Қар жамылғысы

Кіріспе 3
Әдебиеттерге шолу 5
Қар жамылғысы экологиялық индикатор ретінде 5
Қар жамылғысы құрамында химиялық элементтер анықтау әдiстерi 16
Алматы қаласының физико.географиялық сипаттамасы 24
Қар жамылғысының химиялық құрамының құрылуы 26
Қар жамылғысының химиялық құрамының көздері 27
Алматы қаласы бойынша ластаушы көздер 35
Қар жамылғысының химиялық құрамы 43
Қар жамылғысының құрамындағы катиондар мен аниондар концентрациясы 43
Қар жамылғысының құрамындағы микроэлементтер концентрациясы 47
pH көрсеткішінің жүрісі 51
Атмосфера ластану индексінің өзгеру ерекшелігі 52
Қорытынды 55
Пайдаланған әдебиеттер тізімі 57
Қар жамылғысы көптеген табиғи процесстерде үлкен роль атқарады. Қоршаған ортаға жасанды әсерлері ғылыми-техникалық төңкеріс дәуiрінде қарқынды және масштабты болып қалыптасуда. Маңызды қауiп-қатерi табиғи орталардың өсiретiн ластануларын ұсынады - атмосфера, биосфера, гидросфера. Осыған байланысты ең үлкен маңыздылық сапаны бақылауды мәселесі және қоршаған ортаның күйiн реттеулер алады.
Жер шарындағы ауаның қорлары өте ұлы, iс жүзiнде шексiз. Оның әр түрлi жердiң бiр бөлiктерiндегi химия құрамы аз-кем бiркелкi. Мұндай азот маңызды компоненттерден басқа, атмосфералық әртүрлi сандардағы атмосфералық ауасы басқа заттардың жиынында болады, көмiрқышқыл газ, оттек. Алғашқысы атмосфера құраушыларына жатады, жатады, ал екіншісі оны ластайды. Ластану (жанар тауларың атылуы, орман өрттері, шаңды дауыл) және антропогенді бола алады өнер кәсіп заводтардан, фабрикалардан шығатын түтін, автомобильді және теміржол транспорты, авиация. Түтiндiк және желдету газдарымен бiрге бағалы заттар және материалдардың мыңдаған тонналарын ұшады. Атмосфералық ауаның құрамындағы әсiресе үлкен өзгерiстер ауаның құрамы ендi қайта бастала алмайтын iрi өнеркәсiптiк орталықтарда болады. Бұл кейбiр қалалардың зауыт аудандары нәтижеде тұру үшiн жарамсыз болады.
1 Алекин О.А. Основы гидрохимии.- Л.: Гидрометеоиздат,1970.- 442 с.
2 Алекин О.А. Химический анализ вод суши.-Л.: Гидрометеоиздат,1970.-242 с.
3 Химия окружающей среды. Учебник для ВУЗов. Под ред. Цыганкова В.Д. – М.: Химия, 1992г.
4 Э.Ю. Безуглая. Мониторинг состояния и загрязнения атмосферы в городах - Л.: Гидрометеоиздат, 1986г.
5 Вредные химические вещества. Неорганические соединения элементов I-IV группы. Под ред. Филова В.А. Л.: Химия, 1989г.
6 Методические указания по определению химического состава осадков. – Л.: Ртп., ГГО, 1980г.
7 Воздействия на организацию человека опасных и вредных экологических факторов. Том 1. –Л.: Гидрометеоиздат, 1999г.
8 Иванов А.В., Велик В.П., Власов Н.А. О химическом составе снежного покрова на юге Бурятии // Снежный покров и лавинная опасность Юго-Западного Прибайкалья. Чита: Забайк. филиал геогр. о-ва СССР. - 1973. - С. 115-122. 9 Израэль Ю.А., Назаров И.М., Прессман А.Я. – Л.: Гидрометеоиздат, 1989. – 240 с.
10 Агаджанян Н.А. Человек и биосфера.- М.: Знание, 1996.- 256 с.
11 Балацкий О.Ф., Мельник Л.Г., Яковлев А.Ф. Экономика и качество окружающей природной среды.- Л.: Гидрометеоиздат, 1984.- 198 с.
12 Грушко Я.М. Вредные органические соединения в промышленных выбросах в атмосферу – Л.: Гидрометеоиздат, 1991. – 286 с.
13 Меркулов П.И., Ямашкин А.А., Масляев В.Н. Антропогенное воздействие на географическую оболочку. – С.: Мордовский университет, 1994.- 352 с.
14 Глинка Н.Л. Общая химия. - Л.: Химия, 1987.– 718 с.
15 Юнге Х.Е. Химический состав и радиоактивность атмосферы.-М.: Мир, 1965.- 252 с.
16 Дроздова В.М., Петренчук О.П., Селезнева. Е.С. Химический состав атмосферных осадков на ЕТС. – Л.: Гидрометеоиздат, 1964. – 209 с.
17 Бондаренко Т.Г. К вопросу об электропроводности атмосферных осадков // Труды ГГО,1962.- Вып.134.- С.26-30.
18 Жаворонкина Т.К. О химическом составе атмосферных осадков // Метеорология и гидрология: - 1958.- №9.- С.18-23.
        
        Мазмұны
б
Кіріспе
3
1
Әдебиеттерге шолу
5
1.1
Қар жамылғысы экологиялық индикатор ретінде
5
1.2
Қар жамылғысы құрамында химиялық элементтер анықтау әдiстерi
16
2
Алматы қаласының физико-географиялық сипаттамасы
24
3
Қар жамылғысының химиялық құрамының құрылуы
26
3.1
Қар жамылғысының ... ... ... ... ... ... ...
35
4
Қар жамылғысының химиялық құрамы
43
4.1
Қар жамылғысының құрамындағы катиондар мен ... ... ... ... ... ... көрсеткішінің жүрісі
51
4.4
Атмосфера ластану индексінің өзгеру ерекшелігі
52
Қорытынды
55
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
57
Кіріспе ... ... ... ... процесстерде үлкен роль атқарады. Қоршаған ортаға жасанды әсерлері ғылыми-техникалық төңкеріс дәуiрінде қарқынды және масштабты болып ... ... ... табиғи орталардың өсiретiн ластануларын ұсынады - атмосфера, биосфера, гидросфера. Осыған ... ең ... ... ... ... ... және қоршаған ортаның күйiн реттеулер алады.
Жер шарындағы ауаның қорлары өте ұлы, iс жүзiнде шексiз. Оның әр ... ... бiр ... ... ... ... ... Мұндай азот маңызды компоненттерден басқа, атмосфералық әртүрлi сандардағы атмосфералық ауасы басқа заттардың жиынында болады, көмiрқышқыл газ, ... ... ... ... ... ... ал екіншісі оны ластайды. Ластану (жанар тауларың атылуы, орман өрттері, ... ... және ... бола ... өнер кәсіп заводтардан, фабрикалардан шығатын түтін, автомобильді және теміржол транспорты, авиация. Түтiндiк және ... ... ... ... ... және материалдардың мыңдаған тонналарын ұшады. Атмосфералық ауаның құрамындағы әсiресе үлкен өзгерiстер ауаның құрамы ендi ... ... ... iрi ... ... ... Бұл кейбiр қалалардың зауыт аудандары нәтижеде тұру үшiн жарамсыз болады.
Мысалы, заттар бөлiк ойлап-пiшiлген ауада ... ... ... бiргелердi жерде отырады. Қар жамылғының көзі - қар ұшқындары. Олар тозаңдар конденсациясының жанында тропосфераның суық қабаттарындаауа ылғалдылығыныңконденсациясы ... ... ... ... ... атмосфера болатын тағы басқа компоненттер тұздар, даулар және ... ... ... ... iшiнде зиянды. Қар жамылғыны талдау сондықтан атмосфераның ластануын дәреженiң анықтауының компоненттердiң ... ... ... Қар ... ... жүйесi ластайтын заттардың шекарааралық және алыс тасымалдауын барлауды ортақ жүйе бөлiгi болып табылады. Тұнбалықтар ауадан әр түрлi заттардың шайылуын тиiмдi ... ... ... Бұл ... ... және ... қалған түсiп қалу топырақтардың химия құрамының өзгерiсiне келтiре алады, су өзендер және суаттар. Қар жамылғысы - мұндай табиғи экосистемаларға ... ... ... ... ... индикатор жеке алғанда болуы мүмкін.
Қар жамылғыны кең жоспардан астам бағалауды түсiну үшiн қажеттi:
1) Атмосфераның ... ... және ауа ... ... ... ... ... Атмосфераның химия құрамына ауа райының өзгерiстерiнiң ықпалы.
3) Өте алыс жерлер және олардың түсiп қалуына ... ... ... ... ... ... ... элементтер және жасанды әсерлердiң табиғи айналымы.
Осы дипломдық жұмыстың мақсаты болып Алматы қаласының қар жамылғысының химия құрамының зерттеуi табылады. Осы бағалау ... ... ... үшiн қажеттi және қар қыс бойы жинақтаған заттар құрамын көруге мүмкіндік береді. Ол үшiн ... ... шешу ... ... ... ... ... Сынақты алу.
3) Сынақтардың талдау жүргiзу.
4) Алған мәлiметтерді ... ... ... Қар ... ... индикатор ретінде
Судың химиялық құрамына сутегi және оттектiң бiр атомының екi атомдарының қосылуы болып ... ... ... ... ... тiптен әр түрлi заттар және элементтер де үнемi болуы мүмкін. Бұл ол айналымның процессiнде, кiр басқан ауамен жанасқан ұғындырылады, әр ... тау және ... ... және ... ... ... онда химия қосындылардың мөлшері су құрамын ерiтiндiленуге болатын жиi тiптi күрделi құрамдары бар затқа айналдыруы ... Бұл ... ... ... тұнбалары су және қардың кристаллдары тамшы-сұйық тұздардың молекуланың атмосфераларынан қылғып ... ... ... ... ... ... әлi ... салынды зат және бактерия. Демек, тұнбалардың сапалы құрамы ол арқылы өтетiн ауаның ... ... ... ... ... Ендiгәрi, жаңбыр және жасанды және табиғи су ... ... ... ағып ... шара бойынша, әлi түбегейлi өзгерiстен астам олардың химия және бактериялық көрсеткiштерi атап ... ... ... ... ... және ... қоспалардың түсуі нәтижесінде оның құрамының өзгеруі деп түсінуіміз керек.[1]
Атмосфераны негізгі ластаушыларға ... ... ... оксиді, күкірт және азот диоксидтері, сонымен қатар тропосфераның температуралық режиміне әсер ететін газды құрылымдар: азот диоксиді, ... ... ... және ... озон ... ... ... жоғары болуына қара және түсті металлургия, химия, мұнай-химия өнеркәсіптері, құрылыс индустриясы, энергетика, целлюлоза-қағазды өнеркәсіп, ал ... ... от жағу ... негізгі үлес қосады.
Ластану көздері - түтінмен бірге ауаға күкіртті және көміртек газдарын тастайтын жылуэлектрстанциялары, металлургиялық өнеркәсіптер, ... ... азот ... ... ... ... аммиак, фосфор қосындылары, қорғасын мен мышьяк қосындылары және бөліктерін тастайтын ... ... ... және ... заводтары. Зиянды газдар ауаға тұрғын үйлерді жылыту кезінде, транспорт жұмысы кезінде, ... және ... ... жағу ... өнеркәсіпке қажетті жанар-жағар майды жағу кезінде түседі.[2]
Атмосфералық ластаушыларды атмосфераға түсетін бірінші реттік және екінші ... деп ... ... ... ... ... газ су буымен әрекеттесетін және күкіртті қышқыл тамшыларын түзетін күкіртті ангидридке дейін қышқылданады. Күкіртті ангидрид аммиакпен әрекеттескенде аммоний ... ... ... ... ... ... мен атмосфера компоненттері арасындағы химиялық, фотохимиялық, физико-химиялық реакциялар нәтижесінде ... ... ... ... ... пирогенді ластаушылардың негізгі көзі болып жылу электрстанциялары, металлургия және химиялық өнеркәсіп орындары, жыл сайын өндірілетін 170% ... және ... ... ... қолданатын тұрғын үйді жылыту орындары табылады.[3]
Пирогенді түзілістердің негізгі зиянды қоспалары келесілер:
1) Көміртекті заттардың толық емес ... ... ... ... ... ... ол қатты қалдықтарды жағу кезінде және өндірістік орындар тасталымдары жағу нәтижесінде түседі. Жыл сайын ... бұл ... 250 ... ... ... ... ... құрылымды бөліктеріне белсенді әсер ететін және планетада ... ... ... ... ... әкелетін қосынды болып табылады.
2) Күкіртті ангидрид күкіртті жанар-жағар майдың жану кезінді және күкіртті руданы өндіру (70 млн. т. ... ... ... ... ... бір ... ... қалдықтардың таулы рудалы аймақтарда жануы кезінде бөлінеді. Химиялық өнеркәсіптің түтінді факелдерінен күкіртті қышқыл ... ... ... бұлттылық пен ауаның жоғары ылғалдылығы кезінде бақыланады. Қара және түсті металлургияның пирометаллургиялар өнеркәсіптері, сонымен қатар жылу электр ... (ЖЭС) жыл ... ... ... ... тонна күкіртті ангидрид тастайды.
3) Күкіртті сутек және күкіртті көміртек атмосфераға күкірттің басқа қосындыларымен ... ... ... ... Тасталымның негізгі көздері болып қант, коксохимия, мұнай өңдеу өнеркәсіптері табылады. ... ... ... ... ... күкіртті ангидридке дейін қышқылдануы мүмкін.
4) Азот оксидтері, тасталымның негізгі көзі болып азотты тыңайтқыштар, азотты қышқылдар және нитраттар, анилинді бояғыштар, ... ... ... шығаратын өнеркәсіп орындар табылады. Атмосфераға түсетін азот оксидтерінің саны жылына 20 млн. т. құрайды.
5) Хлор қосындылары атмосфераға тұз ... ... ... пистицидтерді, органикалық бояғыштарды, гидролизді спиртті, хлорлы әкті, соданы өндіретін химиялық өнеркәсіптерден ... ... хлор ... ... мен тұз ... буы ... Хлор токсинділігі қосындылар түрі мен олардың концентрацияларымен анықталады.[4]
Ең алдымен, кальций және саны оның ... ... ... ... бiрге хлоридтарға және сульфаттарға жататын басқа минералды Қосулардың мазмұнының мүмкiндiгiне тұзда көрсету керек суда көрсету керек болатын ... емес ... ... Су ... ... ингредиенттерiнiң бiрi темiр болып табылады, цинк тағы ... ... ... суда ... бола алады мұсатыр, азотты және бар болуы белокты заттардың суды ластанудың көрсеткiштердiң бiрлерi ... ... ... ... тұзда, фтор, стронци, мышьяк қорғасын, селен, молибден, мыс, ... ... ... ... ... ... ... микроэлементтер. Ашық су бастауларында болады органикалық байланыстар iстей баста әр түрлi науалармен бiрге ... ... су ... ... Әйтеуiр, ерiтiлген оттектiң бар болуы сулар газды құрам үшiн тән, ... ... ... газ. ... мерзiмдерде ластанудан атмосфераның қорғауы бойынша жұмысты ұйымдастыруды жақсарту атап өту ... Өте ... ... ... ... ... лақтыруларды реттеу бойынша шаралардың жоспары бөлiм бойынша Пдв том росгидрометтiң бөлiмшелерiнiң ... ... ... ... Келiсу қауiптi шарттар туралы ескертулердi берiлуге кәсiпорындармен шарт жасасумен байланады.
Кемшiлiктерге қалалардағы ауа алабының күйiн ... ... ... ... емес толық жүзеге асырылатын және нмға мерзiмдерде ауаның ластануының биiк ... ... қалу ... жату ... Нмға ... ... оқиғалар пайда бола алатын ауаның ластануының биiк деңгейi бар қатарда өнеркәсiптiк қалалары жұмыс осыған дейiн ... ... ... маңызды көз болатын көп кәсiпорындар нм мерзiмдерде лақтыруларды реттеу бойынша шаралар өткiзбейдi.
Негiзiнен, түбегейлi қиындықтар неткенмен, жұмыс ... ... нмi ... ... ... ластануының болжамы және атмосфераның қорғауы бойынша созылады. Бұл жұмыстардың ары қарай сапаны жақсартуы үшiн негiз болып табылады және олардың ... ... ... табыс КР қалаларындығы ауа алабының күйiн нақты жақсартуы.[5]
Атмосфера мен қар ... ... ... ... ... туралы нақтырақ тоқталатын болсақ, атмосфераға кальцидiң түсуiнiң негiзгi көздерi - цементтердiң табиғи қосулардың өңдеуi, өндiрiсi, сарқынды су ... ... ... ... терi, лак ... ... ... көп тұрмыстық науалар кiр жуатын ұй болады.
Кальцидiң маңыздылау сандарының саңылаудық және ауыз суды қаттылық осы ... ... ... және бетонды сыйымдылықтар орын алуға сабақтас түсуi, тұрба және қоймалар.[6]
Сульфаттар атмосфералық тозаңның құрамдарында болады, атмосфера қалалар, ... ... ... азық-түлiк, терi, шыны) өнеркәсiптiк кәсiпорындардың сарқынды суларындағы, әуе бөлмелердiң әуе өндiрiстiк ортасы. Натрий, аммонидың сульфаттарымен жиiрек кездеседi, кальци.
Сульфаттардың қалалық ... ... ... ... орташа 1-10 мкг/м3 құрайды.[7]
Күкiрттер көбiнесе (VI ) күкiрттiң оксидiнiң түрiндегi қоршаған ортаға ... ... ... SO2дiң ... мерзiм сағатты 3пен 5пен аралығындағы құрайды.
Биiк ылғал тартқыштықтың арқасында (VI) ... ... ... ... су перiсiмен жылдам сезiнедi және қышқылдың сұрымен тозаңданады. Оның ұзақ уақытын аласа салыстырмалы ылғалдықтың жанында ... бола ... ... биiк - ... ... ... отыру.
Аласа бұлттылық және биiк ауа ылғалдылықтың жанында күкiрттiң оксид ... ... ... үй ... алауларынан қышқылдың сұрымен аэрозоль түсiп қалу әлденеше атап ... ... ... дәл ... атмосфераға желге қақтырудың нәтижесiнде теңiздегi түседi тұзда, автокөлiктердiң ... газ ... ... ... ... 1мен 10мен ... құрайды.[8]
Хлор араласқан қышқылдың түрiнде немесе гипохлориттiң ион болмаған хлор еркiн сары жасыл түстi iсiктер деп аталуға қабылдалған. Түрде () ... ... хлор ... ... үш ... азотты түрде, сары жасыл түстi iсiк сабақтас болып деп атайды. ... хлор - бұл ... және ... ... ... хлор ауыз суды ... үшiн жиi ... жеткiлiктi. Хлор өнеркәсiптерде қағаз өндiрiсiнде Ақтауда қолданады, инсектицид ерiткiштер, түстi металлдардың кендерiнiң хлорлайтын күйдiруi үшiн тоназытқыш қоюларда ... ... ... үшiн, ... өндiрiс мақта.
Атмосфераға хлордың түсуiн негiзгi көз - суды тазартудың жанында хлорлы тұздардың электролизы, жаппай лақтырулар, өртеу хлор ... ... ... ... ... орташа шоғырландырулары 1мен 3пен аралығындағы толқиды, 7 мг/куб.өнеркәсiптiк кәсiпорындарға м сары жасыл ... ... ... өте кiрлеп қалатын химия-фармацевтикалық, металлургиялық, целлюлоза-қағаз жату керек.
Қоршаған ортаға мыстың түсулерi негiзгi көздермен (өнеркәсiптiк лақтырулар, сарқынды су, қалдық) ... ... ... ... ... ... мыстың техногендi түсулерiн жылғы көлем 0, 09 мг/куб-шi мыс ... ... ... шоғырландыру 56 мың өйткенiнi құрайды.[9]
Табиғи да, жасанды да ... ... ... түсуiнiң көздерi бола алады.
Болатын хромды табиғатта үш валенттi күйде, қоршаған ортадағы алты валенттi хром iс ... ... ... ... ... ... ... нәтижесi болып табылады.
Қоршаған ортаға хромның түсулерi бас ... көз ... ... ... ... ... ... шыны өндiрiсi, автомобилдiк, тоқыма, терi, азық-түлiк және химия өнеркәсiп металл өңдеушi қара металлургия, отын ... ... ... ... қалдықтары, шаң көтер, күйiндi, шлам маңыздылау сан хром ... өз ... ... ... сан ... ... бар су объекттерiнде түседi.[10]
Хромның Қосу қоршаған ортасының ластанулары негiзгi табиғи көздермен өрттер көлемдi Лесноелер болып табылады, өнiм жанар тау ... ... ... жерi ... бар ... тағы басқалар серпентинит) жыныстардан үлкен оның шоғырландырулары шаймалаудың нәтижесiнде бола аладуға бар болатын аудандардағы су.
Хром дәл ... ... ... және ... жiктеуiн процесстегi суларға түседi.
Бұл табиғи көз, ... ... бiр емес ... ... ... және ... үшiн ... ұсынар едi хромның осындай мөлшермендерi әкелмейдi. [11]
Cутегiнiң иондары және (рН ) су ... ... ... оның ... Н+ ... оң ... болуымен анықталады және C(H+) (моль/л или г/л) ... бір литр осы ... ... ... Су ... ... ОН - ... ионндарының болуымен анықталады және C(ОН) олардың концентрациясымен сипатталады.
Тәжірибеде ерітіндінің қышқылдық (немесе сілтілік) дәрежесі рН сутектік көрсеткішпен ... Ол ... ... ... ... ... ... логарифмі болып табылады:
рН = - lgC(H+), ... аз ... ... ... жер бетіндегі қышқылдығы ауадағы екі оттекті көміртектің болуымен анықталады. Сондықтан рН мөлшері 5,5 ... және тең ... деп ... ... ... ... жауын-шашындарды бірнеше топтарға бөлінеді:
* Қатты қышқылды pH-4.
2) Аз қышқылды ... ... ... Аз ... pH ... ... ... үшін әр түрлі pH - метрлер қолданылады. Ортаның сипатын анықтаудың қарапайым әдісі ... ... ... ... ... ... ... түстері pH ортаға байланысты өзгереді. Көп тараған индикаторлар - фенолфталеин, метилоранж, ... ... ... ... орамжапырақ пен қара қарақаттан табиғи бояғыштар жатады Негiзiнде сутектi иондардың суындағы мазмұнмен көмiр қышқылының шоғырландырулары және оның иондарының сандық ... ... ... ... суда ... ... ... екi тотығының үлкен сан болатын қар сулары сондықтан алады, қышқыл реакциясын. ... ... (Нсо3 ) ... ... диссоциацияларының жанында Нсо3 иондар құрастырады. Олардың шоғырландыруын ... ... рНны ... салдарынан бағытталды:
НCO3=H2O=H2CO3=OH ... ... ... ... ... суға Тала болатын басқа қышқылдар сонымен бiрге болып табылады. Ауыр металлдардың тұздарының гидролизы Медиолар, тағы басқа ... ... ... ... маңыздылау санын тигiзетiнде жағдайлар сол алюмини мәнi болады. Сутегiнiң иондары гидролиздың нәтижесiнде адыраяды:
(OH) Fe+2H2O=Fe 2+2H ... ... ... ... шама ... 4,6 - ... ... толқиды.[12]
Биологиялық әсер
Адам қызмет төңкерiстiң ғылыми-техникалығының дәуiрге геоэкология процесстердiң масштабы алады, жерде табиғи биогеохимиялық циклдердiң өзгерiсiне, биосферада ... ... ... алып ... өз ... өзi адамда бiлiнедi. Адамның денсаулығының деңгейi оның мекендеуiн ортаның сапасынан едәуiр дәрежеде тәуелдi болады. Қоршаған ортаның факторларын көп ... ... 18-20% адам ... ... ... ... ... сонымен бiрге өндiргiш күштердiң дамытуын табиғи ортаны қорғау қызметiндегi кемшiлiктерi, бекiп қалған тұтынушы жолының ... он ... ... ... ... ... ... денсаулығының нашарлауы, (табынғыштықтың деңгейiне, халықтардың көшi-қон, өмiрдi ұзақтық) демографиялық мiнездемелердiң өзгерiстерiне ... ... ... ... ... ... мүшелерiнiң жүйенiң ауру-сырқауын құрастырудағы атмосфералық ауаның ластануын ықпалдың еншiсiн 20% құрайды, қан айналуды жүйе - 9%.
Қалалық шарттардағы ... өте биiк ... ауыр ... және ... оксидi бойынша алынған. Ең үлкен еншiнiң лақтыруларын құрылымда күкiрттiң қос тотықтарын құрайды - 35%, (шаң ) ... зат және ... ... - 30%, ... - 1, 2%, ... оксид - 0, 9%.
Дәл қазiр, өндiргiш күштердiң шапшаң дамытуы және тың ... ... ... ... ... миграция және заттардың шоғырландыруының процесстерi адам организм ауыз сулардағы химиялық элементтердi ... жаңа ... ... ... жылдам соншама ағады, азық және ауа.
Тұрғынның денсаулық жағдайы қоршаған ортада құбылыстардың күрделi кешенiнiң шағылысуы ... ... Оның ... процесске биологиялық, жасанды, табиғи-климаттық тағы басқалар факторлардың бiр қатары ықпал етедi[13]
Кальций ең маңызды биогендiк ... оның ... ... ... ... керемет үлкен дозалардағы тек қана организмға түсуде болуы мүмкiн. Түрде шаң көтер ... ... Қосу ... ... ... ... әсер және шырышты қабықтарда болады. Әсiресе қауiптi, белоктердiң еруi, кездемелердiң түршiгуi дымның сүрiгiнен жұтуы майлардың сабындауында тұратын ... ... ... ... сонымен бiрге шайқасады және әсiресе жеңiл.
Кальцидiң Қосулары үнемi топырақта және ... ... ... ... ... және өсiмдiк организмдарда болады. Өсiмдiктер кальцидiң топырағынан көп еселi ... ... ... бұл ... ... ... ... салыстырмалы байқалады.
Карбонаттар қатысуымен болғандықтан, сульфат және кальцидiң басқа аниондарының қатары мықты құрастырады iшiне сыйманан, бойынша қатты талаптар ... ... ... ... ... ... күрделi айналымдарында белсене қатысады. Бактериялардың олары оттек жоқ болғанда сульфатредуцирующихтың әсерiнен ... ... және ... табиғи суында сульфаттарға дейiн жаңадан қышқылданатын сульфидтерге дейiн қалпына келедi.
Өсiмдiк және малдар белокты ... ... үшiн ... ... ... ... аз ... ушықтыратын эффекттермен ие болады. үлкенi сульфаттардың мазмұниды органолептикалық су қасиеттердi нашарлатады және адам организмдарға физиологиялық әсер ... ... ... iшiне осмот iш өткiзетiн сияқты жұмыс iстейдi, және де улы эффект салдарынан ақырын сору және тез әсерi әдетте байқалмайды.
Топырақтың бет ... ... ... бiр ... (20 ... ... ... топырақ профильнiң жоғарғы бөлiгiнде және мазмұн оларды жығылмай тұрады бастапқы формада жылдың iшiнде болып ... ... ... ... ... сульфаттардың бiр бөлiгiн айғыздаймын сульфаттардың жинақталуын процесс жүредi.
Мыс белсендi микроэлементтер, қатысушы өсiмдiктердiң азотын меңгеру ықпал ... ... ... ... ... Кемшiлiк топырақта Медиолардың мазмұниды белоктердiң синтезiне терiс ықпал етедi, май және витамин және өсiмдiк организмдардың бедеулiгiне мүмкiндiк ... ... ... Медиолардың мол шоғырландырулары организмдар өсiмдiкке және малдар қолайсыз әсерлерде болады.
Мыс және оның Қосуы топырақ микрофлора үшiн тiптi улағыштық. Мысты ... ... ... нитридтейтiн бактериялардың белсендiлiгiнiң езушiлiгiне келтiре алады. Мыс азотты минерализацияны елеулi баяулатады.
Молдық оны топырағында өсiмдiктерде, кемшiлiктi хлороздың ... ... өнiм және ... ... Медиолардың Қосулары су фаунасы және флораның барлық ... үшiн тiптi ... Тұщы су ... және ... ең ... ... опат ... адам организмда кешендi органикалық байланыстарды түрде негiзiнен болады және қан жасау процесстерiндегi маңызды рөлдi ойнайды. Туралы адам ... ... ... ... жиi ... Сiрә, ... рөл ... молдығының зиянды әсерiнде SHмен (II ) Сu реакция ойнайды - ферменттердiң топтарымен. Тербелiстермен жоғарғы тыныс бекiтуiрек және ... ... ... ... ... ... ... мазмұнып, кездемелердiң белоктерi бар реакциясына кiре болады.
Мысты созылмалы интоксикацияның жанында және оның ... ... ... ... ... ... мүмкiн, жара басып кету қалқаның Носовасы, функцияларды бұзылыс бүйректер және бауыр.
Хром барлық өсiмдiктердегiге ... ... ол ... ... олары үшiн болып табылғанын дәлелдемеген. Мүмкiн, үш валенттi хромның бiразы не өсiмдiктердiң өсуi және ... ... ... жасайды, хлорофилл қаймақшытады. Бет арқылы, түбiрлiк жүйесi арқылы хром, сонымен қатар заттардың көпшiлiгi, өсiмдiктермен, жапырақтар сiңе алады. ... ... ... ... ... ... ... хелатированная барлық өсiмдiк арқылы тасиды.[14]
РН шама - су және топырақтың ең маңызды сапа көрсеткiштерiнiң ... ... ... табиғи су болып жататын химия және биологиялық процесстер үшiн ... ... ... РН ... су өсiмдiктерiнiң дамыту және тiршiлiк әрекетi, элементтердiң миграциясының әр түрлi ... ... ... және ... суды ... әсерге тәуелдi болады, улағыштық. Сонымен бiрге суды рН шама биогендiк элементтердiң әр түрлi фораларын айналудың процесстерiне ықпал етедi.
Топырақтағы сутегi иондардың ... ... ... ... ... ... ... топырақтың қышқылдығы ескерте топырақ құрамына кiредi - сорып алатын кешен. Өсiмдiктердiң әр ... ... тек қана ... ... бар ... бар бола ... сондықтан бұл көрсеткiш ауыл шаруашылығында қолданылады.
Хлор түрдегi ауыз суға еркiн ... ... үшiн, ... ... кәсiпорындармен сарқынды суларды лақтыруда. Организмдағы үлкенi шоғырландырудың жанында асқазан секрецияның езушiлiгiне мүмкiндiк туғызады, ... ... ... ... бар аурулар және бүйректер үшiн ерекше зиянды көрсететiн тағы ... ... ... ... ... Мына ... әсер ... дегенмен тек қана ауыз судағы хлоридтардың шоғырландыруының жанында, ... ... ... ... ... ... бола алады.
Хлор организмға терiс жұмыс iстейдi. Ол ушықтыратын және күйдiретiн әсерде кездемелердiң некрозы ... ... ... ... ... ... алған содан соң алғашқы токсико - химия қабынуы. Ортақ сырқаттану ... ... ... ... ... ... ... жанында күштi жөтел көрiнiп қалады, қан қақыру, ентiкпе, ауру және кеудедегi қымсынуы.
Жапырақтардағы ... ... ... және осы ... өнеркәсiптiк кәсiпорындардың автомагистральлерi бойлай өсiрiлетiн өсiмдiктердiң сәндiктiң жоғалтуының себептердiң ... ... ... ... ... қарағанын жылауық, теректi талды хлордың әсерiне өте орнықты, тегiс ... ... жаңа ... құрылымдарда максимал пайдаларының алуды қағидасының басымдылығы және табиғи ... ... ... ... табиғи ортаға қысымның үлкеюiне байланысты келтiрдi. Айналадағы ортаны қорғау және тиiмдi табиғатты ... ... ... бұл ... ... ... болуды экономикалық жағдайдың қатты нашарлауы артынан екiншi жоспарға көбiнесе жылжып отырады.[15]
Экологиялық тәуекелдiк қолданылатын технологиялардың кемелiне жетпегенi артынан үнемi өседi, ... ... ... ... ... тозу жабдық.
Қоғамдық денсаулықтың медицина - демографиялық көрсеткiштерiнiң әлеуметтiк - гигиеналық ... ... ... ... өткiзiлген салыстырмалы бағасы сияқты тұрғындардың денсаулық жағдайы қанағаттанарлықсыз мiнездейдi. Қоғамдық денсаулықтың медицина - демографиялық компонентiнiң бағасы өткендi шолатын соңғы 50 ... оның ... ... ... ... ... биiк деңгейiнiң кезеңiне өттi:
1) Оның жас шамасына байланысты құрылымының регрессивтiк түрi құрастырды.
2) Балиғаттық жастардағы ер-әйелдердi санның байланысының ... ... ... ... Ап-аласа балалардың еңбек етуге қабiлеттi жасты тұрғынның жүктемесiнiң деңгейi құрастырды және биiк - қарттармен.
4) ... ... және ... ... коэффициенттерiнiң динамикасын көрсететiн халықтың ұдайы өсуiнiң тарылтылған түрi құрастырды - коэффициенттер, ... ... ... ... ... ... және депопуляцияның процессi екпiндейдi.
Денсаулық жағдайында және медицина - демографиялық процесстердiң келесi негiзгi тенденциялары соңғы жыл iшiнде ... ... ... келуге қарағанда көбiрек өлетiнде халықтың табиғи өсiмiнiң терiс ... ... ... ... ... ... ... жастағы тұрғынның өлiм-жiтiмiнiң үлкеюi тұрғынның қартаюы, егде адамдардың еншiсiн өсу, ... ... және тағы ... ... және ... ... төмендетуi.
Табиғатқа ластайтын заттардың биологиялық және химия әсерiнiң ерекшелiктерiне байланысты, ол оның ұзақтығы және қарқын, денсаулыққа ластануды ... екi түрi ... ... ... - барлық өткiр iшек инфекциялары, (төмен сапалы ауыз су, улы тұмандармен арандатады) бронхоаллергизмамидың ауруларды жарқ етуi ... ... ... ... - ... бiр уақыт арқылы айқындалады, ауруларды сипат бойынша екi шағын топта жiктеледi:
1) Ерекше әсер - нақтылы ластағыштармен байланған.
2) Арандататын әсер - ... ... ) ... ... ... ортақ ауру-сырқауды жоғарылатуда өрнектеледi - созылмалы ауруларды асқынуды өсу, созылмалы аурулардың ... ... ... ... кiшiрейтуi, дене құрылысының өсiп-жетiлу және қайта жасау функция, бейiмделудi бұзылыс.
Химия канцерогендерiнiң лақтыруларының бүгiн тексерiлетiн атмосфералық ... ... ... ... ... жаңа түзiлiмдердiң қосымша ауруды 1, 6 жағдайына дейiн шақыруға қабiлеттi. Зерттелетiн химия канцерогендерiнiң жылдық орта мөлшердегi деңгейлерi сәйкесiнше сәйкесiнше 34 - және ... ... ... ... 9, 2 ... жаңа ... 19 ... пайда болу шақыру қабiлеттi. Тексерiлетiн заттардың барлауын жүйелерде канцерогендiк тәуекелiнiң құрастыруындағы бастаушы рөлi, (65, 4%) бензолға ... алты ... (19, 1%) алты ... ... және (14, 2%) ... алудың ережелерi
Сынамалар алу қардағы қорды максимал жинақталуын мерзiмге егде бiр рет өндiрiп алады - наурыздың I-II онкүндiгiне.Қарлар ... үшiн ... ... ... және материалдарды қолданылады: қар өлшегiш, полиэтилен қардың сынақтары үшiн 10-12 текше дм. немесе қақпағы бар полиэтилен шелегi сыйымдылықтың полиэтилен пакеттерi, қар ... қар ... ... ... ... - 50 х50-шi ... ... қақпағына астарды қара.
Әрбiр бөлiмшедегi қардың сынағы бiрнеше нүктелердегi анықтауы үшiн алған қарлар жеке керндердi бiрлестiредi. Сынақ осы ... қар ... ... ... жуық ... ... етiп ... нүкте таңдауға керек. Керндердiң сынағындағы 60iрек санды Жамылғы биiктiгiнiң жанында аз үш ... ... ... ... ... кернi қар жамылғыны толық тереңдiкке ойып кеседi. Жердiң бөлшектерiнiң қар өлшегiштi басып алуы бой жасыру керек. Полиэтилен шелегi немесе пакетке ... ... ... жер және ... ... қар ... қар аяғы және қар ... мұқият тазалауға керек. Қолдармен шелек немесе пакеттегi қардың тығыздауы полиэтилен қабыршағы арқылы рұқсат етiледi.
Бөлiмшеде таңдауда келесi мәлiметтердi бекiтедi: (бөлiмшенiң ... ... ... орын, қардың орташа биiктiгi, сан сынамалар алуды орын ... бар болу ... қара ... ... ... тақырлалған бөлiмшелер осы маңай.
Алдын ала өңдеуге келесi негiзгi талаптардың көрсетедi: ... және ... ... ... көлемiн жатады, орындау фильтрлеудi операция қардың ерiтуi кезде тiкелей өткiзу керек, ыдыс қабырғаларында өйткенi суды Тала сақтауында 4-5 сағат ... ... ... Қосулардың ағызылмайтын семiз қабыршағы, көмiрсутек Қосуларға талдау үшiн сынақтың жарамсыздығына алып келген және басқа ингредиенттердiң сынағындағы шын мазмұн ... ... ... ... ... фракцияның елiктiргiш бөлiгi құрастырады. Сүзгi шұңқырдың қабырғасына тығыздап тiрелуi, оған фильтрлеу уақытында тиiсуi керек мүмкiн емес. ... ... аман болу үшiн оның ... ... ... дәл тигiзуiнен қоруыштау керек.
Сонымен бiрге, қар ерiтулер үшiн олардың iшiнен iскектер стақандарда көтередi бұтақша, жапырақтар, қылқан жапырақтарды ... ... ... шөп ... ... тағы ... ... сүзгiнiң бетiнен таңдалсын мүмкiн емес. Iрi жеке өсiмдiк қосындылар суды Таладан стақанға алу керек, олар өйткенi жасанды ластануды құрама ... ... ... ... ... бөлме температурасының жанында өндiрiп алады. Стақандардағы қардың алғашқы үлесiнiң процессiнiң үдеулерi үшiн 40нен ... емес ... ... жанында су қобдиына сәл жылытуға болады. Фильтрлеудi процесс бөлме температурасының жанында қарды еруге қарағанда әдетте ақырынырақ ... ... ... суды ... ... бiлiмдерiнен кейiн жылдамдатсын шықпайды.
Ол стақандардағы судың Тала жинақталулары шара бойынша сүзгiлерге қотарады. Сонымен бiрге шұңқыр не аспайтын сумен толтырылу үшiн ... ... ... Толтыру оны өлкелердiң ретсiз құюларына дейiн. Сулар құйылыста қасықпен немесе шыны шыбықпен стақандағы қар жұмаршағы тiзгiндеу керек.
Сүзiлген суды ... ... және ... ... су ... ... түрлерiнде құяды.[17]
1.2 Қар жамылғысы құрамында химиялық элементтер анықтау әдiстерi
Әдiс кальцидiң иондарының қабiлеттiлiгiнде ... ... аз ... (рН 12-13 ... ... ... ... құрастырар едi. Мурексидтi индикаторы бар кальцидiң иондары қызыл түстiң кешенiн құрастырады. Бұдан әрi ... ... ... ... дейiн трилономы титрлер едi.
Анықтау барысы суды 100 мл пипеткамен конустық колбаларға өлшеумен басталады, 4 н-шi 2 млдерге ... ... ... ... ерiтiндiсi және мурексидтi қурап қалған индикатордың 10-15 мгi. Сынақты қызылдан күлгiлiне түске бояуды өткелге дейiн ... ... ... ... едi. Мгке Са иондардың құрамы формула бойынша табуға болады:
Сх=с*n/V1000, (5) ... - ... ... ... - мл ... табыл трилонаның сынақтың титрлеу кеткен ерiтiндiсiнiң көлемi,
V - мл анықтау үшiн алған ... ... үшiн ... ... ... ... Б.
2) Трилонасы ерiтiндiсі (аммонидың қызыл бояуы) 0, 2 г мурексид 100 г хлорлы натридан келiде NaCl уқаланады. Қара ... шыны ... ... керек.
3) NaOH-шы зәрлi натридың ерiтiндiсi. 80г NaOH мембрана колбасында тазартылған суда 1 лге ашып тастайды және таңбаға дейiн ... ... ... хлориды бар сульфатты иондарының өзара әрекеттесу құрастыратын сульфаттардың BaSO4 тiң түрiнде анықтауда негiзделген:
Ba +SO4 =BaSO4, ... - ... ... ... ... ... ... суды сынақтың 50 млi кюветтерде құяды, барийдың хлоридтарына толықсытады, талданатын ерiтiндi туралы араластырып жарық ... ... ... (530 нмдi ... ... ... ... спектр фотометрiнде.
Меркуметрлік анықтау әдiс дифенилкарбазон 2 индикатормен (NO3) Hgнiң азотқышқыл сынабының ерiтiндiсiнiң хлордың иондарының титрлеуiнде негiзделген. Сынабының ... аз ... ... хлоридтарын титрлеуiнде ұластырады, молдық оларды индикаторы бар реакцияға күлгiл түсiнiң кешенi құрастыра кiредi.
2=HgCl2+2NaNO3-тiң (NO3) 2NaCl+Hg үлкен мән титрлелетiн ... рНсi шама алып ... ... емес ион ... ... ... ... үшiн рНның аласа мәндерiнде сынаптың иондарының үлкен молдығы керек болғанында боялған кешеннiң ... биiк ... ... бар ... ... 50-100 мл көлеммен Clдың кемiнде 0, 2 мг болатын суларды сынақты су ... ... ... ... ... ... Тұнба HNO3тiң ерiтiндiсiнiң 0, 5 млiне кедергi жасауда шыны ... ашып ... этил ... 2 млдерiне толықсытады және 3-4 индикаторларды тамшылады. 0, 005 н титрлейдi. сары күлгiлге түске бояулар (NO3 ) Hg 2 ... ... ... ... мл және ... Сэ ... мазмұниды формула бойынша табады:
1000/V-шi Сэ=Nn ... 45/V-шi Сх=Nn, (8) ... - 2-шi (NO3 ) Hgнiң ... ... - 2 млдiң (NO3 ) Hgнiң сынақтың титрлеу ... ... ... - ... үшiн ... ... суды сынама көлемi.
Реактивтер:
1) 2*0, 5H2O 0,005 н-шi (NO3 ) Hg-нiң азотқышқыл сынабының ерiтiндiсi. 0, 834 г азотқышқыл сынап тазартылған суды 100 ... ашып ... 1, 5-2 млi HNO3 ... ... 1 лге дейiн бiр қалыпты колбасында тазартылған сулармен су қосады.
2) Аралас индикатор - дифенилкарбрзон. 0,5 г ... 100 млге бiр ... ... 96% этил ... 100 ... ашып ... ... ерiтiндiсi сақтауда қараңғыда айдың iшiнде орнықты.
3) HNO3-тiң азот қышқылының ерiтiндiсi. 0,05 н. HNO3-тiң ... азот ... 3, 2 млi 1 лге ... бiр ... ... ... ... екi рет су қосады.
4) NaOH-шы күйдiргiш натрдың ерiтiндiсi. 0, 05 н. 2г NaOH тазартылған суларда ашып ... және 1 лге ... бiр ... ... ... ... ... C2H5OH этил спирты. 96%, 18300-72-шi ГОСТ.
6) Хлорлы ... ... ... NaCl, 0, 01. ... ерiтiндi: 0, 5844 г NaCl, алдын ала 500-600 қыздырылған толық ... ... ... тазартылған суларда ашып тастайды және 1 лге дейiн бiр қалыпты ... ... ... ... табылады. Жұмыс ерiтiндiсi, 0,005 н. 0,01 н-шi су қосуларымен әзiрлейдi, ал ерiтiндi NaCl екi есе.
Бицинхонинантты әдiс
Медиолардың иондарының реакциясында 2,2 ... - ... - ... ... 4,4 ... ... Бұл ... тұзда Cu-мен қан қызыл боялған кешеде анық көрінеді.
Анықтауды жүрiсінде суды сынақтың 50 мл кюветтерде құяды, реактив және ... ... ... (425 нмдi ... ... ... ... спектр фотометрiндегi талданатын ерiтiндi туралы құлпырып жарық өлшейдi.
Потенциоөлшегiш әдiс
Анықтау үшiн арналған (0мен 14пен аралығындағы ) рН-ның кең ... ... және ( 0мен ... аралығындағы) температураға иондардың мазмұниды.
Әдiстiң қағидасы (сутектi функциясы бар арнайы электрод шынысынан аяғындағы қуысты түйiршiгi бар ... шыны ... ... Ретiнде iшкi қосалқы электрод HCl-дың стандартты ерiтiндiсi немесе хлорид буферлiк ерiтiндiсiндегi ... ... ... ... шыны электрод және хлоркүмiс салыстыру электродынан құралған. (14 рН ) 10 мгтiң сутегiнiң иондарының ең төменгi анықталатын шоғырландыруы. РН ... ... рН ... ... - ... төлқұжатын қара) жұмысқа метр.
Анықтауды жүрiсінде электрод және термометр ... ... ... шаяды, содан соң зерттелетiн сумен. Зерттелетiн суды стақандарға құяды және рНлар өлшейдi. Арқылы 3 және 5 минi. ... ... ... соңғы екi көрсетулерi бiрдей болуы керек, өйткенi ... ... ... ... ... 2-3 ... ... су. Борат және фосфат ерiтiндiлерi үшiн Со2 немесе свежепрокипяченую суын ... ... ... ... ... 0,5 М ... ерiтiндiнi ( 25) рН 4, 01. 10, 211 г құрғатылған 110 қалидың бифталатасымен жанында тазартылған суларда ашып тастайды және 20 енен 1 лге ... ... ... ... ... фосфат буферлiк ерiтiндiсi және (25) Na2HPO4, рН 6,86. 1, 361 г бiр қалыпты колбада 1 л-ге ашып тастайды және ... ... ... ... жеткiзедi. (25) Na2B4O7*10H2O, рН 9, 18-шi буферлiк ... ... 0,01 М. 3, 814 г
4) ... ... ... ... үстiнде сүр бiрнеше күнi эксикаторда, тазартылған суларда ашып тастайды және 20 Слердiң жанында ерiтiндiнiң көлемi 1 лге ... ... әдiс ... ... су ... индикатордың түске бояуын өзгерiсте негiзделген; зерттелетiн сулар алған түске бояуды рНның белгiлi бiр мән болатын ерiтiндiлерi бар түтiк ... ... ... Егер суды ... бояу ... түтiктердiң бiрлерiнiң ерiтiндiсiнiң түске бояуымен дәл келсе, онда шама рН ... ... ... ... бар буферлiк ерiтiндi болатын дәнекерлелген түтiктердiң қатар тұратын дайын колориметрлiк шәкiлдердi қолданады. Шәкiлдiң даярлаулары үшiн индикаторлардың келесi жиындарын қолданады: ... көк - 6мен 7мен ... 6 рН; ... қызылы - 7,6-8,2 рН-ге; тимолды көк - 8,2-9,2 рН-ге. Әдiс ... рНны ... ... ... 0,1 рН ... дәлдiкпен. РН 6,0-шi өлшелетiн шамалардың интервалы 2.
Анықтауды жүрiсінде түтiктi зерттелетiн суды 2-3 реттер шаяды және таңбаға дейiн толтырады. Содан соңы ... ... ... ... ... ... шәкiлдiң ерiтiндiлерiнiң түске бояуымен араластырып салыстырады. Оның нәтижесi түске бояулар ... дәл ... ... ... рН шама деп ... Егер ... суды ... бояу аралық сәйкес келедi батсам, онда нәтижеге рН орташа мәндер алады.
Қар жамылғысынң күкірт қышқылымен және суммарлы азотпен ластану деңгейін анықтау үшін ... ... ... ... ... ... ... асырылған жүктемелердің критерилері қолданылды.[18]
Критикалық жүктеу деңгейі дегеніміз- ол жыл ... ... ... қауіпті заттарды анықтайтын шама. Сонымен қатар, ол наықтау кезінде қоршаған ортаға, топырақ жамылғсына зиянын тигізбейдіғ яғни ... әсер ... ... жамылғысында қалған заттарға қазіргі таңда критикалық жүктеу жүргізілмеген. Және де қар ... ... ... су беті үшін зиянды заттардың ШМК-сы қолданылды.
Шекті мүмкіндік концентрациясы ... - ... су ... ... заттардың максималды концентрациясы, яғни су арнайы қолданысқа жарамайды. Егер де зат концентрациясы ШМК-ға тең ... кіші ... онда су ... ... су секілді еш қауіптіліксіз қолданысқа беріледі (Кесте 1).
Кесте 1
Қар жамылғысында ... ... ... ШМК- ... ... ... азық
4
0,05
жалпы темір
4
0,1
мыс
3
0,001
цинк
3
0,01
марганец
4
0,01
сульфаттар
4
100
нитриттік азот
4
0,02
нитраттық азот
4
9,1
аммоний азоты
4
0,4
рН
4
6,5-8,5
Na+K
-
170
Қар жамылғысының ластануындағы негізгі бір сипаттамалардың бірі ... ... ... және ... Zc, онда ... ... жиналу дәрежесі табиғи фонмен салытырыла отырыла қаралады. Және келесі формуламен есептелінеді:
Zc= ∑сi/сф - (n - 1), ... - ... ... ... - ... ... ... заттың концентрациясы,
n - Анықталатын жалпы элементтер саны.
Кесте 2
Zp- бойынша қар жамылғысының ластанған ошақтарын бағалау шкаласы
Ластану деңгейі
Қар ... ... ... ... ... ... 64
орташа қауіпті
ластанудың орташа деңгейі
zc = 64 - 128
өте қауіпті
ластанудың жоғарғы деңгейі
zc = 128 - ... өте ... өте ... ... ... ... және ... мінездеме геохимиялық көрсеткіштер бойынша жүргізіледі. Олар ластануда бөлек металлдардың таралуын және ластануға әкелетін ... ... ... құрамының полиэлименттілігінің ассоциациясын есептеп отырады. Мұндай көрсеткіштерге химиялық элементтердің концентрациясының коэффициенттері және ластанудың суммарлы көрсеткіштері (Zc) жатады. Одан жоғары аналогтық ... ... ... ... (Cф) ... ... болып бұл байқау мүмкіндігі (Ci) химиялық элементтерінің жиналуының еселігінің көрсеткіші. ... ... ... аз ластанған территорияларға таңдалады.
Сонымен қатар, қорғасынның, сынаптың, мыстың сақталған орталарда ... ... ... ... суммарлы көрсеткіші деп, (Zc) аномалиядағы химиялық элементтің концентрациясының коэффициенттерінің шектен тыс асып кетуін айтамыз. Және ол мынаған тең ... = SUM niKc - (n - 1), ... ... - ... немесе топырақтағы нақты элемент жинағы,
(Cф) - оның фондық учаскедегі жинағы,
n - ... ... ... (мг/кг немесе мкг/г).
Жоғарыда көрсетілген геохимиялық көрсеткіштерден басқа бөлек элементтердің немесе олардың ассоциацияларына таралу картасы ... ... ... ... ... ... карталарда немесе фоннан жоғары болып бөлек металдардың таралуы болады. Изолиния арасындағы градация интервалы арифметикалық пропорция түрінде жасалынады. ... ... ... ... (2, 4, 6, 8, 10...) 4 ... алынады.
Кесте 3
Топырақ немесе қар жамылғысының металдармен және шаңмен ластануының деңгейлері
Деңгей
Топырақластануыныңсуммарлыкөрсеткіші n ... ... ... c ... тасталымы (кг/кв.км)
Металл тасталымы (Zp)
төменгі
8-16
32-64
100-250
1000
ортаңғы
16-32
64-128
250-450
1000-5000
жоғарғы
32-129
128-256
450-850
5000-10000
өте жоғары
128
256
850
10000
Сақталған орталарда металлдардың таралуының комплексті карталарында ... ... ... ... ... берілген. Группалар шешілетін есептермен сәйкес келеді. Мысалға, әр түрлі класстық қауіптілігі бар металлдар ... ... бір ... түрінен алынған металлдар группасы және т.б. Группалар шешілетін есептермен сәйкес келеді. Ол мысалға, әр түрлі класстық қауіптілігі бар ... ... ... бір ... түрінен алынған металлдар группасы және т.б. Қар жамылғысының және топырақтың ластануы туралы ... ... қала ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Сол арқылы ластанудың тұрақты, реликтивті және заманауи зоналары көрсетіледі. Сонымен қатар, ластанбаған ... да ... ... ... ... ... қар ... және топырақ жамылғысының екеуінде де сәйкес келгенде анықталады. Тұрақты ластану түрі бар аудан өнеркәсіп орындарына ... ... және ол жер ... ауаға кері әсерін тигізе береді. Реликтивті ластану тек топырақ жамылғысындағы химиялық элементтердің ... тыс ... ... ... сонымен қатар қар жамылғысындағы аномальды концентрацияларға түк те қатысы жоқ. Реликтивті ластанған территория үшін ластайтын заттар өндірушісі өз жұмысын ... ... ол ... ластануына байланысы жоқ.[19]
Топырақ жамылғысының қалдық ластануы жердегі ауаның 2 - ... үшін өте зиян ... ... ... ойнайтын алаңдардағы топырақтың ластануы. Ол көбінесе кішкентай балаларда геофагияның пайда болуына әкеледі ( топырақты ауызға салу).
Тек қана қар ... ... ... ... ... ... түрі жаңа кәсіпорындармен байланысты болады.
Сақталған орталардағы металлдардың концентрацияларының таралуы зоналарын функционалды қала ... ... Онда ... аудандары, қоныстанған массивтар, жерді егін шаруашылығына пайдалану, балалар және емханалық ... ... ... бойынша дифференциалданған автомагистральдар, рекреациалды аумақтар, поликлиникалық қызмет ету учаскелері ... Бұл ауа ... ... көздерін анықтауға және ауа ластануынан зардап шегіп жатқан тұрғындар континенттерін білуге көмектеседі.
Қоршаған ... ... ... ... таралуын зерттейтін негізгі әдіс болып карталаудың әдісі болып табылады. Ол > бойынша әдісіне сәйкестендірілген.
Әдістің мақсаты- ... ... ... ... ... ... металдарға жасалған анализдермен, ластанған зоналарды бейнелеуменғ орналасқан фондық аймақтағы жоғары вариацияны көрсетуге, яғни ... ... ... ... ... көрсетуге арналған.
Бақылау жүйесі ластану ошағын көрсетуді қамтамасыз ету керек. Көптеген шаруашылықпен дамыған ... ... бұл ... шешу үшін 1 - 5 ... 1 ... ге ... керек. Міне, осындай жүйе ластану ошақтарын көрсетеді. Шектен тыс ... ... ... үшін бақылау жүйесі 25-30 бақылау 1 кв.км- ге дейін көбейеді.
Өнеркәсіп тасталымдардаң таралуының бақылауында ... ... орын ... әсері өз жерінде болады ( өтіп бара жаткан магистральдан 20-25 м қашықтықта). 400-500 г массалы топыраққа ... ... ... ... (0-5 см ), яғни ... ластаушы заттардың максимальды концентрациациясы сәйкестендірілген және олар жердегі атмосфера қабаттарынан келіп түседі. Шөкімдер әуелі түріне ... ... ... ... олар ... 1 мм- сита ... өтеді. Жыл ішінде топырақтық сынақтардың уақыты шексіз болады.
Қар жамылғысының сынақтары барлық қуаттарымен қар алушыларынан іріктелінеді, шұңқырды ауданды және уақыттың ... ... ... ... ... ... ұзындық бойынша өлшенеді және атмосферадан түсетін тасталымдар үшін жобаланған аудандары есептелінеді.
Тасталымның салмағының массанын алу үшiн сынақтың салмағы кемiнде 6 кг ... ... ... ... үшін ол ... ... ... тасталымдардың қарда қанша уақытта түскенін таңдаудың датасы айқын бекітеді. Ол орнықты қар ... ... ... ... ( ... ... бойынша ). Түсiп қалулардың қатты фракциялық ерекшелеулерi үшін қардың таңдап алынған сынақтары жағылып және центрифугалайды.
Тұнба ... ... ... Тұнбалық салмақ шаңды көтерімнің, аудандар құлама бiрлігінен уақыт бірлігіне түсетін жалпы санын ... ... мына ... ... ... - ... ... шаңның салмағы,
S - тұнбаның жобалық ауданы,
T - байқау моментімен орнықты қар жамылғысының датасы аралығындағы уақыттық интервал.
Қар жамылғысына және ... ... ... ... ... ... аналитикалық зерттеулерге қойылатын талап, химиялық элементтер туралы комплексті, нақты мәліметтерді ... ... ... ... ... ... ... әдісі қолданылады. Кадмиді, мышьякті, фторды тастаушыларының болуына байланысты қоршаған ортада осы элементтердің таралуын атомды- абсоркционды, спектрофотометриялық және йон- ... ... ... Алматы қаласының физика - географиялық ... ... ... ... ГМО, ... метеостанциясы бар Тяньшан тау алабының алдыңғы тізбегіндегі тау етегінде Іле Ала-тауында орналасқан.
Жергілікті қоршаған ... сулы ... тау ... Іле ... ының таулы ауданына кіреді.
Жергілікті рельефі көбінесе тегіс, сирек биік емес және ... ... мен ... ... ... Қала ... теңіз деңгейінен орташа алғанда 800 метрге көтеріңкі жазықта жатыр. Жотаның етегінен алқапқа ... ... ... ... ... ... ... төмендейді (қала ауданында төмендеу деңгейі 20-1000 м шамасында). ... 3-5 ... ... - ... және ... қарай әрі биіктейтін қатты қималанған төбелі тау етектері басталып айтылған жотаға ... ... ... ... - ... - батыстан шығыс - солтүстік - шығысқа қарай, ол ... ... - ... ... және ... - ... 7° - тан 10° - қа ... көкжиекпен жабады. Ең жоғары жота сызығынан станцияға дейінгі арақашықтағы 30 км. Солтүстік баурай жотасының ... ... ... - шығыста Түкті Шоқы, H=2300 м, 15 км; оңтүстік - оңтүстік - ... ... H=3150 м, 18 м; ... - ... ... Су ... H=3400, 24км; ... - шығыста Пик Комсомол, H=4300 м, 23 км; шығыс - оңтүстік - ... ... H=4951 м, 35 км; ... Пик ... H=3584 м, 20 км; ... ... ... көлі, H=2500 м, 20 км. Осындай үлгімен жотаның орташа биіктігі 3000 м - ден ... оның жеке биік ... ... ... ... 5000 м - ге дейін жетеді. Тау шыңдары мәңгі қармен жабылған,сансыз көп тау өзендері қоректенетін биік ... ... ... бар, олардың ең атаулысы Кіші Алматы өзең биік баурайлары ні қаланың шығыс бөлігінен ... ... ... (станциядан шығысқа қарай 2 км). Таудың биік баурайлары альпі шалғынымен және тяньшан шыршасымен, ал төменгі баурайлар мен шатқалдарда жабайыөскіш өсімдіктер ... ... ... және ... көшеттермен жабылған. Қаланың өзі жер суландырумен бай және бақшалар мен саябақтарға ... Қала ... ... ... жергілікті жерді бетегелі әртүрлі шөпті дала алып жатыр, содан кейінгі жерлер біртіндеп құрғақ ... және ... ... ... ... - ... 30 км - ге ... - Құм шөлі ).
Топырақ атырабы қара топырақ, қара - ... ... ... ... ... тас кесек.
Метеорологиялық алаң 1859-60 жылдары Верный Бекінісінде бекініс шекарасында болды ( қаланың қазіргі солтүстік - шығыс бөлігінде орналасты). Станция мен ... ... жері ... ... ... ... ... бірге 1870 жылғы орналасу мәліметі де сақталмаған.
1878 жылы шілдеде станция жеміс ағаштары мен көшеттері бар ... ... ... ... ... - шығыс шетінде) үй - жайлық бақшасында болды. Содан кейінгі станцияны көшірулер 1884ж. маусым, 1885 ... 1886ж. ... 1892 ... ауыспалы бақылаушысымен байланысты болды. Құралдарды орнату шарты ... дәл ... жоқ ... ... сол ... ... ... болды: жеміс ағаштары мен көшеттері бар (сол уақыттарда міндетті түрде үй иесі болды) үй - жайлық бағы ... ... жылы ... ... ... ... ... ортасында орналасты, метеоалаң бұрынғыдай ағашпен қоршалған үй - жайлық бақта орналасты. Құралдар ... ... ... жеткіліксіз болды.
1915 жылы станция 2 км солтүстік - батысқа көшірілді, станция участкасына бұрылып, ... ... ... ... ... ... ортаның жергілікті жерінен ашық, жазықта, жеткілікті кең байтақ, төбе шыңынан 20-25 м жоғарыда орнатылды. 200 м қашықтықта қаланың ... ... өтіп ... осы ... ... батысқа қарай арық желісі ағып жатты.
Шығыстан ... ... ... ... ... ... ағаштар станция деңгейінен төмен орналасқан. Станцияның оңтүстігінен және батысына дейін жорық даласы қоршаған. Құрылыстан тек станция мен ... (15 м ) ... ... метеоалаңнан 30 м қашықтықта орналасқан.
Станциядағы топырақ беткейі қалың әртүрлі шалғынды шөппен жабылған, топырақ ... ... ... тау ... ... ... топырақпен жабылған. Метеоалаңдағы топырақты горизонтальді кескенде: 0-21 см - де ... құм ... ... ... 22-45 см сазды, кішкене құм қосылан; 46 см-ден тереңг қарай ауыр сазды топырақ.
Жер асты суы 20 м - ден ... ... ... ... маусым 1930 жылы станция үйлердің жанында ағаштардың көп өсуіне байланысты метеоалаң 50 м батысқа көшірілді. 50 м ... ... 10-15 м ... ... жер бар ( осы жерден ұзақ уақыт бойы кірпішке саз ... ... ... ... ... ... өсуіне байланысты станция участкасында және манайында біртіндеп құрылыстар ... ... ... ... ... ... ... бірқабатты) қоршалған, олардың ішіндегі жақындары 30-50 м әр түрлі ... ... ... ... ... - ... 60-70м ... ағаштар көкжиекті 7-10° жауып тұр. Солтүстігінен метеоалаңға үйілген топырақта санция метеоалаңы деңгейінен 60-70 см биікте Алматы Гидрометмектебінің метеоалаңы тура ... Қар ... ... ... ... жамылғысының химиялық құрамы бойынша алғашқы мәліметтер ондағы азоттың концентрациясы қызықтырған Ж.В.Буссенгомен алынған. Р.Брандес және Ю.Стоклаз ХХ ғасырдың 20-шi жылдарында табиғи ... және ... ... ... ... ... фтор, йод, азоттың қосулары, кейбiр микроэлементтер) қалалар үшiн қар, қырау, қатқақ, бұршақтың химия құрамына мәлiметтердi алды. Вернадский белгiсiз заттардың атмосферасындағы ... қар ... ... көптiгінің себебi талдай көрсеттi: . Бұл болжаулар соңыра ... ... ... ... ... ... ... зерттеудегі қар жамылғысы - гляциохимияның зерттеу ошағы болып табылады, ол өз кезегінде криосфера ... ... ... арқылы антропогенді ластанудың глобальді таралуы зерттеушілердің қар жамылғысының химиялық құрамын анықтауға бет бұрды. Қар ... ... ... ... болып келеді.
Сонғы жылдары О.А. Алекин мен Х. Юнгтің және аэрозольдардың қонуы туралы зерттеулеріне, жер беті ... ... ... ... ... П.П. ... ... сүйене отырып, А.В. Иванов қар жамылғысының химиялық құрамының құрылу принциптерін ойлап тапты. А.В. Иванов ... ... мен ... ... ... мен климаттық жағдайынан қарастырады. Осы адаммен процесстердің қар жамылғысына жиналуы бойынша стадиялы ... және ... ... ... болатын. Қар жамылғысының құрылуында ол келесі стадияларды атап шықты: бастапқы (құрамның бұлтта құрылуы ), қону (жауын-шашынның түсуі кезінде), аккумуляционды (қар ... ... және ... ... және деминеризация стадиясы (мерзімдік қар жамылғысының еру кезеінде және мұз бен қар ... ... ... ... А.В. ... ... бойынша географиялық зоналдылық қар жамылғысының құрамының минерализацияның өзгеріп отыруына тәуелді және де ол ... ... ... Қар жамылғысының антропогенді ластануы зоналдылыққа бағынышты, ол өз кезегінде ауа ... ... және ... ... түсіндіріледі. А.В. Иванов қар жамылғысының құрылуының математикалық модельдерін ... ... оған ... ... және ... ... жер ... келуі, боранды тасымалдану кіреді.
3.1 Қар жамылғысының химиялық құрамының көздері
Қар жамылғысының химиялық құрамының негізгі құраушылары, атмосфералық аэрозольдердің қайнар ... ... ... ... ... ... пікір жоқ. И.М. Осокин қар жамылғысының химиялық құрамын құрайтын ... ... ... атмосфералық жауын-шашында бар заттар, атмосферадан газдардың жұтылуы, қар жамылғысының еруі кезінде заттардың жоғалуы, ... ... ... ... қар ... ... ... байланысы, желдің әсері. E.E. Piccioto қар жамылғысындағы ... ... ... көздерін тапты: мұхит, литосфера, ғарыш пен шаруашылық әрекет, континенталды аэрозольдарды беткейлік және эруптивті ... бөле ... ал ... метеорлар мен ғарыштық шаңға.
Аэрозольдер - қар жамылғысы химиялық құрамының және атмосфералық жауын шашындардың және ... ... ... ... көзі ... ... Л.С. ... аэрозольдердің жеті қайнар көздерін тапқан: атмосферадағы химиялық және ... ... ... ... ... топырақ пен шөлді аудандар; биологиялық бөлшектер; өнеркәсіп пен транспорттың және ... ... ... ... ... Сонымен қар жамылғысының химиялық құрамының негізгі алғашқы қайнар көздері болып, аэрозольдер, атмосфералық жауын шашындар, жер бетінен келетін ... ... мен ... ... біріккен заттар, бірақ сонғы екеуі тек қар жамылғысының төменгі қабаттарына ... ... яғни қар ... химиялық құрамының құрылуына негізгі себеп болып атмосфералық аэрозольдердің және атмофералық жауын шашындардың ... ... ... ... ... ... ... классификациясы. А.В.Иванов көз тозаңдарының классификациясының тектiк белгi бойынша салынған жүйесiн екi бас ... көз ... ... дәреже және топтағы әрбiр түрi ұсақтай ғарыштық және планетарлық (жер). Атмосфералық тозаңның бiрiншi түрi екi ... ... ... және ... ... екiншi - атмосфераны, Әлем мұхиты, континенттерге. Әрбiр ... ... көз ... Екi ... бөлшектей аладуға тозаңдардың көздей Әлем мұхиты: еркiн су бетi және мұз жамылғысы. ... ... ... саны ... өте көп және ... және жасанды тектердi алады. Табиғи көздер екi топтарда бөлшектенедi: экзогендi және ... ... топ ... өсiмдiктер және аң; өрттердiң өнiмдерi; топырақтар және тау ... ... ... ... су және мұз ... екiншi - жанар таулар. Жасанды көздер - өнеркәсiп, көлiк, коммуникация, ауыл ... ... ... ... көз ... және ... мұздар А.В.Ивановпен тұңғыш рет ерекшеленген тұзды тозаңдардың үлесi ... ... - ... 1014 ... не олардан жанар тау гендiк ағын салыстырылатын.
Қар жамылғының ... ... көзi ... ... ... жауын-шашындар да, қатты да еритiн заттардың көздi қар жамылғысы үшiн бола алады. Бұлтта қоңыржай ауа райында қар ... және ... ... ... ... ... содан соң тамшылады.
Жауын-шашындарды химия құрамының құрастыруы екi ... ... ... ... ... және жауын тұманды бұлттардың бiлiмiнде және уақытында. Ылғалдың 100% ауа ... ... әр ... ... тозаңдарында конденсациялайды, негiзiнен, 10-5-10-3-шi диаметрiмен жауын-шашындарды бастапқы құрамды қара тұзды тозаң компоненттердiң еруiнде қалыптасады. Қар ұшқындардағы конденсациялар ядролар ретiнде күйе ... ... ... және ... органикалық заттың оксидтерi, микросу өсiмдiк бiлдiрген.
Жауын-шашындарды химия құрамының құрастыруын екiншi кезең коагуляция және олардың ... ... ... ... тамшының күшейтуi және бұлттардың үсiнген кристаллдарымен жолымен бастайды.
Қозғалыс уақыттарына төмен тамшылады және үсiнген кристаллдары ауаның көптiктерiн тамшы ... және ... ... ... бiртектiлiк және тозаңдардың толық ерiгiштiгiнiң шартында тәуелдi болатын снежинкалар ... ... ... қала ... ... иондарының шоғырландыруы компоненттер шайылуды тиiмдiлiкпен тiкелей байланатын олардың түсiп қалуын жылдамдықтың кiшiрейтуiмен өмiрдiң уақытқа ... мұз да ... ... суға және ... ... және ... шоғырландырулары салыстырғанда тұнбалықтардағы pH бұлтта, бұл мұндай бұлтты суды қышқылдық ... ... ... ... ... ... ... Жауын-шашындардағы SO4 салыстырмалы шоғырландыруды салыстырғанда бұлтты сумен азаяды. SO4, Cl, Pb және Cdтiң алып ... Cl, Pb және Cd ... ... ... қалуына атмосфера iске асады жанында; SO4тiң ылғалды тұнбасы және де және NO3 жаздыкүнi SO4тiң фотохимиялық тотығуының әртүрлi жылдамдықтары және NO3 ... ... ... атмосферада ұғындырылатыны қыстыгүнi ретiнде жоғары: күн жарқырауды ұзақтықпен, тұмандармен, температурамен және салыстырмалы ылғалдықпен.
Климаттық және метеорологиялы факторлар ... ... ... ... ... ... ... Желкемге қар тұнбаларының түсiп қалуы күзде компоненттер есебiнен континенттiк генезистегi минерализациясының өсуi шақырады. Жауын-шашындардың жылдық орта мөлшердегi минерализацияларының құбылмалылық көп ... ... ... ... санымен байланған. Өрттерде болатында сусыз жылдарда жауын-шашындарды химия құрамы барлық дерлiк компоненттердiң шоғырландырулары үлкеюдiң нәтижесiнде өзгередi. Заңдылық жауын-шашындарды химия құрамы және ... ... ... ... ... ... ... маусымдарының қар жамылғысының мәлiмет бойыншалары талдай айқындалды: жауын-шашындарды түсiп қалуды қысаң шарттар және қар жамылғыны құрастыру жүйелiк - ... ... ... ... олардың химия құрамының қатты және ерекше өзгерiстерi ескертедi.
Сонымен, жауын-шашындарға олардың химия құрамы және минерализацияның үлкен кеңiстiктiң құбылмалылығы ... Бұл ... ... ... ... жағдайының (жазғы ) жаңбыр тұнбалықтары бойынша мәлiметтердi пайдалануға мүмкiндiк бермейдi, қар жамылғыны баланстың гляциохимическогосының есептеулерi үшiн. Ол үшiн олардың уақытша ... ... қар ... ... мәлiмет бойыншалары ықыласқа тек қабылданады. Тек қана жауын-шашындарды химия құрамының көп жылдық барлауын өткiзуде есептеулер үшiн ... ... ... ... ... болуы мүмкiн.
Атап айтқанда, ластаушы көздер - жылу электрстанциялары, олар түтінмен бірге ауаға күкірт ... және ... ... бөліп шлығарады. Ал металлургиялық кәсіпорындардан азот қышқылын, күкірт сутегін, хлор, фтор, аммиак, фосфор қосындыларын, мышьяк және сынаптың қосынды бөлшектерін ... ... жағу ... ... ... ... ... бөлінеді. Яғни олар, үйлерді жылыту құбырларынан, транспорт жұмысы, тұрмысқа қолданылған күнделікті бөлініп шыққан заттарды өртеу кезінде бөлінеді. ... ... ... ... ... ... ... түсетін, екіншісі, кейінгі түскендерінің нәтижелері. Сонымен, атмосфераға ... ... газ ... ангидридке дейін өзгереді және ол су буымен әрекеттесіп күкіртті қышқылдың тамшысына айналады. Күкіртті ангидридпен аммиак әрекеттескенде аммоний ... ... ... болады. Жалпы айтқанда осы химиялық, фотохимиялық, физико- химиялық ... ... ... және ... ... ... ... да нышандар пайда болады. негізгі көзі болып ... ... және ... ... (Планета бойынша пирогенді ластанудағы жыл сайынғы қатты және сұйық отынның 170%- ын қолданатын котельді орнатулар)болып саналады.
Атмосфераның ластануына ... үлес (4 ... %) ... ... ... жол және ... 2 %) су ... тағы басқалар (75 шақты %) жанармай жұмыс ... ... ... 5 %) содан соң ұшақтар, автокөлiктер (4 шақты %) дизел қозғаушыларымен, тракторларды кiргiзедi.
Ластайтын заттардың саны ең үлкен жанында ... ... ... әсiресе тез лақтырылады, сонымен бiрге (диапазоннан өте үнемдi) аз жылдамдығы бар қозғалыста. Көмiрсутектер және көмiртектiң оксидiнiң (лақтыруларды ... ... ... ... өте ... биiк және бос ... азоттың оксидтерiнiң еншiсi - таратып жiберуде. Бұл мәлiметтерден автокөлiктер әуе ... жиi ... және аз ... бар қозғалыста әсiресе күштi балшықтайтынын шығады. "Жасыл толқын" тәртiптегi ... ... ... сан ... қысқартатын қозғалыстары жүйелер құрылған қалалардағы қалалардағы атмосфералық ауаның ластануы қысқартылуға шақырылған. Қоспалардың лақтыруларын сапа және ... ... ... ... ... ... ... отын және ауа, оталдыруды момент, отынның сапасы, оның көлемiне жану камерасының бетiнiң ... ... ... ... жеке ... тағы басқалар. Уh, көмiртектiң оксидiнiң лақтырулары және көмiрсутектердi ауаның массасының қатынастары және жану камера түсетiн отындардың үлкеюiнде қысқарады, бiрақ ... ... ... дизел қозғаушылары лақтыру өседi үнемдiрек, мұндай, HnCm, N аспайтын бензин, олар (көбiнесе ... ... ), ... ... ... ... ... сонымен бiрге ие болатын) түтiндердi айтарлықтай көбiрек лақтырып тастауға ... ... ... ... ... ... ... емес, адам денсаулыққа анағұрлым бензинге қарағандасы үлкен дәрежеде әсер ... де ... ... ... шумен тiркесте.
Бұл лақтырулар (қала, ел үшiн) биiк емес, әуежайдың ауданында салыстырмалының ұшақтардың қозғаушыларының ластайтын заттарының жиынтық лақтыруы ортаның ... ... үлес ... ... дәл ... ... ... бiрге реактивтi қозғаушылар түтiннiң шлейфi жақсы көрiнетiн көздердi отырғызуға және ұшуында лақтырып тастайды. ... ... ... ... жер ... ... құралдар, жақындайтын және жолаушы автокөлiктер де лақтырып тастайды.
Алған бағаларға сәйкес, орташа 42 шақты % ортақ отын шығындары ұшуды ... (Впп ) ... ... ... ... ... ... және Впппен кiруге (әр уақытта орташа 22 шақты мин) отырғызудан ... ... бұл ... ... және алып ... атмосфераға басқаруда әлдеқайда ұшқанда ретiнде көбiрек. (отынның шашыратуы, сөндiру ... суды ... ... ... ... қоспаларға араластыр тағы басқалар) қозғаушылардың жұмысының жақсартулары, лақтыруларды маңызды кiшiрейтуден тысқары жердегi қозғаушылардың жұмыстың уақытының қысқартуы және жұмыс iстейтiн қозғаушылардың саны (тек қана ... ... 3-шi ... ... ... ... ... жолымен қол жеткiзуге болады.
Ықылас соңғы 10-шi үлкен жылдарға дыбыстан тез ұшақтар және ғарыш кемелерiнiң ұшуларымен байланысты пайда бола ... ... ... сол ... Бұл ұшулар (дыбыстан тез ұшақтар ) қышқылдың азоттың оксидтерiнiң ... ... және ... сонымен бiрге (көлiк ғарыш кемелерi) алюминидың оксидiнiң бөлшектерiмен жарысайды. Бұл ластайтын заттар озон ... онда ... тез ... және ... ... ... ... санның жоспарлалатын өсуi маңызды кiшiрейтуге келтiредi жердi биосфераға ультракөгiлдiр радиацияның барлық келесi құртатын әсерлерiмен ... ... ... ... ... ... пiкiр ... қалыптасып келдi. Осыған мәселеге жол тым тереңiрек ... ... ... ... тез ... ... әлсiз ықпал туралы шешiмдi жасауға мүмкiндiк бердi. Осылай, дыбыстан тез ұшақтардың қазiргi саны және ластайтын заттардың лақтыруында салыстырмалы кiшiрейтудi 16 ... кмдi ... ... 0.60 ... ... О3тiң ... егер ... саны 200ге дейiн және ұшуды биiктiк өседi жақын 20 кмге болса, онда салыстырмалы ... 17%ке ... ... ... ... О3тiң ... ... тез ұшақтарымен лақтыруларымен немен аспайтын 0, 1 Cке көтерiле алуға құрылған арқасында парникте өскен эффекттiң ауасының глобалдi жерге ... ... ... ... ... озон жiгi және ауаның глобалдi температурасына фреон (Хфм ) хлорфторметаны көрсете алады - 11 және ... - 12 - жеке ... Шаш ... үшiн ... көбiнесе) қолданылатын тозаң препараттардың булану құрастыратын газдар. Хфм болғандықтан өте ... онда олар ... ... ... да ... ұзақ өмiр ... (8-12 мкм) ... мөлдiрлiгiнiң терезесiндегi жұтудың болды ендi күштi жолақтары, ... ие бола ... ... ... күшейтедi.
Фреондардың өндiрiсiнiң өсу қарқындары жоспарланған соңғы он жылдықтарда үлкеюге келтiре алады фреонның мазмұныды - 11 және ... - (0, 1 және 0, 2 ... ... ... 0, 8 және 2, 3 ... дейiн 12 2030 жылда. Атмосферадағы озонның ұзын-ырғасысының фреондарының осындай мөлшермендерi ықпалменмен 18%ке азайяды, тiптi төменгi стратосферада 40ге глобалдi жерге ... ... 0, 12-0, 21 ... ... қорытындысында бұның барлығы жасанды эффекттер жанар тау атылуылардың атмосферасының ластануымен табиғи факторларды глобалдi масштабтарда қайта жабатынын атап өтуге болады.
Қар жамылғысы түсу ... ... ... ... ... ... қардың бұрқасынды тасымалдауы, (тау аудандар үшiн) көшкiндер, булану қалыптасады.қар жамылғыға заттарының түсуi жауын-шашындар және үнемi iске асатын тозаңдардың (қурап ... ) ... ... арқасында iске асады. Екi түрлердiң қар жамылғыны химия құрамының құрастыруына топырақтың ықпалы:
1) Механикалық араластыру топырақ шаңының көтерілуі, лайлайтын желмен, қар ... қар ... ... ... ... бөлшектердiң топырақтың салқындап қатуы кезінде соның құрамынан шығырылып тасталып қар жамылғысына енуінде .
Терриген шаңын қар жамылғыға орман ... және ... ... тек қана ... сынақтардың әзiрлеуi уақытында) еритiн заттардың көздерiмен өсiмдiктердiң ... ... ағаш ... ... ... еруiнде болып тұруға механикалығуға алып бередi.
Желiнiң қар және ұшырып түсірудің қар жауулары жиналған ... ... ... ... тармақ жинақталған қылқан жапырақ ерекшеленетiн заттардың қар жамылғысына енгiзедi. Боран тасымалдауы және қар ... бiр ... ... ... ... ... зат басқаға орын алмастырады. Қардың булануы (сонымен қатар сұйық табиғи сулар үшiн) еритiн заттардың шоғырландыруына мүмкiндiк туғызады.
Қар жамылғысының ластанудың геохимиялық ... ... ... жасалған бақылаулар және олардың фондық аналогтарына байланысты болады. Бұл химиялық элементтің концентрация коэффициентүсетінтерінің санына жетеді. Қар жамылғыда сол қармен ... ... ... ... қардың түсiп қалуының аралығында аралықтардағы ойлап-пiшiлген бөлшектер осаждаются қар жамылғыға сонымен бiрге де ... қар ... ... заттарды атмосфераның ластануын зерттеудi маңызды құрал болып табылады. Бұл тұнбалар қар жамылғыны жату мерзiм бойыда болады, сондықтан ... ... ... ... суық ... жауын-шашындарынан ауданның бiрлiгiне әр түрлi ластайтын заттардың түсiп қалуын салыстырмалы талдау, сонымен бiрге қар ... ... ... ... ... ... көрiнедi жоғары айтылған әдiстеме бойынша жүргiзiлдi
Суық мерзiмнiң тұнбалықтарында қарашадан ... ... ... тұнбалықтар қабылданды. Қаралатын аумақтағы қар жамылғыны жатуын ... суық ... ... 10мен 90мен аралығындағы % құрайды. Суық мерзiмнiң тұнбаларынан белгiлi, олар атмосфералардан жууға қарамастан ластайтын заттардың тек қана сол ... ... ... бұлт асты ... ... болатын ластайтын заттары маңыздылау сан түсiп қала алады.
Атмосфераға әр түрлi процесстерiнiң әсерiмен тiптен әр түрлi дисперсиялық, құрам және тектiң ... ... ... ... жиынтығы атмосфераның химия балансында кiрумен белiгi болады. Керi бағытта және тозаңдардың (шығын бөлiгi) ... ... сан ... iстейтiн процесстер бар болғаны екi. Бiрiншi - (жауын, қар, шық, ... ... ... түрлердiң жауын-шашындарының тозаңдар және газдарының басып алуы - дымқыл тұнба. Екiншi - ауаның қозғалыстардың бәсеңдейтiн күйiнделерi жер ... ... ... ... ... ... ... бетке тозаңдарының тұнбасы - аз талқыланылған қурап ... ... ... ... ... ... құрастыруы атмосферада әлiнiң атмосфералық ылғалды тозаңдардың басып алуынан ... ... ... ... ... өте ... Егер континенттiк тектiң судан қорқу тозаңдарының қатты бөлшектердi түрiнде алюмосиликат шаң көтерсе және түтiн болса, онда едәуiр бөлiк тұзды ... ... ... ... перiсiн толық қанығу жеткен тек қана тозаңдардың ... ... ... ... мүмкiн паром әлi десi ауада қарау мүмкiн.
Демек, бұлттардағы су перiсiнiң ... ... ... ... ... пара есепке алуы керек және оның химия құрамының бар болуы тамшы.
Бұлтты суды ... ... ... ... - Бұл ... ... жиын үлкен әдiстемелiк қиындықтармен байланған,- деп сол сияқты өте аласа шоғырландырулардың ерiтiндiлерiнiң ... ... ... талдаулары, және олар кемде-кем осы уақытқа белгiлi сонымен бiрге толық емес. Бұлтты суды құрам бұлтты элементтердiң мiнездемесiнiң ... ... ... ... және ... ... ... бұлтты суларын құрамы аралық сол жауын-шашындарды құрамның құрастыруын ... ... ... ауысымды процесстiң зерттеуiнде де ғана емес үлкен мүддесi болады.
Жауын-шашындарды химия ... ... ... ... бiр ... ... ең ... қалыптасады - бұлттар және жерге жақын жiкте төменде. Жауын немесе қарларды тамшылады тозаңдардың маңыздылау санның ауаларынан бұлттардан өз құлауында (жуады ) ... ... және ... ... ... ... құрамында кез келген (көмiр, жанғыш тақтас, мазут) қазып алынатын отынның өртеуiнде болады. Олар құрамға байланысты отындар бола ... ... ... қаныққан күкiрттi газдар көп күкiрттi көмiрлер және мазуттарды бередi. Диоксидтердiң миллион тонналарының атмосфера ... ... ... ... қышқыл ерiтiндiсiне құлама жауындар айналдырады.
Күкiрт атмосферада болатын өте маңызды Қосуларға күкiрттiң екi ... ... ... ... сутек және диметилсульфидтердi жатады. Адам қызметтер ықпалменмен жинағырақ өзгередi күкiрт екi тотықтың мазмұныды. Мың ... ... 1000 және ... ... екi ... ... ... кiр басқан аудандарында мәндердiң табиғи шекарасын құрғақтау шектен шыға алады және мұхитте. Табиғи көз әдетте құрастыратын күкiрттердiң басқа Қосуларының ... ... ... ... осы ... ... Қатты және сұйықтық болатын күкiрттердiң Қосуларды ара-арасындалары тек қана күкiрттi қышқыл және ... ... және ... ... ... бiрге теңiздегi тұзы есептеулерге қабылданады. Ескертiп қойылмен бiз, атмосфераны табиғи жолымен жартылай бiр нәрсеге тиетiн, жартылай жасанды күкiрттiң Қосулары. Бет ... ... ... мұхиттер және теңiздердi бет, табиғи көз ролдi ойнайды. Адам қызмет әдетте құрлықпен шектеледi, сондықтан бiз аумақ күкiртпен ластану тек қана бұл ... ала ... ... ... ... үш ... көздерi бар болады. 1. Биосфераның қиратуының процесстерi. (жұмыс iстейтiн оттектi қатысынсыз) анаэробтық микроорганизмдар көмегiмен органикалық заттарды ... әр ... ... ... ... бұл ... ... оларында газ сияқты Қосуларды құрастырады. Нақтылы анаэробтық бактериялар сонымен бiрге оттектiң ... су ... ... ... ... газ ... ... нәтижеде не құрастырады. Көрcетiлген заттар бастапқыдадан 34атмосфераға күкiрт сутек бiлдiрiп, ... соң ... ... және ауаның сынамалар алуының әдiстерiнiң дамытуымен күкiрттiң органикалық газ сияқты Қосуларының қатарын ерекшелеудiң сәтi түсетiн болды. Бұл ... өте ... ... ... көтерiлу және қайтуларды аймақ теңiздердi жағалау сызығы, өзен құйылысы және органикалық заттарды үлкен сан болатын кейбiр топырақтарда ... ... ... ... ... бетi ... сутектiң маңыздылау саны бола алады. Оның пайда болуында теңiздегi су өсiмдiктерi араласады. Күкiрттiң ерекшелеуi биологиялық күкiрттiң 1/3 ... ... ... санын құрайтын жыл тд 30-40 миллион жолымен аспайтынын болжауға болады.2. Жанар тау қызмет. Күкiрттiң екi тотықтары қатар үлкен санмен ... ... ... ... ... ... ... және элементар күкiрттердi тигiзедi. Бұл Қосулар төменгi қабаттарға негiзiнен түседi - тропосфераны, атылуылардың жеке, үлкен күшiнiң ... ... Қосу ... ... және биiгiрек жiктерде байқалады - стратосферада. Атмосфераға жанар тауларын ... ... ... ... ты 2 ... миллионды жыл сайын орташа тигiзедi. Салыстырғанда биологиялық ерекшелеулермен бұл сан тропосфералар үшiн азын-аулақ, жанар ... ... ... үшiн өзi ... ... ... маңызды көздер болып табылады. 3. Мұхиттердiң бетi. Мұхиттердiң бетiнен атмосфера түсетiн суларды тамшы буланулардан кейiн сульфаттар натри және күкiрттiң Қосу ... ... ... ... ... ... болып қалады. Бөлшектермен бiргелермен теңiздегiсi атмосфераға жыл сайын тұзда күкiрттiң эмиссиясы ... ... ... ... ... ... тi 50-200 миллион тигiзедi. Бөлшектерде өз үлкен өлшемдерi артынан тұзда атмосфералардан жылдам түсiп қалады және, сайып ... тек қана ... ... бiр ... ... бiр ... ... қабатта немесе құрлықтың үстiнде тозаңдалады. Сонымен бiрге теңiздегi тегiнiң сульфаттарынан күкiрттi қышқыл iркiстене алмағанын ескеруi ... ... олар ... ... ... ... ... маңызды мәнi болмайды. Олардың ықпалы тек қана бұлттар және тұнбалардың бiлiмiнiң ... ... ... адам ... ... ... Қосу ... саны, оның екi тотығының түрiнде негiзiнендердi тигiзедi. Көзi бұл Қосуларының арасында бiрiншi орынында ... және 70% ... ... берген электр станция өртелетiн көмiр тұрады. (бiрнеше пайыздар) күкiрт мөлшерi көмiр (қоңыр ... ... ұлы ... ... ... ... күкiрттi газға айналдырылады, күкiрттiң бiр бөлiгi қатты күйде күлде болып қалады. Сонымен бiрге тазаланбаған мұнайда күкiрт мөлшерi ұлы (0, 1-2%) ... ... ... ... Көмiрдiң жануға қарағанда едәуiр аз күкiрттi газдың мұнай өнiмдерiнiң жануында құрастырады. Күкiрттiң екi тотығының бiлiмдерi көздермен жеке ... ... ... ... ... ... қышқылдың сұрының кәсiпорын және мұнайды өңдеуге сонымен бiрге бола алады. Ең алдымен туралы күкiрттiң Қосу ластануы көлiкте азын-аулақ, анда азот ... ... ... Атмосфераға адам сайып келгенде, жыл сайын қызметтiң нәтижесiнде күкiрттiң екi ... ... ... тi 60-70 ... ... Күкiрттiң табиғи және жасанды Қосу лақтыруларын салыстыру ... бұл ненi ... адам ... газ сияқты Қосуларымен атмосфераны 3-4 есе көбiрек балшықтайтынын көрсетедi. Бұл Қосулар сонымен бiрге жасанды лақтырулар е ... ... ... асатындығынан дамыған өнеркәсiбi бар аудандардағы шоғырландырады. Еуропада негiзiнен және Солтүстік Америкада (т 30-40 миллион) адам ... ... ... ... ... Еуропаға дәл келедi. Тұнбалықтармен бiргелердi 1996 жылдағы Ресей аумақтарына нитратты азотты т ... тi және 1, 25 ... 4 ... ... түстi. Әсiресе үрейлi ахуал өлке, Норильскте Орталық және орталық-қара топырақты аудандарда, сонымен бiрге Кемерово облысында және ... орын ... ... ... ... ... көздер
Алматы қала орналастырған жердiң табиғи және климаттық ерекшелiгi, температураның қуатты ... ... ... ... қысқы мерзiм, ұзақ уақытқа әсiресе сақтайтын. Қала тынықтық, тұмандар және қоспаларды кеңiстiкте ыдырауды қиындататын жерге жақын инверсиялар жиi ... ... ... Бұл ... қазандықтардың шығулары, ЖЭО, өнеркәсiптiк объектiлер және маусымнан тәуелсiздiң қала ... үшiн ... ... тұмшалардың оқиғаларындағы байқалған тағы басқалар шығатын газдардың атмосфералық ауаның ластануының өнiмдерiнiң жерге жақын жiгiнде қорлануға алып келедi.
Соңғы жылдарда ... ... ... ... ... ... ... ластайтын заттардың шығуларын тұрақты өсу болды. Көше арналған ... ... ... ... ... ... ... жеңіл және жүк автокөлiктер, автобустарды санның өсуi, пайда болған автомобилдiк , бәрi бұл атмосфералық ауаның сапасының ең ... ... ... ... ... және оның ... ... бiрi болып табылады (Кесте 4 және Сурет 1).
Кесте 4
Алматы ... ... ... ... ... өсу динамикасы(бірлік)
Жылдар
Автокөлік саны мың бірлік
Оның ішінде:
жүк
автобустар
жеңіл
2001
1349,5
204,5
50,2
1057,8
2002
1365,1
214,2
51,4
1062,6
2003
1471,5
223,1
61,4
1148,7
2004
1532,3
224,9
62,9
1204,1
2005
1752,6
281,5
65,7
1405,3
2006
2131,9
311,8
75,0
1745,1
2007
2625,7
359,2
83,4
2183,1
2008
3080,2
414,3
89,2
2576,6
2009
3162,4
410,8
94,8
2656,8
2010
3178,
3 397,6
94
2686,7
Сурет 1. 2001-2010 жылдар аралығындығы Алматы қаласы бойынша автомобилдiк ... ... өсу ... ... ... ... ... Алматы қаласындағы автокөлік санының жыл сайын қарқынды түрде өсіп бара жатқанын байқауға болады. Республиканың 2010 автомобилдiк ... ... 397, 6 мың жүк ... есептедi автокөлiктер, 94, 0 мың автобустар, 3087, 6 мыңы машиналардың ... ... ... ... ... 71, 7 мың тiркелген мотокөлiктiк, сонымен бiрге 128, 1 мың автомобилдiк тiркелер (Сурет 1).
Кесте 5
Қатты ... ... ... (мың ... 2. ... бойынша 2004-2008 жылдар арасындағы қатты ластаушы заттардың тасталымы (мың тонна)
Алматы қаласы бойынша қатты ластаушы заттардың ең көп ... ... ... 2005 ... ... ... тұр, яғни оның мәні 4,0 мың тонна құраған болатын. Ал минимум мәні 2004 жылы 2,6 (мың ... ... ... ... тұр. Атмосфераны қатты ластайтын улы заттарға: көміртегі қосылыстары (көмір қышқыл газы, көміртегі тотығы, альдегидтер, қышқылдар), ... ... ... ... ... қышқылы), азот тотықтары (NO және N02) жатады(Сурет 2 және Кесте 5).
Кесте 6
Сұйық және газтекті ластаушы заттардың ... (мың ... 3. ... ... ... жылдар аралығындағы сұйық және газтекті ластаушы заттардың тасталымы (мың тонна)
2004-2008 жылдар аралығындағы сұйық және газтекті ластаушы заттардың ... ... ... мәні 2007 жылы 11,9 (мың ... құраса, минимум шамасы 2004 жылы 10 (мың тонна) болған(сурет 3).
Сұйық отындарды (мазут) жаққанда ... ... ... ... азот ... ... ... бітпеген отын өнімдері, ванадий қосылыстары, натрий тұздары бөлінеді. Сұйық отын көмірге қарағанда біршама таза, қалдықтар ретінде көп жерді алып жататын, жел ... ... ... таралатын күл- қоқыстар бөлмейді.
Кесте 7
Стационарлы ластаушы заттар көздерінің саны (бірлік)
Жылдар
2004
2005
2006
2007
2008
Алматы
11652
13782
14732
15485
14922
Сурет 4. Алматы ... ... ... ... ... ластаушы заттар көздерінің саны (бірлік)
Алматы қаласы бойынша 2004-2008 жылдары стационарлы ластаушы заттар көздерінің саны жыл сайын көбейіп жатқанын ... ... ... ... ... ... ... 2007 жылға сәйкес келіп тұр, яғни 15485 (бірлік) құрап ... Ал ... ... саны 2004 жылы 11652 ... ... екен. Сонымен тренд сызығына сәйкес стационарлы ластаушы заттар көздер саны жылдан жылға көбейіп ... анық ... ... ... заттарды пайдаға асыру (мың тонна)
Жылдар
2004
2005
2006
2007
2008
Алматы
4,5
7,1
9,7
11,3
16,9
Сурет 5. Алматы бойынша 2004-2008 жылдар арада ластаушы заттарды пайдаға асыру (мың тонна)
Ластаушы заттарды пайдаға ... ... ... Алматы қаласы бойынша 2004-2008 жылдар аралығындағы мәліметтерге қарай отырып максимум мәні 2008 жылға ... ... яғни 16,9 (мың ... ... 2004 жылы 4,5 (мың ... ... минимум мәнге жеткен болатын. 2004-2008 жылдар аралығында жалпы қарағанда ластаушы заттарды пайдаға асыру өсіп келеді, оны ... түзу ... ... қиын емес ... тұр ... ... ... ортаны қорғау мақсатындағы ағымдағы шығындыр (мың тг)
Жылдар
2004
2005
2006
2007
2008
Алматы
691879,1
747845,8
1090102
1663172
2004797
Сурет 6. Алматыда 2004-2008 жылдар бойы қоршаған ортаны қорғау мақсатындағы ағымдағы ... (мың ... ... Алматы қаласы бойынша қоршаған ортаны қорғау мақсатындағы ағымдағы шығындыр келесіге тең болды, яғни 2004 жылы 691879,1 (мың тг), ал ... ... ... ... жылдар бойынша 2008 жылы 2004797(мың тг) құраған болатын. Сонымен жылдан жылға берілген ... ... ... ... ... ... ... саны артуда (Сурет 6).
Алматы қаласында 2011 ... 14-15 ... ... атты ... ... ... ұйымдастырушылар ҚР Қоршаған ортаны қорғау министрлігі, Алматы қаласы әкімдігі және Корея Республикасының Қоршаған ортаны қорғау министрлігі. ... ... ... ... газбен жұмыс істеуге көшіру бойынша тәжірибе алмасу.
Оңтүстік Кореядан келген делегацияның ... ... ... ... ... жұмыс істейтін автокөлік кәсіпорындарының, газ жабдықтары өндірісі саласындағы ірі компаниялардың ... ... ... ... Алматы қаласы үшін экологиялық проблемалар, атмосфералық ауаның сапасын жақсарту мәселелері - ... ... бірі ... ... Біржарым миллиондай халқы бар алып шаһардың жыл сайын дамып келе жатқан өндірістік қуаты, инфражүйелік нысандарының қала ... ... кері ... де мол. 2010 жылы ... ... (ИЗА5) ауаның ластану индексі 11,7 көрсеткішті құрады. Бұл 2009 жылғымен салыстырғанда төменірек (12,9). 2011 ... 1 ... ... ластану индексінің көрсеткіші - 10,9 көрсетті. Бұл ... ... - ... ... ... ... ... зиянды қалдықтар шығаратын түрлі көздердің кері әсерін төмендетуге бағытталған шаралардың, оның ... ... ... ... ... іске ... нәтижесінде мүмкін болып отыр.
Алайда, бүгінде Алматы қаласында ауаға бөлінетін ... ... ... 237 мың ... ... отыр. Мұның сыртында соңғы жылдары тым көбейіп кеткен транспорттың кесірінен ауаның шектен тыс ластануы өріс алып отыр. Қазіргі күні қалада 523 ... аса ... ... ... ... яғни қалаға сырттан келіп жатқан көліктерді қосқанда, барлығы - 700 мыңдай. Осы ... ... 190 мың ... улы заттар бөлінеді екен. Бұл қала ауасына тарайтын зиянды шығарындының 80 пайызы. Атмосфералық ауаға автокөлік құралдарының тигізетін кері ... ... ... ... ... ... ... түтін мен газдың улылық нормасын бақылауды ... ... ... барысында 2010 жылдың ішінде нормадан тыс, артық зиянды қалдық шығаратын 21 мыңнан ... ... ... олардың иелеріне жалпы сомасы 64, 8 млн. теңге айыппұл салынған. Ағымдағы ... 1 ... мен 5 ... ... ... ... келмейтін 6117 көлік анықталып, көліктердің иелеріне - 18 913 061 теңге айыппұл ... ... ... ... сатылатын жанар-жағармайдың сапасына бақылау күшейтілді, электр көліктерін дамыту, жолдарды ... жол ... салу (3 ... 11 жол айрығы салнған), Шығыс айналмалы жолдың 1 кезегі пайдалануға берілді және т.б.
Қазіргі уақытта Алматы ... ... ... ... және ... компаниясымен бірлесіп әрекет ету жөніндегі үш жақты Меморандум ... ... ... ... 2010 жылы бұл жоба ... ... рет газ толтыратын станция салынды және газбен жүретін автобустар сатып алынды. Бүгінгі күні қаламызда 130 газбен жүретін автобус ... ... бұл ... ... ... ... Үстіміздегі жылы А 4 газ толтыратын станция салмақшы.
Алматы қаласы әкімдігі автокөліктерді табиғи газға көшіру және газбен жұмыс ... ... ... ... ... жөнінде ҚР Үкіметіне ұсыныс жасап отыр. Автокөліктерді табиғи газды пайдалануға көшіру жобасын іске асыру жөніндегі жұмыс тобы ... ... ... ... ... көліктердің саны 3 мың бірліктей болады) сығылған газға көшірудің іс-шаралар жоспары ... жеке ... ... және тұрғындардың жеке көлігін газды пайдалануға көшіруде экономикалық жағынан ынталандыру механизмі қарастырылуда. ... ... ... ... ... ... жұмыстар жүргізілуде, қазіргі кезде 350 таксидің 41-і сұйылтылған (пропан-бутан қоспасы) газбен жұмыс істейді. АҚ көліктерді газбен жұмыс ... үшін ... ... ... жобаны іске асырудың техникалық-экономикалық негіздемесін әзірлесе, өңірлің даму әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы>> АҚ көліктерді табиғи газды пайдалануға көшіруді ... ... ... ... ... ... газ ... станциялар жүйесін кеңейту және т.б. мәселелер шешілуде.
Халықаралық тәжірибемен алмасуды көздейтін форум өткізу осы бағыттағы жобаны іске асырудағы мәселелерді шешуде және ... ... ... ... ... қаладағы қағамдық көлікпен тасымалдаушылар, үкіметтік емес ұйымдар ... және осы ... ... ... ... да ... қатысты.
Қалдықтардың классификациясы. Қатты, сұйық, газ тәрізді химиялық қалдық, нефте-химиялық, тау - кен өндіру, металургиялық өндірістің ... ... ... ... қалдықтардың физико-химиялық сипаттамалары. Ауыл шаруашылығна маңызды бағалы компоненттерді өнеркәсіп қалдықтарынан және жартылай өнімнен алу арқылы қалдықсыз ... ... ... ... ... ... және ... энергиялық қалдықтардың физико-химиялық негізі. Көміртекті қалдықта, ТЭЦ күлі, мұнай өңдеу, тасымалдау және өңдеу. ... ... ... ... фосфор өндірісі, метал карбидтері, құрылыс заттары мен матриалдарының шихта компоненттеріне қосымша материал ретінде ... ... және ... ... ... ... құру.
Жартылай өнім, металлургиялық шлак және тау - кен ... ... ... ... Қазіргі заманғы кешенді, қалдықсыз өңдеу әдістері. Металлургиялық қалдықтарды цемент, термоизоляциялық ... ... ... ... шикізат құрамдасы негізінде пайдалану. Металургиялық қалдаықтар мен жартылай өнімдерді қолдану барысында шихтадан бағалы компоненттерді ... ... ... минералды ресурстарын кешенді пайдаланудың мәселесі. Шикізатты кешенді пайдалануды бағалау. Қалдықтарды пайдалану туралы қысқаша ... ... ... ... және оған талаптар. Химиялық өнеркәсіптердің шикізат базасы. Минералды шикізаттарды кешенді пайдалану. отын ... ... Отын ... ... мен ... ... пайдаланудың негізгі бағыттары.
Күкірт қышқылы өндірісі үшін шикізат, өндіріс схемасы. Екіншілей шикізаттың түзілу сатысы және оны кешенді өңдеу әдісі.
Фосфор ... ... ... ... ... ... қышқылы) өндірісі үшін шикізат, өндіріс схемасы. Екіншілей шикізаттың ... ... және оны ... өңдеу әдісі.
Каустикалық сода өндірісі үшін шикізат және материалдар, өндіріс схемасы. Екіншілей шикізаттың түзілу сатысы және оны кешенді өңдеу әдістері. ... сода ... үшін ... ... ... мен материалдар. Екіншілей шикізаттың түзілу сатысы және оны кешенді өңдеу әдістері.
Минералды ... ... үшін ... ... ... мен ... Екіншілей шикізаттың түзілу сатысы және оны кешенді өңдеу әдістері (жай суперфосфат, қос суперфосфат, фосфорит ұны, ... ... және ... Қар ... ... ... экологиялық индикатор ретінде
4.1 Қар жамылғысының құрамындағы катиондар мен аниондар ... ... ... 2002-2010жылдар аралығындағы қар жамылғысының құрамында кездесетін химиялық элементтер, оның ішінде катиондар мен аниондар, иондар саны және pH ... ... ... ... 10
Алматы қаласындағы 2002-2010 жылдар аралығындағы қар жамылғысының құрамынғы химиялық элементтер концентрациясы
Жылдар
Концентрация, мг/литр
Иондар суммасы
рН
SO4
NO3
NH4
Cl
HCO3
Mg
Na
Ca
K
2002-2003
3,13
1,01
0,00
0,98
2,32
0,64
0,17
1,84
0,37
10,46
5,96
2003-2004
3,49
1,01
0,37
1,81
2,01
0,74
0,58
1,23
0,83
12,07
5,79
2004-2005
2,84
1,51
0,35
2,07
3,54
0,27
1,01
2,06
0,98
14,68
5,61
2005-2006
5,38
3,39
0,87
4,61
21,41
2,96
1,76
4,62
4,32
49,32
5,91
2006-2007
4,83
0,19
0,78
2,15
37,94
4,58
1,28
6,94
1,67
60,38
6,17
2007-2008
1,05
1,38
0,21
0,27
5,98
0,76
0,84
1,07
0,01
11,58
5,96
2008-2009
3,98
0,89
0,54
1,42
5,61
0,89
0,66
1,39
0,24
15,63
5,57
2009-2010
2,82
0,19
0,21
5,97
6,34
0,15
3,18
2,98
0,69
22,53
6,01
Осыған сәйкес гистаграммалар тұрғызылды. Кристалдардың дербес бөлігі ... ... ... ... кейде газ түрінде ұшырасатын он (катион) немесе теріс (анион) зарядталған атом. Иондар - атомдар немесе химиялық байланысқан атомдар тобы ... ... ... ... ... қосып алғанда пайда болатын электрлік зарядталған бөлшектер болып табылады және SO4, NO3, Cl, HCO3 аниондары бойынша гистаграмма ... 7. ... ... ... ... ... ... аниондар концентрациясы (мг/литр)
Көріп отырғанымыздай 2002-2010 жылдар аралығындағы мәліметтер бойынша аниондардың орташа концентрациялары жалпы қарағанда алғашында өсіп, содан кейін ... Бұл ... HCO3 ... ... ... ... ... келеді, оның мәні 37,94 мг/литр құраған. Ал минимумы 2,01 мг/литр, ол ... ... ... ... мәндегі жылға дейін HCO3 элементтің өсуі, ал кейін оның бірте ... ... ... ... қышқылы атмосферада органикалық заттардың қышқылдануы кезінде түзіледі. Ауаға олар ... ... ... және өнеркәсіп орындары тасталымдары нәтижесінде түседі.
Көмір қышқылы өте әлсіз. Ерітінді де ол Н+ және НСО3- ... ... ... ... тұздардың екі қатарын түзеді - орта және ... орта ... ... деп аталады, қышқыл тұздар гидрокарбонаттар деп аталады.
Келесі элемент Cl бойынша қарағанда, оның өсіп, төмендеп, қайтадан өсіп жатуын көре ... Оның ... ... жылдары, яғни 2009-2010 жылдары, 5,97 мг/литр дейін жеткен, ал минимум болған мәні 2007-2008 жылдары 0,27 мг/литр құрады. Хлор иондары ... тұз ... ... ... органикалық бояғыштарды, гидролизді спиртті, хлорлы әкті, соданы шығаратын химиялық өнеркәсіптерден түседі. Атмосферада хлор молекуласы қоспасы мен тұз ... ... да ... ... ... - азоттың маңызды қосындыларының бірі. Тасталымның негізгі көздері ... ... ... азот ... ... ... ... жібек, целлулоид өндіретін өнеркәісптер табылады. Азотты қышқыл тұздары нитраттар деп аталады. NO3 ... ... ... жылдар аралығына сәйкес келеді және оның мәні 3,39 ... ... ... ... ал ... ... қарай азайып 2009-2010 жылдарды алатын болсақ, оның мәні 0,19 мг/литрге дейін төмендегенін байқаймыз.
Соңғы қарастыратын анион болып SO4 ... Оның ... ... ... ... да 2005-2006 сәйкес келеді, мәні 5,38 мг/литрге көтерілген. Ал минимум мәні 2007-2008 жыдар аралығында 1,05 мг/литр құраған болатын. ... ... ... ... ... ауаға түтінмен бірге күкіртті және көмірқышқыл газын тастайтын өнеркәсіптер; химиялық заводтар, автотранспорт және т.б. ... ... ... ... ... кезде және де мұнайдың жануы кезінде бөлінеді (Сурет 7).
Сурет 8. Алматы қаласы бойынша 2002-2010 жылдар ... ... ... (мг/литр)
Сулы ерітіндіде негіздік реакциясы бар аммиак қышқыл жаңбырдың түзілуінде маңызды роль ойнайды. Атмосфералық аммиактың ... көзі ... ... табылады. Топырақтағы органикалық заттар нақты бактериялар әсерінен ... осы ... ... ... ... ... табылады.
Аммиактың маңызды көздері өндіріс және жерге жасанды тыңайтқыштарды, үй жануарларының қиын себу болуы мүмкін. Аммиактың сумен әрекеттесуі тек ... ... ғана ... ... ... жекелеген аммоний ионын да түзеді. Катиондарға жататын NH4 концентрациясының максимум мәні 2005-2006 жылдарға шақ келеді және мәні 0,87 мг/литр, ал ... ... ... ... 0,00 ... ...
Mg ... максимумы 2006-2007жылдар аралығында 4,58 мг/литрға дейін көтеріліп, ... ... ... яғни ... жалдарда 0,15 мг/литр болып азайған. Магний табиғатта кеңінен тараған. Ауаға магний негізінен химиялық желдену процесстері және доломит, мергель және т.б. ... еруі ... ... ... ... ... ... термикалық әдіспен кейбір металлдарды алады, әсіресе титан. Магнийді кеңінен органикалық синтез өнеркәсібінде ... ... ... ... ... ... ... дайындағанда қолданады.
Суреттерде натрий (Na) негізгі катионының жылдар бойы өзгеруі көрсетілген. Натрийдың табиғи суларға түсуінің негізгі көздері болып ... ... мен ... өзіндік еритін хлорлы, күкіртті қышқылды, көмірқышқылды тұздары табылады. Натрийді кеңінен қолданатын аудандар - ... ... ... ... ... ... және т.б. Na ... 3,18 мг/литр соңғы жылдарға сәйкес келіп тұр, ал минимумы 0,17 мг/литр бастапқы жылдары, яғни 2002-2003 аралығына.
Келесі катионымыз Ca ... ... ... ... ... ... тұр, оның мәні ... дейін өскен болатын. Ал ең төменгі мәні алынған жылдар бойынша 1,07 мг/литр 2007-2008жылдар аралығына тән. ... ... ең көп ... ... қатарына жатады. Ауаға кальцийдің түсуінің негізгі көздері болып әктас, доломит, гипстерді, құрамында кальцийі бар силикаттарды және басқа да тұнбалы және ... ... ... ... ... ... Ол ... пен бордың қалдықтары түрінде, кальций карбонатының табиғи ... ... ... ... ... ... де ... береді. Ол кейбір металлдардың, мысалы уран, хром, цезийдің қосындыларын қалпына келтіруде, болат және басқа металлдардан оттегі, күкіртті кетіру ... ... ... ... ... сору үшін ... ... және физикалық құрамы бойынша калий натрийға ұқсас, бірақ белсенділігі ... ... ... ... көп болғанымен, мәдени өсімдіктермен оның орын ауыстырулары да көп. Әсіресе, көп калийді лен, конопля, темекі алып кетеді. Негізінен ... көп ... ... кетіп қалады. Катиондардың соңғы қарастыратын элементі K, оның максимумы 2005-2006 жылдар аралығында 4,32 ... ... ал ... ... ... 0,01 мг/литрге дейін төмендегені тіркелген (Сурет 8).
Төменде осы катиондар мен аниондардың ... ... ... Ең көп ... ... 2006-2007жылдар аралығына сәйкес келіп тұрғанын көре аламыз. Оның концентрациясы 60,38 мг/литр құраған ... Ал ... ... аралығында иондардың жалпы мөлшерінің алынған жылдар арасындағы ең аз коцентрациясы 10,46 мг/литр болған (Сурет 9).
Сурет 9. ... ... ... ... ... ... иондардың жалпы концентрациясы
4.2 Қар жамылғысының құрамындағы микроэлементтер ... ... ... атап ... ... ... Pb, Cu, As, Cd ... де шоғырланып құрамына енеді. Олардың концентрацияларының мәндері 2004-2010 жылдар аралығында алынды (Кесте 11).
Кесте 11
Алматы бойынша 2004-2010 жылдар аралығында қар ... ... ... ... ... ... заттардың тобын сипаттайтын ауыр металлдар термині соңғы жылдары кеңінен таралып ... ... ... ауыр металлдар тобына жататын элементтер саны үлкен шектерде ауытқиды. Ауыр металлдар (қорғасын, ... мыс, ... ... таралғандар және токсинді ластаушы заттар қатарына жатады. Олар әр түрлі өнеркәсіп орындарында кеңінен қолданылады, сондықтан тазалау іс-шараларына қарамастан ... ... ... ауыр металлдардың қосындылары жоғары болады.
Қорғасын металлургия, металл ... ... ... химиясы және автотранспорт өндірістері тасталымдарында болады.
Қорғасын техникада кеңінен қолданылады. Оның көп саны кабель қабықшасын және ... ... ... жұмсалады. Күкірт қышқылы заводтарында қорғасыннан аппаратуралардың негізгі бөліктерін жасайды.
Pb ... ... ... ... ... ... максимум мәнге жеткенін айқын көруге болады, яғни ол 12,6 ... ... ... Ал ең ... мәні ... ... сәйкес келеді (Сурет 9).
Сурет 9. Алматы қаласы бойынша 2004-2010 жылдары аралығындағы Pb микроэлементінің концентрациясы (мкг/л)
Мыс химиялық белсенді элемент болып ... ... олар ... ... ... және бос түрінде де кездесе береді.
Мыс ауаға металлургиялық өнеркәсіп тасталымдары арқылы түседі. Ауыр заттардың тасталымдарында ол ... ... ... мыс ... ... ... ... мәләіметтер бойынша мыс концентрациясының көп мәні 2005-2006 жылдар аралығына сәйкес келіп тұр 46,9 мкг/л, ал минимум болған жылдар ... ... ... табылады және оның мәні 1,91 мкг/л (Сурет 10).
Сурет 10. Алматы қаласы бойынша 2004-2010 жылдары аралығындағы Cu ... ... ... ... ... (мышьякты колчедан, реальгар, курипигмент) аудандары минералды көздерінен, полиметаллды, ... ... ... ... қышқылдану зоналарынан түседі. Мышьяктың кейбір мөлшері топырақтан, ... және ... ... ... ... ... ... суларда мышьяк қосындылары еріген және жеңіл түрде болады, олардың арасындағы қатынас судың химиялық құрамы мен рН ... ... ... ... ... үш және бес валентті формада кездеседі, ең алдымен аниондар түрінде кездеседі.
Көріп отырғанымыздай 2004-2010 ... ... ... As ең көп ... ... ... ... келеді, ал аз мөлшері оның алдында 2008-2009 жылдары байқалған болатын(Сурет 11).
Сурет 11. Алматы қаласы бойынша ... ... ... As ... ... ... ... өнеркәсіптері, хими ялық өнеркәсіптер қатары (күкірт қышқылын өндіру), қорғасын-цинкты заводтар және т.б. ... ... Cd ... ... ... аударсақ, жылдар аралығында бір-біріне ұқсас қатты айырмашылығы білінбейтінін байқауға болады. Сонымен ең көп болған концентрация мөлшері 2004-2005 жылдары оның мәні 0,3 ... ... Ал ... ... ... ... ... (Сурет 12).
Сурет 12. Алматы қаласы бойынша 2004-2010 жылдары аралығындағы Cd микроэлементінің концентрациясы (мкг/л)
4.3 pH көрсеткішінің жүрісі
Су ерітіндісінің қышқылдылығы оның ... Н+ ... оң ... болуымен анықталады және C(H+) (моль/л или г/л) ерітіндісі бір литр осы иондардың концентрациясымен сипатталады. Су ерітіндісінің сілтілілігі ОН - ... ... ... ... және C(ОН) ... ... сипатталады.
Тәжірибеде ерітіндінің қышқылдық (немесе сілтілік) дәрежесі рН ... ... ... Ол ... иондардың молярлы концентрацияларының теріс ондық логарифмі болып табылады:
рН = - lgC(H+), ... аз ... ... ... жер ... қышқылдығы ауадағы екі оттекті көміртектің болуымен анықталады. Сондықтан рН мөлшері 5,5 жақын және тең салмақты деп саналады.
рН деңгейіне ... ... ... ... ... ... ... pH-4.
2) Аз қышқылды pH-4,5-5.
3) Бейтарап pH-5,6-5,8.
4) Аз сілтілі pH ... ... ... үшін әр ... pH - ... қолданылады. Ортаның сипатын анықтаудың қарапайым әдісі болып химиялық заттардың индикаторларын қолдану табылады. Олардың ... pH ... ... ... Көп ... ... - фенолфталеин, метилоранж, лакмус, сонымен қатар қызыл орамжапырақ пен қара қарақаттан табиғи бояғыштар ... ... ... ... келесі көрсеткіштер алынды(Кесте 12)
Кесте 12
Алматы қаласы бойынша 2002-2010 жылдар аралығындағы pH жалпы мөлшері
Жыл-дар
2002-2003
2003-2004
2004-2005
2005-2006
2006-2007
2007-2008
2008-2009
2009-2010
pH
5,96
5,79
5,61
5,91
6,17
5,96
5,57
6,01
Сурет 13. Алматы қаласы бойынша 2002-2010 жылдар ... pH ... ... келтірілген график бойынша 2006-2007 жылдары pH мәні 6,17ге дейін көтерілген болатын, осыған орай қышқылдық орта аз сілтілі болғанын көреміз. Ал ... ... мәні ... жылдарға сәйкес келеді - 5,57, бұл қышқылдық ортаның бейтараптығын көрсетіп тұр. Негізінен тренд сызығы бойынша pH-тың ... ... ... өсіп келе ... ... ... ... 13).
4.4 Атмосфера ластану индексінің өзгеру ерекшелігі
Алматыда атмосфераның ластану индексінің деңгейі төмендеді, деп хабарлайды Алматы әкімдігінің баспасөз қызметі.
РМК-сінің ... ... ... 2012 жылы ... ... ... 8,7 бірлікті құрады, ал 2011 жылы ол 10,4 ... ... ... Алматы ауасының ластану идексінің деңгейі 1,7 сатыға төмендеді>>, - делінген дүйсенбі күні таратылған ақпаратта.
Баспасөз хабарламасына сәйкес, ... ... ... ... асырудың арқасында төмендеп отыр. Қала кәсіпорындарын, жеке секторды газдандыру, ... ... ... ... отындарының сапасын жақсарту арқылы игі нәтижеге қол жетуде. , - делінген ақпаратта.Баспасөз қызметінің атап ... ... ... деңгейі атмосфераның астануының кешенді индексінің көрсеткішіне қарап бағаланады, ол қауіптілік класын ... ... ... ... ... ең көп мөлшері бар бес зат бойынша (күкірт диоксиді, көмірсутек оксиді, азот ... ... ... ... - ... ... хабарламасында. Алматы қаласы бойынша атмосфера ластану индексі алынды (Кесте 13).
Кесте 13
2003-2012 жылдар аралығындағы атмосфера ластану индексінің мөлшері
Жылдар
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
Алматы
12,2
15,03
11,3
12,1
12,6
13,3
15,8
11,7
9,2
8,7
Сурет 14. Алматы бойынша ... ... ... ... ... индексінің мөлшері
Алматы өкiметiнiң Иза5i төмендетулер үшiн бiраз шараларды қолданады. 2011 жылда ... ... ... ... ... Удп жыл ар ... қыдырып келетiн улағыштықтың нормаларының асып кетуiмен 18117 автокөлiктерi айқындалған, 57 979 538 теңге сомаға айыппұл ... 40 607 770 ... ... алған. Сонымен бiрге автокөлiктердi техникалық тексерудi өтудi бақылау, 2011 жылының 11 айларына күшейткен 272 311 орын ... ... ... ... ... 5 680 ... ... пайдалануына мүмкiн демеген.
Бұдан басқа, жүзеге асырылатын автомотор отынының сапасының ... ... ... ... - ... 178 ЖҚБ, 41 ... тексерiлген сапасыз отынның iске асыруының айғақтары айқындалған. ... ... - ... ... ... комитеттiң департаментiмен және ҚРдың Минты метрологиялар айыппұлдардың теңгесi 1, 7 миллионнан артық көтерiп шығарылған, теңге 81, 3 миллион сомаға мұнай ... 20 ... iске ... ... ... ... ... бөлiндiсiнiң газификациясы созылады. 2011 жылда газ құбырының желiлерi 83 ... ... ... ... аудармасы бойынша бағдарламаны жүзеге асырылады. Қала бойынша 9 маршруттарда табиғи газ жұмыс iстейтiн муниципалдық ... 200 ... ... ... Шеңберiнде көлiк стратегия Алматы метрополитенiнiң 1-шi кезегi пайдалануға енгiзiлген, Шығыс айналма жолының 1 және 2 ... ... ... ... ... 210 кмi, ... жөндеу орташа жөндеу өткiзiлген - 6, 86 км, 16 жер бетi жаяу ... ... ... ... ... сауығу мақсаттарындағы қаланың жасыл қорының жаңартуы бойынша масштаб ... ... ... 36 ... ... ... артық 2011 жылдар бойы жасалған, олардың iшiнен 27, 5 мың қандыағаштардан артық және жергiлiктi бюджет бұталарды ... ... ... мың - ... отырғызулары, бас құда 4 900 қандыағаштардың олардың iшiнен Грпп Медеудiң аумағында. Магистралдiқ Алматы көшелерiне ... ... ... ... ... асырылады - Фурманово, Достық, Сейфуллино, Саина тағы басқалар.
Қорытынды
Әуе ортасының ... ... ... ... ... ... және ... денсаулығына ықпал етедi. Қар Жамылғысы атмосфераға және түсетiн түгелдей дерлiк заттар өз ... ... ... ол ... ... ... ... сияқты қарауға болады.
Әуе ортасының сапаны жақсартулары үшiн елдi ... ... ... бақтар, палисадниктер ойрандасын, айнала тұрғын үй және мекемелердiң аймағын әсемдесiн, орман парктерiндегi ластануды деңгейі әлдеқайда аз аумақтарында жасыл отырғызулар жоқ ... ... ... ... ... ... ... аралығындағы мәліметтер бойынша аниондардың орташа концентрациялары жалпы қарағанда алғашында өсіп, содан кейін азаюда. Бұл жердегі HCO3 көрсеткіштерінің максимумы 2006-2007 ... ... ... оның мәні 37,94 ... ... Ал ... 2,01 мг/литр, ол 2003-2004 жылдары. Негізінен максимум мәндегі жылға дейін HCO3 элементтің өсуі, ал кейін оның бірте бірте төмендеуі ...
2) ... ... Cl ... ... оның өсіп, төмендеп, қайтадан өсіп жатуын көре аламыз. Оның максимумы соңғы жылдары, яғни 2009-2010 жылдары, 5,97 мг/литр дейін жеткен, ал ... ... мәні ... ... 0,27 мг/литр құрады. ШМК=300 мг/м3 тең, яғни аспаған ... NO3 ... ... ... ... ... ... келеді және оның мәні 3,39 мг/литр дейін жеткен болатын, ал соңғы жалдарға қарай азайып 2009-2010 жылдарды алатын ... оның мәні 0,19 ... ... ... байқаймыз.ШМК=5,0 мг/м3 тең, бұл метал да ШМК мәнінен аспаған болатын.
4) Соңғы қарастыратын анион ... SO4 ... Оның ... жеткен жылдар аралығы да 2005-2006 сәйкес келеді, мәні 5,38 мг/литрге көтерілген. Ал минимум мәні ... ... ... 1,05 ... ... болатын. Сульфаттың ШМК=500 мг/м3 тең, яғни аспады.
5). Катиондарға ... NH4 ... ... мәні ... ... шақ келеді және мәні 0,87 мг/литр, ал минимумы 2002-2003 жылдар аралығында 0,00 ... ... ... ... бұл ... асып тұрғанын байқаймыз.
6) Mg элементінің максимумы 2006-2007жылдар аралығында 4,58 ... ... ... ... ... ... яғни 2009-2010 жалдарда 0,15 мг/литр болып азайған. ШМК=50 мг/м[3].
7) Na максимумы 3,18 мг/литр соңғы жылдарға сәйкес келіп тұр, ал ... 0,17 ... ... ... яғни ... ... ... мг/м[3] .
8) Келесі катионымыз Ca максимумы 2006-2007жылдар аралығында болғаны айқын көрініп тұр, оның мәні ... ... ... ... Ал ең ... мәні алынған жылдар бойынша 1,0715 мг/литр 2007-2008жылдар аралығына тән. ШМК=200 мг/м[3].
9) Катиондардың соңғы қарастыратын элементі K, оның ... ... ... ... 4,32 ... болған, ал минимумы 2007-2008 жылдары 0,01 мг/литрге дейін төмендегені тіркелген. ШМК=300 мг/м[3] .
Жалпы негізінен ... мен ... өз ШМК ... аспады. Ал микроэлементтерге келетін болсақ:
1) Pb микроэлементінің максимум концентрациясы 2004-2005 жылдар аралығында максимум мәнге жеткенін айқын көруге ... яғни ол 12,6 ... ... ... Ал ең төменгі мәні 2009-2010 жылдарға сәйкес келеді. ШМК=0,03 мг/м[3]. Бұл ... асып ... ... яғни бұл элемент қауіпті болып тұр.
2) Берілген ... ... мыс ... көп мәні ... ... ... ... келіп тұр 46,9 мкг/л, ал минимум болған жылдар соңғы 2009-2010 болып табылады және оның мәні 1,91 ... ... ... асып тұрғаны көрінеді.
3) As ең көп концентрациясы ... ... ... келеді 1,95 мкг/л, ал аз мөлшері оның алдында 2007-2008 жылдары ... ... 0,0 ... ... ... Бұл элемент те өз шегінен асқан болатын.
4) Сонымен Cd ең көп ... ... ... ... ... оның мәні 0,3 ... ... Ал соңғы жылдарға қарай концентрация азайған. ШМК=0,001 мг/м[3], яғни асып тұрды.
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... О.А. ... гидрохимии.- Л.: Гидрометеоиздат,1970.- 442 с.
2 Алекин О.А. Химический анализ вод суши.-Л.: ... ... ... ... ... ... для ... Под ред. Цыганкова В.Д. - М.: Химия, 1992г.
4 Э.Ю. Безуглая. Мониторинг состояния и загрязнения атмосферы в городах - Л.: ... ... ... ... ... Неорганические соединения элементов I-IV группы. Под ред. Филова В.А. Л.: Химия, 1989г.
6 Методические указания по ... ... ... ... - Л.: Ртп., ГГО, ... ... на организацию человека опасных и вредных экологических факторов. Том 1. - Л.: Гидрометеоиздат, 1999г.
8 Иванов А.В., Велик В.П., ... Н.А. О ... ... ... ... на юге Бурятии // Снежный покров и ... ... ... Прибайкалья. Чита: Забайк. филиал геогр. о-ва СССР. - 1973. - С. 115-122. 9 ... Ю.А., ... И.М., ... А.Я. - Л.: ... 1989. - 240 ... ... Н.А. Человек и биосфера.- М.: Знание, 1996.- 256 с.
11 Балацкий О.Ф., Мельник Л.Г., Яковлев А.Ф. Экономика и качество окружающей ... ... Л.: ... 1984.- 198 ... Грушко Я.М. Вредные органические соединения в промышленных выбросах в атмосферу - Л.: Гидрометеоиздат, 1991. - 286 ... ... П.И., ... А.А., ... В.Н. ... воздействие на географическую оболочку. - С.: ... ... 1994.- 352 ... ... Н.Л. Общая химия. - Л.: Химия, 1987. - 718 с.
15 Юнге Х.Е. Химический состав и радиоактивность атмосферы.-М.: Мир, 1965.- 252 ... ... В.М., ... О.П., ... Е.С. ... ... ... осадков на ЕТС. - Л.: Гидрометеоиздат, 1964. - 209 ... ... Т.Г. К ... об ... ... ... // ... ГГО,1962.- Вып.134.- С.26-30.
18 Жаворонкина Т.К. О химическом составе атмосферных осадков // ... и ... - 1958.- №9.- ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 56 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Cпектрдің жақын ИҚ аймағындағы сатурынның бұлытты жамылғысының сенімді спектрлік бақылау мәлметтерін алу38 бет
Азияның өсімдік жамылғысына сипаттама19 бет
Жер ресурстары мен топырақ жамылғысы8 бет
Терінің жүн жамылғысына сипаттама дерма құрлысы6 бет
Топырақ жамылғысының физикалық қасиетін трансекта бойынша зерттеу22 бет
Топырақ және топырақ жамылғысы21 бет
Қазақстан өсімдік жамылғысының картасын құрастыру15 бет
Қазақстанның топырақ жамылғысы8 бет
Өскемен қаласы топырақ жамылғысының экологиялық жағдайы.50 бет
"Өскемен қаласының атмосфералық ауасы және агроценоздарының ластануын бағалау"32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь