«қазақтың спорт комметаторлары»

Бүгінгі таңда ақыл-оймен, қос аяқтың шеберлігін талап ететін футбол ойыны десе ішкен асын жерге қоймайтын еркек кіндіктілер ілуде біреу. Оларға керегі жасыл алаңдағы командалардың шебер де, көрікті ойынынан бөлек, сол ойынның тұздығын келтіріп, оны одан сайын жандандырып, бойына қан таратып отыратын комментаторлар тілінің көркемдігі.
Осы күндері өздеріңізге мәлім еліміздің 5 арнасы атап айтсам: «Қазақстан», «Хабар», «7 арна», «КТК» және «Ел арна» футбол сүйер қауымның көңілін қалдырып жүрген жоқ. «Ел арна» және «Қазақстан» өзіміздің ішкі біріншіліктен репортаж таратса, «7 арна» мен «КТК» қазіргі таңда ең мықты біріншіліктер болып саналатын Испания мен Англия клубтарының ойындарын әр апта сайын үзбей көрермендер назарына паш етуде. Олары үшін алғыс айтпасақ, қарғыс айтпаймыз.Дегенмен, сол ойындағы тағы бір маңызды бөлшек, көрермендер үшін жасыл алаңдағы қос командадан кем түспейтін фактор бар ,ол алаңда жүрмесе де 23 ойыншының рөлін атқаратын , алғашқылары аяқпен ойнаса, бұл экран алдында ұлтарақтай тілімен ойнайтын комментаторлар. Әрбірден соң ойынның қызықты өту-өтпеуі соған байланысты. Егер, микрафон алдындағы ойыншының ойы мен тілі, алаңдағылардың бірі құсап жарақат алған болса, немесе дұрыс жаттықпаған жағдайда оның да өз алаңында еркін көсілуі екі талай. Жаттығусыз комментатор жүргізген ойын, тұздығы келіпенген тамақ, немесе тұзы дұрыс сіңбеген сүр ет тәрізді болары бесенеден белгілі.
1. Тұрсын Қ, Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. Алматы. Білім; 2003. – 380 бет.
2. Справочник журналиста Казахстана. Алматы. Санат. 2002.- стр. 208.
3. Цвик В.Л. Журналист с микрофоном. Москва. 1987.-стр. 595.
4. Ворошилов В.В. Журналистка. Санкт-Петербург. 2000.- стр. 121.
5. Әбдіжәділқызы Ж. Тікелей эфир табиғаты. Алматы. Қазақ университеті 2003.- 59 бет.
6. Мұқатай Ж. Қазақ телережиссурасы қай деңгейде? // Қазақ әдебиеті. 2004. 27 тамыз. 3 бет.
7. Омашев Н. Журналистиканың жаңа стилі //Ақиқат. №9. 1997. 85-88 бет.
8. Тұрсын Қ. Сөз сиқыры. Алматы: Қазақ университеті, 1998. 112 бет.
9. Ықсан А. Қазақ теледидарының үні неге құмығыңқы? //Қазақ әдебиеті. 2001. 24 тамыз. 4 бет.
10. Боқаш Ғ. «Теледидар тілі оңай шағылатын жаңғақ емес. //Ана тілі. 2004. 16 сәуір. 2 бет.
11. Ворошилов В.В. Журналистика. Санкт-Петербург. 2000. стр.121.
12. Уәли Б. Дода халыққа бет алды. http: www. 31.kz. сайты. 2006. 3 наурыз.
13. Құрманбай Ш. Қап сүйреген қазақ ток-шоудың тапқырлығы ма?.. //Айқын. 2006. 16 ақпан.
14. Қосбармақов Б. Танымалдық. http: www. 31.kz. сайты. 2006. 1 наурыз.
15. Бораш Қ. БАҚ халыққа жақ болуы тиіс. //Егемен Қазақстан. 2005. 30 мамыр. 1 бет.
16.Сағымбеков Р. Алматыдан сөйлеп тұрмыз.- Алматы: Қазақстан, 1979.47бет.
17. Барманқұлов М. Телевидение: Деньги или власть? – Алматы. Санат 1997. стр.268.
18. Хамазин К. 28-маусым – Қазақстан журналистер күні! Қазақ университеті. Маусым. Шілде, 1999.
19. Негимов С. Шешендік өнер. – Алматы: Ана тілі, 1977. 221 бет.
20. Зарва М.З. Слово в эфире. – Москва: Исскуство, 1971. стр.127.
21. Жолдыбай К. Ізденіс әркімнің өзінен басталады. //Егемен Қазақстан, 2002. 5 сәуір.
22. Броватая Л. Психологический фактор в работе ведущих прямого эфира. //Хабаршы. Журналистика сериясы. №5. Алматы, 1999. стр.
23. Тұрсын Қ. Көгілдір экран құпиясы. Алматы. Қазақ университеті, 1998. 265 бет.
24. Тұрсын Қ. Телевизиядағы кері байланыс процесі. Алматы. Қазақ университеті, 2003. 132 бет.
25. Шеннон К. Работы по теоррии информации и кибернетики. Москва. 1963. стр.5.
26. Масғұтов С. Көгілдір экран - өмір айнасы. Алматы. 1975. 37 бет.
27. Егоров В. Телевидение и зритель. Москва. МГУ, 1977, стр. 69.
28. Сәрсенов Қ. Тележурналистка терең тамырлы өнер. //Егемен Қазақстан 2004. 28 желтоқсан.
29.Олжабай Л. Қазақ телевизиясының қара шаңырағы .//Егемен Қазақстан 2003. 8 наурыз.
30. Әшімбаев с. Парасатқа құштарлық. Алматы: Қазақ университеті. 1985. 38-44 бет.
31. Бетпе-бет. Хабар агенттігінің интернеттегі сайты: www.khabar.kz
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті
Баспасөз және электронды Бақ кафедрасы
Журналистика факультеті
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы:
Орындаған: Шөкенов Д., 103-топ
Тексерген: Әбдіжәділқызы Ж.
Алматы, 2012 ... ... ... қос ... ... ... ... футбол ойыны десе ішкен асын жерге қоймайтын еркек кіндіктілер ілуде біреу. Оларға керегі жасыл алаңдағы командалардың ... де, ... ... бөлек, сол ойынның тұздығын келтіріп, оны одан сайын жандандырып, бойына қан таратып отыратын комментаторлар тілінің көркемдігі.
Осы күндері өздеріңізге мәлім еліміздің 5 ... атап ... , , , және ... ... ... ... ... жүрген жоқ. және өзіміздің ішкі біріншіліктен репортаж таратса, мен қазіргі таңда ең мықты ... ... ... ... мен ... ... ойындарын әр апта сайын үзбей көрермендер назарына паш етуде. Олары үшін алғыс айтпасақ, қарғыс айтпаймыз.Дегенмен, сол ойындағы тағы бір ... ... ... үшін ... ... қос ... кем ... фактор бар ,ол алаңда жүрмесе де 23 ойыншының рөлін атқаратын , алғашқылары аяқпен ойнаса, бұл ... ... ... ... ... комментаторлар. Әрбірден соң ойынның қызықты өту-өтпеуі соған байланысты. Егер, микрафон алдындағы ойыншының ойы мен ... ... бірі ... ... ... ... немесе дұрыс жаттықпаған жағдайда оның да өз алаңында еркін көсілуі екі талай. Жаттығусыз комментатор жүргізген ойын, тұздығы келіпенген тамақ, немесе тұзы ... ... сүр ет ... ... ... белгілі.
Өкінішке орай біздің бүгінгі жоғарда айтып кеткен екі мысалымның бірі: не ойынға салғырт ... деп, өз ... ... экран алдына жаттығусыз шығады. Не артық қыламын деп, тыртық қылып жаттығу үстінде сіңірлерін созып алған ойыншы құсап, тілдерін тістеп алады ... ... ... ... ... ... ойын барысында отарына ілесе алмаған ақсақ, көтерем қойлардай іс атқарып ... ... ... ... ойын ... тұста кім қай қалада туды, ол бұрын қай клубта ойнады, сабақты қалай оқыды ... ... ... ... ... ... құрамдағы ойларды ортаға салып отырады. Сөйтіп жанып келе жатқан шабуылдың көркін одан сайын ... ... ... қалың ұйқының құшағында жатқан адамның үстінен тастай суық суды құйып оятқандай әсер ... ... ... тіл ... ... баптап атшаптырымдай-ақ жердің аумағында ала допты қуалаған ойыншылардың әрбір аяқ алысын ... ... ... ... асты ... ... мен суреттеулерге толы тіркестер айтса қандай тамаша, бұндай жағдайда ел ... ең ... екі ... ... ... да, бас ... ақтық сында жанкешті әрекеттерге тлы ойын көрсетіп жатқандай әсер аларың сөзсіз. Әттең, ... ... ... ... ... көңіл толтырарлықтай емесі жанға батады.
Бұл сөзіммен барлығына бірдей ... ... ... ... ... Есей ... ... кемеліне толған, тіл тұлпарлары әбден бапаталған ағаларымыз жоқ емес, бар. Бірақ жаңағы шашқан топырағымның көпшілігіне тиіп ... ... ... ... ел ағаларымен болған болып өткен сұхбаттарға көз жүгіртіп өтсек: - : ... ... оның ... ... комментаторлыққа 33 жыл ғұмырын арнаған Рабат Жәнібеков ағамыз жақында өзінің 67 ... ... атап ... ... ... ... ... сұхбат ұйымдастыруды жөн көргенбіз. Сөйтсек, Рабат ағамыздың бүгінгі спорттық комментарие жөнінде айтары көп болып шықты. Әңгімеміздің басын туған күнімен ... ... біз сөз ... туған күн иесінің өзіне берген едік.
- ... ... 1972 жылы ... ... 2003 жылға дейін еңбек еттім, - деп ... өз ... ... ... - Кеңес одағы кезінде талай білікті мамандармен ... ... ... ... ... ... ... қатарында телеарнасындағы спорт бөлімінің редакторы Амангелді Сейітхан, телеарнасының спорт журналисі Төлеген Жұмабеков, телеарнасында қызмет атқаратын Ақын Ордабайұлы да өз ... ... ... ғана Сейдахмет Бердіқұлов атындағы жүлдеге ие болған Телжан Күдеров те менің тәрбиемнен ... ... ... ... ... ... да спорт журналистикасында өз орнын тапқан білікті мамандарға айналыпты.
- ... аға, ... ... ... ... ... ... бірі және бірегейі ретінде бүгінгі спорт комментаторлығына өз көзқарасыңызды білдірсеңіз...
- ... ғой, ... ... ... ... ... спорттық репортаждарды жүргізулеріне көңілім мүлде толмайды. Мәселен, соңғы жылдары және телеарналарында ... ... ... ... жүр. ... шыны ... репортажды жүргізгендеріне көңілім толмайды. Бас кезінде оның сөздерін диктофоныма жазып алатынмын да, артынан өзіне қате жерлерін түсіндіретінмін. Қазір ... ... ... ... ... ... өшіріп тастайтын болдым. Бір күні тыңдап отырсам, былай дейді: ... Оу, ... ... үй ... ... жоқ қой. Оның ... шабуылына шыдай алмаған қарсыластары өз қақпасының маңына топтасып тұрып алды>> деп айтуға болар еді. Жалпы, айта берсең Асхаттың сөздерінде қате көп. ... ... оның ... ... де ... Сөз білетін адам сөйлемді солай ұйқастыра ма?!
- Ал ... ... ... бар ... ... ... ... кездері Амангелді Сейітханға комментаторлықты аз беріп жүр. Әйтпесе, Амангелді өз ісінің нағыз шебері. Қай кезде қалай сөйлеу керек ... ... ... соңғы кездері ұлттық арнасының спорттық репортаждарын ... ... Есей ... да ... бар. ... Есей ... дауысы эфирге келмейтін сияқты. Сондай-ақ, Ақын Ордабайұлы да репортаждарды жақсы жүргізе алар еді.
- ... ... ... ... ... тілді спорт комментаторларына не жетіспейді?
- ... ... ... ... ашу ... Ол ... оқу ... арнайы пән ретінде өтсе, тіптен жақсы. Сөйтіп, спортқа ... бар ... ... ... ... ... ... керек.
- ... аға, ... ... ... ... ... оңай ... шығар. Өйткені, комментаторларды сынайтын сіз сияқты ағалар көп болған жоқ ... ... ... ... ... ... ... жүргізу қиын болды. Кейбір спорттық терминдердің қазақша баламаларын таппай ... ... ... ... көптеген терминдерді сол кезде біз ойлап тапқанбыз.
- ... ... ... пен ... кездегі комментаторлықты салыстырып көрсеңіз...
- ... өз ... бір ... бірнеше спорт түрінен репортаж жүргізгеніне қарсымын. Мәселен, футбол ойынын аяқдопты ... ... ... жүргізуі керек, бокс спортын боксқа қызығушылығы бар комментаторға беруі керек деп ... ... ... ... ... да, футболға да, қысқы спорт түрлеріне де тықпалай беретін. Сондықтан кейбір жағдайларда аздап қиналып қалатынбыз. Бірақ, бұл ... әлі ... ... ... таппай келе жатқан сияқты.
- Ал ... ... ... ... ... ... екен?
- Бұл ... ... ... бар. Мәселен, алысқа бармай-ақ көрші Ресейді алайықшы. Футбол мен теннис спортын жүргізетін Николай Озеров жас кезінде теннисші болған, ... де ... Сол ... ... ... Владимир Маслаченко 1950 жылдары Кеңес Одағының керемет қақпашыларының бірі болған. Біз де сол тәжірибеге сүйеніп, бұрынғы ... ... ... ұтылмаймыз. Көбісі, деп ойлауы мүмкін. Бірақ, мен ... ... ... жүрмін. Қазақ тіліне ағып тұрған талай саңлақтарды білемін. Тек, аздап тәжірибе жинаса, спортшылардың комментаторлықты меңгеріп кете алатынына сенімдімін. ... ... жыл ... ... ... естігенде, кәдімгідей қуанып қалғанмын. Бірақ, өкінішке қарай, Болат ақыры комментаторлыққа ... ... ... ... ... екеуміздің арамыздағы шешілмеген мәселе. Шыны керек, қазақ тілінде спорттық репортаж жүргізуді, комментаторлықты менен бұрын Сұлтанғали бастаған. ... ұзақ ... ... жоқ. Белгілі себептерге байланысты бір жарым жылдан кейін басшылар оның орнына мені ... 1974 жылы ... мен ... ... ... ... ... тілінде репортаждарды Өмірзақ Жолымбетов екеуміз жүргізіп отырдық.
Жалдамалы спортшылар туралы
Жалдамалы спортшылар алу деген жаныма ... ... жүр. Анау ... ... ... бір ... ... қуанып жүрміз. Бірақ, ол бұдан кейінгі жарыстарда, деп ойлауы мүмкін. Ол ... ... ... керегінің барлығын алды. Енді ол Ванкуверде көрсеткен нәтижесін қайта көрсете алмайды. Мен оған сенімдімін. Бұл ... бар ... ... ... ... ... Жұмаділ
газеті:
, , , . Міне, кез келген сайтта ... ... ... ... ... оқырман қауым осындай пікірлерін қалдырып отырады. Бұған қазақ комментаторлары не дейді екен. ... ... ... ... ... ... комментаторы Сұлтанғали Қаратаев, әл Фараби атындағы ҚазҰУ-нің журналистика факультеті ... ... ... ... ... ... КТК ... спорт журналисті Төлеген Жұмабек, телекомментаторлар Аманкелді Сейітханов, Есей Жеңісұлы, Ермұхамед Мәулен.Жас қазақ: Арамызда ... ... ... ... ... ... отыр. Аға, қателеспесем 1964 жылы жұмыс тәжірибеңізді бастадыңыз. Ол кезде жағдай қалай еді?Сұлтанғали ҚАРАТАЕВ: Біз алғаш рет спорт ... ... ... ... бұл сала тек ... ... сөйледі. Кезінде Кенжеғұл Жекебаев деген кісі болды. Бұл кісінің футболға деген ықыласы өте күшті болатын. Сәуір айында футболдан жарыс өтетін ... ... ... Күн суық ... ... ... ... емделіп жатқан Кенжеғұл Жекебаев қалың киініп, футболды көруге келіпті. Сол кісі мені Абай Шәріпов сияқты орыстілді комментаторлардың қасына ... ... ... ... ... ... ... болмайтын. Сондай жағдайда жұмыс жасадық. Мен спорт журналисі емес, тіл маманымын. Бүгінде спорт терминдері біршама қалыптасқан ... ол ... ... ... ... ... ... түсетінбіз. 1930 жылғы газеттерге қарап отырсаң, шаңғы қоссайысы ойынын екі күрес жарысы деп жазған. Бірақ ол кездің бір артықшылығы ... ... ... ... ... ... ... көргенін жазатын. Қазір интернеттің арқасында жұмыс орнынан шықпайды. Футболға барғанда ойыншылардың киінетін бөлмесіне дейін кіріп, ішкі дүниесін беруге тырысамыз. Бокс ... оның да ... ... ... ... ... жоқ, қолымыздан қаламымыз бен парағымызды тастамаймыз. Телеарналар болса, 720 келілік бейнекамерасымен алысып жүретін. Оны құрастырғанға екі-үш сағат кетеді. Владимир ... ... ... ... ... Оның даусы жақсы, футболдың қыр-сырын өте жақсы білетін. Бірақ ол қазақ тілінде репортаж жүргізуге ... ... Тек орыс ... жалғыз өзі жүргізгенді қалады. , - деді. ... ... ... мойынсұнбай өз ісімізді жалғастыра бердік. Ал терминдер жөнінде айтатын болсақ, бір ғана ... ... ... бар. ... ... ... линия, вратарьская площадь тағысын тағы. Бүгінде осы сөздердің тура балама сөзін айтпайды. деудің орнына аренадағы деп ... ... Мына ... ... ... ... ... дұрыс емес десе, айтсын. Үш адамнан тосқауыл (стенка) қойып жатса, соны деп айтып жататындары бар. , ... сөз ... ... біз. ... әлі ... ... ... жүр. Бұның балама сөзі - . Бұл да сәтті табылған балама. деген терминдерді біз тапқанбыз.Жас қазақ: ... аға, әл ... ... ... қаламы өткір, талай журналистердің шыққаны белгілі. Бірақ 80 ... таяу ... бар ... ... ... комментатор дайындайтын бөлім әлі күнге жоқ. Құдайберген ТҰРСЫН: Оның рас. ... ... ... ... 1976 жылы іске ... ... Тауман Амандосов қалаған. Міне, содан бері 40 жылға жуық ... өтсе де, әлі ... ... ... ... бөлім жоқ. Соңғы жылдары Т.Жүргенов атындағы өнер ... ... ... ... ... ала ... Бірақ оларды кім дайындап жатыр? Кімдерді дайындап жатыр? Сұлтанғали ағамыз ... ... ... ... ма, әлде кеше ғана жоғары оқу орнын тәмамдаған ... ... ма? ... кез ... істің басында білікті, істің көзін таба білетін адам отыру керек. ... ... ... ... ... ... Бекхожин, Тауман Амандосов, Темірбек Қожакеев. Олар көтерілген биікке әлі шыққан жоқпыз. Тіпті солардың жазған дүниесін ұқсатамай келе ... ... бұл ... ... жинап, қазақ комментатор - ларының жағдайын ойлап отырсыздар. Ал мен жалпы қазақ журналистика - ... ... ... Біз әуелі осы мәселені ойластырғанымыз абзал. Жер бауырлап жатқан қазақ журналистикасының еңсесін көтеру керек. Не себепті осыған ... ... ... және білім министрлігі тарапынан, Мәдениет және ақпарат ... ... ... ... көтерген адам бар ма? Кеңестік кезеңде қазақ телевизиясының хал - -ахуалы бір рет ... ... екі рет ... ... отырысында қаралған еді. Содан бері қазақ телевизиясы, қазақ журналистикасы туралы қандай да бір ... жиын ... жоқ. . . ... біз ... бара ... Қазір елімізде 40 жоғары оқу орны журналист мамандарын дайындайды. 80 жылға таяу ... бар ... ... ... ұстаздар жетіспей жатқанда, қалғандарының жағдайы оңып тұр дейсіз бе? Жалғыз спорт емес, әр салаға комментатор дайындауымыз керек. ... ... - кез ... ... өз тарапынан түсініктеме беретін маман. Сұлтанғали, Рабат ағалардың көзі тірісінде ... жеке ... ... ... ... комментаторлар арасында образға енетін, тақырыбын бейнелі түрде ашатын, соны ... ... ... жоқ. Журналистердің де еңбегін бағалап жатқан ешкім жоқ. . ... ... бар, ... жоқ. ... біз ... ... өтуіміз керек. Мемлекеттік қызметкерлердің қатарына қосылуымыз керек. Оларға жасалған жағдай неге бізге де жасалмайды? Төлеген ЖҰМАБЕК: ... ... ... ... ... ... ... спорт комментаторларының деңгейі қайдан көтерілсін. Бұл - дағдарыс. Дегенмен бүгінде ... ... ... ... ... ... Әлем чемпионаттары, Олимпиадалық ойындар, Еуропа чемпионаттарынан мүмкіндігінше - репортаждар беруде. Әзірге комментаторлардың деңгейі ... ... ... ... репортаж жасау арқылы ысылады деп ойлаймын. Комментатор спорттан бөлек тарихты, географияны, ... ... білу ... ... ... рух болғаны абзал. Қазір мүмкіндік молынан берілуде. Соны жастарымыз оңтайлы пайдаланып, сауатты репортаж жасаса. ... ... ... ... ... ... ... - заңды емес. Бокстан қол үзген спортшыны, болмаса футболдан кеткен ... да ... ... ... Олар ... сол спорт түрінің ішкі дүниесін өте жақсы түсінеді. Есей ЖЕҢІСҰЛЫ: Негізі деген мәселені дәл қазір күн ... ... ... жоқ. ... таза ... ... репортаж жүргізіп жатқанымызға алты ай уақыт болды. Біреу жақтырса, екіншісі жақтырмайды. Сұлтанғали ағамыз жұмысқа келеді де, деп ... ... ... ... ... да, ... тұрғыда ағамыздың айтып тұрғаны дұрыс. Мәселен, футболда деген сөз бар. Ол ... доп не ... ... не ... ... Соны бір сөзбен қайтып айтасың. дегенді деп айтамыз. Бір сөздің орнына төрт сөз. ... ... ... ... ... ... бермейді. Қолынан түк келмейтін жастар сынауға құштар. Ғаламторда қазақ комментаторлары туралы жазғанын көрсең еріксіз күлесің. Мен, Ермұхамед, Шалқар, Ермек төртеуіміз тек ... ... ... Бұл - ... ... ... ... эфирінің 20 пайызын спортқа арнап жүр. Биыл Еуропа чемпионатының 22 ... ... ... ... ... ... береді. Соған орай қазақ комментаторлары ауадай қажет. телеарнасында екі рет кастинг өтті. Сол екі кастингтен өтіп, қатарымызға қосылған бір адам жоқ. ... сол ... ... ... сөзді жазғанша, келіп репортаж жасамай ма? Өткен жолы бір сайтқа берген сұхбатымда деп айтқам. ... ... сол екі ... ... дайындалмай ма, ізденбей ме? - деп білгішсініпті. Оның шаруасы қанша. Ең ... ... ... ... емес пе?! ... ... сын айтатындарға да түсінбеймін. Бұлар енді ғана 20 жастан асты. Олардың кезінде біз аты-жөнімізді дұрыс жаза алмайтынбыз. Ал бұлар бізге ... бой ... ... тырысады. Өткенде газетіне ешқандай дәлел-дәйексіз комментаторлар былай айтты деп тізіп тастапты. Ермұхамед былай деді, Есей былай ... ... ... ... ... деп атымызды көрсетіп жазса, түсінер едім. Жас қазақ: , , Есей ... Иә, ... ... ... ... ... ... көрсетіліп жүргеніне үш жыл, Англия чемпионатын жүргізіп жүргенімізге екі-ақ жыл болды. Мысалы, өткен жолы пен командасы ойнады. ... ... ... - ларының аты-жөндері бір-біріне қатты ұқсас. Кейде ... ... ... Өзіл мен Хедираға тоқталсам. Ол екеуінің дене тұрпаты бір-біріне ұқсайды. Адам болған соң кейде қателесесің. Бізді жұрт деп ... Біз енді ... бар ... ... емес ... Көз ... ... ақпаратты кітапханадан іздейміз бе? Қазір заман мобильді болғанымызды қалайды. Қазақ қай салада болмасын бір-біріне тілеулес болу керек. ... ғана ... алға ... Аманкелді СЕЙІТХАНОВ: Сырт көз сыншы. Әсіресе, қазақтілді комментаторларға сын артатындар жетіп артылады. Тап бір қоғамда өзге мәселе жоқ секілді. Жұмыр жер ... ... ... Бізде бәріне комментатор кінәлі. Бір қателік жібердің екен, құрдымға кеткенің. Мысалы, Ресейде түсінік өзгеше. кезекті матчты ... ... ... ... бар. ... ... өз ... ойнаған күні кездесу басталар кезде кезіндегі саңлақтардың бірін алға шығарып, марапаттайды. Ойынды екі комментатор жүргізеді. , - деп ... ... Юрий ... келе ... Бала кезде аяқдопшылардың суретін жинаушы едік, осы Новиковтың кубок ұстап түскенін тығып қойғанбыз. Танып отырмыз. Орыс ... ... , - ... бір ... сөзге сүйрейді. Танымай тұр. Артынан анықтады. Соларды сөккен ешкімді байқамадық. Немесе пен ойнап ... ... ... сөзін естімей қалды. Екеуара әңгіме былай өрбіді. . . . . . . . . ... ... ... Ари болатын. Екі комментатор да отыр. Оларды жазғырған тағы ешкім жоқ. ... ... ... жеті ... тану ... ... есебін жүргізгеннен қиын. Сөйлемдерің балталасаң да бұзылмауы керек. Мүмкін, ол да дұрыс шығар. Комментаторларда да кемшілік бар, әрине. Көбі ... ... ... тану мен ... ... екі бөлек. Сосын, деген сөзді жиі қолданады. Орысшадан аударуға құмар. Демек, ізденіс аз. Көп білген сайын көсілу оңай. ... ... ... олар ... ... Кездесу басталмас бұрын талай жайға қанасың. Егер ол ... ... ... ... ... тактиканы тап басуға ұмтылу керек. Ойынды көріп отырып, талдауға жүйрік, шетел ... ... ... ... ... деген көрерменді тәрбиелеу керек. Елімізде футбол жанкүйерлерінің әлі де болса, деңгейі төмендеу. Соңғы жылдардың бедерінде ғана Ұлттық арна мен ... ... ... мен ... ... ... ... Жанкүйерлер осы күні талапшыл, статистикаға қаныққан, қай команда сапында қандай ойыншы ойнайтынын жатқа біледі. Сондықтан комментатор ретінде мен өз ... ... жоқ ... тауып келуге тырысамын. Эфирде тыңдармандар естімеген, бұрын ... ... ... таңғалдыруға, қызықтыруға ұмтыламын. Сұлтанғали ҚАРАТАЕВ: Телеарнада, радиода жұмыс істегендер бірден комментатордың дауысына мән ... Есей мен ... ... ... ... қоңыр дауыс, ал Есей болса, тез сөйлеп кетеді. Кейде екеуіңіздің қайсысыңыз сөйлеп жатқанын түсінбей қаламыз. Есей ақын ... соң, ... дәл ... ... ... ... араластырмауға тырысыңыздар. Бір қаладан шыққан екі команданы деп атап ... деп ... ... ... ... еді. ... гөрі ... Елімізде Қысқы Азия ойындары болғанда Астанадағылар деп аударып жіберіпті. Оның ... ... ... бар. ... деп ... жүр. Ол - . Асхат Сағынаев дегенді көп қолданады. Ол орыс тілінің тікелей аудармасы. деп ... ... ... сәтті болар еді. Волейболды деп аударып жүр. Бір ... ... еді, бәрі ... ... кетті. , деген сөздерді қолданбауға тырысыңыздар. Ол сөздер еніп кетсе, қайта шығару қиын. ... - биік ... ... танымаса да, сіздерді таниды. Өздеріңізді жанкүйер деңгейінен төмендетіп жібермеңіздер. ... ... ... ... ... жиі ... Болат Жәмішев 20 минуттық бағдарламада 192 рет деп айтты. Бұл туралы ... ... ... ... газеті
Спорт журналистикасы өнер дәрежесіне көтерілген жоқ
Қазіргі қазақ спорт журналистикасы бұрынғыға қарағанда өркендеп дамып келе жатқандығы бәрімізге аян. Оған ... ... ... ... ... газет- журналдар, сайттар ашылып, бұл салаға деген бетбұрыс көңілді марқайтады. Алайда ұлы Абай бір қара ... деп ... ... Сол сияқты біз спорт журналистикамызды басқалардікімен салыстырсақ әлде қайда артта қалғанымызды байқаймыз. Әлі де болса ат ізін ... ... ... ... ... ... ... бұл сала бір ізділікке келіп, мектеп болып қалыптасқан жоқ. Осы түйткілді мәселелер жайлы осы саланың мамандарының пікірін ... ... ... ... ... ... Бірақ қазақ журналистикасында спорт саласы өнер дәрежесіне көтерілген жоқ және ... ... де ... ... спортқа толық бір бет арнайтын, спорт жаңалықтарын тұрақты түрде беріп тұратын газеттер санаулы-ақ. Онда да олардың басты жаңалықтары бірінші бетке ... ... ... ғана ... ... соңғы бетте қалғаны - қалған. Былайша айтқанда, республикалық газеттердің өзі спорт журналистикасын екінші сортты сала деп ... ... жаңа ... ... ... енді ғана ... жас ... спорт жаңалықтарын жазуға жұмсайды. Ол спортты біле ме, білсе, қаншалықты, доп пен шайбаны айыра ала ма - ... ... ... да ... газеттеріндегі спорт жаңалықтарының деңгейі тым төмен. Сараптама ... жоқ. ... өзін ... ғып, көлдей-көлдей етіп береді. Спортты сүйетін, оның мәліметтерінен ләззат алатын жанкүйер ретінде мен ... еш ... ... ... айтылатын сын өте көп. Сол саланың бір пұшпағын илеп жүргендіктен, ... ... ... бұл ... мен де ауыр ... ... сол ... жандарға таң қаламын. Комментаторларды сынайтындар өздері айналысып жатқан саланы ... ғып, ... ... ... Жаңа бой ... енді ғана ... ... келе жатқан сала болғандықтан, комментаторларға тілеулестік болу керек. Егер елімізде Ресейдегідей 5-6 спорт арнасы болса, онда тек қазақша репортаждар беріліп, ... ... ... ... ... ... ... қорытынды шығарамыз, бірақ негізсіз сын көп айтылады.
Аманкелді Сейтханов:Сан жағынан алар болсақ, қазақ спорт журналистикасы жаман емес. Бұл мамандықпен ... деп ... және ... ... ... көп. Ал сапа жағынан алсақ, қазіргі жас журналисттер спортты терең түсінбейді. Көпшілігі спортқа пәлендей қызықпайды деп айтар едім. Яғни спорттың ... ... бой ... ... ... жүгінеді. Интернет осы мамандықты құртатын нәрсе деп білем. Нақты сол майданда болып, өз көзімен көріп, ішкерлей ... ... ... ... ... ... Яғни түп ... мақалалар өте сирек. Тағы өткен ойынды жан- ... ... ... ... ... ... патриоттық тәрбие беріп, елді желпіндіруімен құнды шығар. Яғни қазақтар озып шықса қуанып, соны асқақтату керек те, қалып қалса, аһ ... ... ... ... айта білу өте ... ... ... журналисттерінен ондайды байқай алмадық. Кейбір журналисттің артта қалған спортшыға жүгіріп барып ... ... ... ... жасауы соған айғақ.
Сұлтанғали Қаратаев:Спорт журналисттері үкімет жүргізіп отырған спорттық шараларды немесе өтіп жатқан бәсекені ғана жазады. Спортта қолға алынбай жатқан ... ... ... көтеріп, тереңдей зерттемейді. Қазақ спорты мұның алдында қалай болған? ... ... Онда ... ... жоқ. ... тыс қалып отыр. Және де ауылдық спорттарды үгіттеп, мемлекет деңгейіне жеткізу осы журналисттердің атқаратын істері еді. Ол мүлде ескерілмеуде. ... ... ... жүректі, елінің намысы үшін аянбайтын қайсар ұл- қыздарымыз бар. ... елге ... ... ... қой. ... ... ауыл ... бет бұрыс боып, небір қарапайым қазақ балалары елге танылып,үлкен- үлкен жарыстарда алтыннан алқа тағынып биік ... ... Тағы ... ... ... су спорты, жеңіл атлетика, кешегі өткен қыстық ... ... ... бар. ... ... ... жазып жатқандар жоқтың қасы. Егер солардың қыр- сырын танып, елге үгіттесе аталмыш салаға ... ... ... ... еді ғой. Оған ешкім бармаған соң, қазақ тәрбиешілері жоқтың қасы. Жағдайының бәрін жасап қойған басқа ұлт ... осы ... ... ... ... ... ... терминдер шатасып, былығып кетті.
Р.S. Бәрін айт та бірін айт, ұлттың, елдің салауаттығын арттырып, жарқын жеңістермен потриоттық рух силайтын ... ... ... ... ... ... ... спорт журналисттерінің әлі де болса үйренетін, ізденетін тұстары көп ... Сол үшін ... ... ... ... ... сын ... қабылдап, тереңдей іздене білсе, екені белгілі.
Омар Құрмаш
Қорытынды.
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев БАҚ хақындағы бір ... , ... ... ... ... ... қандай бағдарлама ұсынбасын, халық одан ұлттың рухын, халықтың ғасырлар бойы қалыптасқан ұлттық бояуы мен ұлттық үнін естігісі ... ... ... ... кей ... айна-қатесіз көшіріп алып, жасайсын деу бос әурешілік екеніне көрермен көзі баяғыда жеткен. Қандай жоба болмасын, қай тілдегі хабар болмасын ... ... ойып ... орын ... ұлы ... ... ... ұлтжанды азаматтарын тәрбиелеуге атсалысқаны абзал. Өйткені, теледидар ең күшті ... ... ... - ... ... ... саналады. Өйткені журналистика халықтың қамын ойлайтын, соның қажетін қарастыратын сала. Журналистиканың халыққа қызмет етуі - сол ... ... ... өтеу ... оны ... ... жақсылыққа жеткізетін жолды таңдау деген сөз. Біз осы отандық телеарналардағы тікелей эфир хабарларын зерттей отыра, көзімізді көп ... ... Алты ... асып ... ... һәм ... мәдениет біздің ана тіліміздегі хабарлардың үнін тұншықтырып барады. ... ... ... ... ... ... ... дәл сол кезде өзге арнадан өмірі таусылмайтын шетелдік сериалдар немесе шетелдік бейнеклиптер өтіп жатады. Қазақ тіліндегі ... ... ... ... Көзі ... көкірегі ояу, жүрегі ұлтым деп соққан әрбір көрерменді мазалайтын орынды сұрақ. Әрине алдымен, бәсекеге қабілетті техникалық мүмкіндігі мол, ... ... бір ... ... ... ... мықты телеарна қажет. Қазақстанда мұндай телеарналар бар. Жасап жатқан жұмыстарына халық тарапынан әлдеқашан өз бағасын алды. Сапалы жасалған ... ... ... Ал ... ... жұмысымыздың тақырыбына арқау болған тікелей эфир хабарлары телевидение саласының жаңашыл, әлі де көп ... ... ... ... бірі. Қазақ елінің мұңын мұңдап, жоғын жоқтап жүрген хабарлар саны да жетерлік. Оны жұмыс барысында ... та ... ... ... ретінде сын пікірлер де айтылды. теңелетін ... эфир ... ... жүгі ... ... эфир тележурналистиканың табиғатына тән заңдылықтар аясында ақпараттық технологияның мүмкіндіктерін пайдалану арқылы ... ... ... ... ... ... эфир ... уақыт дәлдігін сақтап, жедел хабар таратудың кәсіби әдісі. Жылдар бойы қалыптасқан эфир заңдылықтары қазір техниканың ... ... жаңа ... де жетіп отыр. Ақпараттар мен озық технология ғасыры жұмыс ... ... ... ... ... ... ... Үнемі шығармашылық ізденіс үсінде жүретін журналистер үшін алынбайтын қамал жоқ. Мемлекет тарапынан қаражат та бөлінеді, түрлі тендерлер ұтысқа ... ... арна ... кәсіби шеберліктің арқасында қанатын кңге жаюуға мол мүмкіндігі бар. Еліміз батыс пен шығыс, американ мен ... ... ... ктіп қалмас үшін, ең күшті насихат құралын пайдалана отырып, ... ... ... ... сақтап қалуға атсалысқанымыз абзал. Өзіңді-өзің сыйламасаң, жат жаныңнан түңілмесін білесің. Өз үйіңде өгей ... ... ... күй ... ... да өз басының қамын ойлайтын шағы жетті. ... ... ... басылуы шарт. Ал Баласағұн айтқан . Төл тіліміз ... ... ... ... ... ... ... көңілге медеу, ненің аяққа тұсау екенін елеуішпен ... не ары, не бері ... ... ... ... қоқымды не алып тастау керек, не езгілеп өткізу керек. Нанымыздың тазалығы тәрізді, қанымыздың болашағы үшін тіл тазалығын да сылай іске ... ... ... ... ... - өз қамын ойлаған көзқамандардың көзіне қарсы қарай алар нағыз намысты жүректердің жұмыстары көгілдір экранда да батыл бастау ... Алла ... өзі ... аш ... ... ... ... салып, қазақ тілінің, қазақ тіліндегі хабар, бағдарламалардың жолын кеспесе, көшіміз жүре түзеліп кетері күмәнсіз. Міне, ... ... ... арқылы осы үрдіске мен де тамшыдай үлес қосқым келеді.
Әдебиеттер тізімі:1. Тұрсын Қ, Нұсқабайұлы Ж. ... ... - ... ... Оқу ... ... Білім; 2003. - 380 бет.2. Справочник журналиста Казахстана. Алматы. Санат. 2002.- стр. 208. 3. Цвик В.Л. ... с ... ... 1987.-стр. 595. 4. Ворошилов В.В. Журналистка. Санкт-Петербург. 2000.- стр. 121.5. Әбдіжәділқызы Ж. Тікелей эфир табиғаты. Алматы. Қазақ университеті 2003.- 59 ... ... Ж. ... ... қай деңгейде? // Қазақ әдебиеті. 2004. 27 тамыз. 3 ... ... Н. ... жаңа ... //Ақиқат. №9. 1997. 85-88 бет.8. Тұрсын Қ. Сөз сиқыры. Алматы: Қазақ университеті, 1998. 112 бет.9. Ықсан А. Қазақ теледидарының үні неге ... ... ... 2001. 24 тамыз. 4 бет.10. Боқаш Ғ.

Пән: Спорт
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Баймырзаұлы Балуан Шолақ 7 бет
Дене тәрбиесі жөніндегі ұлттық спорт түрлері20 бет
М.О.Әуезовтың өмірбаяны8 бет
Ойын әрекетінде баланы дамыту48 бет
Оқу – тәрбие үрдісінде бала мінезін тәрбиелеу38 бет
Туристік кадрларды даярлаудың алғышарттары15 бет
Қазақтың ұлттық ойындары-халқымыздың мәдени асыл мұрасы10 бет
Қозғалмалы ойындар9 бет
Ұлттық ойындар30 бет
Ұлттық спорт түрлеріндегі ойын жаттығуларының маңызы23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь