Кітап – халық тәрбиешісі

Қазақ қоғамында баспа ісінің қалыптсқанына ғасырдан астам уақыт болды. Осы аралықта кітап басып шығарудың кезең-кезеңін басынан өткерген қазақ баспагерлері көптеген жетістіктерге де қол жеткізді. Соның ішінде, өнер тақырыбына арналған кітаптардың шығу ерекшеліктерін атап өтуге болады. Ұлттық мәдениетіміз бен руханиятымызға ұштасып жатқан өнердің – кітап болып шығуының кең насихаттық рөлі бар. Сондықтан, «Өнер тақырыбына арналған кітап шығарудың отандық тәжірибелерін» зерттеп, зерделеп, ғылыми айналымда сараптап көрудің де реті келген сыңайлы. Сол үшін, осы тақырып аясында, қазақ баспагерлік өнерінің пайда болуын, оның ішнде өнер туралы кітаптардың шығу ерекшеліктерін, шетелдік баспа ісінің озық технологияларының отандық кітап басу ісіне тигізген әсерлері жайлы зерттеу жасалады.
1 Мәженқызы.Р. Қайрамбекова.Қ. Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. – Алматы: Білім. - 2005. 25-бет.
2 Қапалбекұлы.Н. Алыптар дәуірі: Республикадағы кітап басу ісінің тарихынан. //Алматы ақшамы. 17 қаңтар, 2002.
3 Сүбханбердина.Ү. Кітап тарихы-адамзат тарихы. – Алматы: Білім. 2006. 16 – бет.
4 Кекілбаев Ә. Өркениет өзегі. // Егемен Қазақстан. – 19 мамыр, 2007.
5 Қанапиянов.Б. Кітап рухымыздың көпірі. - Алматы: Nomad-Kazakhstan, -2005. 4-6 бб.
6 Сатиева.К. «Қазақстандағы кітап индустриясы неге ойсырап тұр?», // Айқын. 5 қазан, - 2006.
7 Мәмет. С. Өмір жолы өрнекті. // Кітап хабаршысы. 15 ақпан, - 2009.
8 М.Құлмұхаммед. Кітап руханият қайнары. Әңгімелескен Ә.Меңдеке. //Қазақ әдебиеті. . 16 сәуір, – 2002. - №15.
9 Қуаныш Б. Қазақ ою-өрнектері. С. Медеубекпен сұхбаты. //Ана тілі. 19 ақпан, 2009.
10 М.Әкімханова. «Жақсы кітапты жұрт іздейді», //Президент және халық. 17 ақпан, – 2006. - №7.
11 Мәмет С. Суреттегі сырлы әлем немесе іңкәрлік иірімдері. //Егемен Қазақстан. 12 наурыз, 2010 . - №90-93.
12 Есали А. Интернет – бір күндік, кітап – мәңгілік. // Егемен Қазақстан. -04 мамыр, - 2008.
        
        Кіріспе
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Қазақ қоғамында баспа ісінің қалыптсқанына ... ... ... ... Осы ... кітап басып шығарудың кезең-кезеңін басынан өткерген қазақ баспагерлері көптеген жетістіктерге де қол ... ... ... өнер ... ... ... шығу ерекшеліктерін атап өтуге болады. Ұлттық мәдениетіміз бен руханиятымызға ұштасып жатқан өнердің - ... ... ... кең насихаттық рөлі бар. Сондықтан, зерттеп, зерделеп, ғылыми айналымда сараптап көрудің де реті ... ... Сол ... осы тақырып аясында, қазақ баспагерлік өнерінің пайда болуын, оның ішнде өнер туралы кітаптардың шығу ерекшеліктерін, шетелдік баспа ... озық ... ... ... басу ... ... әсерлері жайлы зерттеу жасалады.
Тақырыптың өзектілігі. Кітап - халық тәрбиешісі. Сондықтан, қазақ баспагерлерінің шығарып ... ... сапа ... ... ... ... лайықты немесе лайықты еместігі турасында пікір таластарда жоқ ... Оның ... өнер ... ... саны мен ... да ... ... болып отыр.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. Жалпы баспасөз жайында Қ. ... (, ... ... ... 1964), Б. ... (, ... 1956), Т. ... (), Алматы, 1962), Қозыбаев С., Рамазанова А., Аллаберген Қ. (, Алматы, 1998), Айгүл Рамазан (, Мәженқызы Р. ... (), ... ... ... ( ... ...
Зерттеудің мақсаты мен міндеттері. Жұмыстың мақсаты - Өнер тақырыбына арналған кітап ... ... ... ... Осы ... аясында, өнер жайлы шығып жатқан кітаптардың мазмұндық ерекшеліктері мен беттелу, ... ... ... мен ... ... Осы ... ... мақсаттар қойып отырмыз.
* Қазақ даласындағы баспа ісінің ... мен ... ... кітаптарының ерекшеліктері;
* Өнер тақырыбында жарық көрген кітаптарды талдау;
* ... ... ... ... мен ... ... ... ғылыми жаңалығы. Отандық кітап шығару ісіндегі өнер тақырыбына арналған кітаптардың өзіндік ерекшеліктері қарастырылды. ... ... және ... ... ... жұмысының тақырыбына қатысты бірқатар еңбектер пайдаланылды. Сонымен бірге Т.Амандосов, ... ... ... ... Д.Баймолда сынды журналистика теориясын зерттеген ғалымдардың ғылыми теориялық еңбектері қолданылды.
Бітіру жұмысының құрылымы. Жұмыс кіріспеден, екі ... ... ... ... мен қосымшадан тұрады.
Егемендік алғанымызға жиырма жылдың жүзі болыпты. Сол жиырма жылдың ... ... ... ... мен ... ... салалардың барлығы жаңа бағытта жұмыс істей бастады. Оның ішінде қазақ кітап шығару ісі де, жалпақ тілмен айтқанда баспалар мен ... да бар еді. ... ... жылдары кітап шығару ісі тоқырап, бұрынғы кеңес кезіндегі сарынмен жұмыс жасап жатты. ... ... ... ... Оған ... ... мән ... отырды. Біздегі баспалар 1998 жылға дейін мемлекет қарамағында ... ... ... ... бет-бейнесін қалыптастыратын, тереңнен сыр шертетін, қатпары көп тарихын зерттеген, өткеніне көз жіберіп, келешегіне көрегендік танытатын кітаптар, қазақ тілінің сөздіктері, энциклопедиялар ... ... ... төл ... ... іспетті - төл кітаптардың да қадірі жоғары. Төл кітап деп әспеттеп отырғаным - таза ... ... ... жылдық идеялогиядан арылған қазақ тілді кітаптар. Жариялаған тәуелсіздігіміздің ... ... жер ... дербес мемлекет болып қалуы үшін, енді бізге, ... ... ... ескі түсінік-пайымдардан және жалған түсініктерден шұғыл арылу керек болды. ... ... ... аман қалу мен ... ... шартына айналған заманда тәуелсіздік алған кез-келген ел адамзат өркениетінің көшіне ілесу үшін, міндетті түрде, шекарасын қымтамай, әлемдік саясат пен ... ... ... орын ... ... ... қоса ... ақпарат пен қаржы жүйелерінің мүмкіндігін өз мүддесі жолында барынша тиімді пайдаланған мемлекет қана дербес дамуының алғашқы сатысындағы ... ... ... ... ... қиындықтар құрсауынан құтыла алады. Осы ретте елімізде қалыптастыру басты мақсатқа айналды. Ұлттық сананы сіңірудің тиімді жолы ... ... ... ... ... ... ... кітаптар шығару керек болды. Ондай кітаптар шығарыла бастады да. Елбасымыз бастап, ... ... ... бен ... ... ... іліп ... отырды. Мысалы: Н.Ә.Назарбаев , Ә.Нысанбаев . Дәстүрлі ұлттық дүниетанымымызды саралап,жас ұрпақты өз-халқының әдет-ғұрыптары рухына тәрбиелеуді мақсат тұтқан еңбектер: ... ... ... ... да ... ... біразы осы жерге кезекке тұрады.
"Атамұра" полиграфия комбинаты -- ... осы ... ең ... ... құралдармен жабдықталған басты полиграфиялық базасы. Директоры -- баспа саласының білікті маманы ... ... ... ... ... ... ... баспасы мен өзге де Қазақстандық баспалар мен жеке тапсырыс берушілердің және мекемелердің тапсырысын орындап, жыл ... ... дана ... ... ... ... ... Технологиялық түрғьдан жаңаша және полиграфиялық жағынан үздік орындалған кітаптары үшін "Атамұра" Полиграфкомбинаты 1998 ж. Қазақстан Республикасы ... ... және ... келісім министрлігінің Құрмет грамотасымен марапатталды.
Бүгінде полиграфия комбинатында төрт бояулы "КВА - Ріапеіа" атты үш ... ... (1998, ... ... түптеу желісі (1999, Германия), "Роіаг П5Е-" автоматты кесу машинасы (2000 жылы, ... ... ... ... (1999, ... ... ... машинасы (2000, Дания), сондай-ақ әлемдік полиграфия жабдықтарының ... ... ... ... ... ", Үоһ1епЬег" фирмалары 1998-2004 ж. шығарған 50-ден астам осы ... ... ... ... ... ... ... "Атамұра" полиграфия комбинаты әлемдік биік талаптарға жауап беретін Орта ... ең ... ... жарақтандырылған полиграфия мекемесіне айналды деп айтуға толық негіз бар.
"Атамұракітап" кітап саудасы ... -- ... ... мен ел ... жаңа буын ... және басқа әдебиеттерге деген қосымша сұранысын қамтамасыз етеді. Бас директоры - менеджмент және маркетинг саласының білгірі Рахима Құл-Мұхаммед. Қазақстан Республикасы ... 2000 ... 3 ... "Білім мекемелерінде білім алушылар мен тәрбиеленушілерді оқулықтармен қамтамасыз ету тәртібі туралы Ережені бекіту жөніндегі" №157 қаулысына сәйкес, Қазақстан Республикасының ... және ... ... ... ... білім беретін мектептің бастауыш сыныптарына арналған жаңа буын окулықтары мен оқу-әдістемелік құралдарын ... үшін ... ... ... ... ... ... 2000 жылдың тамыз айынан бастап кең көлемде жүргізуді "Атамұра" баспакорпорациясы қолға алды. Оның осы мақсатта республикамыздың облыс ... мен ірі ... ... ... ... ... ... саны 45-ке жетіп отыр. "Атамұра" кітап саудасы департаментінің сауда орталықтары жаңа буын оқулықтары мен оқу-әдістемелік кешенін Қазақстан Респуб-ликасының Білім және ... ... ... ... ... ... ... сәйкес сатады.>> Атамұра>>баспасыныың қазақ кітап шығару ісіндегі алатын орыны орасан зор.
баспасы өткен ғасырдың соңғы он жылдығында, яғни Қазақстан ... ... ... ... ... ... көтерген баспалардың бірі. Баспа содан бері өткен уақыт ішінде алуан тақырыпта мыңдаған кітаптар шығарды. Уақыт талабына сай ... ... ... өзгерістер енгізді. Сөйтіп, соңғы жылдары балабақша бүлдіршіндері мен мектеп оқушылары үшін аса зәру оқу құралдары мен оқулықтар, ... - ... ... көп таралыммен басып келеді, 1999 жылдан жауапкершілігі шектеулі серіктестікке айналып,мал-мүлкін, отырған орнын жекешелендіріп, өзін-өзі қаржыландырып келеді. Баспа еліміздің ... ... ... және ... министрлігінің, Қазақстан Республикасы Мәдениет, ақпарат және спорт министрлігінің мемлекеттік ... ... жүр. ... ақпарат және спорт министрлігі жыл сайын өткізіп ... ... ... ... еліміздің әйгілі қоғам кайраткерлері мен ғалымдары, ақын-жазушылары мен саңлақ спортшылары, өнер адамдары жөніндегі жылма-жыл басьлып жүрген сериялы ... ... ... ... іздеп оқитын таңсық басылымдарына айналды. Баспа балалар мен жастарға арналған әдебиет үлгілерін де жиі ... ... ... Ғафу Қайырбековтың екі томдық өлеңдер жинағын, Дүкенбай Досжановтың он үш томдық шығармалар жинағын, "Образцы казахской народной литературы" атты оқу ... ... ... ... ... Фариза Оңғарсынованың "Мен саған ғашық емес ем" өлеңдер жинағын, профессор Айтжан Тоқтағанның жинап, ... ... ... ... 75 күй ... ... ... еліміздің жас домбыра-шыларының орындауында түгел дискіге жазьлған аса құнды ... және Арқа ... атты ... мәні зор ... ... болады.Сондай-ақ баспа жыл сайын студенттердің өз туындыларын да жеке кітап етіп ... ... ... ... ... ... тұлпарын". "Дүниеге келер әлі талай Қасым", "Сен де бір кірпіш ... ... ... бар ... "Жетелейді бір арман", "Үркер", т.б. атпен шығып жатқан студент жастар шығармаларының ... осы ... ... ... тіл ... әсіресе ана тіліміздің тұнығынан сіміріп, түңғиығына бойлай алатын ... ... ... ... үмітпен әр жылдары ұсынып келген
Сариеваның "Қазақ тілі", В.Фрелихтың "Ең сенімді серігің" және "Полиглоттар" тәрізді алуан тілдер тере ... ... ... ... жылы ... ... да ... көп жылдан бергі серігіне айналып отыр.Айтпай өтуге болмайтын тағы бір жай -- баспаның соңғы төрт-бес ... бері ... ... ... ... ... ... республикамыздың қазақ мектептері үшін негізгі оқулық болып саналатын елімізге аттары жақсы таныс белгелі ғалым-педагогтер ... ... Ері ... ... ... ... ... Клара Хамитқызы Жаданова, Эленора Дүйсенқызы Сүлейменова, филология ғылымдарының кандидаты доцент, әдіскер-ұстаз Зұбаржат Боранбаева сынды т.б. ... ... ... ... ... ... сияқты оқулықтар мен 5-9-сынып оқушьларына арналған оқу құралдарын, оқу орыс, өзбек, ұйғыр тіддерінде жүретін мектептерге арналған ... ... ... мен олардың "Хрестоматиялары", "Дінтану", "Религиоведение" сияқты окулықтар да осы баспадан шығып жүр.
Латын, араб, қазақ, орыс әліпбиін өз бетінше үйренемін деушілерге ... төрт ... ... ... ... ... кітабының "Білім" баспасында жарық көргені де куантарлық жағдай. 1999 жылы жекешелендіріліп, ... ... ... айналғалы бері баспаны оның байырғы директоры, ардагер баспагер Жарылқасын Нұсқабайұлы үздіксіз басқарып келеді.
Баспа әлеуметтік маңызы зор әдебиет түрлерін және жыл ... ... әрі ... талабына сай әсем безендіріп шығарып жүргені жас ұрпақты тәрбиелеу ісіне сіңірген еңбегі үшін Қазақстан Республикасы Министрлер кабинетінің, Мәдениет, ақпарат және ... ... ... және ... министрлігінің, Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің дипломдарымен, грамоталарьмен талай рет марапатталды.
Баспа директоры Ж. Нұскабайұлына "Қазақстан баспа және полиграфия ісінің қайраткері", "Оқу ... ... ... ауданының құрметті азаматы" құрметті атақтары берілді.
Бұдан басқа да ... ... саны ... ... бет ... де ... саны да солай.Әйтседе осы саланы бизнестік жолға қойған соң одан ... ... ... ... ... ... ... өзі таңдауын жасайды ғой.
ІІ ТАРАУ. ҚАЗАҚ ... ... ҺӘМ ҚОЛ ... ... ою-өрнектер: С.Төленбаевтың қол таңбасы
Қазақтың тарихындағы ұлттық мәдениетінің мәйегі болып саналатын, көркем өнер мен жасампаздық туындыларының ... - ... ... ... ... ... ұлтымызды ұлық дәстүрі мен төл мәдениетінен қожыратып жібергені бәрімізге белгілі. Сол кезеңдерде, осы ... ... ... ... ... ... ... өнерімізге жирене қараушылар көптеп табылып, мәдени жәдігерлеріміз аяқ асты болды. Алайда, ұлттық өнердің, жоқшысы, сұраушылары ... Ұлт ... ... ... ... ... қиюы қашпай, қаз-қалпын сақтап қалды. Олардың алдында, Әлікей ... Ө. ... ... ... ... ... ... осындай ел жанды ағаларымызыдың қатрында, ұлттық ою-өрнектің сақталып қалуына, оның кемеледене түсуіне бір кісідей ат ... ... - ... ... ... Оның осы ... ... сақтап қалуға, көпшілік ортасында дәріптеуг тигізген үлесі зор. Біз өз тарапымыздан, осы ою-өрнек айшықтарын тудырушы ел ішіндегі аз ... ... ... ден қоя ... ... ... көрінетін ілуде бір ою-өрнек шебері, Қазақстан Республикасы суретшілер ... ... ... ... ... Төленбаевтың еңбегінен аттап өтіп кете алмайтынымызға көзіміз ... ... оюшы ... ... ... ... салып жүрген, ұстазымыз Сағатбек Медеубекұлы бір сұхбатында былай ... ... ... ... оюшы ... [9].
Ою-өрнек өнері халықтың шынайы рухани-эстетикалық танымымен біте қайнасып кеткен этнографиялық мәнге ие көрінісімен ерекше, құнды болғандықтан, ұлт мәдениетін айқындайтын өте ... және аса ... ... ... осы ою-өрнектің тарихын, ерекшеліктері мен дамуын зерттеуші ғалымдар, бұл саланың да өзіндік ... ... ... ... ... ... ... шығармашылық еңбектері өзге өнер түрлеріндегі адамдардікі сияқты көзге түсіп, бағалана бермейтіні бізге мәлім. Сондықтан, бүгінгі бітіру жұмысымызда ... ... ... ... ... ... тоқталып, оюшының еңбектері жайлы жарық көрген кітабына талдау жасамақпыз.
2003 жылы Қазақстан Республикасы мәдениет ақпарат және ... ... ... ... ... баспасынан ұлттық өнерді зерттеуші Маргарита Шахметқызы Өмірбекованың - атты қазақтың ою-өрнектері туралы шыққан үлкен альбом кітабы ... ... ... ... алқасы, еліміздегі бір қатар алқалы белгілі қоғам, мемлекет қайраткерлері мен ғалымдардан құралған. Сол 283 - беттен тұратын ... дені ... ... Төленбаевтың өрнектерімен көрнекілінген, барлығы 1323 ою-өрнек. Кітаптың теориялық бөлімінде ұлттық ою-өрнек саласында зерттеулер жасаған ғалымдардың - ... ... ... ... ... Сапар Асқарұлы Төленбаевтың да еңбегі айтылып, бұл кісінің шығармашылық жұмыстарының көркемдік және практикалық маңызына түсініктеме берілген. ... да ... біз ... ... ... маңызын айқындайтын қызметінің сапасын аша отырып ұрпақ үлгісіне айналар қырына тоқтала түспекпіз. Ол кісі саналы ғұмырын, ... ... ... - ою ... ... - ... тұрғыда жасалу үлгілерін насихаттап, өрнектің техникалық орындалу жолдарын кәсіби деңгейде білімгерлерге ... ... ... ұлттық сезімдерін эстетикалық талғамдарын дамытып, жетілдіру мақсатына жұмсады.
С.Төленбаевтың практикадағы шығармашылық еңбегі ұстаздық кәсібімен де тығыз байланысты жүргізілді. ... ... ... ... сурет-графика факультетінде 1973-жылдан бастап, дәріс берген Сапар аға, өзіне тән өзге әріптестеріне үлгі болар сабақ берудегі әдістемесінің ... да ... ... ... Ол ... ... ... папкасына неше қабат болып қатталған түрлі-түсті бояудағы қағаздарын салып қойып жүретінін, ... ... ... ... ... ... қайшысымен, сол қағаздарын кезекпен алып отырып, оларды жылдам-жылдам ойқастап қиқалай кескілеп тастап, білімгерлерге, болмаса кез келген адамға, кесілегн қағаздарын ... ... ... ... одан ... әдемі де күрделі ою-өрнек тізбектері тура сиқыршының керемет ... ... ... әсер ... еді деп ... ... ... көзін өкрген шәкірттері. (1,2-ші суретке қараңыз) С. Төленбаевтың өз ісіндегі шеберлігіне тек шәкірттерін ғана ... ... ... ... де ... ететін. Осындай шебер әдіс-тәсілдері, педагогикалық іс-әрекеттері, әңгімелерімен шәкірттерінің дүние танымын ашып, ұлттық ою-өрнек жасауға баулитын, ою-өрнек тарихын түсінуге қызығушылықтарын ... С. ... ... жасаудағы шеберлігін Абайдың сегіз аяғындағы:
Өткірдің жүзі,
Кестенің бізі.
Өрнегін сендей
Сала алмас...- деген шумағын еске ... Ол ... ... мен ою-өрнек жасаудағы техникасының әдістерінің өзі, өз алдында мамандануы қажет ететінін, тіпті, жалпылай қол ... ... ... ... ... өзіндік анағұрлым терең дайындықты керек ететін шығармашылық сыры бар дүниелерді аңғартады.
218694023177543307047625
1-сурет ... ... ... ... ... ... қолданыс материалдарының формасына үйлестіріп, ұлттық эстетикасы қанық әсем нақышын өндірістік бұйымдарға ендіріп кең өріс берді.(3-суретті қараңыз). Бүгінде ол ... ... ... ... ұлттық киімдерге әрін беріп, тек республикамыздың көлемінде емес көрші қырғыз еліне де өзінің ... ... ... да ... ... ... рухани қазынасына айналуда. С. Төленбаевтың ою-өрнек жасаудағы және оны насихаттаудағы жұмысының қарқыны, шығармашылық тегеуріні әлі күнге шейін ... ... ... ... тұсындағы солақай идеялогия саясаткерлерінің көзімен қарағанда сапындағы (сол пединституттағы) қазақ мұғалімдері қатарына, осы ұлттық ою-өрнек жасаудағы ... ... С. ... да ... болды. Ол кәсіби қызметінде, желеуі көп әлдекімдердің тіліне тиек болып, біраз кедергілерді басынан өткерді.
3-сурет
С. Төленбаев ... ... ... кең ... ... мән бере ... ол кісінің еңбегіндегі жаңалық сол, сонау ислам идеологиясы мен Ақсақ Темір ықпалынан ... ... түс- ... мағынасын жоя бастаған, қазақ ою-өрнектерінің зооморфтық, өсімдіктік, космогониялық, геометриялық түрлерінің қайта түрленіп толығып, жаңғыра дамуына қосқан ... ... Сақ ... мен ... дәуіріндегі зергерлік бұйымдар мен тұрмыстық заттарда аңдар мен ... ... ... ... IX-XII - ... ... ислам ұстанымы кең тарай бастаған дәуірдерде қолөнерде аңдардың, жануарлардың, адамдардың бейнесін салуға тыйым салынады. Жалпы, мұсылмандарда ... екі ... ... ... ... Оларда ою-өрнектің геометриялық түрі , және өсімдіктік ... ... түрі деп ... ... әсіресе, ұйғыр, өзбек, тәжік, дүнген халықтарының қол-өнер туындыларында көптеп көрініс тапқан. Осындай ықпалды идеология ... ұлт ... ... дамуына кедергісін тигізген шақта, қазақ ұлтының тарихтағы мәдени ерекшілігін сақтап, қалып, оны негізгі сала ретінде ... ... ... ... ... ... С. Төленбаевтай шеберлердің еңбегі өте ерен екенін ұрпақ тәрбиелеуші ұстаздардың білуі керек. Бұл ... ... М. ... ... аталған атты кітабында жақсы түсіндірілген. Бүгінде қазақ хас шеберлерінің шығармашылық еңбегі, ұлттық мәселені айтқанда сол ... ... ... ғалымдардың айтуына сөз, жазуына әріп, тұжырымдарына қазық болып тұрғаны анық.
С. ... 40 - ... ... өнердегі уақыты, қазақ ою-өрнегінің негізін шығармашылық тұрғыда дамытып, нәтижесінде ою-өрнектің ұлттық мәдениет мәнінде айшықты көрініс табуына өз ... ... ... ... ол ... тек ... еңбегі ғана емес, сонымен қатар осы саладағы жазған зерттеу әдістемелік жұмыстары мен ... ... де айту ... Ол кісі 6-11 баспадан тұратын ою-өрнек саласына арналған алты кітаптың авторы. Кітаптары ... ... ... дамуы мен ерекшеліктері, ою-өрнекті жасап үйрету тәсілдері жөнінде сыр шертеді. Шеберханасында 10000 мыңнан астам ою-өрнек түрлері бар . Бұл ... ел ... ... ұрпақ тәрбиесіне беретін, халық өнерін жаңдандырушы шеберлер дайындауда өзіндік орны бар, оқытушы ұстаздардың пайдаланылатын оқу- құралдары ... ... С. ... ... ... мен ... ... жұмыстарын байыптасақ, қазақтың төл өнері , оның дамуына практикалық тұрғыда еңбек сіңіріп, ... ... адам ... көз ... болады.
Ұлттық өнердің шебері С. Төленбаев тәжірибелерін зерделеу ою-өрнек саласындағы мамандар мен ұстаздарға пайдалы нәтижелерін беретіні сөзсіз. Жалпы бұл қазақ ... ... ... ... ... тәрбиесінде әсіресе, олардың ұлттық дүниетанымын қалыптастыру, ұлттық өнерге сүйіспеншілігін арттыру ... ... ... мен ... ... екенін көрсетіп отыр. Ұлттық ою-өрнек, терең тарих және философиялық, көркемдік эстетика тұрғысында ұрпақтың ... ... оның ... ... ... ... ... дамуына шынайы да ұтымды әсері бар өзіндік сыры мол ... ... ... ... бұл ... ... ... қазақтың ою-өрнегінің ұлттық мазмұндағы эстетикалық ой-түйсіктерін терең ... ... ... осы өнер ... мамандардың мынандай педагогикалық меселелерді анықтап, шешімін табу керектігін айқындайды.
1. Қазақ ою-өрнегінің әр ... ... ... ... ... ... ... даму жолдарын зерделеп ғылыми негіздерін жүйелеу.
2. С. Төленбаевтай қазақтың ою-өрнек шеберлерінің ұлттық өнердегі өзіндік орнындарын, ... ... ... ... ... ... әдістемелерін игеру үшін жан-жақты жүйелі түрде зерттеулер жүргізу.
3. Болашақ суретші-ұстаздар дайындауда ұлттық ою-өрнек өнерінің мазмұнын, оның даму ... және өзге де ... ... ... және практикалық негіздерін тереңдетіп оқытудың жүйелі түрдегі ұтымды педагогикалық әдістемелік жолдарын айқындау.
Міне ... ... ... ... жолдары қазақ ою-өрнегінің өз алды арнайы дайындықты қажет ететін ерекшеліктерін тереңдей пайымдатып, ұрпақтың ұлттық дүниетанымын қалыптастыруда оның маңызы мен ... ... ... ... анық.
Ою - өрнек ертеден келе жатқан ою - өрнектерді түрлендіру ... ... ою - ... ... дәрежесіне көтеруге болады. өнер өлмейді, өнер көнермейді, өнер жеміс ... ... ... ... ... Ою - ... танысып, олардың дүниетанымы, өз қоршаған орта және сұлулық туралы түсінігі артып, шеберлік қабілеті дамып ... ... ою - ... мен оның ... көп. Ғаылымдар әзірше 200 - дей ... ғана ... Біз ... ... ... көп ... ... тектес ою - өрнектерді сөз етпекпіз. Бұл межеге жету үшін, қазақ ою - ... даму ... ... ... ... ою - ... ... тән даму жолы мен тарихы бар. Ол тарих сонау көне ... сақ, ... ... ... ... мәдениеті - б.з.б. екі мыңжылдықтың соңғы жартысы мен бір мыңжылдықтың ... ... ... мен ... ... тайпалар мәдениеті. Ал б.з.б. VIII - III ғасыр ларда сақтар негізінен Оңтүстік Шығыс пен Орталық Қазақстан ... ... ... Сақ ... ... ... тарихи деректер ежелгі заманғы грек жіне парсы тарихшыларының қол жазбаларында кездеседі. Ол ... грек ... ... деп, ал ... ... деп ... Бұған елімізде ұзақ жылдар жүргізген архиолоогиялық зерттеулердің нәтижесінде анықталған ежелгі мәдениеттің үлгілері ... бола ... ... - ... ... ... қазақ халқының ою - өрнек өнері ежелгі замандардан бастау алып, ... ... ... ... ... ... ... ықпал - әсерімен сан ғасырлар бойы қалыптасып, ... тән ... бір ... ... ... ... Бұған дәлел - қазақтың алғашқы ою - өрнек үлгілерінен андронов, сақ, ғұн, үйсін мәдени мұраларын ... ... та ... ... ою - өрнегі - ғасырлар бойы дамып келе жатқан өнер туындысы. Халқымыздың қай қолөнер саласын алсақ та, ою - ... ... ... сақтай отырып, белгілі бір тәртіппен орналасқаның көреміз. Оюлардың ... келе ... ... ... ... ... жануарлардың түрін тұспалдап тұратын белгілі.
Көне түркілердің түсінігі бойынш, құс - көктің, балық - ... ағаш - ... ... ... жан - ... ... дене мүшесі, тұяғы, құстың тұмсығы, түлкінің басы, бөрінің құлағы немесе ... ... т.б. және ... ... кеңінен белгіленген. Ою - өрнек өнері - қазақ халқының ауыз ... ... ... ... осы ою - ... өзіндік теориясы бар. Мәселен, қолөнер шеберлерін, суретшілер мен сәнгерлерді ұлттық рухта тәрбиеленуде ою - ... ... рөлі өте зор. ... және ... ... ... - ақ қолөнер шеберлері жасаған бұйымдарда ұлттық нақыш анықталып тұруы қажет. Сол ұлттық нақышты ... ... өнер түрі - ... ою - ... Қазақ халқының ою - өрнек өнері байырғы ұлттық өнерлердің ішіндегі ең ежелгісі, әрі кең ... ... Бұл ... ... ... шежіресі, адам жанына ләззат сыйлайтын эстетикалық мәні зор өнер. Бүгінгі танда қазақтың 230 - дай ... ... келе ... ... бар. Қолөнер шеберлері ертеден ою - өрнек атауларын екі ... ... ... І - ... ою - ... тікелей өзіне, түріне қатысты негізгі атаулар, ІІ - топқа жалпы ою - өрнек қолданылатын бұйымдардың атаулары жатады. Ою - ... ... ... ... - ... ... ... - симантикалық топтарға бөлуге қатысты нақты қорытындылар жасауға мүмкіндік береді. Ою - ... ... ... ... ... келе ... төл мұрамыз екні белгілі.
Бүгінгі танда ою - өрнектің практикалық маңызы артып отыр. , сөздерді бір ... ... ... түсірілген үлгіні ойып, кесіп, қиып немесе екі затты оя кесіп, қиюластыру деп аталады. Ал киім - ... ... және т.б. ... ... кестелеп бейнеленетін бедер, сол сияқты тоқылатын алашаға, ... және ... ... ... ... ... ... өрнекті тасқа, ағашқы күйдіріп, қашап, бояп түсіруге болады. Қазақ ою - өрнегін көне тәсілмен жасау кезінде шеберлер оның ... - ... ... - ақ, көзбен мөршерлеп қиып, ою - өрнектің тең пропорциясын жасай білген. Мұны бізге мұра болып қалған көне ескерткіштерден ... ... ... Оюлардың өзіндік көркемдік мәні және сюжеті болады, дегенмен, өрнектегі барлық ... ... ... Ою - ... элементтерінде формальді түрде бейнеленетін элемент жоқ, олардың барлығының мазмұны бар.
Ою - өрнек өнері мүсін немесе сұңғат сияқты өз ... өмір сүре ... ... ... роль ... ... - ... көне атаулары - халықтың тарихы мен мәдениетінен, ұлттық ерекшелігінен, ертедегі ... мол ... ... ... Олар - ... ... тарихы рухани, мәдени - материалдық өмірінің айнасы. ... және ... сөзі ... ... латынша деген ұғымды білдіреді. Бұл сөз көп халықтың тіліне ... ... ... - ... әсемдеу.
Қазақ ою - өрнегі әлі түбегейлі, жан - ... ... ... ... жоқ, ... бұл өнер ... ... бір жүйеге келтіруге этногграф, өнертанушы Садық Қасимов пен архитектор - ғалым Тілеутай Бәсенов ою туралы біраз деректер ... Ою - ... ... ... ... ғалымдар оларды бір жүйеге түсіріп, мынадай топтарға ... ... ою - ... (, , , ); ... - ою - өрнек (жан - ... ... және ... бейнелері) , және оның түрлі нұсқалары , , , сондай - ақ , , , . ... ... (, , , ... ... ... мәдени өзекті бір саласы - ою - өрнек өнері қайта дамып, бай ... ие ... жаңа түр ... ... өміріміздің кәдесіне жарауда.
Қазақ және қырғыз қолөнерінде аса бір айрықша көзге түсетіндей айырмашылық жоқ, бұл екі халықтың түр тамырының бір ... ... ... ... ... пен сәулетші Төлеутай Бәсеновтың ою - өрнектері туралы жазбылған ғылыми еңбектері бұл өнер ... өз ... даму ... ... бар ... сала ... ... Осы салаға біріңші таңда үлкен үлес қосып жүрген білікті шебер, суретші ... ... ... ... ... ... сақтай отырып, ғарытық, зооморфтық , жаңа өсімдік мәнерінде қиылған. Жаңа ою - өрнектрді мынандай топтарға ... ... ... ... ... тұрмыста кездесетін заттардың сырт пішіні
* Еліміздің рәміздері
Бұл жаңа ою - ... ... ою - ... ... ... тек ... және ... кезеңдерінде қосымша пайда болған еліміздің рәміздері қазақ ою - ... ... ... ... ... ою - өрнегінің арқауы болған оюы заманымызға сай түрленіп, жаңа ... жаңа ... ... Демек, ою - өрнек көнермейді, ол заман ағымынына қарай өз дәуіріне сай өзгеріп, жаңарып, жаңа ... ... өмір ... Ол ... ... ... ... жай танба белгі емес, бұл халқымыздың оюмен жазылған шежіре тарихы.
Ою - өрнек - халқымыздың қолтаңбасы, ол ... ... ... ою - ... ... - күй мен ... тереңдігі болады.
Қазақ дәстүрлі мәдениетінде жастарға өзімнің тұрмыс жағдайын, ақыл - ... ... ... мейірімділік, тәлім - тәрбие ұғымдарын кілемшедегі ою - өрнек нақыштардың мағыналық ерекшеліктерімен ... ...
, , , > - бұл ... ... ізгі ... ... - өрнегі бақыттың, сұлулықтың, тазалықтың, ұлылық пен адалдықтың мағыналық белгісінде ... ... ... халқының табиғат, кеңісітк жайынджағы дүниетанымы ертеден - ақ оның сырт пішінін кілем бетінде ... ... ... ... ... ... бір ұғымды, түсінікті білдіретіною - өрнек танбалары бертін келе жатқан сәндік, салтанат белгілеріне айналады. Әйтсе де, ... ою - ... ... ... ... ... ... Мәселен оюы молшылықтың белгісі ретінде әлі де қолданылады.
Көшпелілерде өсімдік тектес ою - өрнектер аз емес өсіп ... ... ... кие ... тәңірі тұту олардың да жоны бар деп қабылдау сенімі басым еді. Төрт жапырақтан ... гүл - ою - ... төрт ... ... гармониясын білдіреді. Қазақтардың ұғымына түр - түстің де орны айрықша. Мысалы - аспанның, аспанға табынудың, - ... - ... ... бақыттың, - айырылудың, - жерлің, - көктемнің, жастықтың симыолы.
Гүл оюларының өзінде де халықтың дана ойы ... ... ... ... ... ... бірігіп салынуы бірлікті елдің ынтымақты болуын меңзейді.
да байырғы, ... Су ... ... жаратушы адамдардың бірі ауырған адамдарды сумен ұшықтайды. Көне түрік жазбаларында>>от ана>>, ... ... ... - ... күш - ... ...
Әрбір ою - өрнектегі атау жай ғана атау емес, сол атаулар арқылы ою - ... тал ... ... ... сырды, маңызды да мағыналы ойды алуға болады.
Мәселен, - оюының атауында да ... мән ... - ... ... тартатын жаулық, - шымылдықтың бау өткізетін шығыршығы, ілгегі, яғни, орамал мен балдақ жаңа түскен келінге шымылдық тұту ... ... салу ... ... ... шартты бейнесі ретінде бейнеленген.
- өрнегінің жан - жағына , , салынып, аққурға қызыл, жасыл, көк ... ... ... - - деп ... жаңа ... ... айтатын арман тілегі.
дегендей, өнер түрлері елде мол, халықпен бірге жасап келеді, және жасай береді. ... өмір ... бірі ... ою - ... ... мәнін аша түсіп, оқушыларға меңгерту жолдарын қарастыру, зерттеп жариялау - әр уақытта да ұлағатты іс болмақ. Бұрын белгілі бір ... ... ... - ... ... бертін келе жатқан сәндік, салтанат белгілеріне айналады. Әйтсе де, кейбір ою - ... ... ... ... ... сақталыпқалған. Мәселен оюы молшылықтың белгісі ретінде әлі де қолданылады.
Көшпелілерде өсімдік тектес ою - өрнектер аз емес өсіп ... ... ... кие тұту, тәңірі тұту олардың да жоны бар деп қабылдау сенімі басым еді. Төрт ... ... гүл - ою - ... төрт торабын, кеңістін гармониясын білдіреді. Қазақтардың ұғымына түр - түстің де орны ... ... - ... ... ... - ... - шындық, қуаныш, бақыттың, - айырылудың, - жерлің, - ... ... ... ... ... ... де халықтың дана ойы жататын мынадан көруге болады: ... ... ... ... ... елдің ынтымақты болуын меңзейді.
да байырғы, киелі. Су ертедегі ұғымда жаратушы адамдардың бірі ауырған адамдарды сумен ұшықтайды. Көне ... ... , ... ... ... - ... күш - құдыреттің символы.
Әрбір ою - өрнектегі атау жай ғана атау ... сол ... ... ою - ... тал бойында жасырын жатқан сырды, маңызды да мағыналы ойды алуға болады.
Мәселен, - оюының атауында да мағыналы мән ... - ... ... ... жаулық, - шымылдықтың бау өткізетін шығыршығы, ілгегі, яғни, орамал мен балдақ жаңа түскен келінге ... тұту ... ... салу ... ... салтының шартты бейнесі ретінде бейнеленген.
- өрнегінің жан - жағына , , ... ... ... ... көк ... тоқылады. Мұнысы - - деп халықтың жаңа ... ... ... ... ...
... өнер түрлері елде мол, халықпен бірге жасап келеді, және жасай береді.
Осындай өмір түрлерінің бірі ұлттық ою - ... ... ... аша ... ... меңгерту жолдарын қарастыру, зерттеп жариялау - әр уақытта да ... іс ... ... ... осы ... өнер ... арналған М. Өмірбаеваның құрастырған энциклопелясына тоқталып, қазақ ою-өрнектері жайлы талдауымызды ұсындық. Жалпы, өнер ... ... ... ... ... өте жоғары. Ұлттық мәдениеттің ендігі тәрбиешісі, тәлімгері те қан кітап бола ... ... осы ... ... ... ... тиіспіз.
+ Қазақтың суретшілік өнері: Жеңіс Кәкен - ұлының суреттері сыр шерткен ... ... қыл ... ... ... ... өз ... жарқыырп келе жатыр. Оған дәлел, Қастаев шәкіттерінің қара озып, алыс-жуық шетелдерден жүлде алып қайтуы. Жалпы адамазатқа ортақ, осы бір ... ... ... ... де өзіндік орны бөлек өнер жанры. Біздің бітірудің жұмысымыздың негізгі тақырыбы өнер тақырыбындағы кітаптар болғандықатан, ... ... Мәде - ниет және ... ... Ақпарат және мұрағат комите - тінің бағдарламасы бойынша "Қазіргі заман суретшілерінің шығармалары" ... таяу - да ... ... Жеңіс Кәкен - ұлының сурет альбомы жайында талдауымызды, ғылыми зертетуімізді ... ... ... ... ... дүниемізге қосылған еңбектерін зейін-зердеңізбен қарап отырғанда, оның өзіндік қолтаңбасын айқын аңғарасың. Әр ... ... ... ой ... желдірте қарамай, жете мән берсең, өрім - талдай өмірдің шуағы мен көлеңкесі, өрі мен ... көз ... көш- ... ... өтіп ... ... тіл бітіп, тіршіліктің тынысы сезіледі. Жасандылықтан бойды аулақ сал - ып бүкпей, бүгежектемей шындықтың шырайын ашуға жасаған ұмтылысы сурет ... - дегі тың ... бет ... ...
Біз Жеңісті алдымен ой әлемінде ұшқын атып, артынан оттай маздап, ол қылқаламның ... ... бояу ... ... қағазға түскен дүниелерін бірінен соң бірін көріп отыр - ғанда, ойымызға әл-Фараби бабамыздың: "... ... ... тек ... ... ... ал ... сурет белгілі бір мәнді, суретшінің сезімі мен іңкәрлігін, әрекеті мен ... ... ... ... - деген сөзі оралды. Осыдан он бір ... ... жуық ... ... ... осы қанатты қағидасы - ұлының ұлылығын танытумен қатар, ... ... ... ... заман өзгеріп, қоғам қанша жерден жаңарса да құнын жоймайты - нын, ... ... ... ... ... ... ... тұрғаны сөзсіз.
Біраз жылдан бері "Өнер" баспасы өнер туындыларын әлем - дік деңгейде шығарып келе ... ... ... - дар. ... ... жақсы қағазға басылған рухани құнды - лықтар ұлтымыздың жауһарла - ры - ның аз ... ... ... ... Кәкенұлының бұл еңбегі де соның жарасымды жал - ғасы. Альбом жобасының авто - ры, белгілі қаламгер көркем ... ... ... ... қана ... ... бүгіннен ертеңге қалар дүние деп шып-шырғасын шығармай шырайын кіргізіп елеулі еңбек сіңіріп жүрген баспа директоры Әшірбек Көпішов ... айта ... па - рыз ... [10]. ... алғы ... Қазақ - стан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, профессор Байтұрсын Өмірбеков жазыпты. Суретшінің өткен жолын, ал - дыңғы толқыннан алған тағылы - мын, ... ... ... ... ... ... білдіріпті. Қазақ сурет өнерінің бүгінгі қадірлі де қарымды өкілі Әбдірашид Сыдыхановтың: "Жеңіс - икемді суретші, оның ... да, ... пен ... де өз ... жымдаса дөп басады. Биік те, кең де, терең де қарай алатын, жанартаудайын ... ... ... кемеліне келе жат - қан суретші", - деген ағалық ақ тілегін келтіріп, одан кейін: "Қоршаған ... түсі де, ... де ... ... ... ... өзін сан қырынан танып, жетілдіре беруі тиіс. Тәңір саған осындай дарынды арнап ... ... ... ... - деген жүрек - жарды өзінің сөзімен ... Осы ... ... сурет әлеміндегі орнын көруге болады.
"Сурет бөлмеңді әлем-жәлем ... үшін ғана ... ... - деп жар салған, бүкіл болмысы философия, сурет әлемінде төңкеріс жасаған Пикассо: "Мен іздемеймін, мен ... ... ... ... іздеймін деп жүріп, ізден жаңылып қалатындар жоқ емес. Ал ұлы суретші айтқан табу ... ... ... ... ... ... еңбектің жемісі. Бұл тұрғыдан келгенде Жеңіс Кәкенұлының альбомында осының бәрі тайға таңба басқандай айқын да анық берілген.
Қай туындысын ... да ал - ... ... үлгі менмұндалап тұрады. "Заман суреттері" атты дүниесіндегі қасқыр мен түлкі, айбат шеккен ... көп ... көз ... ... ... келбетін іштей ұқ, өзің болжа, байлам жаса деген ишараны сөзбен емес, сурет - пен сездірудің бір ... осы ... ... "Жан ... ... ... адам еді" ... картинаның бояуы қанық, айтар түйіні алысты меңзейді. Бір ... ... ... жоқ, ... тұрған жалған дүниеден бір жақсы адам өткенде өмір күңгірттеніп, оның қазасына жиылған жұрттың тәубесі аузына түсіп, мойындарын ішіне алып ... ... ... суретші тап басыпты. Ортада үсті құм қызыл кілемшемен жабылған, басындағы ... ... ақ ... көмкерілген табыт-бесік, айнала аза тұтқан қаралы жұрт. Олар қара, көгілдір, қызғылтым, қоңырқай, сары түспен бейнеленген. Жалпы - ның жалқыға ... ... ... айнала тұрғандардың сыртын ала орындықта бір торық - қан адам, жүзін төмен салып отыр. ... әйел ... Осы ... ... көп ... ұқтырған дүниені сурет өнерінің құдіретті бір сәті десек, дәл осындай ... ... ... ... "Жан ... реквиемінде "Табыт үні", "Халық үні", "Жесірлер үні", "Жетімдер үні", "Бесік жыры" - "Өмірді қалай сыйласаң, ... ... жат ... деп жеткізген еді. Сурет пен жырдың бір арнада тоғысып, адам-пендені иманға ұйытатын тұс осы болар.
Жеңістің бағындырған биігі, жеткен ... ... ... ... ... ... ... беттерінде материалдары да жазрияланыпты. Соның бірі, Сүлеймен Мәметтің атты мақалсында:
-дейді [11].
Жеңіс Кәкенұлы "Қашқан теңіз" атты шығармасында ... - лып бара ... ... ... ... кері ... жылқыны бейнелепті. Жағалаудан қайтқан жылқының алды қара күңгірт. Бұл сусыз өмір жоқ дегенді білдірсе керек.
Бір атап өтерлігі, суретші жыл - қы мен ... әр ... ... ... ... ... бейне - леуде өзіндік қолтаңбасын таныта алған. "Қамбар ата" (бірнеше су - ... ... ... ұзар - ғанда", "Қыдыр атаның оралуы", "Бәсіре", "Алаң", "Шәкәрімді жоқтау"... Осылайша жалғасып кете ... ... ... ... шұбатылып, үстіндегі ер-тоқым бауырына кетіп, үшкір жебедей қос құлағын ... көзі ... ... ... иіп ... бір ... қимастықпен қарап тұрған ақбоз - хайуан болса да шәрі Шәкәрімді жоқтап тұрғандай әсерге қалдырады. Суретке ... ... ... ... ... көз ... кетпей, құл-құтандар құдыққа құлатқанда ақбоз құрлы болмадыңдар-ау деген ащы үні құлақ ... ... ... ... ... ... түсі - ну үшін, терең үңілуің керек. Мысалы, "Жұп", "Жұмбақ айтыс", ... әні", ... ... ... ... қайта оралуы", "Тобыр мен әпенде", "Тіршілік" - бұл ... бір ... ... ішкі сыр ... аша ... ... үшін әлденеше үңіліп, алуан түрлі бояуларға зейініңді салуың керек. Сол секілді алтын қазық ауылды табиғат-анамен ... ... бір ... ... ... ел, туған жерді көз алдыңа әкеледі.
Қарындашпен бейнеленген белгілі ... ... ... оның ... ... тап ... ... салудағы Жеңіс Кәкенұлының шеберлігі таңдай қақтырмай қоймайды. Оның бәрін көз көргендер ... топ - ... ... - ... Көрген, көріп жүрген айтулы азаматтардың мысалы, Өзбекәлі Жәнібековтің, Қалихан Ысқақтың, Салық Зимановтың, Төрегелді Шарма - новтың, Мұста - фа ... ... ... - ... тағы да ... ... ... бірден өзіне баурап алады. Бұл оның қолда барда алтынның қадірін бағала - сақ деген ... туса ... [12]. ... тағы бір қыры бар. Ол ... мұқабаларын, бала - лар ертегілерін алуан түрлі бояу - лармен безендіруі. Осы жағынан ... ... ... әр ... ... ... соған сай оқырмандарды баурап алатын сурет салады. Бұл оның сөз ... де ... мол ... ... Осы тұрғыдан келгенде Жеңістің қазақ тілінің қаймағын көк сүттен айыра алатынын сездірсе керек. Ол сурет әлемінің майталмандары туралы төгілтіп мақалалар ... ... ... ... - лап ... де ... ... "тікені бар" суретші басынан сөз асыра қоймайды. Кім болса да кезі ... сол ... ... түйреп өтеді, не астарлы әзілмен айтарын айтып қалады. Жалпы, ол көңілі қала - маған, ... оғаш ... ... ... ... ақ қағазға айшықтап жүреді. Альбомнан шағын болғанмен айтары бар сондай суреттерді көргенде сүйсініп қана қоймай, іштей риза ... ... күл - ... езуіңе қалай келіп қалға - нын аңғармай, әттең, ... ... екі көзі ... ... - дер ... бір көрсе ғой дейсің. Ондай суреттердің қатарынан: "Асан мен Үсен", "Ине мен келін", басқа да туындыларды көресің. Айталық қарны қам - ... ... ... биікте тұрған Асан мен инеліктей имиіп оның өкшесін басқан Үсеннің бейнесі әдемі шыққан.
Жалпы, Жеңіс Кәкенұлының бұл сурет альбомындағы ... ... ... бар ... - ла - ... ішкі иірімдерінен алар тағылым аз емес. Ата тарихтан бастап, бүгінгі ... ... - ның ... ... көріністерін жүрек қанымен қағазға түсірген суретшінің бұл сүбелі еңбегі - алда алар ... бір ... - дағы ... жөн ... ... ... жайлы шыққан осы кітаптың оқырман жұртшылыққа берері көп. Қазақ ... бір ... ... айналған қылқалам туындыларын осылай жинақтап жария ету, құптарлық іс. Аталған кітаптың шығарылу ... да ... ... бар. Ол, ... идеяны насихаттайтын, ұлт рухын көтеретін туындылардың альбомда боуы - өнер ... ... басу ... көрегендік пен талғампаздыққа қарай бет алғанын аңғартады.
Қорытынды
Кітап оқуға деген сұраныс азайған уақыт туса да, оқырман ... еш ... жоқ. ... ... ... ... оқырмандар талғамы күннен күнге артып келе жатыр. Сондықтан, сапалы кітаптар мен мазмұнды дүниелерді ұсына білу баспагерлердің басты мақсатына ... ... ... ... ... ... ... мен өнер адамдары жайлы естелік кітаптар, ұлттық өнердің киелі жәдігерлеріміздің бағасы арта түскендей. Осы мазмұндағы ... ... ... отыр, біз жоғарыдағы зерттеу барысында, өнер тақырыбындағы кітаптарға деген ... ... ... екенін, соған орай баспагерлердің де өнер туралы кітаптарды көптеп шығара бастағанын аңғардық. Қазақ баспагерлік тарихында өнер тақыбындағы кітаптарды шығара бастаудың ... ... ... ... ... де жақсы сұранысқа ие болған. Ұлттық өнерге деген ықылас ниеттің артуы, ұлттық құндықытарымызыдың бағалана бастағаны деп білеміз. ... ... ... өнер ... ... шығу ... ... отырып, ұлттық өнрге деген оқырман сұранысының жаңа ғасырда өзіндік биіктікке ... ... ...
Онан кейінгі тарауда, өнерлі азматтарымызыдың ұлттық өнер жайлы ... ... ... ... ... ... ... қанықтырар кітатардың өзіндік ерекшеліктерінің бар екенінен көзіміз жетті. Отандық баспа тарихында өнер ... ... ... ... ... ... ... келешекте көп сериялы ұлттық өнерімідің барлық қырын ашып беретін еңбетер шығарудың қажет екенін, осы ұсынысты қанағаттандыру үшін, өнер тақырыбындағы ... ... ... де ... сайт ... ... ... деп есептейміз.
Алдағы уақытта өнердің мына ... ... ... ... ... ...
* ... өнер; .
* Қазақ спорт өнері;
* Күйшілік ... ... ... ... ... ... мен ... - Алматы: Білім. - 2005. 25-бет.
* Қапалбекұлы.Н. Алыптар дәуірі: Республикадағы кітап басу ісінің ... ... ... 17 ... ... ... Кітап тарихы-адамзат тарихы. - Алматы: Білім. 2006. 16 - бет.
* Кекілбаев Ә. Өркениет ... // ... ... - 19 мамыр, 2007.
* Қанапиянов.Б. Кітап рухымыздың көпірі. - Алматы: Nomad-Kazakhstan, -2005. 4-6 ... ... , // ... 5 ... - 2006.
* Мәмет. С. Өмір жолы өрнекті. // Кітап ... 15 ... - ... ... ... ... ... Әңгімелескен Ә.Меңдеке. //Қазақ әдебиеті. . 16 сәуір, - 2002. - №15.
* ... Б. ... ... С. ... ... //Ана ... 19 ақпан, 2009.
* М.Әкімханова. , //Президент және халық. 17 ақпан, - 2006. - ... ... С. ... ... әлем ... іңкәрлік иірімдері. //Егемен Қазақстан. 12 наурыз, 2010 . - №90-93.
* ... А. ... - бір ... ... - мәңгілік. // Егемен Қазақстан. -04 мамыр, - 2008.
Қосымша
ЖАҢА КІТАПТАРҒА ШОЛУҒ.Сланов атындағы облыстық ғылыми-әмбебап ... ... ... жаңа ... Технические наукиСплав металла и времени (Академик Аскар Кунаев). Научные статьи и воспоминания.- Алматы: , 2010.- 256 с.+48 с. илл. Книга ... ... ... ... и деятельность ученого, научные статьи его коллег и учеников, воспоминания людей, близко знавших его и работавших с ним и под его ... ... ... ... С.Мәдуан. Қазақтар және түрік әлемі: мемлекеттіліктің бастаулары (Б.д.д. ІІ мыңжылдықтың соңы мен б.д.д. І мыңжылдықтың бірінші жартысы).- Алматы: , 2009.- 360 ... ... ... мен ... ... ... ... атау-ының мән-мағынасы ашып көрсетілген.Х.Болғанбай. Иман күші.- Алматы: баспасы, 2009.- 288 б.+8 б. сурет жапсырма.Кітапқа Алаш қайраткері, газетінің редакторы, ... ... ... ... ... (1894 - 1937) шығармалары және осы тұлға туралы жазылған еңбектер еніп ... .- ... ... 2009.- 213 ... ... ... мүшесі, драматург, өлке тарихын зерттеуші-шежіреші, марқұм Берік Ыбырашұлы Қорқытовтың артында қалған мол мұраларының бірі - ... ... ... көне ... бастап күні бүгінге дейін сөз қозғалады. (иллюстрацияланған ғылыми каталог) Т.1.- Алматы: , 2009.- 344 б.ҚР МОМ ... ... ... ... ғғ. ... ... ... қамтитын, барлығы 371 музейлік құндылықтар киімінің түрлері бойынша топтастырылып, ғылыми ... ... ... мен ... тігу ... ... толық сипаттамаларына қоса заттарға қатысты деректер (жасалған уақыты, орны, шебері, материалы, әзірлеу техникасы және т.б.) ... ... ... фотолары (ою, өрнек, безендірілуі) беріліп отыр.Охрана памятников природы, истории культурыСвод памятников истории и культуры Республики Казахстан. Акмолинская область.- ... ... 2009.- 568 ... ... Тілтану қоғамы - 20 жыл. Шежіре. І том.- Алматы: , 2009.- 320 б.Кітапта халықаралық қоғамының жиырма ... ... сыр ... ... ... тіл ... мен қайраткерлерінің мақалалары, еліміздің түрлі өңірлерінде тілге қатысты өткен басқосу материалдары топтастырылған.Қазақ ... ... ... Он бес ... ... К-Қ.- ... , 2007.- 744 б.Әдебиет. ӘдебиеттануС.Негимов. Таным мен пайым.- Алматы: , 2009.- 240 б.Бұл кітапта қазақ әдебиеті тарихындағы және ... ... мен ... ... ... ... ... еңбегі, көркемдік өрнегі, тіл, діл, діни-ағартушылық турасындағы ой-толғаныстары, ... ... ... ... ... ... сөздері, бейнелілік қырлары, көркемдік таным мен пайым дәрежесі қарастырылады.Т.Шаңбай. Ұғым мәдениеті (Шәкәрім шығармашылығы аясында).- Алматы: , 2009.- сериясы.Кітапта қазақ ... ұғым ... ... ... ... бір ... шығармашылығы аясында қарастырылады.Көркем әдебиетА.Жақыпов. Ғұмырнама.- Алматы: , 2009.- 240 б.+8 б. сурет ... ... ... ... ... ... Республикасының мәдениет қайраткері Аманжан Жақыповтың (1935-2006) бұл кітабына әңгімелері мен естеліктері, ұлттық ... ... орын ... ... ... ... ... тарихи-этнографиялық тол-ғаныстары енген.Жүрегіне қаламын сүйеген. Көрнекті қоғам және мемлекет қайраткері Мырзатай Жолдасбеков жайлы ой-толғамдар.- Астана, 2007.- 320 ... ... ... және ... ... ... тұлға, төтенше және өкілетті елші, түрколог-ғалым, филология ... ... ... Мырзатай Жолдасбеков жайлы әр жылдары жазылған ой-мақалалар, ой-толғамдар, пікірлер, лебіздер топтастырылған.Б.Момышұлы. Айтылмаған ақиқат. (Көптомдық ... ... ... ... ... , 2009.- 288 ... ... Бауыржан Момышұлының естеліктері мен күнделіктері, ғұмырнамалық деректемелері, өскен ортасы және қоғамдағы ірі мемлекет қайраткерлері, ... ... ... жеке ... ... Куба ... ... шығармалар жинағы). 8-том.- Алматы: , 2009.- 272 б.Бұл жинаққа жазушының 1963 ... Куба ... ... ... ... ... ... (Көптомдық шығармалар жинағы). 5-том.- Алматы: , 2009.- 248 б.Бұл жинақта жазушының Мәскеу түбіндегі сұрапыл соғыстың ауыртпалығы мен қиыншылықтары, өзінің басынан ... ... ... ... шебер баяндалған.Б.Момышұлы. Музей апа. (Көптомдық шығармалар жинағы). 6-том.- Алматы: , 2009.- 248 б.Б.Момышұлының әңгімелері жинағына өмірінің әр кезеңінде жазылған ... еніп ... Көп ... ... ... Т.7.- ... , 2009.- 312 б.Ғалым, әдебиет сыншысы, драматург Қайым Мұхамедхановтың көп томдық шығармалар жинағының жетінші томына драмалық шығармалары еніп ... За нами ... Том 4.- ... , 2009.- ... книга о боевых и отважных подвигах легендарных панфиловцев, разгроме гитлеровских воиск под Москвой, об освобождении наших городов и сел от ... ... Перо - ... ... оружие. Том 7.- Алматы: , 2009.- 280 с.В этой ... ... ... как ... ... ... так и совершенно неизвестные рассказы, пылившиеся в личном архиве Бауыржана Момышулы.Өнер. ӨнертануЫдырыс Ноғайбаев: ... - ... ... 2009.- 152 ... фотоальбомда Қазақстанның халық артисі, сахна, кино әлеміндегі дара тұлға, ұлы актер - ... ... ... бейнеленген.Ә.Нұғман. Қазақтың әншілік дәстүрі.- Алматы: , 2009.- 240 б.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аудандық психологиялық центрдің психологының жұмысы9 бет
Джон Локктың педагогикалық теориясы5 бет
Жаңа заман тәрбиешісіне қойылатын талаптар3 бет
Классикалық кезеңдегі грек мәдениеті, Октавиан Август принципаты (талдау жасау)10 бет
Луций Анней Сенека3 бет
Мектеп пен мүмкіндігі шектеулі балалары бар отбасы ынтымақтастығың қызметі мен формалары (конспект)3 бет
Мектеп пен отбасының ынтымақтастығының жасөспірімдер тәрбиесіндегі рөлі10 бет
Мектепке дейінгі балалардың психикалық деңгейін арттыру31 бет
Мұхаммед Хайдар Дулати туралы3 бет
Отбасы және отбасы тәрбиесінің бала дамуында алатын орны4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь