Стевия интродукциясы мен оның ғылыми-практикалық маңызы

Қазіргі таңда интродукция туралы ғылым саласы үлкен маңыздылыққа ие және оны зерттеудегі негізгі бағыты – таралу аймағы мен мәдени және табиғаттағы түрлерінің флористикалық түрлілігін кеңейту, сондай ақ өсімдік ресурстарын қорғау, көбейту және тиімді пайдалану мақсатында жүргізілетін өсімдіктің акклиматизациясы (Лапин П.И., 1978).
Интродукция бұл (латынша introduction – кіріспе, introductus – кірістірілген, in culturam introductus – мәдени өсімдіктерге кіріспе) – белгілі бір жерде игеру мен пайдалану мақсатында бұрын соңды өспеген, сәйкесінше мәдени жағдайдағы адамға пайдалы өсімдіктің түрлері мен сұрыптарын жаңа аймаққа немесе культивирлеу ауданына ауыстыру (Грозинский А.М., 1980); бұл дегеніміз өзіндік түрлік аумағынан жаңа табиғи-климаттық жағдайға ауыстырып өсіру немесе өсімдікті жасанды жағдайда аймақты кеңейту арқылы өсіру (Некрасов В.И., 1980). Интродукционды өсімдіктерды адамдар жергілікті өсімдіктермен түрлі жұмыстар қолданып бірге өсіру арқылы жерсіндендіріледі. Олардың бірі декоративтік өсімдіктер, оларда өзіндік бояу, гүлшоғыры, гүлдері, басқа да – дәмді тұқымдары мен дәндері бар, басқалары ерекше иісі мен емдік қасиеттеріге ие. Жаңашыл ботаника ғылымында интродукцияны кең ауқымда қарастыру керек деп есептейді, сәйкесінше, оның мақсаты ретінде өте ұқыпты таңдалынған, пайдалы өсімдік ресурстарын өніп-өсудің жаңа жағдайларына алмастыруға негізделген (кейде жаңа табиғи орта) және оларды жанжақты, кешенді зерттеу мен түрлі мақсатқа қолдануға меңгеру (Андреев Л.Н., 1998; Агаев М.Г., 2000; Кириченко Е.Б., 1998; Кузьмин З.Е., 1998; Коровин С.Е., Демедов А.С., 1998). Айта кететіні, интродукционды зерттеу жұмыстары өсімдіктерді жаңа табиғи-климаттық жағдайларға ауыстыру үшін жасалынған әдістерді құрастыруға, қоршаған ортаның өзгерген факторына өсімдіктің әсері мен өсімдікке жат ортада өсімдікті сынау мақсатындағы нәтижелерге баға беруге арналған ғылыми бағыт болып есептелінеді (Некрасов В.И., 1980). Интродукционды зерттеулер көпжақты және ұзақ уақытты алады, өсімдіктерге бір-бірінен климаттық, топырақ және тағы басқа жағдайлары бойынша ерекшелінетін түрлі аудандарда сынақ жүргізуді талап етеді (Гродзинский А.М., 1969). Сондай ақ, бір түрге жататын, бастапқыда түрлі аудандарда өскен өсімдіктер сыналады. Тағы айта кететіні, өсімдікті табиғи жағдайға қарағанда мәдени жағдайда зерттеу мүмкіндігі кең, әсіресе белгілі елді мекенде түрдің таралуы жойылған болса.
        
        1-бөлім. Стевия интродукциясы мен оның ғылыми-практикалық  маңызы
Интродукцияның фундаментальді және пркатикалық ... ... ... ... ... ... ... маңыздылыққа ие және оны зерттеудегі негізгі бағыты - таралу аймағы мен мәдени және ... ... ... ... ... ... ақ өсімдік ресурстарын қорғау, көбейту және тиімді пайдалану мақсатында жүргізілетін өсімдіктің акклиматизациясы (Лапин П.И., ... бұл ... ... - кіріспе, introductus - кірістірілген, in culturam introductus - ... ... ... - ... бір ... ... мен пайдалану мақсатында бұрын соңды өспеген, сәйкесінше мәдени жағдайдағы адамға пайдалы өсімдіктің түрлері мен сұрыптарын жаңа аймаққа немесе культивирлеу ... ... ... А.М., 1980); бұл дегеніміз өзіндік түрлік аумағынан жаңа табиғи-климаттық жағдайға ауыстырып өсіру немесе ... ... ... ... ... ... ... (Некрасов В.И., 1980). Интродукционды өсімдіктерды адамдар жергілікті өсімдіктермен түрлі жұмыстар қолданып бірге өсіру арқылы жерсіндендіріледі. Олардың бірі декоративтік өсімдіктер, ... ... ... ... ... басқа да - дәмді тұқымдары мен дәндері бар, басқалары ерекше иісі мен емдік қасиеттеріге ие. Жаңашыл ботаника ... ... кең ... ... керек деп есептейді, сәйкесінше, оның мақсаты ретінде өте ұқыпты таңдалынған, пайдалы өсімдік ресурстарын өніп-өсудің жаңа ... ... ... (кейде жаңа табиғи орта) және оларды жанжақты, кешенді зерттеу мен түрлі мақсатқа қолдануға меңгеру (Андреев Л.Н., 1998; ... М.Г., 2000; ... Е.Б., 1998; ... З.Е., 1998; ... С.Е., ... А.С., 1998). Айта ... ... зерттеу жұмыстары өсімдіктерді жаңа табиғи-климаттық жағдайларға ауыстыру үшін жасалынған әдістерді құрастыруға, қоршаған ортаның өзгерген факторына ... ... мен ... жат ... өсімдікті сынау мақсатындағы нәтижелерге баға беруге арналған ғылыми бағыт болып есептелінеді (Некрасов В.И., 1980). Интродукционды зерттеулер ... және ұзақ ... ... ... ... ... топырақ және тағы басқа жағдайлары бойынша ерекшелінетін түрлі аудандарда сынақ жүргізуді талап етеді (Гродзинский А.М., 1969). Сондай ақ, бір ... ... ... ... ... өскен өсімдіктер сыналады. Тағы айта кететіні, ... ... ... ... мәдени жағдайда зерттеу мүмкіндігі кең, әсіресе белгілі елді мекенде түрдің таралуы жойылған болса.
Ғылыми зерттеулердің теориялық дәрежесі мен эффективтілігін ... үшін жаңа ... ... ... ... дәстүрлі әдістерінің жиынтығын да, басқа да биология ғылымдарының қазіргі заманғы әдістерін де ... ... ... ретінде қарастыру керек. Сондықтан өсімдіктердің қазіргі заманғы интродукциясы зерттеудің пәнаралық саласын көрсетеді (Андреев Л.Н., 1998; ... М.Г., 2000; ... Е.Б., 1998; ... С.Е., ... А.С., 1998).
Интродукция туралы жұмыстарда зерттелініп жатқа өсімдіктің ... ... ... ... ... бар жаңа ... бейімделе алмайтындығы сияқты құбылыс та қарастырылады. Бұл өсімдіктің генотиптің реакциясының нормасы ... ... ... ... ... Негізінде өсімдіктер тек қалыпты аймағымен ұқсас климаттық орталарға ғана бейімделе алады. Олардың сәтті ... ... ... ... ... тұрақты жаңа сұрыптар мен формаларды енгізуге байланысты. ... ... жаңа ... ... ... және жасанды сұрыптау негіндегі генетикалық өзгерістер есебінен жүрген жағдайда адамның қалыпты ... ... ... ... ... ... М.Г., 1998; Виноградова Ю.К., 1998; Коробова М.М., 1998; Некрасов В.И., 1980). өсімдіктерді жаңа ... ... ... ... ... ... ... арналған маңызды алыстан будандастыру әдісі (Цицин Н.В., 1974). Акклиматизацияға бейімделмейтін немесе ауыр бейімделетін өсімдіктерді жерсіндіруге байланысты сұрақтардың көбісі жеке ... және ... ... ... ... ғана ... ... (Цицин Н.В., 1974).
Сәйкесінше, интродукционды мақсатта ғалымдар флораны байытып қана қоймай, онда жоқ өсімдіктерді ... де, яғни жаңа ... ... ... жаңа ... ... ойлап табуға талпыныс жасайды.
Интродукция теориясыН.И. Вавилов (1923-1933), Н.В.Цицин (), ... ... А.М. () ... ... ... ... және де қазіргі таңда РФ-ның ботаникалық саябағы мен ... ... ... жұмыстары белсенді түрде дамып жатыр.
Өсімдік интродукциясы саласындағы сәттілік көптеген факторларға тәуелді. Интродукционды әрекеттің ... ... ... ... ... ... мен оның ... зерттеу болып табылады (Цицин Н.В., 1974). Табиғи жағдайдан мәдени жағдайға өсімдікті ауыстыру кезінде өсгергіштігін зерттеу мен бағалау - ... ... ... ... ... ... бірі ... П.И., 1978).
Интродукциондық мүмкншіліктің шегін анықтау үшін өсімдіктің сыртқы үлгісінің және ішкі құрылысының ... ... ... ... осы үлгі ... ... тудыра отырып зерттеу жүргізу керектігі ұсынылады.
Өсімдік организмі биотикалық және абиотикалық факторларға спецификалық және спецификалық емес ... ... ... Бұл ең ... ... ... ... формасы мен көлеміне, мамықтануының интенсивтілігіне) тән қасиет. Жаңа тіршілік ортасы ... ... ... әсер ... морфогенездің фазаларының өту мерзімінің өзгеруіне алып келеді, т.б. интродукционды өсімдіктердің дамудың маусымдық ... ... ... ... ... жасауға көмектеседі (Лапин П.И. 1978). Органогенездегі өзгерістер өсімдіктің жаңа ... ... ... ... ... мүмкін. Олар сонымен қатар өсімдіктің даму кезеңінің генеративті ерекшелігіне де таңба қалдыра алады (генеративті органдардың орналасуына, ... ... ... ... және ... даму ... ... органдарының өзгеруіне алып келеді (Некрасов В.И., 1980). Сондай ақ сыртқы орта ... ... ... ... әсерінің пайда болу дәрежесіне әсер етеді (Гродзинский А.М., 1973). Қоршаған ортаның қолайсыз жағдайлары кезіндегі бейімделу құбылыстарының ... ... ... және ... өзгерген кезде жүзеге асады, сондықтан интродукционды зерттеулерде өсімдіктің генеративті жағын, гүл ... мен ... ... ... ... ... олардың морфологиялық ерекшеліктерін зерттеу маңызды. Өсімдіктің мүшелері мен ұлпаларының морфологиялық-анатомиялық құрылымының өзгеруімен қатар ... ... ... мен ... ... ... процестерінің құрылымында өзгерістер жүзеге асады (Некрасов В.Н., 1980). өсімдік организмінің дамуының заңдылықтарын түсіну арқылы ғалым-нұсқаушы олардың ... ... ... бұру ... өзгерте алады. өсімдіктің өсуі мен өнуіне жаңа орта жағдайлары қалай әсер ... біле тұра адам ... ... ... ... ... ... керекті алқапқа қол жетізеді (Лапин П.И., 1978).
Мәдени өсімдіктердің немесе олардың қатарына қосылатын өсімдіктердің ... ... ... ... ... сондай ақ белгілі өмір сүру жағдайларын туғызуына байланысты: жарық, температура, ... ... ... ... ... ... ... ортаның қолайсыз жағдайларынан сақтау жағдайлары. өсімдік өзінің даму процесі кезінде өну жағдайларына байланысты ... ... ... яғни кері ... әсер ... ... жерге байланысты жаңа экологиялық-топырақты аймақтың нәтижесі бола алады. Осыған орай, өсімдік интродукциясы туралы ғылыми ... тек ... мен жаңа ... алу бағытында ғана емес, , өнімділікті жақсартатын орта туындатуда да ... ... ... ... М.М., 1965; ... П.И., ... ... зерттеуде жоғары маңыздылыққа биохимиялық және физиологиялық зерттеулер, өсіміктердің ... ... ... мен ... ... ... шығу тегі эндогенді және экзогенді болып келетін физиологиялық ... ... ... ... ... П.И., ... жұмыстың нәтижесі өсімдіктің сипаты мен онтогенезде интродуценттің даму уақытын, ... ... алу ... мен ... және т.б. ... өсімдікті өсіру әдісіне байланысты. Ашық алаңда өсірілген индуцирленген өсімдік үшін агротехникалық әдістер қолданылуы мүмкін (суару, тыңайтқыш енгізу, егу әдісі, өсуді ... ... ... В.И., 1980). ... ... ... көбеюдің ерекшеліктерін зерттеуіне де назар аударылуда. Интродукцияның эффективтілігін көтеру мақсатында репродуктивті органдардың, гүлденудің, тұқымдануың жетілуін және ... ... ... ... ... жеделдететін әдістер ойлап табылуда (Цицин Н.В., 1974). Интродукционды зерттеулерде зиянкестермен және жергілікті фауна мен флораға тән патогенді организмдермен ... ... да ... ... Н.В., 1974). ... ... ... вегетативті көбею әдістерінің жетілген түрлерін қолданады (Лапин П.И., 1978). Өсімдіктерді жабық жерде өсіруің мүмкіндігі күннен күнге ... ... ... ... ... өсіру өнімділікті арттыру мақсатында олардың өсуін қадағалайтын әдістер қарастыруға мүмкіндік береді.
Айта кететіні, мәдени флораның өкілдерін егу ... ... ... көбінесе стевия өсімдігін егу, экологиялық, экономикалық, өндірістік сипаттағы аумақтық кейбір мәселелерді шеше ... ... ... мәніне оның биоалуантүрлілікті сақтау мен өсімдіктер әлемін күзетуге қосатын үлесі (Андреев Л.Н., Головкин Б.Н., 1998). Қазіргі таңда биоалуантүрлілік ex situ ... ... ... ... оның ... ... Осы сұрақтарды шешу мақсатында біріншіден, интродуцирленген өсімдіктер үшін агротехника әдістерінің теориялық негіздемесі жасалу, екіншіден реинтродукцияның маңызы мен мәні ... ... ... ... ... ... шаралары жүргізілу қарастырылуда. Бірінші бағыт аясында аз зерттелінген немесе мүлде зерттелінбеген өсімдіктерге ауқымды интродукционды шара жүргізілу керек. Екінші бағыттың ... ... ... ... жасанды түрде көбейту және жүргізілген шаралардың қалыпты ценоз жағдайына әсерінің дәрежесін анықтауға негізделген. Ақырында, үшінші ... ... ... бір аудандарда, дәлірек айтқанда Орталық Қара теңіз өңірінде интродукционды әдістерді қолдану тәжірибесін арттырумен байланысты. ... ... ... ... ... қорытынды жасай келе олардың жаңа табиғи-климаттық жағдайларға бейімделгіштігінің дәрежесі анықталады, олардың қаншалықты дәрежеде ... және ... ... мен ... ... ... Интродукционды зерттеулерге анализ цнтродуценттердің биологиялық даму ерекшеліктерінің, олардың фенологиялыық ... өсу ... ... ... ... өзгерісіне, вегетативті және тұқымдық көбеюіне, қоршаған ортаның қолайсыз жағдайларына тұрақтылығына, түрлі зиянкестер мен ауруларға негізделіп жасалынады (Некрасов В.И., 1980).
Интродукценттерді ... ... өсуі мен ... шығу тегі ... ... мен ... ... әсері болатыны туралы мәліметтер жинақталған. Төзімділігі төмен дарақтардың эллиминациясына ... ... ... ... ... ... жоғары ұрпақ алу үшін, пайдалы белгілерін сақтап қалуда жасалынатын жасанды сұрыпталудан өткен өсімдіктер де, интродукцияның ... ... жаңа ... төзімділік көрсеткен тұқымдық ұрпақтар да жаңа интродукционды популяцияның бастамсы болады (Некрасов В.И., 1980).
Осылайша, ... ... ... тапсырмаларды қарастырады және жүйелік амалды талап етеді. Интродуцирленген өсімдік былайша ... ... ... ... ... ... ... жалпы биологиялық жүйе болып қалыптасатын жаңа өсімдіктің компоненттердің бір бірімен сәйкес келуі. Бір жағынан, генетикалық информацияның ... ... ... ішкі ... ... ... интродуцирленген өсімдіктің жаңа жүйеге бейімделу дәрежесін арттырады. Екінші жағынан, селекционды жақта гендер комбинациясының жасалынуы адамның ... ... ... ... ол арқылы басшылық жасалынатын жүйелік процесте жүргізіледі. Жүйелік амал берілген географиялық аймаққа, белгілі ауданға, жаңа топырақтық-климаттық факторға ... ... ... ... мақсаттылық туралы сұрақтарға жауап береді. Жаңа ортаға өсімдік генотипінің ерекше ... ... ... мен ... деп аталатын формалары қарастырады. Жүргізілген эксперименттердің нәтижелеріне, онымен қатар қоғамның ... мен ... ... ... ... ... ... ауылшаруашылық өндіріске кіріктіру, олардың өнімділік дәрежесін арттыру, оның ішінде бастапқы материалдың негізінде жаңа сұрыптарды шығару жұмыстары жүргізілуде. Мұнда түрлі ... ... ... ... мен ауыл ... ... көтеру мен қоғамның толыққанды қажеттілігін өтеу мақсаты бағытындағы зерттеудің активтілігі басты маңыздылыққа ие.
1.2 Стевия ... ... ... ... о ... ретінде
Адамға пайдалы өсімдіктерді бір ауданнан екінші ауданға алмастыру әлемдік ауыл ... ... ... негізгі сипаты болатын. Әсіресе интродукцияның көмегімен шығу тегі әртүрлі болып келетін түрлі дәнді және ... ... ... ... ... өсімдіктердің (қарабидай, бидай, қант қызылшасы, картоп, т.б.) аудандары кеңейтілген. Интродукциондыпроцестер қазіргі кезде де жүргізілуде.
Қазіргі ... ... ... бар ... ... қант құрағы мен қант қызылшасы жатады. Олардан басқа да тәтті дәмі бар жүз шақты өсімдік белгілі, негізінде ... ... ... ... Азияда өсіріледі. Бұларға Synsepalum dulcificum Dan., Dioscoreophyllum cumminsii Diels, Thaumatococcum danielli Benth., Lippia dulcis, Hemsleya ... ... ... және т.б. ... Бірақ мұндай өсімдіктердің құрамындағы тәтті дәм беретін қосылысы табиғаты органикалық қосылыс болып келетіндіктен, сондай ақ ... алу мен ... ... ... ... алынған экстракттың уыттылығына байланысты қолданыс аясы кең емес. Құрамында тәтті дәм беруші қосылысы бар, қант алмастырғыш ретінде пайдаланылатын тек он бес ... қана ... ... ... ... ... перспективтілігі жоғары стевия - Stevia rebaudiana (Bertoni) Hemsl. - Күрделігүлділер (Asteraceae) тұқымдасына жататын өсімдік.
Өсімдікке жалпы ... Stevia Cav. ... ... 300-ге жуық түрі ... олар ... ... ... Аргентинаның солтүстігіне дейін созыла Солтүстік және Оңтүстік Америка ... көп ... ... D.D. et al., 1982). ... мен ... өкілдері бір-біріне өте ұқсас келеді, тек тозаңдық дәннің формасы мен ... ... ... ғана ... ... таксономикалық сипаттамасы мәдени өсімдіктердің Халықаралық номенклатурасына сәйкес (1969):
Өсімдіктер патшалығы (Plantae)
Ең алғаш рет бұл өсімдікті 1899жылы итальян ботанигі Moises S. Bertoni ... ... және оны ... жапырағының тәтті дәміне алғаш мән берген парагвайлық химик Ovidio Rebaudi-дің құрметіне Eupatorium rebaudianum деп атаған. ... ... ... Hemsley) бұл ... ... құрылысын зерттей отырып Stevia Cav. тұқымдасына жатқызды (Алексеев В.П., 1956).
XX ғасырдың 80-жылдары Stevia тұқымдасының 18 түрінің жапырағында тәтті ... ... ал Stevia ... және Stevia ovate ... тәтті гликозиттер бар екендігі анықталды, тек Stevia ... ... ... қышқылтым дәмсіз интенсивті тәтті дәм болады (Tanaka O., 1980; Soejarto D.D. et al., 1982). Тәтті жапырағы бар ... ... ... ... ... ... ал Stevia ... Multiaristatae түршесіне жатады (Soejardo D.D. et al., 1982).
Стевия - ... ... ... Бразилиямен шекарасы ауданының эндемигі (Shock C.C., 1982; Goenadi D.H., 1987). Стевияның таралу аймағы оңтүстік ... 22-250 ... ал ... ... ... Бұл ... температура -6[0]С-тан +43[0]С-қа дейін, қаңтарда орташа температура 26,5[0]С, шілдеде - 17[0]С, ... ... ... ... ... (Shock C.C., 1982). ... таралу аймағына жаздың ылғалды кезеңімен орташа ылғалдылықтағы субтропиктік климат тән. Орташа жылдық жауын шашынның мөлшері 1600-1800мм, бұл ауаның орташа ... ... ... ... ... кең ... ... бұтақты жерлерде, өзен алқабында және қышқылды (рН 4-5) батпақты өзендердің айналасында және грунтталған сулы ормандарда кездеседі (Sumida T., 1980; Shock C.C., 1982). ... ақ, ... ... 3000м ... ... да ...

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
In vitro жағдайында стевиядан оқшауланып алынған жапырақ экспланттарының каллусогенез және морфогенез ерекшеліктері35 бет
Дала жағдайында өскен стевия линияларының биологиялық ерекшеліктері56 бет
Стевия өсімдігі14 бет
Функциональды тамақтану14 бет
«ОРГАНИКАЛЫҚ ЖЫЛУТАСМАЛДАҒЫШТАРМЕН ЖЫЛЫТЫЛАТЫН АЭС БУГЕНЕРАТОРЛАРЫНЫҢ КОНСТРУКЦИЯЛЫҚ СҰЛБАСЫ» ЗЕРТХАНАЛЫҚ- ПРАКТИКАЛЫҚ САБАҒЫН ӨТКІЗУГЕ АРНАЛҒАН ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУ9 бет
Ақша өндіріс элементінің дамытудың теориялық және практикалық негіздері, Қазақстан Республикасында қазіргі ақша айналымын тұрақтандыру мәселелері50 бет
Броконерліктің алдын алды - Практикалық іс-тәжірибелік есеп10 бет
Ветеринарлық медицина мамандығы бойынша зертқаналық - практикалық сабақ өткізудің әдістемелік нұсқаулары30 бет
Географиялық оқытудағы практикалық жұмыстардың орны, олардың білім алудағы маңызы23 бет
Дыбыс жүйесін теориялық және практикалық жақтан үйрету31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь