Жобаланып отырған Қарамұрын кен орнында электр энергиясы кеңінен қолданылатындықтан ... ... мен ... ету ... СНжЕ ... - 08 ... ... қойылады, яғни адамдарды зиянды әрі қауіпті электр тоғы, электр доғасы, электромагниттік өрісінің әсерінен қорғайтын ұйымдасқан жүйелер жасалынады.
Қауіпсіздік техникасы бойынша іс - ... ... ... ... Бұл іс - ... ... түрде мыналар бар:
- жұмыс орындарында қорғану құралдарының болуы;
- қорғайтын жерге қосу;
- төменгі кернеу;
- қорғану ... ток ... ... ... (жұмысшы, қосымша, күшейтілген, қос);
- қоршайтын құрылғы;
- алдын алу дабылдандырғыштары, қауіпсіздік белгілері.
Электр тогымен зақымданудан қорғайтын жеке қорғану ... ... ... - ток ... ... диэлектрлік қолғаптар, оқшауланған тұтқасы бар және кернеуді көрсететін құрал
. Электрқауіпсіздігінің негізгі шарасы болып аз ... ... ... ... ... электрлік тоқпен азайту үшін қолданылатын 42 В артық емес кернеу аз деп аталады. Аз ... ... ... ... ... ... ... металкескіш станоктарда орнатылған), қауіпті және өте қауіпті бөлмелердегі жылжымалы шамдар үшін ... 7.4 - ... ... кернеуге адам денесінің кедергісінің тәуелділігі көрсетілген.
7.4 - кесте
Берілген ... адам ... ... тәуелділігі
Адам денесінен өткен ток, мА
1,0
6,0
65
75
100
250
Берілген кернеу, В
6,0
18
75
80
100
175
Адам денесінің кедергісі, кОм
6,0
3,0
1,15
1,065
1,00
0,70
Сақтандырғыш өшіру - бұл жылдам әрекетті ... ... ... кезде электрқондырғыдан кернеуді автоматты алуды қамтамасыз етеді. Оқшаулау жағдайы - бұл электрқондырғыларының қауіпсіз пайдаланудың, сенімді ... және ... ... ... шарттары. Ол белгілі бір мөлшерде электрқондырғыларының қауіпсіздік дәрежесін анықтайды, адамдардың электр тоғымен жарақаттануын болдырмайтын тәсілдердің бірі болып табылады. 7.5 - ... әр ... ... электр тоғының адам ағзасына әсері көрсетілген.
7.5 - ... ... ... ... тоғының адам ағзасына әсері
Ток, мА
Үзіліс тоғы, 50 - 60 Гц
Тұрақты ток
0,6 - ... ... Қол ... жеңіл ащуы пайда болады
Байқалмайды
2 - 3
Қол саусақтарының қатты ащуы басталады
Байқалмайды
5 - 10
Қол ... ... - ... ... ... ... ... алу қиынға соғады. Қол қатты ауырады
Күйік күшейе түседі
20 - ... ... ... ... алу ... ...
Бұлшық еттің жиырылып қалуы пайда болады
7.5 - ... ... - ... алу ... ... Жүрек соғысы қиындайды
Тыныс алу қиындайды,
90 - 110
Жүрек соғысы нашарлайды
Тыныс алу нашарлайды
Электрқұрылғыларға ... ... ... ... ... және ... ... сымдар жатады. Аралық токтарға жолаудан, ток ... ... ... ... ... ... мүмкін істен шыққан ток басқарушы жүйелерге жолаудан ... ... ... және электромагниттік алаңына жолаудан сақтану электр тогынан ... ... ... ... ...
Электр тоғына қосуды жобалауға арналған есеп.
Берілген мәндер:
Rткал - қажетті кедергі;
R3кал = 4Ом;
S - іргетастан жерге ... ... ... S = 1.5м;
l - электродтың ұзындығы, l= 2м;
d - электродтың диаметрі, 0,022м;
hn - ... ... ... ... ... - ... ... 0,05м;
р - топырақтың меншікті электр кедергісі, 200О мм;
ψ - ... ... ... тік сызықтікі - 1,4 және көлденең сызықтікі - 4,5.
Тік ... ... ... тік ... ... және есептік мөлшерін анықтау (а және ... ... ηе - ... тік коэффициентінің орташа мәні.
Есепте nесепт = 40 дана деп қабылдаймыз: а мәні келесі формуламен анықталады:
м
Жерге қосу ... ... ... ... ... ... (13) ... жерге қосу кедергісін анықтау
, (14)
η = 0.58 - ... ... ... коэффициенті.
Қорытынды: есептелген жерге қосу жобасы Rес

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Уран өндірісін автоматтандыру73 бет
Қанжуған уран кен орнын жобалау42 бет
Уран өнеркәсібі47 бет
In vitro жағдайында стевиядан оқшауланып алынған жапырақ экспланттарының каллусогенез және морфогенез ерекшеліктері35 бет
« ОХ Заречное » шарттарында аналық ұядан алынған қара –ала тұқымдарының өнімділік сапасының салыстырмалы көрсеткіштері53 бет
«Мен жастарға сенемін» - ұлтжандылықтың ұраны10 бет
Іңкәй уран кенорны22 бет
Атырау облысы топырағынан бөлініп алынған көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдерді зерттеу52 бет
Ауыр металдарды сорбциялау үшін натрий карбоксиметилцеллюлоза (NaКМЦ) қасиеттерін зерттеу40 бет
Ағын судан бөлініп алынған гетеротрофты микроорганизмдерді идентификациялау32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь