Автожолдар

Бұл ұсынылып отырған дипломдық жұмыста Қазақстандағы, оның ішінде жол тораптарының туризмге әсер ету және оны дамыту жолдары қарастырылған. Туризм – әлемдік экономиканың құлдырауды білмейтін, ең тұрақты дамып келе жатқан саласы. Өсу қарқынының жылдамдығына сәйкес, туризм ғасырдың экономикалық құбылысы ретінде танылуының өзі кездейсоқтық емес. Ел дәулетін ешбір шығынсыз арттырудың ең төте жолы қайсы дегенде, көпшілік алдымен ауызға туризмді алады. Себебі, әлемдік тәжірибенің өзі көрсетіп отырғандай, алға кеткен мемлекеттердің көпшілігі өз қоржындарын түрлі инвестициялармен толтыру кезінде көбіне көп осы салаға арқа сүйейді. Туризм еліміздің әлеуметтік-экономикалық дамуын жеделдетумен қатар өлкеміздің абырой-беделін арттыруға жұртшылықтың білім-танымының жоғарылауына, ақпарат таратудың жаңа түрлерін енгізуге ықпал етеді. Туризмнің дамуының жоғары қарқыны, валютаның зор түсімдері экономиканың әртүрлі секторларына белсенді әсер етеді, бұл туристік индустрияның қалыптасуына көмек береді.
Дипломдық жұмыстың негізігі мақсаты – елімізде жол тораптарының туризмге әсер ету жолдарын қарастыру болып табылады. Қазақстан соңғы он жылдықта дүниежүзілік интеграциялық процестерге белсенді қатысушы болды. Жүктер мен жолаушыларды қызмет көрсету сервисінің жоғары деңгейімен ішкі және транзиттік тасымалдауды қамтамасыз ететін сапалы көліктік инфрақұрылымы экономикалық интеграцияның маңызды бөлігі болыптабылады.
1 Александрова А.Ю. Международный туризм: Учебное пособие для вузов. – М.: Аспект Пресс, 2001ж – 464 б
2 Александрова А.Ю. География мировой индустрии туризма. – М.: Аспект Пресс, 1998ж
3 Ердавлетов С.Р. География туризма: история, теория, методы, практика. Алматы: Атамұра, 2000ж – 336 б
4 Балабанов И.Т., Балабанов А.И. Экономика туризма: Учеб.пособие.- М.:Финансы и статистика, 1999ж -176 б
5 Осипова О.Я. Транспортное обслуживание туристов: Уч.пособие для студентов вузов. – М.: Издат.центр «Академия», 2004ж – 368 б
6 Ердавлетов С.Р. География туризма Казахстана. - Алма-Ата: Гылым, 1992ж -192 б
7 Биржаков М.Б., Никифоров В.И. и др. Индустрия туризма: Перевозки.. – СПб.: Издательский дом Герда, 2003ж – 400 б
8 Гуляев В.Г. Туристские перевозки. М.Финансы и статистика.1998ж
9 Биржаков М.Б., Никифоров В.И. Индустрия туризма. Перевозки.-СПб., 2001 ж
10 Ильина Е.Н. Менеджмент транспортных услуг.-М.,1997ж
11 Пивень Н. Ф., Шалтыкова И. История развития транспорта и коммуникации Казахстана. Алматы, 2005ж
12 Есмуханов Государственное регулирование транспортной отрасли в РК Эксперт Казахстана,№4 2007 – 21 б
13 Туризм Казахстана в 2008г. Статистический сборник. Алматы, 2009ж
14 Хасенова Х. «География» Алматы, 2007ж
15 Спирин И.В.Международные перевозки.-М.,2001ж
16 Авчинкин Д.В. Международные перевозки.-Минск, 1999ж
17 Сергеева Т.М. Транспортное обеспечение в туризме/ Организация туризма/ Под.ред.Н.И.Кабушкина- Минск, 2003ж
18 Гуляев В. Г. Организация туристских перевозок. — М., 2001ж
19 Справочник по международным автомобильным перевозкам. — М, 2000ж
20 Қазақстан Ұлттық Энциклопедиясы 1-10 томдары Алматы 2002ж
21 Автомобиль жолдары туралы 2001 ж. 17 шілдедегі № 245-II Қазақстан Республикасының Заңы
22 Қазақстан Республикасында туризмді дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы
23 Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігінің 2009 – 2011 жылдарға арналған стратегиялық жоспары
24 Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігінің 2010 - 2014 жылдарға арналған стратегиялық жоспары
25 Бiрiккен Ұлттар Ұйымының Жол Жүрiсi туралы конвенциясын ратификациялау туралы Қазақстан Республикасының 2009 жылғы 31 желтоқсандағы № 237-IV Заңы
26 Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігінің 2009 – 2011 жылдарға арналған стратегиялық жоспары
27 Қазақстан Республикасында көлік инфрақұрылымын дамыту жөніндегі 2010 – 2014 жылдарға арналған салалық бағдарлама
28 Қазақстан Республикасының автожол саласын дамытудың 2006-2012 жылдарға арналған бағдарламасы
29 Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 – 2009 жылдарға арналған бағдарламасы
30 Қазақстан Республикасының Индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясы
Интернет сілтемелері:
31 www.mts.gov.kz
32 www.mtk.gov.kz
33 www.kad.gov.kz
34 www.stat.kz ҚР Статистика Агенттігі
35 unwto.org/ru
36 www.orexca.com
37 visitkazakhstan.kz
38 www.europe-china.kz
39 www.google.ru
40 www. ru.wikipedia.org
        
        Кіріспе
Бұл ұсынылып отырған дипломдық жұмыста Қазақстандағы, оның ішінде жол тораптарының туризмге әсер ету және оны дамыту ... ... ... - ... ... ... ... ең тұрақты дамып келе жатқан саласы. Өсу қарқынының жылдамдығына сәйкес, туризм ғасырдың экономикалық құбылысы ретінде танылуының өзі ... ... Ел ... ... ... ... ең төте жолы қайсы дегенде, көпшілік алдымен ауызға туризмді алады. Себебі, әлемдік тәжірибенің өзі көрсетіп отырғандай, алға кеткен мемлекеттердің көпшілігі өз ... ... ... толтыру кезінде көбіне көп осы салаға арқа сүйейді. Туризм еліміздің әлеуметтік-экономикалық дамуын жеделдетумен қатар өлкеміздің абырой-беделін арттыруға жұртшылықтың ... ... ... ... жаңа ... ... ықпал етеді. Туризмнің дамуының жоғары қарқыны, валютаның зор түсімдері экономиканың әртүрлі ... ... әсер ... бұл ... индустрияның қалыптасуына көмек береді. ... ... ... ... - елімізде жол тораптарының туризмге әсер ету жолдарын қарастыру болып табылады. Қазақстан ... он ... ... ... ... белсенді қатысушы болды. Жүктер мен жолаушыларды қызмет көрсету сервисінің жоғары деңгейімен ішкі және транзиттік тасымалдауды қамтамасыз ететін ... ... ... ... интеграцияның маңызды бөлігі болыптабылады. ... ... ... және жол ... ... ... қойылатын қазіргі заманғы талаптар автожол саласы алдына жаңа міндеттер қойып отыр. Осы мәселенің жанжақтылығы автомобиль жолдарын дамытуға мемлекеттік ... ... ... ... - ... ... ашық өлке. Біздің Отанымыз Қазақстан, көптеген адамдар үшін әлі күнге дейін беймәлім мемлекет ... келе ... жер ... ... ... ... біздің өлке әлемнің барлық карталарында белгіленген, көрікті жер болып табылады. Оның өзені, көлі, аңғарлары, тау қыраттары, әсем ... ... ... ... ең ... ... дәл жүрек тұсына орналасқан жұмбақ Феномен. Осы өлкеде біздің ата-бабаларымыздың мекендеген тарихи жолдары сақталған. Ал біз сол ... ... ... ... мақтанышпен көрсетуіміз керек.
Заман талабына сай қазіргі дамыған 50 мемлекеттің қатарына Отанымыз Қазақстан кіруі және дамуы ... ... ... ... ... яғни автожолдарды салу міндеті тұр. Қазақстан мемлекеті Еуропа мен Азияны байланыстырып жатқан көпір іспеттес. ... ... ... ... қалыптасуы туризмнің өзіндік дамуына әсерін тигізеді. Қазіргі кезде туристік іс-әрекетті дамыту үшін, ең алдымен автокөлік қатынастарын реттеу керек. Туристік ... ... ... ... ... ... ... әсерін зерттей отырып дамытуымыз керек. Қазіргі кезде көптеген мемлекеттердің автомагистральдерінің салынуы біз үшін үлгі ... ... Атап ... ... ... ... Англия, АҚШ, Италия мемлекеттерінде автомагистральдер көптеп салынған.
ҚР-ның автомагистраль жол жабындысы сапасының төмендігі, туристік ... ... ... ... ... Қазіргі таңда мемлекетте тасымал инфрақұрылымы қарқынды белең алуда. Болашақта республикалық та, халықаралық та деңгейде тасымал, логистика және ... ... ... ... ие ... ... мүмкін.
Туризм және автожол саласының негізгі басымдығының бірі туристік тасымал және логистикалық инфрақұрылымды тиімді дамыту болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... бағдарламаның іске асырылуы кезінде туристік нысандардың мемлекет аумағында аз екендігі және республиканың автомобиль жолдары желісінің ... ... ... қызмет көрсету және т.б мәселелері бойынша талдау жасалынды. Қазақстан Республикасы Президентінің 2001 жылғы 4 желтоқсандағы Жарлығымен ... ... ... ... ... ... арналған бағдарламасында туристік іс-шараларды ұйымдастыру және автожолдарда қызмет көрсету ... ... ... ... Ол ... ... ... ел ішінде барлық қажеттіліктерін барынша қанағаттандыру үшін жалпы пайдаланымдағы автожолдар желісін жетілдіру мақсатында туристік нысандардың инфрақұрылымын дамыту керектігін ...
1 ... ... негіздері
+ Автожолдың түсініктері және оның даму тарихы ... - ... үшін ... ... ... дегенді білдіреді, жолайрықтар жол тораптарында кездеспейді. Ең ... ... ... - 1924 жылы ... ... салынған. Ұзындығы 85 км, Милан және Варез қалалары арасында ... ... 1939 жылы ... 500 км ... ... ... ... шамамен 2100 км болды. Екінші Дүниежүзілік соғыстан кейін Франция мен Ұлыбританияда автомагистральдер салына бастады. Ең белсенді ... ... ... тек қана 1974 ... өзінде 70 800 км автомагистраль болды [20].
Сурет-1. Астана-Щучинск ... [36] ... ... ... ... ... мынадай кезеңдерге бөлуге болады:
* Республикада автомобильдердің пайда бола бастауынан соғыстан кейінгі халық шаруашылығын қалпына келтіруге дейінгі кезең;
* ... ... ... ... ... және жол шаруашылығының халық шаруашылығы салаларының біріне айналуына дейінгі кезең;
* Жол шаруашылығының халық шаруашылығы салаларының бірі ретінде дамуы ...
* ... ... ... даму ...
2003 ж. қазанда ұзындығы 1000 км-ден асатын Астана - Алматы автомобиль жолы іске ... Оның ... 238 ... ... ... - неміс тілінен аударғанда Autobahn, яғни автожол мағынасына ие. Германия, Австрия және ... -- ... ... ... ... ... ... үлкен жылдамдықпен автокөлік құралдарының қозғалысына арналған автожол. Автокөлiктердің қозғалысы үшiн ... ... ... және бір ... ... екi ... құралған автожол [20].
Сурет-2. Германия автобаны [36]
Көбiнесе Германия автобандарында ... ... ... ... ... қаза болуынан сақтап қалатын арнайы шарбақтармен шарбақталған. Австрия және Швейцария автобандарындағы жылдамдықты шектеу 130 км/сағ қабылданған. Ортақ жылдамдықты шектеу ... ... жоқ, оның ... 130 ... құрайтын кеңес берiлетiн жылдамдық бар. Германия автобандары бойынша 12 ... ... ауыр жүк ... автокөлiктiң жүрiп өтуi ақылы. Мемлекеттің автобандарымен жүріп ... ... ... ... ... ... Toll Collect арнайы жүйесi арқылы төлем жасайды.
Сурет-3. АҚШ-тағы шосселік автожол [35]
Шоссе ( французша chaussee) немесе ... ... -- өте ... жамылғымен жабылған жол және грунтталған жол. Автожол жиегімен ... су ... ... Шоссе терминінің тарихы 19 ғасырдың ... 21 ... ... деп ... 20 ... 50 ... бастап адамдар шоссені көп қабатты жол жамылғысынан құралған автомобиль жолы деп түсінеді [20].
Жол - ... мен ... ... жүруіне, жолаушылар мен жүктерді тасымалдауға арналып салынған ... жүру және ... ... жалпы атауы. Жол инфрақұрылымның бөлінбес бөлігі. Пайдаланылатын көлік құралының түріне қарай жаяу жүрушілер мен велосипедшілерге арналған жолдар, темір жол, ... ... әуе жолы және су жолы ... ... Қазіргі қалаларда жер асты жолдары да бар.
2003ж
2004ж
2005ж
2006ж
2007ж
2008ж
Қазақстан Республикасы
88992
90018
90845
91563
93140
93612
Ақмола
7899
7899
7892
7892
7892
7887
Ақтөбе
6167
6167
5978
5978
5978
5978
Алматы
9617
9617
9617
9644
9617
9617
Атырау
2752
2752
2752
2786
2752
2752
Батыс Қазақстан
5369
5887
5364
5364
6505
6512
Жамбыл
4112
4112
4776
4776
4971
4993
Қарағанды
8839
8893
8858
8861
8908
8908
қостанай
9134
9517
9220
9514
9514
9514
Қызылорда
2645
2655
2970
2715
2801
3312
Маңғыстау
3074
3075
2410
2440
2410
2423
Оңтүстік ... ... ... ... ... автомобиль жолдарының ұзындығы, км[34]
Дәліз (парсы тілінен аударғанда) -- үйдің кіре беріс бөлмесі. Қазақ тіліне парсы тілі арқылы ... ... ... ... ... деп те ... ... жолдары торабының ұзындығы - көлік қатынасы жолдары участкелерінің километрмен алынған ұзындығының жиынтығы. Торапты ... ... ... жиынтығы.
Қатынас жолдары торабының жиілігі - елдің немесе өңірдің аумағындағы көлем бірлігіне келетін (әдетте 1000 км²), километрмен алғандағы жол қатынасының ... ... жол чегі ... ... ... жол чегі ... туристтің немесе сол автокөлік иесінің жүріп өткен жолына төленетін және пайдаланған қонақ үй бөлмесінің бағасы жазылған ... ... ... ... чектің орнына банк карточкасын пайдаланған өте тиімді деп есептейді.
Жол чегі - негізінен халықаралық туризмде туристерді валютамен ... ету үшін ... ... ... чекте көрсетілген соманы шетелдік немесе ұлттық валютамен төлеу жөніндегі ақшалай міндеттеме. Оны эмитент-банктің ... ... ... кез ... ... сатып алуға болады. Чекке иесі бірінші рет сатып алу кезінде, екінші рет қолма-қол ақша алу ... қол ... ... ... ... және ... валюта бағамымен шығарылады, кейде есепшоттар бойынша төленуге қабылданады. Жол қоры - ... ... ... ... автомобиль жолдарын күтіп ұстаумен, жөндеумен, жаңғыртумен, салумен байланысты ... ... ... қызметтерін көрсету нысандарын, жол-құрылыс материалдары мен құралымдарын, машиналарын, механизмдерін өндіретін кәсіпорындарды салуға, жабдықтар сатып алуға, жалпы ... ... ... ... ... автожол шаруашылығын басқаруға, т.б. арналған мақсатты қаражаттар жиынтығы. Республикалық жол қоры және жергілікті жол қоры болып бөлінеді. Олар отынға, ... ... ... ... салынатын салық, транзиттік салық, автомобиль жолдарын пайдаланушылар қаражатынан аударым, автомобиль көлігін пайдаланудан түсетін табыстан аударым және басқа көздер ... ... ... ... - өту) - 1) ... ... екі кеден органы арасында кедендік бақылаумен, соның ішінде шет мемлекеттің аумағы арқылы кеден бажы, салығы алынбай, ... ... ... ... ... ... тасымалданатын кеден режимі; 2) жүктерді (жолаушыларды) жөнелтілетін жерінен апарылатын жеріне аралық бекеттерде түсірместен тасымалдау. Жүктердің транзиті, темір жол ... ... ... түрлеріне бөлінеді. Жүктердің транзиті - жүктерді бір ... ... ... ... ... ... тасымалдау; темір жол транзиті - жолаушылар мен жүктердің жөнелтілетін станция мен жеткізілетін станция осы ... ... ... ... тасымал. Тоннамен және жалпы тонна, км-мен есептеледі; ... ... - ... жүктердің тасымалы, мұнда жөнелтілетін және жеткізілетін бекеттер осы елден тысқары елде ... ... ... тасымалы -- көлік құралымен ел аумағынан тысқа немесе ел аумағына жүк және жолаушылар тасымалдау, сондай-ақ ... ... ел ... ... транзитпен жүк немесе жолаушылар тасымалдау. Мұндай тасымалға елдің тасымалдаушысына тиесілі жүк және жолаушы тиелген немесе тиелмеген көлік құралының ел ... шет ... ... ... ... кері қайтуы, әлде шет мемлекеттің аумағы арқылы транзитпен ел аумағына келуі жатады. ... ... ... [35]
Жолаушыларды автобуспен тасымалдау - қолданылатын тарифіне қарамастан, барлық жолаушыларды ... қала ... қала ... және ... ... сонымен қоса тегін жүру құқығын пайдаланатын немесе кәсіпорын (ұйым) төлеген жол жүру ... ... ... ... барлық жолаушылардың жиынтығы ретінде есептеледі. Оның ішінде туристерді, яғни демалушыларды автобуспен тасымалдау да ... ... ... - жүк, жолаушылар және арнаулы болып бөлінеді. Жүк көлігіне жүк автомобильдері, тартқыш-автомобильдер, тіркемелер және жартылай тіркемелер жатады. ... ... ... ... ... жеңіл автомобильдер, арнаулыға - әртүрлі, көбінесе көліктік емес жұмыстарды орындауға арналған ... ... мен ... ... ... ... ұзындығы - жол торабын құратын елді мекеннің басынан соңына дейін жекелеген учаскелердің ұзындығын жиынтықтау жолымен есептеледі. Жол тораптарында, яғни ауылдық елді ... ... ... және туристік іс-әрекеттердің жүзеге асырылуын мемлекеттік реттеу қажеттілігі бар.
Жалпы пайдаланудағы автомобиль жолдарына - Қазақстан Республикасының меншігі болып саналатын ... тыс ... ... ... және маңызы бойынша халықаралық, республикалық, облыстық және аудандық маңыздағы жолдарға, сондай-ақ техникалық санаты бойынша және жамылғы түрі бойынша ... ... ... ... Қазақстан
7020
7019
7022
7022
7055
7039
Шығыс Қазақстан
11032
11129
11039
11060
11060
11067
Кесте-2. Жалпы пайдаланудағы қатты жамылғысы бар автомобиль жолдарының ұзындығы, км [34]
Қатты жамылғысы бар ... ... ... жамылғылар (цемент-бетонды, асфальт-бетонды және асфальт-бетон, қиыршық тас, малтатас түріндегі, органикалық тұтқыр ... ... ... ... ... малтатасты, тас төселген жамылғылар. Автожолдың сапасы қазіргі кезде жылдан жылға жаңа технологияларды пайдаланып, әртүрлі қосындыларды пайдаланып жол сапасы жақсаруда. ... ... ... ... ... үшін автобуста немесе жеңіл автокөлікте комфорт деңгейінің жоғары болуына септігін тигізеді.
ҚР халықаралық автомобиль тасымалы жұмысын халықаралық стандарттарға, көлік ... ... ... сай қозғалыс құрамын жасақтап, халықаралық дәрежеде сервистік ... ... ... ... ... байланыстарын белсенді түрде автомобильмен қамтамасыз етуге, автомобиль паркінің ұтымды құрылымын қалыптастыруға, отандық автомобиль жасау ... ... ... алып ... ... жүк, ... ... айналымы млрд. т
17,9
26,3
33,0
41,5
44,8
10,8
23,0
Жолаушылар айналымы млрд. км
13,0
19,6
25,3
30,9
35,4
13,1
44,6
Кесте-3. 1970ж-1997ж аралығындағы ... ... ... [34]
2000 жылдың басындағы жағдай бойынша ҚР ... ... ... ... ... ... ... көлік компаниялары мен фирмалары кірген болатын. Ал енді ішкі және халықаралық бағыттарда туристік-экскурсиялық ... ... ... ... ... ... ... ішіндегі мемлекеттер арасындағы саяхаттаушылардың емін-еркін Қазақстан аумағындағы туристік нысандарға келіп демалуы ... ... ... ... ... ... ...
Қазақстандағы халықаралық туристтер тасымалы негізінен халықаралық маңызы бар ... ... ... Олар жеті ... бөлінеді:
1-дәліз: Қорғас - Алматы - ... ... ... ... ... ... және шығысында ҚХР-на шығады. Батыста автожол Өзбекстан арқылы Орталық Азия елдеріне апарады. Шымкент қаласында осы дәлізге шыққаннан кейін Қытайға, ... Азия ... және ... шығуды қамтамасыз етеді.
2-дәліз: Ресей Федерациясы шекарасы - Орал - Ақтөбе - ... - ... ... ... ... ... ... байланыстырады.
3-дәліз: Ресей Федерациясы шекарасы - Петропавл - Астана - ... - ... ... ... ... ... ... аймағына шығады. Қазақстанды орталық бөлігінде кесіп өтіп, Солтүстік Қазақстанның астықты аймағын, Қарағанды өнеркәсіптік аймағын республиканың батысымен өзара байланыстырады, Қытай және ... ... Үнді ... ... ... Қазақстанның елордасы Астана қаласына көшірілгеннен кейін ерекше мәнге ие болды.
4-дәліз: Ресей Федерациясы шекарасы (Омбы) - ... - ... - ... ... ... ... аймақтарының, Павлодар аймағының, Шығыс Қазақстанның Қытайға шығуын қамтамасыз етеді.
5-дәліз: Ресей Федерациясы шекарасы ... - ... - ... ... шекарасы (Новосибирск). Қазақстан аумағы бойынша ұзындығы 220 км болатын ... - ... ... ... ... ... магистралдық автожолдың бір бөлігі.
6-дәліз: Ресей Федерациясы шекарасы (Қорған) - Петропавл - Есіл - ... - ... - ... - Өзбекстан. Орталық Қазақстанның аймақтарын (астық өсіретін және кен өндіретін) кесіп өтеді. Солтүстік Қазақстаннан, ... арғы ... және ... ... Орта ... және Үнді ... шығатын ең қысқа автожол.
7-дәліз: Ресей Федерациясы шекарасы (Астрахань) - ... - ... - ... маршруттары бойынша туристік тасымалдаулар жүргізуге болады. Турікменстан, Қазақстан, Ресей мемлекеттерін байланыстырып жатқан автожол бойында туристік нысандардың аз мөлшерде болуы. Туристік ... ... кері ... тигізеді [33].
Қазақстан Республикасының автомобиль жолы, жалпы ұзындығы 94000 ... ... ... жол - ... ... ... жол- 77,8% құрайды.
Халықаралық маңызы бар жолдардың ұзындығы - 12,4 мың ... ... бар ... ірі ... ... ... Алматы - Семей-Өскемен. Жаркент-Талдықорған-Текелі.
* Алматы-Шелек-Нарынқол. Қарағанды-Қарақаралы.
* Орал-Атырау.
* Қостанай-Арқалық.
* Қарағанды-Жезқазған. ... - ... ... сай [14]. ... ішкі туризмді дамыту барысында туристік потенциалы бар автожолдарды ескеру керек. Мұндағы ... ... ... ... ... нысандардың салынуы туралы 2007-2011 жылдардағы туризм бағдарламасында айтылған болатын. Автожолдарда көлік түрлері бойынша жүк ... да ... ... бар. ... арасынан өткен жүктер үшін салық төленетіндігі бәрімізге белгілі. Кеден бақылау ... жүк ... ... және ... өтіп ... елге кіргізеді.
Көлік түрлері
1990ж.
2000ж.
2001ж.
2002ж.
2003ж.
Теміржол
61,3
60,4
60,2
57,3
57,3
Автомобиль көлігі
15,5
15,0
14,7
18,2
15,5
Құбыр көлігі
23,2
24,6
25,1
26,5
27,0
Кесте-4. Көлік түрлері бойынша жүк айналымы (% ... [14] ... ... көлігі
82,4
82,7
84,6
85,6
85,0
Қалалық электр көлігі
1,0
0,8
0,7
0,7
0,7
Әуе жолы
3,2
2,5
2,3
2,4
2,9
Кесте-5. Көлік түрлері бойынша жолаушы айналымы (% есебімен) [14] ... ... 100 млн ... адам жұмыс атқарады.
Дүниежүзінде жүк тасымалдаудан:
* Теңіз көлігі.
* Темір жол көлігі.
* Құбыр тасымалы.
* Автомобиль көлігі.
* Өзен көлігі.
Дүниежүзінде жолаушы ... ... ... ... ... ... Әуе көлігі
Автомобиль жолдарының ұзындығы 25 млн км, оның жартысы бес елге келеді - АҚШ, ... ... ... ... ... ... ... - Жапония және Еуропа мемлекеттері. Автомобиль көлігіне дүние жүзінде 50 млн адам жұмыс істейді. Жолаушы айналымында туристердің негізі ... ... ... ... Ол ... әрі тез ... ... алады.
Елдер
Теміржол
Автомобиль жолдары
АҚШ
245
5640
Ресей
86
620
Үндістан
62
834
Қытай
58
880
Франция
35
745
Жапония
27
1131
Германия
45
481
Қазақстан
15
94
Кесте-6. Темір жол мен автомобиль жолдарының ұзындығы, мың км [14]
Автомобиль жолдары құрылысының дамуын Қазақстанда мынадай кезеңдерге ... ... ... ... ... бола ... соғыстан кейінгі халық шаруашылығын қалпына келтіруге дейінгі кезең; халық шаруашылығын қалпына келтіргеннен кейінгі және жол шаруашылығының халық шаруашылығын ... ... ... ... ... жол шаруашылығының халық шаруашылығын салаларының бірі ретінде дамуы кезеңі; нарықтық ... ... даму ... 2003 жылы ... ... 1000 км-ден асатын Астана - Алматы автомобиль жолы іске ... Оның ... 238 ... ... ... автомагистраль жолдарының сапасы:
* Жетілдірілген жамылғымен
* ... ... ... ауыл ... ...
Жалпы пайдаланудағы автомобиль жолдарының ұзындығы 94 мың км
құрады, оның ішінде қатты жабындысы бар - 84,0 мың км. ... ... бар ... ... ... ... бар ... ұзындығы - 23,4 мың км, облыстық және аудандық маңызы бар жолдардың ұзындығы - 60,6 мың ... ... ҚР ... ... ... ... ... көрсетілген демалушылар саны, бірлік [34]
Қазақстанда автожол бойында ... ... ... саны өте аз және де ... сапасы жағынан төмен қызмет көрсетіледі. Бірақ бағасыда арзан ... ... Ал ... ... ... ... және ... бағамен болса жақсы болар еді. Кестеде автожол бойындағы орналастыру орындарында қызмет көрсетілген ... саны ... ... ... АRA Hotel ... үйі ... [39]
Автомагистральдардың бұзылуына немесе сапасы нашарлауына әсер ететін факторлар:
* жауын-шашын
* бұршақтың жауғаны
* ... ...
* ... ... тас ... жер сілкінісі
* өзен суларының тасуы
* адамдардың қоқыспен ластауы
* апаттық жағдайлар және жол көлік ... ... жаз ... ...
* жылу және ... сел тасқыны
* қар көшкіні
* шаңды дауылдар және т.б жағдайлардың болуынан автожолдардың ... ... ... болады. Осындай факторларды тежеу үшін адамдар автожолдарды күтіп ұстауы тиіс. Мемлекет тарапынан автожолдарды жөндеуге көп қаражат кетеді. Сол шығындарды болдырмау үшін ... ... ... ... ... ... ... көп мән беру керек. [10]
Қытай және Швейцария мемлекеттерінде автожолдарды сақтау, күтіп ... және ... ... көп ... бөледі. Мемлекет тарапынан аз шығынмен жол жөндеу жұмыстары жүргізіледі. Жолды жөндеу жұмыстарынан кейін тексеру жүргізіледі.
Сурет-6. Швейцария автожолы [33]
Автомагистральды ... ... ... қорғау мақсатында жол жиегіне ағаштар егіледі. Сол ағаштар автомагистральды дауылдан, желден және күннен сақтайды. Ағаштардың өсіп ... ... ... ұзақ ... ... ... себепкер болады. Қардан әрі жауын-шашыннан сақтау үшін жаңа ... ... ... ... Атап ... ... Қытай, Франция, Италия, АҚШ, Жапония сынды дамыған мемлекеттерінің автобандарында шатырлы автомагистраль ... ... ... әсер ... жол ... ... ... Мысалы, жер сілкінісі кезінде жол тораптарына түрлі деңгейде зақым ... Ірі жер ... ... жол тораптары мүлдем жарамсыз болып қалады.
Қазақстанның экономикалық- географиялық жағдайының артықшылықтары:
* Тарихи-экономикалық дамыған елдермен шектесу.
* Транзиттік жол торабының үстінде орналасуы.
* Жер ... көп ... ... ... ... ... қорының молдылығы [14]
Автомагистральдардың бойында рекреациялық ресурстар салынуы керек. Сонда Қазақстанның туристік потенциалы өседі. Автомагистральдардың айналасындағы түрлі ластанудан қорғау шараларын ... ... ... ... ... ... АҚШ, Германия,Франция, Корея, Испания, Италия, Ұлыбритания мемлекеттері алдыңғы орында тұр.
Халықаралық автомагистральдардағы ақша төлеу жүйесінің ... ... ... ... жол ... ... және ластанудан сақтауға жұмсалады. Халықаралық автомагистральдардың салынуынан аймақтардағы туризмнің дамуына әсерін тигізеді. Халықаралық автомагистральдардың әр 50 километрі ... ... ... ... ... көліктер ақша төлейді. Ол көліктің түріне қарай (жеңіл және ауыр көлік) байланысты ақша төленеді.
Климаттың автомагистральдарға әсері өте жоғары. ... ... ... күннің жылуы, суық аяздың болуы, ызғырық желдің және т.б климаттық жағдайлардың автомагистральдардың өзінің ... ... ... ... ... жол ... ... инфрақұрылымын дамыту перспективалары
Соңғы жылдарда экономиканың серпінді дамуы қозғалыс қарқындылығының өсу шапшаңдығына және ... ... ... ... ... ... ... тигізді. Бүгінде республикалық маңызы бар автожол желісінің едәуір бөлігінде қозғалыс қарқындылығы күніне 1000-4000 автокөлік құралдары шегінде жатыр және ... 7-8% ... өсіп ... ... ... бар ... қозғалыс қарқындылығы тұтас алғанда төменірек, бірақ, жекелеген учаскелерде ол республикалық желінің ... тең ... Аса ... республикалық маңызы бар бірқатар автомобиль жолдары өткізу ... ... ... шын ... қозғалыс қарқындылығына сәйкес келмейді. Бұл ретте Қазақстанның жолдарындағы автокөлік қозғалысының қарқындылығы Еуропа елдеріне қарағанда анағұрлым төмен.
Сурет-7. Автожолдарда ... ... ... ... ... әрі өсуін ескере отырып, үздіксіз автокөлік қатынасын қамтамасыз ету үшін жақын перспективада, төртжолақты автомагистральдарды салуды қоса алғанда, 7 мың ... ... ... жоғарылатылған техникалық санатқа ауыстыруды жүзеге асыру қажет. ... және ... ... ... ... ... тасымалдарының барынша өсуі көбіне қарқынды автомобильдендіру процесіне байланысты. Соңғы жылдарда автокөлік құралдары санының өсуі ... баяу ... - ... ... аз, ... жанар-жағармай құралдарын пайдалану көрсеткіштері автомобильдер санының шын ... ... және ... ... қозғалыс қарқындылығының 2 еседен артық өсуін көрсетеді.
Автокөлікқұралдары
2000
2001
2002
2003
2003жылды2000жылға %
Барлық автомобиль-дер, бірлік
1279009
1349491
1365050
1471472
115%
соныңішінде жүк
196980
204568
214191
223063
113,2%
автобустар
45666
50162
51367
61391
134,4%
Жеңіл
1000298
1055529
1062554
1148754
114,8%
Арнайы
36065
36960
36938
38264
106,09%
Жартылайтіркемелер,бірлік
13945
13765
14778
16044
115,05%
Тіркемелер,бірлік
42493
39825
39750
43339
101,9%
Кесте-8. ҚР-ның автокөлік құралдары паркінің 1999-2003 жылдардағы өсу ... ... ... ... ... автомобиль көлігімен тасымалдау көлемдерінің жылдам өсуі байқалады. 5-кестеде көрсетілген ... мен ... ... көлемдерінің өсу серпінін талдау 2001 жылмен салыстырғанда 2004 жылы тиісінше 24% және 17% өскендігін көрсетеді.
Индустриалдық-инновациялық ... іске ... ... ... барынша жоғары технологиялық тауарлар мен өнімдер өндірістерінің дамуымен автомобиль көлігінің рөлі айтарлықтай ... Бұл ... ... ... ... ... бір бөлігінің ауысуымен қозғалыс қарқындылығының еріксіз өсуіне әкеледі. Осы процесс көліктің жеке ... ... адал ... қағидаттарымен реттелетін, нарықтың ажырамас бөлігі бола отырып, табиғи түрде жүріп өтеді.
Сурет-8. ... ... ... ... [39] Автомобиль жолдарының дамуы мүмкіндігінше автомобиль көлігі қызметіне сұраныстың өсуінен озық болуы және ... бұл ... ... және ел тұрғындарының қажеттілігін уақытында қанағаттандыруы тиіс. Осы Бағдарламаның негізгі ... ... ... ... ... ... өсуін есепке ала отырып белгіленген.
Сурет-9. Автожолдың бастапқы жобасы [40]
Автомобиль жолдарының желісі қызмет етудің барлық мерзіміне инвестициялық және ресурстық жұмсалымдарды ... ... ... ... ... Автожол саласының орнықты дамуына қол жеткізу және жұмыс істеу тиімділігін ... үшін ұзақ ... ... ... міндеттерді шешу қажет болады:
Сурет-10. Автожол бойындағы таверна [38]
Автожол саласын қаржыландыру көлемін жол жұмыстарының барлық кешенін орындау және ... ... ... үшін ... нақты сұранысқа сәйкес келетін деңгейге жеткізу және сақтау; ... ... ... ... ... ... ... Қаражаттарды пайдаланудың жалпы тиімділігін жоғарылату үшін жұмыстарды жүргізудің әдістері мен технологияларын жетілдіру; ... ... ... және сала ... ... ... ... арттыру; Автожол саласын дамытудың бағдарламасын әзірлеуге жұртшылықтың және жолды пайдаланушылардың қатысуын арттыру; ... ... ... дамытудың ұзақ мерзімді бағдарламасын әзірлеу.
Диаграмма-1. Орналастыру обьектілеріндегі қызмет көрсетілген келушілер саны [32]
Автожолдағы орналастыру орындарындағы қызмет көрсетілген ... саны 2008 жылы 528 мың ... 2009 жылы 562 мың ... 2010 жылы 487 мың адам ... ... ... автомагистраліндегі қозғалыс 140 км/сағ [31]
Халықаралық автожолдарда, мысалы Италия автожолдарында автокөлікпен 140 км/сағ жүруге рұқсат берілген. ... бұл елге ... ... ... жол ... 20 км ... ... нысандардың болуы таңқаларлық жайт емес. Еуропа мемлекеттері ... ... ... ... ... себебінен еуропа халқының 70 проценті еуропаны шарлап демалғанды жөн ... ... Ал ... 18 ... ... және ... Америкада демалса, Африка 4 проценті, ал қалған 8 проценті Азияда ... жөн ... ...
2 ... ... ... қалыптасуы
2.1 Автожол саласының қазіргі жай-күйін талдау
Ішкі туризм мақсатында көбінесе автожол көлігі пайдаланылады. Жыл сайын ... ... бар ... ... толықтырылып, олардың құрамында ірі туристік объектілерге апаратын жолдар бар.
Сырттан келушілер туризмі мен ішкі туризм көлемін ұлғайтудың негізгі факторлары ... ... ... ... және ... ... ... түрлерінің географиясын кеңейту болып табылады. Осыны ескере отырып, ұлттық тасымалдаушы - ұлттық компаниясы>> акционерлік қоғамы мен акционерлік қоғамы ... ... ... ... қолдауымен 2002 жылдан бастап Алматы - Тараз - Шымкент - Ташкент - Самарқанд - Үргеніш - ... - ... - ... ... ... мамандандырылған пойызын ұйымдастыру жөніндегі жобаның бірінші ... іске ... ... ... экономикалық дамуындағы автомобиль жолдарының рөлі маңызды болып табылады. Соңғы 5-6 жыл ... ... ... ... 8-10% ... өсу ... орын алды. Бұл кезеңде ауқымды ресурстар жалпы ұлттық маңызы бар инфрақұрылымды қалпына келтіруге бағытталды. Экономиканы дамытудың ... ... ... ... инфрақұрылымның сандық және сапалық жағдайын болашақтық қажеттілігіне сәйкес қалыпқа келтіру қажеттілігі туралы куәландыра отырып, дағдарыс алдындағы деңгейге дейін жеткен.[18]
2003ж
2004ж
2005ж
2006ж
2007ж
2008ж
2009ж
2010ж
Қазақстан Республикасы
6189
6559
6960
7470
7750
7927
8691
10594
Ақмола
560
575
617
652
670
643
718
741
Ақтөбе
55
67
67
92
90
97
104
118
Алматы
198
219
247
273
228
266
271
341
Атырау
39
40
40
43
50
56
66
83
Батыс ... ... ... ... ... ... ... автобустармен тасымалдау мың, адам[34]
Автомобиль жолдары аймақтардың экономикалық белсенділік деңгейіне ... әсер ... ... еткізу рыногына қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Жолдар халықтың еңбекпен қамтылу мүмкіндігін айтарлықтай кеңейтеді, ал олардың болмауы ауылдық жерлердегі ... ... бірі ... ... отырып және тұрғындардың өркениеттен қол үзіп қалу сезімдерін туғыза отырып теріс ... әсер ... ... ... ... ... ... елдерде халыққа әлеуметтік қызмет көрсету құны инфрақұрылымы дамыған ... ... 2-3 есе ... Ішкі ... қажеттіліктерге қызмет көрсетуден басқа, жол инфрақұрылымы халықаралық және ... ... ... ... ... өңіраралық және мемлекетаралық көлік көпірінің қызметін атқарады.
Диаграмма-2. Жолаушылар ... ... ... ... ... ... жағдайда көлік саласы өзінің дамуын тұтынушылар тарапынан автожол инфрақұрылымының қызметтеріне қазіргі және ... ... ... ... ... етіп ... ... Республикада жүргізіліп жатқан Қазақстан Республикасы ... 2003 ... 17 ... Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының индустриалды-инновациялық 2015 жылға дейінгі стратегиясы автомобиль көлігінің ... ... ... және жүк және ... тасымалының жалпы көлеміндегі оның үлесінің бұдан әрі ұлғаюымен қатар жүретін болады. ... даму ... ... көлігін қолдану саласы қарқынды кеңеюде. Автомобиль көлігі жоғары бағалы және тез бұзылатын жүктерді ... ... ... үшін қолданылады, сондай-ақ 500-1000 шақырым орта қашықтыққа тасымалдауда, әсіресе 100 ... ... ... ... тасымалдауда біртіндеп алдыңғы орынға шығуда[28].
Елдің әлеуметтік-экономикалық даму қарқынын ескере отырып, автомобиль көлігінде 2012 жылға қарай жүк ... ... 55 ... ... километрге дейін өседі деп болжануда. ... ... ... көлемінің әрі қарай өсуі өндіріс көлемінің ұлғаюымен, кәсіпкерлік қызметтің дамуымен, қызметтер көрсету ... ... ... өмір сүру ... жоғарылауымен, жаңа аумақтар мен пайдалы қазба орындарын игерумен, халықаралық сауданың кеңеюімен, Қазақстан аумағы бойынша өтетін халықаралық көлік ... ... ... тасымалдаудың, дамуымен байланысты болады[19]
Жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдары желісініңкөліктік-пайдаланымдық жүйесін талдау. Еуропа және Азия тас жолдары желісінің бөлігі болып табылатын халықаралық ... қоса ... ... ... бар ... ... ... 23 мың шақырымды құрайды. Жолдардың көп бөлігі қатты жабынды. Жерасты бөлінуінің жалпы ұзындығы 144 шақырымды құрайды.
Жалпыұзындығы
Санаттар
І
ІІ
ІІІ
ІV
V
км
км
км
км
км
км
22996
705
3424
16667
2059
141
Кесте-10. Республикалық маңызы бар жолдардың ... ... және ... ... бөлу ... ... ... тас
Қиыршықтасты
Топырақты
км
км
км
км
дана
дана
7427
13584
1841
144
1177
13828
Кесте-11. Жамылғылардың үлгісі [34]
Автомобиль жолдарының 2006 жылдың басына қарай күтілетін жай-күйі.
Автожолдар желісінің 2006 жылғы 1 ... ... ... 22996 шақырым кезіндегі күтілетін жай-күйі
Қазіргі уақытта күрделі үлгідегі жол төсемесі қызметінің жөндеуаралық мерзімі күрделі ... үшін 15-16 жыл және ... ... үшін 5 жылды құрайды. Осьтік жүктеменің және ауыр салмақты автокөлік құралдары сандарының өсуімен жамылғылардың ... ... ... ... Жалпы күрделі көпірлердің (1117) ішінен 32% ... ... және ... жұмыстарын қажет етеді, олардың ішіндегі 8% авариялық жағдайларда болады [12].
Республикалық маңызы бар жолдардағы көпірлердің жай-күйі
2005 жылғы 1 ... ... ... ... және аудандық маңызы бар жолдардың жалпы ұзындығы 65365 шақырымды немесе ... ... ... ... ... ұзындығының 74 % құрайды. Сарапшылардың бағалауы бойынша жеткілікті қаржыландырмау себебінен жергілікті ... 1200 ... ... жыл ... ... жағдайға өтеді. Қазіргі уақытта қанағаттанарлықсыз жағдайдағы жол ... ... жол ... ... ұзындығының 40% құрайды. Жергілікті желіде, көктем-күз мезгілінде олар бойынша жол жүру толықтай немесе ішінара тоқтатылатын, үш мың ... ... жер асты ... ... бар. ... маңызы бар жолдардың жабынды түрі бойынша жай-күйі мен санаты 3-кестеде көрініс тапқан.
Жалпыұзын-дығы
Санаттар
Жамылғы үлгісі
І
ІІ
ІІІ
ІҮ
Ү
б/к
А/б
Қарақиыршықтасты
Қиыр-шықтасты
топы-рақты
км
км
км
км
км
км
км
км
км
км
км
65365
72
751
18714
39289
4675
1864
6322
29163
24566
5314
Кесте-12. Жамылғы түрлері және ... ... ... ... ... [34]
Облыстық және аудандық маңызы бар жолдардың көліктік-пайдалану жай-күйі
Бүгінгі ... ... ... қатты жабынды автомобиль жолдары бойынша облыстық немесе аудандық орталықтармен байланысы жоқ шамамен 2000-ға тарта ауылдық елді ... бар. ... ... бар жол ... ... ... мен жол құбырларының көліктік-пайдаланымдық жағдайы күрделі және маңызды мәселелердің бірі болып табылады. Зерттеу жүргізілген 1911 көпірдің 502-сі күрделі және орташа ... ал 25 ... ... ауыстыруды қажет етеді. Автожол саласын қаржыландыру көлемінің жеткіліксіздігі және оның 2000 жылға дейінгі ... ... ... жолдар жағдайының нашарлауына әкеліп соқтырады, бұл ақауларды бүгінгі күні де толықтай жою мүмкін болмайотыр. Жол ... ... ... ... ... ... бойынша жүргізілуі тиіс 2-3 күрделі және орташа жөндеу жіберіліп қалды, бұл ... ... ... жол ... ... әкелді. Мәселен, 1993 жылмен салыстырғанда республикалық торап бойынша жүру жолының негізгі элементтерінде ақау бар жолдың ... ... 3 ... ... және 2004 ... ... деректері бойынша 50% құрады. Қазіргі уақытта жолдың техникалық ... ... ... үшін қайта жаңарту және қалпына келтіруге көп қаражат ... ... ... ... ... ... ... аударылмауда. Нәтижесінде жылдан жылға, автомобиль жолдарын жөндемеу ... бұл ... ... ... ... ... ... етеді. Қаражаттың шектеулі болғанына байланысты автомобиль жолдарын күтіп ұстау және алдын ала жөндеу жұмыстары толық ... ... бұл жол ... жер ... мен жасанды құрылыстардың қызмет ету мерзімінің қысқаруына және мезгілінен бұрын бұзылуына әкеліп соқтырады. Көгалдандыру бойынша орман ... ... ... ... ғана жұмыстар жүргізіледі, жаңадан көшет отырғызу және оны күтіп баптау ... ... ... ... ... процесін тоқтату, күтіп-ұстау нормалары қатаң түрде сақталған жағдайда ғана мүмкін болады, бұл ең алдымен қайта жаңарту және қалпына келтіруден өткен жол ... ... ... бақылау көрсетіп отырғандай, жыл сайын орташа есеппен республикалық маңызы бар жолдардың 1500 шақырымға дейіні бұзылып ... ... ... ... 2000 ... жуық жол жөндеудің барлық түрімен ретке келтіріледі. Қайта жаңартуды және жөндеуді қажет ететін республикалық ... ... 19 мың ... ... ... ... ... қолда бар қаржыландыру деңгейін сақтай отырып барлық жол тораптарын қалпына келтіру үшін 35 жылдан астам уақыт керек. ... ... одан әрі ... ... ұстауды жетілдіруге және магистральдық инфрақұрылымға инвестицияларды қамтамасыз етуге бағытталған саланы одан әрі ырықтандыру жөніндегі институционалдық реформалармен және шаралармен ... ... ... ... ... ірі қалалары мен елді мекендерді өзара байланыстыратын қазіргі заманғы автожол желісі ... Бұл ... ... ... бар ... ... ... көңіл бөлінеді.
Автожол саласы мен автомобиль көлігі саласындағы стратегиялық мақсаттар:
2020 жылға
қарай
республикалық маңызы бар 16 мың км. автомобиль жолдары салынады және ... ... ... транзитті тасымалдаулардың көлемі екі есеге артады
2015 жылға
қарай
орташа есеппен республикалық маңызы бар ... ... 85% ... және ... ... ... есеппен жергілікті маңызы бар автомобиль жолдарының 70% жақсы және қанағаттанарлық жағдайда
2014 жылға
қарай
халықаралық транзит дәлізін реконструкцияланады
2012 жылға
қарай
республикалық маңызы бар ... ... ... ... ақылы жүйе енгізіледі
экологиялық стандарты енгізіледі
халықаралық тасымалдауларда цифрлы тахографтар енгізіледі
Кесте-13. 2012ж-2020ж аралығығындағы болашақтағы дамуы [34]
+ Автожолдардың туристік нысандармен өзара ... ... ... жолы бойында орналасқандықтан Қазақстан аумағындағы қалалар мен табиғаты ... ... ... ежелден саяхат және туризм нысандары болып табылған. Қазақстандағы алғашқы туристiк ұйымдар 20 ғ-дың 20 -- ... ... ... 1929 ж. ... ... тұңғыш туристiк жорық ұйымдастырылды. Оған Г.И. Белоглазов пен Ф.Л. Савин басқарған 17 ... ... ... Жорық Алматы төңiрегiнен басталып Есiк к-нде (62 км) аяқталды. 1930 ж. ... ... ... жанында Пролетарлық туризм және экскурсия қоғамының өлкелiк бөлiмшесi жұмыс iстей бастады. Оның алғашқы төрағасы ... В.Г. ... ... Осы жылы ... ... телеграф пен пошта қызметкерлерiнен (16 адам) құралған топ (Ф.Л. Савин басқарған) Медеу -- Көкжайлау -- Үлкен ... к. ... ... ... ... ... ... [32]
Туризмнiң бұл түрiне В.Зимин, А.Бергрин, Д.Литвинов, Х.Рахимов, Г.Белоглазов, т.б. көп үлес қосты. 1931 ж. қаңтарда ... ... ... ... рет шаңғышылар жорығы ұйымдастырылды. "Еңбек және қорғаныс" эстафетасын алған бұл ... ... 8 ... ... атты ... ... ... шабандозы қосылды. Олар Алматыдан шығып, Ұзынағаштан өтiп Қордай асуы арқылы эстафетаны Қырғызия командасына табыс еттi. Сол жылы ... ... губ. ... ... Бүкiлодақтық пролетарлық туризм мен экскурсия ерiктi қоғамының 10 мүшесi бар алғашқы ұясы ұйымдастырылды. Ол ... ... ... ... ... Әуесқой туристердiң бастауымен Алатау қойнауындағы Күйгенсай (Горельник) шатқалында туристер үшiн шағын үй салынды. 1936 ж. бұл ... ... ең ... 50 ... ... турбазасының шаңырағы көтерiлдi. 1938 ж. Көкжайлау шатқалында (Алматы маңында) алғаш қазақстандық туристер слетi өттi. Оған ... ... ... 1943 жылдың басынан "Горельник" турбазасында Кеңес армиясының тау атқыштарын даярлайтын ... ... ... орналасты.
Диаграмма-3. 2010 жылғы сапар мақсаттары бойынша орналастыру объектілеріндегі қызмет көрсетілген келушілер [32]
Ұлы отан соғысынан кейiн "Горельник" тау ... мен ... ... ... ... ... Адамдардың белсендi демалысы мақсатында 1952 ж. Қазақстанда Туристiк-экскурсиялық басқарма (ТЭУ) құрылды. 1961 ж. ... ... жас ... ст. ашылды. 1960 ж. кәсiподақтардың Қазақ респ. кеңесi жанынан туризм ... ... ... ... 1962 ж. ... ... Туризм жөнiндегi кеңес болып қайта құрылды. 1965 ж. Қазақстанда респ. және 5 обл. (Алматы, Қарағанды, Шығ. ... ... ... ... кеңес және әр облыста экскурсиялық бюро ашылды.
1950 -- 60 ж. Алматы жоғары оқу орындарында тау ... ... ... ... спорттық туризм дами бастады. Мұның нәтижесiнде туристiк нұсқаушылар тобы қалыптасты. Осы жылдары С.Күдерин, Ү.Үсенов, Н.Дубицкий, В.Г. ... т.б. ... ... мен ... ... ... ... үлкен үлес қосты. 1958 ж. Зиминге тұңғыш рет туризм бойынша ... ... ... атағы берiлдi.
1970 ж. құрылған Туризм және саяхатшылықтың респ. кеңесi туризмнiң одан әрi дамуына әсер еттi. 1971 -- 75 ... ... ... ... ... ... ... ұйымдар көбейдi, жаңа туристiк базалар мен мейманханалар пайдалануға ... 1978 ж. ... ... мен ... ... ... және 14 обл. кеңес, 17 туристiк база мен мейманханалар, 26 саяхат, экскурсия ... және шет ел ... ... ... 3 ... ... Орал, Шымкент қ-ларында туристiк автомоб. базалары құрылды [16].
Сурет-13. Автожол қасында орналасқан ... және т.б ... ... ... мен мейманханалардағы орын саны 7 мыңға жеттi. 1988 жылы туризм құрылымында бiршама өзгерiстер болды. Жаңадан туристiк экскурсия қауымдастықтары құрылды. Осы ... ... ... ... Н.И. ... ... ... А.Чукреев, О.Мазбаев, С.Р. Ердәулетов, т.б. үлкен үлес қосты. Тәуелсiздiк алған Қазақстанда 1991 ... ... ... ... жаңа ... ... 1993 ж. Қазақстан Дүниежүзiлiк туризм ұйымына мүше болды. Осы жылы туризм индустриясын ... ... ... ... қабылданды. 1997 ж. Қазақстан Республикасының Ұлы Жiбек жолының тарихи орталықтарын қайта өрлету, түркi тiлдес мемлекеттердiң ... ... ... ... ... ... ... дамуының стратегиясы жасалды. 2001 ж. 13 маусымда "Қазақстан Республикасындағы ... ... ... заң ... Онда республикадағы туристiк саланы дамытудың бiрiншi кезектегi шаралары, туристiк қызметтi лицензиялау, т.б. ... ... ... ... ... геосаяси орны туристiк нысандарды ұтымды пайдалануға мүмкiншiлiк бередi, сонымен қатар экономиканың басты тармақтарының бiрi ретiнде ... ... ... 2002 жылы ... 430 ... ... фирмалар мен әр түрлi бюролар жұмыс iстедi. Оларда 6 мың адам, оның iшiнде 1500 кәсiптiк экскурсия жүргiзушiлер (гидтер) қызмет көрсетедi. ... ... ... ... ... 80-ге жуық ... ... жасайды. Алматы қ-ның 25 фирмасы және 5 облыс орталығы Үндiстанға, Түркияға, Бiрiккен Араб Әмiрлiгiне, Пәкістанға, Корея Республикасына, Грекияға, ... т.б. ... ... әуе ... ... ... ... туризмнiң барлық түрлерi (танымдық, ойын-сауық, этн., экол., денсаулық сауықтыру, балалар, спорттық, аң аулау, балық аулау, атпен ... т.б. ... ...
Сурет-13. Автомагистраль бойында орналасқан Колос қонақ үйі[37]
Бұл үшiн Қазақстан аумағы бойынша 700-ден астам ... ... ... Оларға Қазақстанда жиынтық сыйымд. 33 мың орынды 372 әр түрлi категориялы қонақ үйлер қызмет көрсетедi. Мыс., ... ... ... ... ... "Достық", "Есiк", "Отырар", "Астана", "Анкара", "Hyatt Regency Almaty", ... т.б. ... ... ... ... көрсетедi. Астанада 30 туристiк фирма және 25 қонақ үй орналасқан. Олардың ... ... -- ... ... "Комформ -- Отель Астана", "Турист", "Есiл", "Жiбек жолы", "Алтын дала", т.б. Туризм мамандары Туризм және спорт академиясында, ... ... ... және әлем ... ... ... мемл. ун-тiнде, Қазақ Ұлттық ун-тiнде, "Тұран" ун-тiнде, т.б. жоғары оқу орындарында дайындалады. [38]
Туристiк нысандар. ... ... ... -- туристiк қызмет көрсету нысандарын қамтитын табиғи-климаттық, тарихи, әлеум.-мәдени, сауықтыру нысандары, ... ... ... ... ... ... ... күш-жiгерiн қалпына келтiрiп сергiтуге жәрдемдесетiн өзге де нысандар жатады. Олар мәдени-танымдық, экол., спорттық, әлеум., дiни, т.б. ... ... ... ... ... ... табиғи-рекреациялық, тарихи-археол., тәуеп ету, т.б. топтарға бөлiнедi.
Табиғи-рекреациялық нысандарға Солт. Қазақстан аймағындағы Көкшетау, Бурабай, Баянауыл, Ерейментау, Шығ. ... ... ... ... ... ... Оңт. Қазақстан жерiндегi Батыс, Солт. Тянь-Шань, Алтынемел таулары, Жетiсу алабы, Бат. Қазақстандағы Үстiрт, Мұғалжар, ... ... ... ... Орт. Қазақстандағы Қарқаралы, Қызыларай, Бектауата, Ұлытау, т.б. табиғи нысандар жатады. Сонымен бiрге Алматы обл-ндағы ұлттық саябақтар мен ... ... ... ... зор. ... Iле-Алатауы ұлттық саябағы, Түрген-Шамалған өзендерi аралығындағы шатқалдар, Түрген, Есiк, ... ... ... ... елдi мекендерi жатады. Алтынемел, Көкшетау, Бурабай ұлттық саябақтарында туризмдi дамыту мемлекет тарапынан қолдау тауып, дамып келедi. Қазақстан ... 9 ... ... да ғыл.-экол. туризмдi дамытудың алғы шарттары қалыптасқан. [37]
Тарихи-археологиялық ескерткiштердiң туристiк-экскурсиялық сапарлардағы орны ... ... ... ... нысандары туристiк-экскурсия жұмыстарында маңызды орын алады. Соның iшiнде ... Сақ ... ... ... Оңт. ... ... ... Бат. Қазақстандағы Сарайшық, т.б. көне қалалардың орнына туристердiң қызығушылығы мол. Археол.-тарихи ескерткiштердiң қазiрге дейiн ... ... ... ... мен мазарлардың маңызы зор. Қола дәуiр ескерткiштерiне жартастағы петроглифтердi ... ... ... ... ... ... Аңырақай тауының Таңбалы сайындағы, Көксу өз-ндегi Ешкiөлмес ғибадатханасы, сондай-ақ Шолақ, Кiндiктас, Баянжүрек тауларындағы тастағы суреттер жатады. Бiздiң дәуiрiмiзге ... 6 -- 3 ... ... сақ ... Бесшатыр қорымындағы жерлеу камерасы және сақ әскерi киiмiн киген "Алтын адам", 2001 -- 2002 ж. Шығ. ... обл. ... ... Бергiел (Берел) қорғанында табылған "Сақ патшайымы" археол. туристiк нысандарға жатады. Ортағасырлық Түркiстан, Отырар, Тұрбай, Құлан, Мерке, Талхиз, Жаркент қ-лары, т.б. елдi ... ... ... ... ... табылады. Түркiстан -- қазақ хандығының алғашқы астанасы. Онда Қожа ... ... ... салынған, кесене iшi мен айналасына қазақ мемлекетiнiң негiзiн қалаған Тәуке, ... ... Есiм, ... ... би жерленген. Қазақстанда Отырар, Сарайшық, Сайрам, т.б. ортағасырлық көне қалалар туристер үшiн тартымды ... ету ... ... нысандары республика аумағында көптеп кездеседi. Оларға түркi әлемiндегi ... ... ... Қожа ... ... ... ... мешiтi, Гауһар-ана зираты, Әли-Қожа бейiтi, т.б. жатады. ... бұл ... ... ... етiп, ... ... үшiн ... Одан басқа Қоғам а. маңында (Отырар ауд.) Арыстан баб кесенесi, Ибраһим-ата бейiтi, Қарашаш ана кесенесi, Тұраба а-нда -- ... ... ... ... облысында -- Айша бибi кесенесi мен Қарахан кесенесi, Қызылорда облысында -- ... ... ... ... қаласы маңында -- Тектау ата, Әуез бақсы, т.б. ... ... бар ... халқының азаттық күресi жолындағы батырларға, қолбасшыларға деген құрмет белгiсi мемориалдар мен ескерткiштерде көрсетiлдi. Бұларға Райымбек пен Қарасай батыр ескерткiштерi ... обл.) ... ... обл.) ... ... Ақтөбедегi Есет батыр, Солт. Қазақстандағы Ағынтай мен Қарасай ескерткiштерi, Астанадағы ... ... ... т.б. ... ... мен ... сағасының жазығы, Ұлытаудағы үш жүздiң басын қосқан жер, тарихи орындар ретiнде Жошы және ... хан ... ... ... монументi, Астанадағы үш би ескерткiштерi қастерлi орындар ... ... ... ... ... ... құнды мәдени ескерткiштер қатарына: Қозы Көрпеш -- Баян ... ... ... ... ... мемориалдары, Сұлтан Бейбарыс, Құрманғазы және Д.Нұрпейiсова, Абай, ... Әлия мен ... ... I.Жансүгiров, С.Сейфуллин, М.Әуезов, т.б. көптеген естелiк орындар жатады. Республиканың әсем де әдемi жерлерiнде бiрнеше туристiк базалар ... ... Iле ... ... шаңғы базасы, Павлодар обл. Жасыбай к. жағасындағы "Баянауыл", Қарағанды ... ... ... Шығ. ... обл. ... ... жағасындағы "Алтай мүйiсi", Орал қ. Жайық өз. маңындағы ... ... ... орманды-тоғайлы Наурызым алқабы, Оңт. Қазақстан обл. Бадам жазығындағы "Оңтүстiк", ... ... ... ... бор" базалары жатады. Қазақстанда белгiлi туристiк маңызы бар ... ... ... да ... ... Алматы қорығы (кешендi), Iле атырауы (зоол.), Тарбағатай (зоол.), Жалтыркөл (зоол.), Ұлытау (зоол.), Бетпақдала ... ... ... ... (зоол.) қорықшалары, Шарын каньоны (ландшафты -- палеонтол.) және Шарын өз-ндегi "Шетен тоғайы" (ботан.), ... ... ... ... ... тауы ... ... Әншiқұм (геоморфол.), Жаңғақ тоғайы (ботан.), Бүркiттау шоқысы және Тұма бастаулар (гидрол.), т.б [8]. ... ... ... ... 2007 - 2011 ... ... ... бағдарламасын іске асырудың бірінші жылының қорытындысы бойынша туризмнің барлық ... ... ... өсу үрдісінің сақталғаны байқалады. Айталық, 2007 жылдың есептік кезеңінде сырттан келушілер туризмі 12,8 %-ға өсті және ... ... ... 5310,6 мың ... құрады (38,5 %). 2006 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда сыртқа шығушы туристер саны 23,2 %-ға өсті және ... ... ... 4544,4 мың ... немесе 33,0 %-ды құрады, сонымен қатар ішкі туризм бойынша туристер саны 12,5 %-ға өсті және 3932,6 мың (28,5 %) ... ... ... қызметтің жалпы көлемі 53863,0 млн. теңгені құрады, сатылған жолдамалар құны 13890,7 млн. теңгені құрады, бұл 2006 жылдың сол ... ... ... ... 1,9 есеге өскенін дәлелдейді.
Есептік кезеңде 1007 туристік фирма және туристік қызметпен айналысатын 51 жеке кәсіпкер 567,0 мың келушілерге ... ... бұл 2006 ... деңгейінде 105,1 %-ды құрады.
Туристік индустрия субьектілерінің туристік қызметінен түскен жалпы табыс 2007 жылы 63,0 ... ... ... және ... аударылған салық сомасы 9 млрд. астам теңгені құрады, бұл ... ... ... 36 %-ға ...
Республикада қызмет ететін 992 қонақ үй ... ... 2640,2 мың ... 40414,1 млн. теңгеге қызмет көрсеткен. Есептік кезеңнің қорытындысы бойынша орналастыру объектілерінде 26225 нөмір бар және олардың бір мезгілдегі ... 58367 ... ... ... ... және шет ... ... әр түрлі туристік қызметтерге деген сұраныстарын қанағаттандыру үшін кең мүмкіндіктерді қамтамасыз ... ... ... аса ... және бәсекеге қабілетті туристік кешенді іске асыруға жағдай жасалып жатыр, ұлттық туристік өнімнің сапасын қамтамасыз ету үшін стандарттар ... және ... ... Республикасында туризмнің материалды - техникалық базасын дамытуға инвестиция тарту үшін шарттар анықталды. Бұл ретте әлемдік деңгейдегі ... ... құру ... ... іске ... маңызды мәнге ие болып отыр.
Алайда, еліміздегі туризмнің жағымда даму ... ... әлем ... ... ... ... ағымға кері әсерін тигізді, нақты айтсақ, - әкімшілік дерек көздер мен жүргізілген статистикалық зерттеулер дерегі ... ... ... 2008 ... қаңтар-қыркүйек айларының қорытындысы бойынша республика аумағында ішкі туризм алдыңғы 2007 ... осы ... ... 2,3 % (3 370,3 мың адам келеушілердің жалпы ағымының 30,9 % құрады), келу туризмі 10,3 % ... (3851,0 мың адам ... ... ағымының 32,8 % құрады). Осы жағдай туризм индустриясы даму көрсеткіштерінің сандық және сапалық жоспарланған көрсеткіштерінің төмендеуіне алып ... ... ... және ... саласының аясында ерлер және әйелдердің тең құқығы және тең мүмкіндіктері олардың өзіндік ерекшеліктері есепке алына отырып, табысты іске асып ... атап ... жөн: ... ... ... ... ... және қызмет көрсету аясында әйелдер көбірек еңбекпен қамтылған (барлық еңбекпен қамтылғандар санының 98 %-ға жуығы). ... ... ... көш ... ... ... ... көптеген әйел азаматтар белсенді игеріп жатыр. Бұдан басқа, ... ... ... мәселелер туындап отыр, олардың шешу көзделген мақсатқа - ... ... Азия ... ... орталығы ретінде қалыптастыруға қол жеткізуге мүмкіндік береді.[7]
* Туристік және көліктік инфрақұрылымдардың жеткіліксіз дамуы
Қонақ үйлерді, пансионаттарды, демалыс үйлері мен ... қоса ... ... ... сонымен қатар санаторийлік-курорттық мекемелердің материалдық базасы жоғары дәрежеде моральдық және физикалық тозғандығымен сипатталады. Бүгінгі таңда туризм ауқымы, сапа ... және ... үшін ... ... ... ... талаптарға сай емес.
2. Қызмет көрсетудің төмен сапасы және Ұлы Жібек жолының қазақстандық бөлігінде таңбалы ... ... ... ... ... та, ... те туристердің үрейін туғызады. Біздің тарихи мұрамыздың туристік бағдарларларын халықаралық насихаттау мен жылжыту да сапалы түрде қайта ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымының жағдайымен тікелей байланысты болғандықтан, әуе және темір жол тасымалы географиясының шектеулілігі, ішкі және сыртқы туристердің топтық сапарлары үшін көліктің ... ... жол жүру ... жеңілдіктер жүйесінің болмауы маңызды проблемаға айналып отыр.
3. Кадрларды даярлаудың, қайта даярлаудың және олардың біліктілігін арттырудың төмен деңгейі және ... ... ... ... ... ... жасайтын негізгі проблемалардың бірі қызмет көрсететін салада мамандандырылған туристік кадрлардың болмауы ... ... Бұл ... ... ... ... ... болмауы проблемасына ғана емес, сонымен қатар туристік сала үшін кадрлар ... ... да ...
4. ... индустрияда ұсынылатын қызметтердің төмен сапасы
Бұл Қазақстанда туристік визаларды ресімдеу, шетелдік туристерді тіркеу процедураларына, кедендік және паспорттық бақылау мерзімдеріне ... ... елі ... Қазақстанның жеткіліксіз деңгейдегі тартымдылығы
Елдің оң туристік имиджін жылжыту жөніндегі іс-шаралар жүйесіз сипатта, туризм жөніндегі көрмелерге қатысу ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етпейді. Осы уақытқа дейін туристерді тартуда Қазақстан үшін бірінші басымдықты нарықтар болып табылатын елдер - Германия, ... ... ... ... ... ... мекемелер жанынан туризм бөлімдерін) ашу және олардың ... ... ету ... ... отыр. Сонымен қатар, жыл сайын орасан көп туристерді қабылдайтын, туризм саласында дамыған елдердің (Франция, Испания, ... ... ... мәселені шешу қажеттігін куәландырады[25]
+ Автожолдардың туризм саласына әсері
Қазақстан туризмінің әлемдік туристік нарықтағы ... ... ... ... ... ... ... нарықты дамыту мүмкіндігі өмір деңгейін жақсарту және халықтың еңбекпен қамтылуын қамтамасыз ету үшін, сапалы туристік қызметтерге деген артып келе ... ... ... және елде ... тұрақты дамытуға жағдайлар жасау үшін жеткіліксіз болады .
1. Туристік қызметтен түсетін кірісті 2007 ... 63,0 ... ... 2011 жылы 70 млрд. теңгеге дейін көбейту.
2. Туризмнің басым түрлері бойынша туристік ағындар көлемін ... ... ... 2007 ... 3,9 млн. ... 2009 жылы 4,0 млн. ... 2010 жылы 4,1 млн. туристке және 2011 жылы 4,2 млн. туристке өсетін болады[5].
Көрсеткіштер. Туристік орталықтарды салу: ... ... ... орталығын салу>> (серпінді жоба), Ақмола облысында , Маңғыстау облысында әлемдік деңгейдегі туристік орталықтарын және демалыс аймағын салу ... ... ... іске ... - ... облыстардың әкімдіктерімен және мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесе (жеке инвестиция есебінен);
Ұлы Жібек жолының қазақстандық бөлігінде туризмді дамытудың ... ... - ҚР МАМ, ҚР БҒМ; ҚР ККМ, ... ... Оңтүстік Қазақстан, Қызылорда және Ақтөбе облыстарының әкімдіктерімен бірлесе (жеке ... ... ... ... бойы ... объектілерінің саны - ҚР ККМ және тиісті әкімдіктермен бірлесіп;
Жетекші туристік және табиғи объектілерге ... ... және жаңа ... ұзақтығы - ҚР ККМ және тиісті әкімдіктермен бірлесіп;
туристік білім беру сапасының ... ... ... - ҚР ... ... (жеке инвестициялар есебінен);
анықтамалық туристік қызметтер саны - ... және ... мен ... ... ... бірлесе;
Қонақжайлылық индустриясын ұйымдастыру жөніндегі курс енгізу нәтижесінде туристік қызмет сапасын арттыру - Ақмола облысы мен ... ... ... ... ... ассоциациясымен және басқа мүдделі ұйымдармен бірлесе (жеке инвестиция ... ... ... ... ... ... ... кеңейту;
Шетелдік БАҚ өкілдері мен туроператорлары үшін ақпараттық турлар саны; ... ... ... ... ... ... ... шығу саны;
Дайындалған және шығарылған жарнамалық-ақпараттық өнімнің қағаз және ... ... ... туризм бойынша туристік іс-шаралар санын көбейту.
Дүниежүзілік туристік ұйым (ДТҰ) өткізетін іс-шараларға қатысу - ҚР СІМ-мен бірлесіп;
2009 жылы ... ... ... ... 5,6 млн. туристі құрайды, 2010 жылы - 5,9 млн. туристі және 2011 жылы - 6,2 млн. ... ... ... ... ... саны 2009 жылы 4,0 млн.-ға, 2010 жылы - 4,1 ... ... және 2011 жылы - 4,2 ... ... көбейеді.
Мыналар бойынша шаралар қабылданатын болады:
Ұлы Жібек Жолының ... ... ... дамыту;
Туристерге арналған ақпараттық деректер базасының тұрақты негізде қызмет етуі яғни(министрліктің веб-порталы, веб-сайты);
Ұлттық ... ... ... арттыру.
Мыналар үшін жағдайлар жасалатын болады:
Мемлекет экономикасының шикізаттық емес салаларының ішінде ... ... ... ... ... ... қабілеттілігін арттыру;
Халықаралық маңызы бар үш туристік орталықтың (, , ) құрылысы жөніндегі ... ... үшін жеке ... ... ... іске асыру шеңберінде Байқоңыр қаласының маңында жаңаша технологияларды ... ... ... индустриясы бар туристік кешенді (планетарий, мұражай, сапарларды басқарудың кіші орталығы, кәде-сыйлар сату ... ... ... және т.б. ашу) салу үшін жеке ... ... ... ... арқылы өтетін халықаралық көлік дәліздері, мемлекетаралық және өңіраралық деңгейде көлік қатынасын қамтамасыз ете отырып, ерекше маңызды ... ... ... ... автомобильдік транзиттік дәліздер өзінің географиялық орналасуы бойынша халықаралық жүктерді тасымалдаудың негізгі бағыттарына сәйкес келеді. Оңтүстік Шығыс Азия және Қытай мемлекеттерінің ... ... ... ... ала отырып, Қазақстанның халықаралық көлік дәліздері транзиттік тасымалдар көлемдерін игерудің қолайлы перспективаларына ие. ... ... ... агенттігінің деректеріне сәйкес, экспорттық-импорттық автомобиль тасымалының негізгі көлемі Қырғызстан, Ресей және Қытаймен жүзеге асырылады. Халықаралық тасымалдардың қалған ... ... және Азия ... ... ... ... аумағы арқылы өтетін транзиттік автотасымалдарын негізінен Қырғызстан (10,5 %), Өзбекстан (5,5 %) және ... (3,6 %) және ... ... Қазақстандық тасымалдаушылар (85,8 %) жүзеге асырылады.
Сонымен бірге, транзиттік жүріп ... ... алым ... ... ... нәтижесінде 2004 жылы автокөліктің жүріп өткені үшін алынатын алымдардың жалпы сомасы 41% кеміді. ... ... ... ... маңызы бар екі бағдарғыны: Хоргос - Алматы - Мерке - Шымкент - ... ... және ... - ... - Чистое қоса алғанда, бірнеше Азиялық бағыттар өтеді. Екі ... ... ... және ... ... Шығыс - Батыс басты автокөлік дәліздерінде орналасқан.
Сурет-13. Испаниядағы автописта [39]
Мемлекеттік бағдарламада жалпы ... 8290 км ... алты ... ... ... ... ... Бірқатар дәліздердің өткізу қабілеттілігін пайдалану дәрежесі жойылған немесе орташа мәні 70% болғанда жойылуға таяу. ... ... ... және ... министрлігі Көліктік бақылау комитетінің деректері бойынша республиканың ... ... ... транзиттік көлік қозғалысы қарқындылығының өсуі байқалады. Егер 2003 жылы көліктік бақылау посттары арқылы шамамен 130 мың жүк ... ... ... ал 2004 жылы ... жүк ... қарқындылығы 203 мың бірлікке дейін артты. Транзиттік дәліздердің ... ... ... және ... ... ... келтіру үшін жақын уақыттың өзінде оларды жоғарылатылған техникалық санатқа (ең ... ... ... арқылы қайта құрылымдауды жүргізу қажет болады. Атап айтқанда, халықаралық транзиттік дәліздердің ... ... ... ... ... өсу ... ... кезде, ол күніне 12 мың және одан да көп автомобильге дейін жетеді[22].
3 Қазақстандағы автожолдардың даму мүмкіншілігі және ... ... ... ... ірі автожол магистральдарының туристік потенциалы мен игерілуі (Батыс Еуропа - ... ... ... ... ... - ... Қытай" көлік дәлізі тек Батыс пен Шығысты байланыстыратын "Ұлы ... ... ... ... мен ... ғана емес, ол сонымен қатар, еліміздің саяси имиджіне тікелей оң ықпал жасайтын, елдің ертеңін еселейтін маңызы зор жоба ... ... ... - ... ... ... ... көлік дәлізінің құрылысы басталғалы бері бұл ірі жобаға Қазақстан, Ресей, Қытай белсенді әрі шапшаң кірісті. Шұғыл келіссөздер мен ... ... ... ... тез ... қызу ... ... өз септігін тигізді. Санкт-Петербург - Мәскеу - Нижний Новгород - ... - ... - ... - ... - ... - ... - Қордай - Алматы - Қорғас - ... - ... - ... - ... маршрутының жалпы ұзындығы 8 445 км. болғалы тұр. Батыс пен Шығыстың ... ... ... одан әрмен жетілдіруге бұл жоба таптырмайтын тиімді әрі оң нәтижесі ... ... анық ... ... ... ... ... ешкімге де құпия емес. [38]
Сурет-14. Батыс Еуропа - ... ... ... ... ... іске ... [38]
Ресей Федерациясы көлік дәлізінің 2 233 шақырымын, Қытай Халық Республикасы 3 425 шақырымын салатын болса, ал ... ... ... 2 787 ... ... ... ... Ақтөбе, Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл және Алматы облыстарының аумағы арқылы өтетін транзиттік жолдың 2452 ... ... ... тура ... жол ... ... Өйткені, көлік жолымен жиі қатынайтын жолаушылар еліміздің, әсіресе, аталған 5 облыс аймақ­тарындағы ... қиын ... ... ... ... жүрудің қаншалықты қауіпті екендігін жақсы біледі.
Көлік қозғалыстарына еш кедергі, қауіп-қатер болмау үшін ел аумағындағы 1390 ... жол 4 ... ... бар І ... ... ауыстыру көлделген. Нақты айтар болсақ, олар Қызылорда - ... - ... - ... - ... - ... аймақтары, ал 1062 шақырым учаскелерде ІІ техникалық санат бойынша жол құрылысы салынатын болады. Қарап отырсақ, көлік ... ... қызу ... ... ... ... 2010 - 2012 жылдар аралығында құрылыс алаңдарына 10 мыңнан ... ... ... мен ... ... және 50 мыңнан астам адам жұмылдыруды көздеп отыр. Нақты айтқанда, жергілікті аймақтарда халықтардың жұмыспен қамтамасыз ... де осы ірі жоба ... оң ... ... келе жатқандығы бәрімізді қуантады.
Сурет-15. Батыс Еуропа - Батыс ... ... ... [38]
Сурет-16. Батыс Еуропа - Батыс Қытай халықаралық дәлізі [38]
"Батыс Еуропа - Батыс Қытай" мегажобасы туралы көп ... көп ... ... ... Ұлы ... ... астасып жатқан бұл транзиттік дәліздің игілігін жолаушылар ғана емес, жергілікті халықтармен қоса, бүкіл республика жұртшылығы ... ... Жол ... ... ... ... ... орындары ашылды, оған қаншама жұмысшылар тартылды. Ал болашақта туризм­нің дамуына да ... ... ... ... оң ... ... ... Сонымен қатар, жол бойындағы салынатын жанар-жағар май бекеті мен қызмет көрсету орталықтарынан қаншама ... ... Ал ... бәрі бірдей мемлекет бюджетіне барып құйылады[4].
Сурет-17. Батыс Еуропа - Батыс Қытай халықаралық ... ... ... ... [38] ... ... әлем ... Қазақстанның саяси имиджі көтерілген сайын еліміздің транзиттік әлеуетін пайдалану тиімділігін арттыруға байланысты көліктік және ... ... ... ... ... деген қызығушылықтары да жоғарылай түсуде. Егер бұрын халықаралық ойыншылар Қазақстанда өз өкілдігі мен ... ... ... деп ... қазір инфрақұрылымға, автожолтораптарын, қоймалық үй-жайларды және терминалдарды дамытуға инвестицияның көлемін де, ... да ... ... ... ... ... отандық компанияларға үлкен бәсекелістік пен серпіліс беретіні сөзсіз.
дәлізі бойында туристік кластер құрылады. Бұл туралы ҚР Туризм және ... ... алқа ... ... іске ... ... іс-шаралар жүргізілуде.
Автокөлік инфрақұрлымының едәуір бөлігі нормативтік мерзім ... аса ... ... осы ... ... ... байланысты көлік жұмысының кауіпсіздігі бойынша жағдай едәуір нашарлауда.
Қолда бар жол пайдалану техникасының жоғары тозушылығы; ... ... ... ... ... ... ... жол қызметінің жөндеу аралық мерзімін сақтау мен республикалық маңызы бар автожолдарды дамытуды жеткіліксіз қаржыландыру; ... ... ... ... ... ... түсетін жүктеме есебі, санаттары бойынша т.б.); екі жолақты қозғалысы бар жолдарда авариялық қауіп-қатермен қаза табу жоғарлығы; ... ... ... ... ... ... және аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын төмен деңгейі; 890 ауылдық елді мекендерге қатты жамылғылы кіреберіс автожолдарының ... ... ... жақтары
* ҚР Еуразия құрлығының ортасында геосаяси орналасуы
* Еуропа мен Азия негізгі транзиттік дәліздердің арасындағы Қазақстан аумағы арқылы өтуі
* ... ... ... үлкен әлеуеті
* Негізгі өндірістік қорлардың тозуы (ДЭУ, ДЭП, жол-пайдалану механизмдер мен техникалардың) және автомобиль жолдарына қызмет көрсетуге ... ... ... ... ... ... ... жамылғысы бар жолдарды қоса алғанда)
* Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарын пайдалануды қаржыландырудың жетіспеушілігі
* Жергілікті бюджеттен облыстық және ... ... бар ... ... қаржыландырудың жетіспеушілігі
* Көпірлер мен автомобиль жолдарын қанағаттарлықсыз техникалық жағдайы және ... ... ... ... ... ... нысандардың жеткіліксіз болуы
Мүмкіндіктер
Қауіптер
1) Барлық қажетті ресурстармен жолдарды жаңадан ... ... ... ... қайта жаңарту
2) Мемлекеттік-жеке әріптестік механизімін дамыту
3) ҚР ... ... ... ... ... халықаралық және аймақтық ұйымдармен белсенді өзара іс-әрекет
4) Алдыңғы қатарлы техникалық және экологиялық регламенттерді, стандарттарды ... ... ... ... ... ... Ресей және Қытай көрші елдерінен Қазақстан транзитіне мүмкін қаупі (Қазақстан аумағын айналып өтіп транзиттің өтіп кетуі)
Кесте-15. SWOT- автожол саласын ... [34] ... ... мен ... арасындағы коммуникациялық ағымның ортасында орналасқан және ұлттық транзиттік ресурстарды жүзеге асыруға қабілетті орасан зор көлік ... ие. Осы ... ... ... ... отырып туризмді дамыту қажет. Нақты айтқанда құрлықішілік тасымалдарды жүзеге асыру ... ... және ... бағытындағы бағыттардың көбінде аймақты айналып өтуге мүмкін емес, соның өзі ортаазиялық көлік дәліздерінің басымдылық жағын көрсетеді.
Соңғы жылдары ... ... ... ... байланыстардың жаһанжануы үдерісінің тереңдеуіне және Шығыс Азия мен Еуропа арасында жүк ... ... ... жаңғырту туристік-кешендерді еуразиялық құрлықаралық көпірді құру өзекті мәселе болып отыр.
Оңтүстік-Батыс, Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінің ТМД және Еуропа елдерімен ... ... ... ... ... және ... мүмкіндіктерін дамытудың маңызды факторы болып табылады. Сонымен бірге Орталық Азиядағы аймақты Қытаймен байланыстыратын жаңа көлік бағыттарын құру және экспортталатын қытайлық ... бір ... Таяу ... және ... ... орталық-азия магистралдарына қайта бағдарлауға мүмкіндік беретіндігіне үлкен үміт артылып ... ... ... бірі ... ... ... Одақ болып табылатын, сыртқы сауда айналымының ерекше жоғары қарқынын көрсетіп отырған Қытайдың қарқынды дамыған экономикасы болып ... (2006 ... ... ... шамамен 1,7 трлн. АҚШ доллары көлемінде), Одан басқа Қытай Жапониядан, Кореядан және Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінен Еуропаға тауар тасымалдауға ... бұл ... ... ... бір бөлігі біздің аумағымыздан өтеді, ол өз кезегінде транзиттен мол ... ... ... ... кезде Еуропа мен Азия арасындағы тауар айналымының көлемі шамамен 700 млрд. АҚШ ... ... ... ... ... ... қарай аталған көрсеткіш 1 трлн. АҚШ долларына, ал Қазақстан транзитінен түсетін ... 2015 ... ... ... 1,1 млрд. АҚШ долларына жетеді деп болжануда (2007 жылы - 500 млн. АҚШ доллары). Жалпы алғанда Оңтүстік-Шығыс және ... Азия - ... ... ... ағымдар шамамен 330 - 400 млрд. АҚШ долларына бағалануда, бұл жерде осы ағымдардың 20 %-ы Қазақстан аумағы ... өтуі ... ... ... мен Үнді мұхиты порттарына, сонымен бірге Түркия мен ЕО нарығына ... ... ... ... ... табылады, және шетелдік жүк жөнелтушілерге транзиттік операцияларда Иран аумағын барынша ... ... ... ... жаңа ... ... мен ... объектілерді дамытуға барынша күш жұмсайтын болады.
Оңтүстік Азиядағы ең тұрақты нарық және ... жүк ... мен жүк ... ... ... ... ол өнеркәсіп өндірісінің жедел қарқыны мен өндіріс саласындағы шетелдік ... ... ... болып отыр. Үндістан экономикасының жыл сайынғы өсімі шамамен 9-10 %-ды құрайды, үнді тауарларын АҚШ-қа экспорттау қазіргі ... ... ... ... ... ... ... өсуде, бірақ көлемі жағынан біршама төмен, ал үнді экономикасындағы шетелдік инвестициялардың 2/3 бөлігі өндірістік ... ... ... ... ... жүзеге асыру саласындағы транзиттік әлеуетін дамыту көбінесе республика аумағындағы көлік дәліздері мен олардың тармақтарын дамытуға байланысты:
1) Еуропа - ... - Азия ... ... ... ... әрі - ... ... бағыт Түркіменбашы порты - Сарыағаш - ... ... ... - Достық тармағы (ұзындығы 3 836 шақырым; ҚР бойынша жеткізу мерзімі - 19 тәулік; 2007 ... ... 30 мың ... 2008 ... - 37 мың ... 2009 ... - 29 мың ... тасымалданды).
2) Солтүстік - Оңтүстік дәлізі: Қазақстанның Ақтау теңіз порты учаскелерінде ... ... ... Урал ... - Никельтау - Ақтау және кері қарай Солтүстік Еуропа - ... ... ... Ресей мен Иран арқылы (ұзындығы 1 235 шақырым, ҚР ... ... ... - 7 ... 2008 ... ... 11 мың ... 2009 жылы - 232 мың тонна тасымалданды).
3) Ортаазиялық дәліз: ... - ... ... - ... (ұзындығы - 2 147 шақырым; ҚР бойынша жеткізу мерзімі - 11 тәулік; 2007 жылғы транзитпен 1 137 мың ... 2008 жылы - 1 453 мың ... 2009 жылы - 766 мың ... ... ... ... ... бағыт): Достық - Петропавл, Петропавл - ... ... - 1 910 ... ҚР бойынша жеткізу мерзімі - 10 ... 2007 ... ... 111 мың тонна, 2008 жылғы - 177 мың ... 2009 ... - 72 мың ... тасымалданды).
5) Трансазиялық дәліз (орталық бағыт): Достық - Сарыағаш, Сарыағаш - Достық (ұзындығы - 1 831 ... ҚР ... ... ... - 9 тәулік; 2007 жылдың 12 айында транзитпен 1 300 мың ... 2008 жылы - 1 834 мың ... 2009 жылы - 2 034 мың ... ... ... ... - Қазақстанның көлік-коммуникация кешенінің маңызды элементтерінің бірі, оның тиімді қызметі мен тұрақты дамуы қазіргі заманғы жағдайларда экономиканың өсуіне өту, ... өмір ... ... және ... арттыру факторлары болып табылады. Темір жолдар мен су жолдарының аса төменгі тығыздылығы кезінде Қазақстандағы автомобиль жолдары басым, ал көптеген ... үшін ... ... ... ... ... оның ... тауар, құрылыс және ауылшаруашылық жүктері келіп түседі, өнім шығарылады, жолаушылар тасымалы жүзеге асырылады. Нарықтық ... ... ... ... мен ... ... факторлары аса маңызды. Осыған байланысты, жүк жіберушілер, әсіресе жеке секторда жақын арақашықтықта ғана емес (300 км ... алыс ... ... ... км) ... ... ... бағдарланды. Өндіріс және ауылшаруашылық, шағын және орта бизнес өндірістерін ... ... ... ... сондай-ақ іргелес мемлекеттермен байланыс ұлғаяды [1].
Сурет-20. Швециядағы Е4 автомагистралі [31]
Еуроазиялық ... ... ... ... ... Азия - ... қатынастарындағы қалыптасатын трансқұрлықтық маршруттардың көлік магистралін пайдалану үшін қолайлы ... ... ... ... қазақстандық автожол желісінің учаскелерін қамтиды. Халықаралық талдамалық ... ... ... ... және ... Азия - Еуропа бағыттарындағы транзит ағыны 330-400 миллиард Америка Құрама Штаттары (бұдан әрі - АҚШ) ... ... Бұл ... 20%-ға ... ... ... РФ мен Қазақстан аумағы арқылы темір және автожолдар маршруттары ... өтуі ... деп ... ... тасымалы үшін алымдар алу - бұл бюджеттің тікелей кірістері.
Экономиканы дамыту міндеттері қуатты көлік-коммуникация желісін құру және ... ... ... Бұл ... алда ...
1) ... транзит дәлізін қайта жаңарту жобасын аяқтау, халықаралық рыныкқа шығу арқылы жаңа көлік маршрутын салу, ... ... ... ... - ... - Петропавл - РФ шекарасы, РФ шекарасы - Орал - Ақтөбе, Астана - ... - ... ... - Түрікменстан шекарасы, Астана - Қарағанды, Алматы - Қапшағай, ... - ... ... - ... ... - ... - Өзбекстан шекарасы, Омбы - Павлодар - ... ... - ... ... - Ақтау және т.б. автожолдарды қайта жаңартуды аяқтау;
3) Батыс - Шығыс және Солтүстік - ... ... ... маршруттарының сызбаларын белсенді енгізу;
Қазақстандағы автомобиль жолдарының ұзақтығы шамамен 148 мың км құрайды. Соның ішінде 94 мың км ... ... ... ... 44 мың км ... елді ... ... және шамамен 11 мың км өндіріс кәсіпорындарына, кен орындарына, фермерлік және орман шаруашылықтарына, технологиялық ... ... ... да ... ... ... ... жолдары.
Жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдары өзінің маңыздылығы бойынша ұзақтығы 23 495 км ... ... бар ... бөлінеді, соның ішінде: ұзақтығы 12 992 км ... ... бар және ... 70 116 км жергілікті маңызы бар жолдар.
Халықаралық және республикалық ... бар ... ... ... ... 25% құрайтынына қарамастан, оларға 50% ... ... ... ... ... ... мен ұзақтығы бойынша республиканың жалпы пайдаланымдағы жолдар желісі негізінен құрастырылған. Оларды толықтыру үшін іргелес мемлекеттермен (Бейнеу - ... - ... ... ... РФ ... ... ... бірнеше байланыстыратын учаскелерді салу қажет.

Автомобиль жолының маңыздылығы
Жалпы ұзақтығы, км
Санаттары бойынша, км
I
II
III
IV
V
1
Республикалық маңызы ... ... ... ... ... 611
1024
4394
31366
46181
9068
*ескертпе: жергілікті желі бойынша санаты жоқ 1578 км ... бар ... ... ... ... ... жолдарда жалпы ұзындығы 122,1 мың қума метрден астам 3 291 көпір мен жол өтпелері бар, олардың 95 % ... және ... 5% ...
Сурет-21. Көпірлі автожолды салу барысында [35]
Автомобиль жолдарының маңыздылығы
Жалпы ұзақтығы, км
Көпірлер
Құбырлар
бірлік
қ. м.
бірлік
қ. м.
Республикалық маңызы бар автожолдар
23 495
1 211
57 ... ... ... ... бар ...
70 ... ... 058
29 432
405 732
БАРЛЫҒЫ
93 611
3 291
122 075
43 383
680 256
Кесте-17. Қазақстандағы жасанды құрылыстар [34]
Қазіргі уақытта және перспективада халықаралық тасымалдар алты негізгі ... ... ... асады:
1) Ташкент - Шымкент - Тараз - Алматы - ... және ... - ... - ... - Орал - ... ( халықаралық транзит дәлізі құрамына кіреді);
2) Алматы - Қарағанды - Астана - Петропавл;
3) Астрахань - ... - ... - ... ... Омбы - Павлодар - Семей - Майқапшағай;
5) Астана - Қостанай - ... - ... ... Орта Азия ... ... ... арасында басым жүреді. Жоғарыда көрсетілген алты негізгі маршруттың ұзақтығы 8,3 мың километрді немесе ... ... ... ... 64% ... ... көп бөлігінің (94%) асфальт-бетонды және қара қиыршықтасты жамылғы, топырақ жарылыстары тек бір ... ... бар. ... техника-пайдалану сипаттамасы (тегістілігі мен беріктілігі) маршруттың көп бөлігінде ... Алты ... 431 ... 36-і ... - 2 739 қума ... ... етілетін жүктеме мен габариттен асатын ауыр салмақты және ірі ... ... ... ... ерекше режимі бар авариялық және авария алдындағы жағдайда, соның ішінде Талас, Аса, Бадам, Илек ... ... ... көпір. Жол бойындағы инфрақұрылым объектілері (техникалық қызмет көрсету станциялары, авто май құю ... ... және ... ... деңгейінің өте төменділігі тасымалдаушылардың, жолаушылардың және ... ... және ... ... ... ... мүмкіндік бермейді. Сондай-ақ автокөлік құралдарына сапалы жанармай құйылуына кепілдік бермейді.
Автомобиль көлігінің дамуын тежеуші мәселелерге мыналарды жатқызуға болады:
1. 1 және 2 ... жаңа ... ... (бір ... ... ... транзиттің дамуын тежейді
2. Автомобилдердің Халықаралық экология стандарттарына сай
келмеуі
3. Жол бойында инфрақұрылым мен қызмет көрсету сапасының
жоқтығы немесе әлсіздігі
4. ... ... ... ... ... ... негізгі жолдар кеңес үкіметінің саясатымен салынғандықтан қазір көптеген байланыстар ең ... деп айта ... оған да ... ... ... ... ... кеңістіктердің өзгеруінен. Қазақстанда бүгін 2 мың ауылдық пунктілерде
жыл бойы ... ... ... жоқ. Халықты байланыспен қамту деңгейі бүгін 69% ды құрайды.
Қазақстанда транспорттық логистикалық кешендерді қалыптастыру кез-келген экономиканың бәсекелестік деңгейінің жоғары болмауы
оның ... ... ... ... ел ... болса екінші жағынан интеграциялық процестердің жүруі.
Қазақстан өзінің географиялық ... ... ... ... ... және ... ... логистикалық
жүйесін құруы қажет[28].
Қазақстанның аумағы бойынша республикадағы қазіргі көлік
инфрақұрылымының негізінде құрылған халықаралық үш көлік дәлізі
өтеді:
- ТАТМ ... ... ... ... ... - Түркия, Иран,
Орталық Азия елдері мен Қазақстан (Достық - ... - ... - Шу - ... - ... ... ... ... және Оңтүстік-Шығыс Азия.
- ТРАСЕКА: Шығыс Еуропа - Қара теңіз, ... және ... ... - ... - ... учаскесінде) арқылы Орталық Азия.
- Солтүстік - Оңтүстік: ... ... - ... мен Иран арқылы
Парсы шығанағының елдері, Ақтау теңіз порты - ... Орал ... ... ... ... ... ... трансконтиненталдық бағдарларды құрауға енетін бағыттармен қатар Сарыағаш - Арыс - Қандыағаш - Озинки ... ... ... ... ... үшін аса ... ие ТАТМ Орталық дәлізін атаған жөн. [39]
Дәліздер Шығыс-Батыс қатынасындағы қашықтықты және жүктерді жеткізумерзімдерін ... ... ... ... ... ... сәйкес 2015 жылға қарай мұндай 20 құрылыс бой көтеру жоспарлануда.Таяу уақытта Хоргос, Достык шекараларында транспорттық логистикалық ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасыныңтранзиттік әлеуетін дамыту көбіне
республика аумағы арқылы өтетін көлік дәліздерін және
олардыңтармақтарын дамытумен байланысты:
1. ТРАСЕКА дәліздері: Достық - ... ... - ... ... ... км; ... ... бойынша жеткізу мерзімі -- 19 тәулік;
2007 жылғы 12 айда 1282832 ... ... 2008 ... ... ... ... Оазис: Ақсарай, Ақсарай - Оазис (ұзақтығы - 832 км; Қазақстан
Республикасы бойынша жеткізу мерзімі - 4 тәулік; 2007 жылғы 12 ... ... ... 2008 жылы 906873 тонна тасымалдау
жоспарлануда).
3. Ортаазиялық дәліз: Сарыағаш - ... ... - ... - 2147 км; ... Республикасы бойынша жеткізу мерзімі -
11 тәулік;
2007 жылғы 12 айда 808867 тонна тасымалданды; 2008 жылы 889754
тонна тасымалдау жоспарлануда).
4. Трансазиялық дәліз ... ... ... - ... - ... ... - 1910 км; ... Республикасы
бойынша жеткізу мерзімі - 10 тәулік; 2007 жылғы 12 айда 111294 тонна
тасымалданды; 2008 жылы 122294 ... ... ... ... ... (орталық бағыт): Достық - Сарыағаш,
Сарыағаш -- Достық (ұзақтығы - 1831 км; Қазақстан Республикасы
бойынша жеткізу ... - 9 ... 2007 ... 12 айда 1143222 ... 2008 жылы 1257544 ... ... жоспарлануда). [36]
Қазақстанның көлік саласы 2007жылы 2124,4 млрд.теңгеге
қызмет ... ... ... ... 2002 ... ағымдағы бағамен
қызмет көлемі тұрақты өсуде. Алайда, саланың даму қарқыны
экономиканың даму ... ... ... ... потенциалы жеткілікті түрде қолданылмауда,
Еуразияның ортасында тұрып ол континет ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының транспорт
және коммуникация министрлігінің мәліметі бойынша теміржол әлеуетінің
30%, автомобиль - 12%, әуе - 25%, су және ... - 6% ғана ... ... ... ... ... факторлар бар.
Қазақстанның территориясы бойынша тарифтердің жоғарылығы
жылжымалы құрамның жетіспеушілігі, жетілдірілмеген заңнама, кедендік
посттармен шекаралас терминалдардың өткізу мүмкіндігінің ... ... жүк ... ... ... ... және т.б. ... үлкен қаражат құюды талап етеді. Алайда
бүгін саланың инвестициялық тартымдылығы аса ... ... ... ... ... 2006 жылы ... ... бағаланған. Жалпы қызмет көлемінің ішінде
құрлық транспортының (теміржол, ... ... ... су - 0,6%, әуе - 5,6%, ... және көмекші транспорттық
қызмет 25,5% ды құрады. Көлік саласының даму бағытын 2006ж. 11 ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Транспорттық стратегиясында айқындалған. Онда 2015ж. ... ... 3,4 трлн ... оның ... 70% жеке ... ... 0,4 трлн теңге мемлекеттік жеке меншік серіктестік шеңберінде концессиялық негізде тартылады. ... ... ... ... ... 1600 км жаңа және 2700 км электендірілген теміржол, 50 мың ... ... ... ... ... әлеуетін дамыту және тиімді пайдаланудың
алғышарты Қытай мен Еуропа арасындағы жаңа жүк ағындарының ... ... ... ... ... ... іске ... жатқан Бірыңғай көлік стратегиясы () және "Go West" () ҚХР-дің батыс
провинцияларын жедел дамыту ... Олар ірі ... ... оның ... ... шекарасында
құрылып жатқан еркін сауда аймағына жаңа темір жол желілерін
(атап айтқанда, ... ... ... тасымалдау көлемі
жылына 6 млн. тоннадан асатын Цзиньхе - Қорғас), сондай-ақ "Шығыс-Батыс" бес ... ... ... ... ... Ляньюньгань - Қорғас,Шанхай - Хэфэй - Сиань - ... ... ... ... ... бұлҚазақстан аумағы арқылы Қытайдан транзиттік жүк ағынының перспективті ұлғаюын болжауға мүмкіндік береді;
Бостон портынан ... ... ... ... ... ... портына дейінгі теңіз жолы бойынша өтетін Трансазиялық темір жол магистралінің (Петропавл - ... ... ... ... ... ... Швеция, Финляндия және Ресей аумақтары бойынша өтетін, Суэц каналы арқылы оңтүстік теңіз дәлізіне балама болып табылатын АҚШ - ҚХР ... "N.E.W. - ... ... ... ... перспективалары;
Көлік инфрақұрылымын қалыптастыру және дамыту Республиканың кең-байтақ ... мен ... ... ... салыстырмалы төмен тығыздығы, тасымалдардың алыс қашықтықтары жиынтығында төсемнің бүлінуі немесе ... ... ... ... және ... өнімнің өзіндік құнының артып кетуіне әкелетін болғандықтан, олардың техникалық жай-күйіне ерекше мән ... ... ... республикалық, облыстық және аудандық
маңызы бар жолдарды қалпына келтіру және дамытуды мемлекеттің аумақты
дамыту бағдарламаларымен белгіленген, оның экономикалық ... ... ... ... және ... ... байланыс үшін қызмет ететін бағыттарда басымдық тәртібімен
жүзеге асыру қажет[23].
Облыс ... ... ... ... ... ... ... беріліп, республикалық
бюджет есебінен ұсталуға тиіс.
Жол инфрақұрылымын дамытудың негізгі міндеттері мыналар болып табылады:
Алты ... ... ... дәліздерін қайта жаңартуды аяқтау:
1)Ташкент - Шымкент - ... - ... - ... ... - ... - Ақтөбе - Орал - Самара;
3) Алматы - ... - ... - ... ... - ... - ... - ... шекарасы;
5) Омбы - Павлодар - ... - ... ... - ... - ... - ... және ... жөндеуді, жекелеген учаскелерді жоғары техникалық санатқа көшіруді (қайта жаңарту), қауіпті учаскелерді жою мен ... ... қоса ... ... пайдаланудағы халықаралық, республикалық, облыстық және аудандық маңызы бар автомобиль жолдарының және ... ... ... ... ... ... ... және осьтік жүктемесін ескере отырып, нормативтік-техникалық құжаттардың талаптарына кезең-кезеңімен сәйкес ... ... ... республикалық, облыстық және
аудандық маңызы бар автомобиль жолдары ... ... ... ... келуіне кепілдік беретін және пайдалануға рұқсат
берілген автокөлік құралдарының жыл бойы ... ... ... ... ... (пайдалануды) қамтамасыз ету;
Жол бойындағы инфрақұрылымды дамыту және оны халықаралық талаптарға сәйкес келтіру;
Ортақ ... ... ... ... ... ... автомобиль қатынастары проблемаларын шешу үшін автомобиль жолдарының жаңа учаскелерін және инженерлік құрылыстарды
салу;
Автомобиль көлігінің келеңсіз әсерін азайту мақсатында ірі елді мекендер ... ... және ... ... салу және ... ... жұмыстарының барлық түрлерінің конкурстық негізде
орындалуына көшуін қоса алғанда, жол-пайдалану қызметтерінің және
жолдардың ағымдағы жай-күйін басқару жүйесінің тиімділігін арттыру;
Жүк ... ... ... ... пайдаланылатын автокөлік
құралдарының салмақ және көлем параметрлерін бақылаудың тиімді жүйесін
құру;
Транзиттік ... қоса ... ... ... алынатын төлемдер мөлшерін оларды жөндеуге және
ұстауға арналған мемлекет шығыстарын барынша өтеуді қамтамасыз ететін
деңгейге дейін кезең-кезеңімен жеткізу;
Өздерінің техникалық-пайдалану сипаттамалары ... ... ... талаптарына сай келмейтін автомобиль жолдарын,
көше-жол желілерін және инженерлік құрылыстарды кезең-кезеңімен қайта
жаңарту;
Жол-пайдалану жұмыстарының көлемі мен құнын нормаланған
жоспарлаудан және пайдалану қызметтерін жол ... ... бас ... және өзге де елді ... ... және ... қоса алғанда, жол жұмыстарын орындаған кезде экологияның
жай-күйіне және адамдардың өмірі мен ... ... ... ... ... қамтамасыз ету және оларды сақтамағаны
үшін жауапкершілікті арттыру;
Жол саласының кәсіпорындарын институционалдық дамыту және
техникалық қайта жарақтандыру, ағымдағы ұстауды жоспарлау мен
басқарудың қазіргі заманғы ... мен ... ... және ... ... ... ... біліктілігін арттыру;[18].
Қорытынды
Қазақстан Республикасында туризм саласының қарқынды дамуы үшін және болашақта туристік-экскурсиялық жобаларды орындау үшін Қазақстан жерінде автомагистральдердің ... өте ... ... ... тек қана ... ... ғана дамытпайды, сонымен қатар сауда, туризм, байланыс, ауыл ... ... ... ... дами ... ... ... тұтастай алғанда мемлекет үшін аса пайдалы. Мемлекеттің жол тораптарының ... ... ... үшін де ... ... ... ... туристердің көзқарасын өзгерту үшін жол тораптарының да үлесі айтарлықтай. ... ... сай жол ... ... ... ... және ... көрсету нысандарын дамытса мемлекетке үлкен септігін тигізеді.
Қазақстанның табиғатына шетел азаматтары қызығады. Енді туризмді ауылдық жерлерде дамыту қажеттілігі тұр. Ал ... ... ... ... ... ауылдарға жақсы жол тораптарын салу қажет. ... ... ... ... ... автожолдардың бойында туристік нысандарды салуға арналған арнайы бағдарламаның болуы.
Қазақстанның ... ... ... және ... көше қозғалысын басқарудың балама құралдарын енгізуді
қоса алғанда, қозғалысты басқару құралдарының технологиялық
деңгейін ... ... ... дамытудың негізгі міндеттері:
Негізгі халықаралық транзиттік дәліздерді, сондай-ақ республикалық
маңызы бар халықаралық бағыттар мен жолдарды қайта ... ... ... ... ... және ... ... және кластерлік бастамаларды дамыту
мақсатында Қазақстан Республикасының тарихи, мәдени және ... ... қол ... ... ... ... пайдаланудағы
жолдардың жекелеген учаскелерін қайта жаңарту жөніндегі шараларды
жүзеге асыру керек:
1) Алматы - ... - ... ... - Бақты;
3) Шонжы - Көлжат;
4) Үшарал - Достық;
5) Қызылорда - ... - ... - ... ... ... - ... - Ресей Федерациясының шекарасы;
7) Бейнеу - Ақжігіт - Өзбекстан шекарасы (екінші кезең).
Экологиялық жағдайға автомобиль транзит көлігінің ... ... ... ... ... ... орналасқан
республиканың барлық қалалары айналма жолдармен қамтамасыз етілуге
тиіс.
Автожол саласын қаржыландырудың ... ... ... мақсатында
құрылыс жобаларын іске асыру және автомобиль жолдарының жекелеген
учаскелерін ... ... ... ... ... жеке ... серіктестігінің тетіктерін енгізуді көздеу қажет. Сондай-ақ туризм инфрақұрылымын қатар дамытуымыз ... Жол ... ... ... ... яғни ... ... қонақ үйлер, қонақжай және аңшылық үйлері, демалыс үйлері, сауықтыру ... ... ... және тағы басқада туристік нысандардың көптеп салынуы Қазақстанның туризмінің дамуына ықпалын ... еді. ... ... ... ... да қызмет көрсету нысандары болу керек, олар: техникалық қызмет көрсету, жанар-жағармай станциялары, ақылы автотұрақтар, қоғамдық тамақтандыру ... ... ... ... ... ... тиісті. Автожолмен саяхаттап жүрген адамға жоғары деңгейде қызмет көрсетілу керек. Туризм саласы мен ... ... ... ... ... дамуы болашақта туристік нысандарға еш қиындықсыз баруға жол ашады. ... ... ... ... ... орналасқандықтан, және Еуропа мен Азияны байланыстырып жатқан көпір іспеттес болып келе жатыр. Оған дәлел Батыс Еуропа Батыс Қытай ... ... ... ... және осы ... Қазақстан бөлігінде ірі 7 туристік нысандардың тұрғызылуы туризм саласына оң әсерін тигізеді. Болашақта ... ... ... ауқымды жобаларды жүзеге асырады. Туризм мен көптеген салалар байланысты. Туризм саласына және автожол салаларына отандық инвесторларды ... ... ... шешімін табады деп ойлаймын.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1 Александрова А.Ю. Международный туризм: Учебное пособие для вузов. - М.: ... ... 2001ж - 464 б
2 ... А.Ю. ... ... индустрии туризма. - М.: Аспект Пресс, 1998ж
3 ... С.Р. ... ... ... ... ... ... Алматы: Атамұра, 2000ж - 336 б
4 Балабанов И.Т., Балабанов А.И. Экономика туризма: Учеб.пособие.- М.:Финансы и ... 1999ж -176 б
5 ... О.Я. ... ... туристов: Уч.пособие для студентов вузов. - М.: Издат.центр , 2004ж - 368 б
6 Ердавлетов С.Р. ... ... ... - ... ... 1992ж -192 б
7 ... М.Б., Никифоров В.И. и др. Индустрия туризма: Перевозки.. - СПб.: ... дом ... 2003ж - 400 б
8 ... В.Г. ... ... М.Финансы и статистика.1998ж
9 Биржаков М.Б., Никифоров В.И. Индустрия ... ... 2001 ... Ильина Е.Н. Менеджмент транспортных услуг.-М.,1997ж
11 Пивень Н. Ф., Шалтыкова И. История развития ... и ... ... ... ... Есмуханов Государственное регулирование транспортной отрасли в РК ... ... 2007 - 21 ... ... ... в 2008г. ... ... Алматы, 2009ж
14 Хасенова Х. Алматы, 2007ж
15 ... ... ... ... Д.В. Международные перевозки.-Минск, 1999ж
17 Сергеева Т.М. Транспортное обеспечение в туризме/ Организация ... ... ... 2003ж
18 Гуляев В. Г. Организация туристских перевозок. -- М., 2001ж
19 Справочник по международным автомобильным ... -- М, ... ... Ұлттық Энциклопедиясы 1-10 томдары Алматы 2002ж
21 Автомобиль жолдары туралы 2001 ж. 17 шілдедегі № 245-II Қазақстан ... ... ... Республикасында туризмді дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы
23 Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігінің 2009 - 2011 ... ... ... ... ... Республикасы Көлік және коммуникация министрлігінің 2010 - 2014 жылдарға арналған стратегиялық жоспары
25 Бiрiккен Ұлттар Ұйымының Жол Жүрiсi туралы конвенциясын ... ... ... ... 2009 ... 31 желтоқсандағы № 237-IV Заңы
26 Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігінің 2009 - 2011 жылдарға арналған ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі 2010 - 2014 жылдарға арналған салалық бағдарлама
28 Қазақстан Республикасының автожол саласын ... ... ... ... бағдарламасы
29 Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 - 2009 жылдарға арналған бағдарламасы
30 Қазақстан Республикасының Индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға ... ... ...
31 ... ... ... ... ҚР Статистика Агенттігі
35 unwto.org/ru
36 www.orexca.com
37 visitkazakhstan.kz
38 www.europe-china.kz
39 www.google.ru
40 www. ru.wikipedia.org

Пән: Транспорт
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 54 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"баспасөздегі ақпараттық соғыс"7 бет
Сел және су тасқындарынан қорғану7 бет
Транспорттық комуникациялар және қондырғылар9 бет
Қазақстанның құрлықтағы көлік жолдарының даму инфрақұрылымы. Қазақстан көлік жолдарының халықаралық байланыстарға тигізетін ықпалы37 бет
"Автомобильдердің электротехникалық және электрондық жабдықтары" -курсы мазмұны және әдістемесі51 бет
"жаңажол" кен орнының автоматтандырылуын жобалау24 бет
"Кітапхана" жұмысын автоматтандыру21 бет
12-қабатты және екі қабатты авто паркингті тұрғын үй комплексі47 бет
2 деңгейлі алдын-ала су тастау қондырғысын автоматтандыру44 бет
: автомобиль жолдарының жабындарын қалпына келтіру және жөндеу машиналары мен жабдықтары3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь