Ақша - несие саясатының ресурстары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1.Ақша несие саясатының теориялық негіздері немесе ақша.несие саясатының мәні, ресурстарының түрлері және құралдары.
1.1Ақша.несие саясатының мәні және мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ..4.6

1.2Ақша .несие саясатының ресурстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.3Ақша. несие саясатының құралдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8.16
2. Қазақстан Республикасының ақша. несие саясатының бағыттары мен ресурсатарын талдау

2.1. Орталық банктің ақша айналу жүйесін басқару ... ... ... ... ... ... 17

2.2 Ақша . несие саясатын жүргізудегі Орталық банктің ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18

2.3 Қазақстан Республикасының ақша.несие саясатының бағыттарын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19.22
3 Ақша.несие саясатының механизімі мен құрылымдарын жетілдіру.
3.1Салыстырмалы қатаң ақша саясаты және салыстырмалы икемді ақша саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23. 24
3.2Ақша . несие саясатының табыстау механизмі және оның салық.бюджет, валюта саясаттарымен байланысы ... ... ... ... ... .25.28
3.3.Шетелдік ақша.несие саясаты тәжірибесін пайдалану және жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29.30

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31.32

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33.34
Кіріспе.

Нарық жағдайында банк жүйесі екі деңгейде болады:
Орталық банк (эмиссиялық) және коммерциялық (депозиттік) банк. Коммерциялық банктердің негізгі функциясы несие беру және салымдарды өсіру. Осындай шаралардың нәтижесінде коммерциялық банктер ақша ұсынысын кеңейтеді. Банк жүйесі құнды қағаздарды алып-сатумен де айналысады.
Орталық банк ұлттық валютаны айналымға шығарады, мемлекеттің ті резервтері банктер арасындағы шот айыру ретінде пайдаланылады. Орталық банк халықаралық ақша нарығында сатушы және сатып алушы қызметін орындайды және шет мемлекеттердің банктерінің істерін үйлестіреді. Барлық мемлекеттерде орталық банк ақша-несие саясатын қалыптастырады және жүзеге асырады, коммерциялық банктердің іс әрекетін қадағалайды және ұйымдастырады. Орталық банк пен коммерциялық банк операцияларының және банктен тыс секторлардың шешімдері нәтижесінде экономикадағы ақша ұсынысының өзгеруіне ықпалын тигізеді.
Орталық банк ақша ұсынысын ақша базасына және мултипликаторға әсер ету арқылы қадағалайды. Ақша ұсынысының нақты көлемі коммерциялық банк операцияларының нәтижесінде несиені қабылдау және беру арқылы құрылады.
Қазақстан Ұлттық банкі мемлекеттік ақша-несие саясатын анықтайтын және жүзеге асыратын орган болып табылады. Қазақстан Ұлттық банкі ақша-несие саясатының басты мақсаты: ұлттық валютаның тұрақтылығын, яғни оның төлемқабілеттілігі мен басқа шетел валюталарына қатысты тұрақтылығын қамтамасыз етуді көздейді.
Пайдаланылған әдебиеттер.

1. Ақша, несие, банктер [Мәтін] [Мәтін] / жалпы
ред. басқ. Ғ. С. Сейітќасымов.- Алматы: Экономика,
2001.- 466 б.

2. Банк қызметі туралы [Мәтін]: ҚР құқықтық
актілер жиынтығы.- Алматы: Юрист, 2005.- 177 б.

3. Зиябеков, Бейсенбек. Банк-экономиканың өзегі
ғана емес, мемлекеттің діңгегі болуы керек [Мәтін]:
[Экономика]// Жаңа ғасыр.- 2006.- №2.- 36-38 б.

4. Күнболатқызы, Динара. Қазақстанның банктік
жүйесі қалай дамуда: [Қаражат]// Жас қазақ.- 2005.-
27 мамыр- 9 маусым.- 10 б.

5. Мақыш, Серік Биханўлы. Коммерциялық банктер
операциялары [Мәтін]: оқу ќұралы.- Алматы: Қазақ
университеті, 2002.- 229 б.

6. Марченко, Г. Кәсіпкерлердің "Халық банкімен"
бірге өскеніне мүдделіміз [Мәтін]: [Бүгін "Халыќ банкінің" құрылғанына 83 жыл]// Жас Алаш.- 2006.-10 қазан.- 3 б.

7. Найманбаев, Серік Мұсанұлы. Банктік құқық жалпы және ерекше білімдері : (қысқаша оқу құралы).- Алматы: Жеті жарғы, 2005.- 152 б.

8. Оралбай, Әмір. Болар банк беталысынан білінер[Банк]// Нұр-Астана.- 2005.- 29 қыркүйек.-4 б

9 . Сауытбекова, Әйгерім. Банк жүйесінің өзекті мәселелері [Мәтін]: [Қаржы-қаражат]// Дала мен қала.- 2006.- 14 сәуір.- 5 б.

10. Сақтағанұлы, Төлбек. Экономикалық ілімдер тарихы: оқу құралы / жауапты ред. Н. Даужанов.- Қызылорда, 1999.- 87 б.

11. Сафрончук, Марина Валентиновна. Микроэкономика С 218 конспект лекций : учеб. пособие.- М.: Эксмо, 2006.- 253, [3] с.: ил., табл

12. Сәбден, Оразәлі. ХХІ ғасырға қандай экономикамен кіреміз Алматы: Қазақстан, 1997 ж.- 192 б.

13. Тактамысова, Данара Ануаровна. Экономическая теория: ответы на вопросы студенту.- М.: Экзамен,2006. 48с

14. Тұрлыбекова, А. Екінші деңгейлі банктердің несиелік саясатын бағалау : // Экономика негіздері. Основы экономики.- 2006.- №3.- 33-35 б.

15. Экономикалық саясат : лекциялар / Д. Қ.Қабдиев, Т. Қ. Оралтаев, Ә. Е. Ескендіров [ж. б.].- Алматы: Экономика, 2002.- 170 б.

16. Іскер адамның орысша -қазақша экономикалық түсіндірме сөздігі Русско-казахский толковый экономический словарь делового человека /жауапты Э.Жакулина.- Алматы: Мұраттас, 2005.- 793б.
        
        Қазақстан Республикасы білім және ғылым министірлігі
Қазақ гуманитарлық заң университеті
Курстық жұмыс
Тақырыбы:Ақша – несие саясатының ресурстары
Орындаған:
Қабылдаған:.
Кіріспе.....................................................................
...................3
1.Ақша ... ... ... негіздері немесе ақша-несие саясатының
мәні, ресурстарының түрлері және құралдары.
1.1Ақша-несие саясатының мәні және ... ... ... ... ... ... ... ... ... саясатының бағыттары мен
ресурсатарын талдау
2.1. Орталық ... ақша ... ... басқару........................17
2.2 Ақша - ... ... ... ... ... ... Республикасының ақша-несие ... ... ... саясатының механизімі мен құрылымдарын жетілдіру.
3.1Салыстырмалы қатаң ақша саясаты және ... ... ... ...... саясатының табыстау механизмі және оның салық-бюджет,
валюта саясаттарымен байланысы.....................25-28
3.3.Шетелдік ақша–несие саясаты ... ... және ... әдебиеттер............................................33-34
Кіріспе.
Нарық жағдайында банк жүйесі екі деңгейде болады:
Орталық банк (эмиссиялық) және ... ... ... Коммерциялық
банктердің негізгі функциясы несие беру және ... ... ... ... коммерциялық банктер ақша ұсынысын кеңейтеді. Банк
жүйесі құнды ... ... де ... банк ... ... ... ... мемлекеттің алтын
резервтерін ... ... ... ... резервтері банктер арасындағы шот айыру ретінде пайдаланылады.
Орталық банк ... ақша ... ... және ... ... ... және шет мемлекеттердің банктерінің істерін үйлестіреді. Барлық
мемлекеттерде орталық банк ақша-несие саясатын қалыптастырады және ... ... ... іс әрекетін қадағалайды ... ... банк пен ... банк операцияларының және
банктен тыс ... ... ... ... ақша
ұсынысының өзгеруіне ықпалын тигізеді.
Орталық банк ақша ұсынысын ақша базасына және ... ... ... ... Ақша ұсынысының нақты көлемі коммерциялық банк
операцияларының нәтижесінде несиені қабылдау және беру ... ... ... ... ... ... саясатын анықтайтын
және жүзеге асыратын орган болып табылады. Қазақстан Ұлттық банкі ... ... ... ... ... валютаның тұрақтылығын, яғни оның
төлемқабілеттілігі мен басқа шетел валюталарына ... ... ... көздейді.
1.1 Ақша-несие саясатының мәні мен мақсаты.
Ақша-несие саясатының құралдарын төмендегідей топтастыруға болады.
Ақырғы мақсат:
а) экономиканың өсуі;
ә) толық жұмыс ... ... ... төлем балансын тұрақтандыру;
Аралық мақсат:
а) ақша жиыны;
ә) пайыз мөлшерлемесі;
б) ... ... ... ... лимиті, пайыз мөлшерлемесін тікелей реттеу;
ә) міндетті резервтер нормасының өзгеруі;
б) есептеу мөлшерлемесінің өзгерісі;
в) ашық нарықтағы операциялар.
Тікелей (а) және жанама (ә,б,в) құралдарының ... ... ... ... ... пайдалану ақша нарығының дамуымен тығыз байланысты
. Нарықтық экономикада әсіресе алғашқы өзгерістер кезеңінде , тікелей және
жанама құралдар ... ... ... ... мақсаттар жалпы экономикалық ... ... ... ... ... ... ... және басқа да саясаттарды
ескере отырып, несие-ақша саясаты жоғарыда ... ... бір ... ... ... нарықтық жағдайда тікелей орталық ... ... ... ... ... мақсаттарға жетуде ... банк ... ... ... ақша ... келесідей ақша-несие саясатының
негізгі құралдарының көмегімен реттеледі:
-қайта қаржыландыру мөлшерлемесі: ... ... ... ... ... Ұлттық банкі) жинақталатын ең төменгі міндетті
резервтер нормасының ... оның ... ... ... ... ... және ... байланысты жіктеу;
- мемлекеттің бағалы қағаздарын сатып алу және сату бойынша ақша
нарығындағы операцияларды ... ... және ... ... ... ... басқыншылық;
-кейбір жағдайларда несиелік операциялардың жекелеген түрлерінің
деңгейі мен ... ... ... шектеулер енгізу;
-ресми есепке алу (дисконттық) мөлшерлемесі.
Пайыз саясаты. ҚҰБ өзі жүргізетін операциялар ... ... ... мөлшерлемесін, сол сияқты ... да ... ... Ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесін ақша нарығының жалпы
жағдайына несие бойынша сұраныс пе ұсынысқа, инфляция ... ... ҚҰБ ... ... ... мемлекеттік ақша-несие
саясаты жүзеге асырылатын аумақтағы нарықтың мүдделендіру мөлшерлемесіне
әрекет ету үшін пайдаланады.
ҚҰБ ... ... ... ...... ... деңгейін
көтере отырып, несиеге деген сұранысты азайту, соның нәтижесінде ақша жиыны
және инфляцияның өсуін ... ... ету ... ... ... ... шын мәнісінде пайыз үшін төлемдер өз кезегінде шығынның
көлемін құрайды. Демек, жаңа пайыз саясаты алдағы уақытта немесе ... ... ... ... ... қол ... тиіс.
Қазақстандағы инфляциямен күресудің тағы да бір маңызды факторы-шетел
валютасына деген артық сұранысты төмендету болып табылады. ... ... ... ... кеінгі жарты жылдай уақыт ішінде, валюталардың
бағамдық айырмасы есебінен алыпсатарлық табысқа қол жеткізу мүмкіндігінің
салдарынан банктің ... ... ... ... ... ... ... кетті. Теңгенің айырбас бағамы анықталатын сыртқы көрінісі
мен сыртқы құны арасындағы шекті қатынастың ... ... ... одан сайын арттыра түсті.Ұлттық банктің мүдделендіру
мөлшерлемесі ақша нарығындағы ... ... ... ... мөлшерлемесінің белгілеу ... ... ... етеді.Қайта
қаржыландыру мөлшерлемесінің шамасы ақшалай қаражаттарға деген ... ... ... ... ... ... банк мүдделендіру
мөлшерін реттеу арқылы республикамыздағы ақша жиынының шамасына әсер етеді
және несиеге ... ... ... ... ... ... ... пайыз мөлшерлемесінің деңгейі екінші деңгейдегі банктер үшін, Ұлттық
банк саясатының ақша жиынына бақылау жасау шегіндегі ... ... ... бір ... білдіреді.Ұлттық банктің ресми пайыздары,
оның тікелей бақылауына жатпайтын несиелік ресурстар нарығының шартына сай
банктер дербес ... ... ... ... жанама түрде ықпал
етеді. Соның негізінде сұраныс пен ұсынысқа байланысты саудада белгіленетін
Ұлттық ... ... ... шоттары бойынша, банкаралық несиелер және
мемлекеттік қысқа мерзімді несиелер бойынша пайыз мөлшерлемелері жыл ... ... ... ... ... ... банкаралық несиелер және
мемлекеттік қысқа мерзімді несиелер ... ... ... жыл ... ... ... мөлшерлемесінің өзгеруіне байланысты төмендеп
отырған.Пайыздың нақты бейнелері, өз кезегінде инвестициялау үшін ... ... ... депозиттердің несиелік мекемелерге ағылуын арттыра
түсті
1.2Ақша -несие саясатының ресурстары
Қазақстан Ұлттық банкі ... ... ... және оның
анықтайтын және жүзеге асыратын орган ... ... ... ... ақша-несие саясатының басты мақсаты: ұлттық валютаның тұрақтылығын,
яғни оның төлем қабілеттілігі мен ... ... ... ... ... ... көздейді.
Ақша-несие – бұл айналыстағы ақша жиынын, несие көлемін, сыйақы
мөлшерлемесін өзгертуге, ... банк ... ... ... ... жиынтығы. Ақша-несие саясатының ... ... банк ... ... Ал ... саясатының Ұлттық банк
тарапынан реттеу объектілеріне экономикадағы қолма-қол және қолма-қол
ақшасыз жиынының жиынтығы жатады.
Ақша-несие ... ... ... ... ... ... екі типі
болады:
1) рекстрикциялық ақша-несе саясаты;
2) экспанциялық ақша-несие саясаты;
Рекстикциялық ақша-несие саясаты- екінші деңгейлі банктердің несиелік
операциялар көлемін ... және ... шарт ... ... ... деңгейін арттыруға бағытталатын шаралар жиынтығы.
Экспанциялық ақша-несие ...... беру ... кеңейтумен,
айналымдағы ақша жиынының өсуіне бақылаудың әлсіздігімен және сыйақы
мөлшерлемесінің төмендеуіне байланысты сипатталады. ... ... ... саясатының басты көздеген бағыты: инфляцияны төмендету және теңгенің
тұрақтылығын қамтамасыз ету.
1.3.Ақша-несие саясатының құралдары.
Пайыздық ... ... ... ... бірі ... Ұлттық банк ақша нарығының сұраныс пен несие бойынша ұсыныстың
инфляция деңгейінің жалпы ... және ... ... ... ортақ қайта қаржыландыру мөлшерлемесін бекітеді.
Ұлттық банк өзінің пайыздық ... ... ... ... ... ... ... пайыздық мөлшерлемесіне әсер ету үшін қолданады.
Қайта қаржыландыру мөлшерлемесін анықтау кезінде Ұлттық банк ... оң және ... ... ... тұру ... ... айналысқа енгізгеннен кейінгі пайыздық ... ... ... ... ... ... азайтатын, ал оның артынан ақша
массасының өсім қарқынын азайтатын, сәйкесінше ... ... ... ... ... көтеру. Жоғары пайыздық мөлшерлемелер,
дәлірек айтқанда, пайыздар үшін төлемдер ... ... ... жаңа пайыздық саясат өзінің нәтижесін қандай да бір ... ... ... ... ... ... керек.
Қазақстандағы жоғары қарқынды инфляцияға қарсы күресте пайдалануға
мүмкіндік беретін келесі бір факторға- ... ... ... ... ... азайту шаралары жатады. Теңгені енгізгеннен кейін жарты жыл ішінде
валютаның бағамдық айырмасы есебінен ... ... ... ... болуы ірі банктердің қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ағылуына жол берді. Айырбас бағамымен
анықталатын теңгенің сыртқы құнының көрсеткіштері мен ... ... ... және бағалы қағаздар бойынша табыстылық арқылы
анықталатын теңгенің ішкі құнының ... ... ... ... ... ... кері әсерін тигізеді.
Ұлттық банкінің қайта қаржыландыруының ресми мөлшерлемесінің өзгеру
динамикасы – 1994 жылы ... ... 270%, ал ... 300% ... ... ... бағамының тұрақтануы мен
инфляцияның төмендеуіне байланысты 1994 жылдың ортасынан бастап ... ... ... 280%-ға дейін төмендеп, ай сайын азайып
отырды. 1994 жылдың аяғында ол 230%, 1995 жылы 52,5%, 1996 ... 1997 жылы -24% ... ... ... ... бойынша пайыздық мөлшерлемесінің
деңгейі Ұлттық банкінің ... ... ... бойынша
индикативті анықталады. Сауданың ... ... ... ... өзара кейбір негізгі себептермен ... ... ... ... көрсетуге болады: қарыз мерзімінің әр ... ... ... ... деңгейі және ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелер, банкаралық несие, Ұлттық банкінің
ноталары бойынша пайыздық мөлшерлемелер сауда мәніне сай ... ... ... ... пайыздық мөлшерлемелер 1994 жылдың тамызынан бастап оң
көрініске ие болды.
Ұлттық банкінің ноталы және қазыналық вексельдер ... ... ... ... ... және ... ... жағынан несиеге қарағанда
үлкен сенімділігімен түсіндіріледі.
Резервтік талаптар. Банктерге ... ... ... ... ... өз ... ... төлей алмау тәуекелін төмендету және жеке
банктердің қызметтерін реттеу туралы «Ережесіне сәйкес ... ... ... ... ... төмендету және банктердің акционерлері мен
салымшыларының мүдделерін қорғау мақсатында Ұлттық банк ... ... ... жылы 1 ... ... «Қазақстан Республикасының
коомерциялық, кооперативтік және жеке банктердің қызметтерін реттеу туралы»
Ережесіне сәйкес ... ... ... ... 18-20% ... Бұл ереже 1994 жылы мамыр айына дейін қызмет ... ... ... ... ... теңге және шетел валютасындағы жалпы
депозиттік міндеттемелер бойынша норматив 15% -ға дейін төмендеді.
Банктердің міндетті ... ... ... 1994 ... бірінші
жартысында ақша мультипикаторының тез өсуімен түсіндіріледі. Егер 1994 жылы
1 қаңтарда ақша ... ... ақша ... 1,61 ... ... 1994
жылдың 1 көкегінде бұл мөлше,р 2,21, ал 1 шілдеде -3,1 есеге ... ... ... осы ... ... арқылы және банктер қарыз алушылардың
несие қабілеттілігін бағалауына қатаң ... ... ... 1 ... ақша ... ... 1,66 деңгеге
азайтылды. 1995-1996жылдары арасында ақша мультипликаторы 1,8-1,9 ... ... ... тыс ... ... ... банкідегі
корреспонденттік шоттағы қаражаттар) резервтік талаптардың мөлшерін азайтып
қана қоймай, сонымен қатар, резервтеудің ... ... ... ... ... Яғни экономикалық ... ... ... шоттағы қаражаттарының мөлшері резервті
талаптардан кем болмау керек еді. Ал 1995 жылы ... ... 20%-ға , 1996 жылы 15%-ға ... ... банк ... айлық қалдыққа байланысты пайызды банктің
корреспонденттік шоты бойынша ... ... ... ... төлеу
резервтік талаптардың депозиттері бойынша банктердің ... ... ... ... ... туындайды.
1995 жылдың басында жалпы банктер арасында баламалы резервтерден
құрылған банктердің үлес салмағы ... ... ал жыл ... ... жылы ... 13,5%-ы ... талаптардың орындалуын
бұзды. Мұндай банктерге айып-пұл санкциялары қолданылды.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей міндетті резервтер деңгейінің тым жоғары
болуы ... ... ... ... ... ... ... резрвтердің банкі жүйесінің тиімділігін әлсіретеді, өйткені
резервтердің минималды нормасының үлкеюі ... ... ... кедергі жасайды. Бұдан жоғары міндетті резервтер нормасы АҚШ-та
және Германияда қолданылады. АҚШ-та міндетті резервтер ... ... ... қолданылады.
АҚШ-та міндетті резервтер сомасы банктің категориясына, депозиттің
мөлшеріне, ... ... Ол ... ... банктердің пайызсыз
депозиттік шоттарында сақталынады, артық резервтер федералды резервтік
банктердің ... ... яғни ... ақша ... ең ... бірі ... ... операциялар көзін құрайды. АҚШ –тағы
банк жүйесіндегі резервтерінің басты ролі коммерциялық банктердің ... ... ... табылады. Банктердің федералды банк жүйесінің
Басқарушылар кеңесі, заңмен бекітілген ... ... ... ... ... әсер ... Оның ... банк несиесінің
артықшылығын немесе ... ... Бұл ... ... ... ... ... жағымды әсер етсе, соншалықты
басқарушылар кеңесінде экономикада ... ... ... мүмкіндік болады. Осыцндай жанама жолмен коммерциялық банктің
несиесін бақылау құралы сияқты ... ... көзі ... бұлар тек
салымшыларды қорғайды деп есептейді.
ФРЖ экономикалық дағдарыс кезеңінде ... ... ... ... ... барды, сөйте отырып ... ... ... ... ... 1973-1974 жылдары инфляциялық процестерді
тежеу мақсатында ФРЖ міндеті резервтердің ... ... ... ... ... ... мұндай бақылау және реттеу механизмі ашық
нарықтағы операцияларға және есеп ... ... ... ... ... Ұлттық банкпен Қазақстан Республикасының Министрлер
Кабинеті арасындағы, 1994 жылы қаңтар айындағы ... ... ... несиені үш негізгі бағыт бойынша береді. Директивті несиелерҮкімет
белгілеген басымдықтар бойынша мемлекеттік бюджеттің тапшылығын жабу ... ... ... және несиелік аукциондар арқылы банктерге
берілетін несиелер. 1994 жылы Министрлер Кабинетінің қарамағына Ұлттық банк
ұсынған ... 75 % ... ... ... ... ... ... пайда және 16,5 млрд. тенге сомасындағы депозиттер үшін
төлемге ... Бұл таза ... ... ... 17 % несиесін
құрады.
Директивті несиелердің ... қиын ... ... болды. Сондықтан
бұл несиелерді қайтару бойынша жұмыстарын тоқтатты, олар несие ... ... ... деп ... ... ... Қаржы Министрлігі
және Экономика Министрлігінің рұқсаты ... ... ... ... ... ... берілді. Нәтижесінде 4,6 ... ... ... ... 1994 жылы 1,8 млрд. теңгесі ғана
қайтарылды.
Сөйтіп, банк жүйесі арқылы төлем қабілеті жоқ ... ... олар банк ... ... ... ... ... өйткені
несие қайтару жүгі Қаржы министрлігіне ауысты.
Санациялау мен банкроттық механизмін пайдаланусыз ... ... ... ... ... ... аяқталуы
нәтижесінде 1995 жылдың ақпанан бастап, директивті несиені беру тоқтатылды.
1994 жылғы ақпан-көкек ... ... ... ... ... ... ... шаруашылықаралық есепке алу ... ... ... ... ... ... тағы бір ... болып
шықты. Есепке алу нәтижесінде өткен жылғы ... ... ақша ... ... ... ... қарағанда 40,6%-ға ал көкек айында – 56,4% -ға
өсті.
Төлемсіздікті шаруашылық аралық есепке алу арқылы шешу, бір ... ... , ... ... ... айналым қаражаттарын
жоғалтуға әсер ететін факторды – бағалардың өсуін ынталандырды. Ақша-несие
саясатының бұл құралы өткен уақыттың еншісінде ... Оның ... ... ... жасайтын клиринг алу ... және ол ... ... ... кезде ғана төлемсіздік мәселесін шешуге мүмкіндік береді.
Үкіметтің несиелеу көлемі әрқашан бюджет тапшылығының ... ... ... ... жабу ... ... Қаншалықты бюджет
тапшылығы жоғары болса, ... ... ... ... ... да, ол инфляцияға ықпал етеді. Сөйтіп үкімет оған балама инфляциясыз
көздерді кеңейтуге мән ... ... ... ... ... және
үкіметтің бағалы қағаздары жатады.
Ұлттық банк 1994 жылы көкек айында мемлекеттік ... ... ... аукционнан өткізгенде Қаржы Министрлігі бастапқы
үш айда сату ... 1,6-2,3 млн. ... 1994 жылы ... ... млн., ал 1996 ... ... – 3 ... теңгеге дейін көтерді.
Дисконттық баға 1994 жылы маусымда – 55,65% -дан 1996 ... ... % -ға ... ... ... бір айдан үш айға, кейін алты айға жейін берілді.
1995 жылғы қаржы нарығының жаңалығы – ... ... ... ... ... сату ... жылы Ұлттық банк арқылы ломбардтық негізде несие беру тәжірибесі
басталды. Аталған ... ... ... ... бұлай болуы олардың
экономикалық мәнімен байланысты. Банктер бұл ... өте ... ғана ... жылы ... ... ... ... қарыздарын қайта құру
процесі басталды, бұл ... ... ... 1993 – 1995 жж ... ... ... айыппұлдар мен пайыздың өсу түріндегі
қарыздардың көбеюі және ... ... ... экономикалық жағдайға
кері әсерін тигізді, соның ішінде төлем жағдайына және есеп ... ... ... ... ... Орталық банкпен екінші нарықта ақша массасының көлемін реттеу
мақсатында бағалы қағаздарды сату-сатып алу операциялары ... ... Бұл ... ... ... өтімділігіндегі және
несиелік салымдардағы ақша массасын реттеудің ең икемді ... ... ... ... ... ақша эмиссясын тоқтатау және банктердің
несиелік экспанциясын шектеу мақсатында, нарықта бағалы ... ... ... ... ... ... резервтік шоттарынан белгілі бір
соманы есептен шығару. Керісінше, ақша ... және ... ... үшін ... банк кері ... ... ... қағаздарды
сатып алып, оның құнын банктердің ... ... ... ... банк ашық ... ... ... банк жүйесінде өзінің
өтімділігін жоғарлату үшін жағымды жағдайлар жасайды немесе керісінше,
сонымен ... ... ақша ... ... ... Егер ... Орталық банкпен алдын ала дараланған бағам бойынша ... ... банк ... ... ынталандыру үшін және сонымен олардың несиелік
қабілеттерін төмендету үшін нарықтық бағамнан төмен бағаммен бекітеді.
Орталық банк бағалы ... ... ... ... коммерциялық
банктердің минималды резервтер мөлшерін көбейтіп, клиенттермен активті
қарыздық операцияларды жүргізу мүмкіндігі ... яғни ... ... ... ... ... банк коммерциялық банктерге бағалы
қағаздарды ... ... ... резервтегі қаражаттары азаяды, ал
банктердің несиелік ... ... ... ақша ... ... сөйтіп Орталық банк ашық нарықта ... ... ... ... айналыстағы ақша массасының көлеміне, коммерциялық
банктердің резервтеріне, олардың несие қабілеттеріне әсер ... банк ашық ... ... қағаздармен операциялар жүргізу
формасы бойынша тікелей немесе қайтарымды болуы мүмкін. ... ... ... бағалы қағаздарды қалыпты түрде сату немесе сатып
алу түрінде сипатталады. Қайтарымды ... ... ... ... ... қағаздарды сату немесе сатып алу операциясы ... ... ... ... ... баға бойынша орындалған
операцияға кері операция жүргізілуі керек. Аукционды белгілі бір ... ... ... бұл Орталық банктің бағалы қағаздардың жаңа партиясын
сатып алу күнімен алдында сатып алынған бағалы қағаздардың ... ... ... ... үшін ... ... Орталық банк айтылған операция арқылы коммерциялық
банктердің ... ... ... мақсатында жүргізеді. Егер
Орталық банк алдында сатып алған бағалы қағаздарын қайта сату көлемі ... ... көп ... , ... ... ... мөлшері
шектеледі және керісінше.
Орталық банк ашық нарықта операцияларын мұқтаждық пайда болуына немесе
ақша-несие эмиссия көлемінің кеңеюіне байланысты жүйесіз ... ... ... ... ... банк ... жеке меншік бағалы
қағаздар партфелін ... ... ... ... ... ... орай,
ол-386,6 млн теңгені құрады, сәйкесінше айналым мерзімдері әр ... ... ... ... болған жалпы сомадағы
үлесі 6,8 % құрады.
Ақша саясатының құралы ретінде Ұлттық ... ашық ... ... ... ... жеткіліксіз «портфелі» жол
бермейді. Мемлекеттік бағалы ... ... ... ... алу
операциялары көбінесе екінші реттегі нарықты жандандыру мақсатында жүзеге
асырылады. ... оның даму ... ... ... ... ... ... болады.
Ақша массасын шұғыл түрде реттеудің басты құралына ақша агрегаттары
бойынша мақсатты ... ... ... ... Ұлттық банкінің
ноталарының эмиссиясы жатады.
Валюта нарығындағы операциялар арқылы –өтімділікті қамтамасыз ... . ... ... валюталық нарықтағы интервенциясы жалпы ақша-
несие саясатының шегінде жүзеге ... ... ... ... ... ... ақша ... өсімі басқа факторлардың әсерінен шетел ... ... ... 1995 жылы жағдайлар көбінесе ақша массасының өсімін
стеризациялау және теңгенің айырбастау бағамын ... ... ... ... ... ... таза ... активтерінің өсімі Үкіметке
берілген таза несиелер өсіміне ақша ... ... ... ... ... дәрежесінің төмендеуі бұл қарама-қайшылықтарды жоюға
мүмкіндік ... бір ... ақша ... ... ... ету ... төмендетті.
2.1 Орталық банктің ақша айналу жүйесін басқару.
Ұлттық банк - ... ... ... яғни ... шығаруға
эмиссиялық құқығы бар жалғыз мемлекеттік ... Олар ... ... мен ... және ... ... қолма-қол емес балама алу
түрінде болады. Қазақстан ... ... ақша ... – теңге болып
табылады.
Ұлттық банк банкноттар мен тиындардың қажетті ... ... ... ... ... сақтау, жою және қолма-қол ақшаны
жинақтау ... ... ... ... банкноттар мен тиындардың атаулы
құрылымы, айшықталған ... ... ... Банкноттар мен тиындардың
сипаттамалары баспасөзде жариялануы тиіс.
Валютаны өзгертуге тек қана ... ... ... бар. ... ... ... ету ... мерзімін, тәртібін
анықтау құқығы Қазақстан Республикасының Президентіне жүктеледі.
Ұлттық Банк Қазақстан Республикасының валютасын шетел мемлекеттерінің
ақша бірліктеріне ... ... ... ... ... ... ... банк кассасына үздіксіз оралып отыру жолымен
жүзеге асады.
Қазақстан Республикасында ақша ... ... және ... ақша ... ... беру ... өз ... енгізумен
байланысты, қолма-қол ақшаның жағдайы 1996 ... ... ... ... ... банктер корреспонденттік шоттағы
қаражаттарының қалдығы шегінде қолма-қол ақша ... ... ... ... ... ... ... ақша қалдығына шек қойылмайды.
Эмиссия –мемлекет тарапынан банкноттардың, тиындардың бағалы қағаздардың
шығарылуы. Ол ... ... ... ... ақшасыз түрінде де болуы
мүмкін.
Қолма-қол ақша ... ... ... ... ... ... қосымша шығарылуын сипаттайды.
2.2Ақша- несие саясатын жүргізудегі Орталық банктің рөлі.
Қазақстан Ұлттық банкі мемлекеттік ақша-несие ... ... ... ... ... ... табылады. Қазақстан Ұлттық банкі ақша-несие
саясатының басты мақсаты: ұлттық валютаның ... яғни ... мен ... шетел валюталарына қатысты тұрақтылығын
қамтамасыз етуді көздейді.
Коммерциялық банктер ... ... ... мөлшерлемесі есептел-мейтін
салым ретінде ақшаны сақтайды.
Әр мемлекетте ақшаны сақтау формалары әр түрлі болады.
Ақша нарығындағы тепе-теңдікті қамтамасыз етуде берілетін несие
көлемін ... және ... ... ... ... сол ... ... салым иелері мен акционерлерінің мүдделерін
қорғау мақсатында Ұлттық банк ең төменгі резервтік талаптар механизмін
қолданады.
Резервтік талаптар, ашық нарықтағы операциялар және ... ... ... ... ... ... реттеудің негізгі
құралдарының біріне жатады. Қазақстан банк жүйесінің бүгінгі ... ... ... ... депозиттерін сақтандыру
қызметін, екінші жағынан, экономикадағы ақшалай мультипликатор үрдісін
реттеу қызметтерін атқарады.
Ақша-несие саясатының бұл ... 1993 жылы 1 ... ... ... ... және жеке банктердің қызметін реттеу туралы»
нұсқауға сәйкес, міндетті резерв нормативі 18-20 пайыз мөлшерінде
бекітілген болатын. Қазіргі уақытта ол төмендеп, 10,5 ... ... ... ... саясатының бағыттарын талдау.
Пайыздық саясат ақша-несие ... ... бірі ... ... банк ақша ... ... пен несие бойынша ... ... ... ... және ... күтімдеріне
байланысты анықталатын ортақ ... ... ... бекітеді.
Ұлттық банк өзінің пайыздық саясатын мемлекеттің ақша-несие саясатын іске
асыру ... ... ... мөлшерлемесіне әсер ету үшін қолданады.
Қайта қаржыландыру мөлшерлемесін ... ... ... банк ... оң және нақты түрде ұстап тұру мүдделігін ескереді.
Теңгені айналысқа ... ... ... ... ... ... несиеге деген сұранысын азайтатын, ал оның артынан ақша
массасының өсім қарқынын ... ... ... ... ... ... дейін көтеру. Жоғары пайыздық мөлшерлемелер,
дәлірек айтқанда, пайыздар үшін төлемдер шығындарды ... ... жаңа ... ... ... нәтижесін қандай да бір анықталмаған
болашақта емес, ... ... ... ... ... ... қарқынды инфляцияға қарсы күресте пайдалануға
мүмкіндік ... ... бір ... шетел валютасына деген шектен тыс
сұранысы азайту шаралары жатады. Теңгені енгізгеннен кейін жарты жыл ... ... ... ... ... ... ... алу
мүмкіндігінің болуы ірі банктердің қысқа мерзімді капиталының қарыздық
нарықтан еліміздің валюта нарығына ... жол ... ... ... ... сыртқы құнының көрсеткіштері мен қарыздар бойынша
пайыздық мөлшерлемелер және ... ... ... ... ... теңгенің ішкі құнының көрсеткіштері арасындағы қатынастың
бұзылуы ұлттық валютаның тұрақтылығына кері ... ... ... Ұлттық банкпен Қазақстан Республикасының Министрлер
Кабинеті арасындағы, 1994 жылы қаңтар айындағы меморандумына сәйкес Ұлттық
банк несиені үш негізгі ... ... ... Директивті несиелерҮкімет
белгілеген басымдықтар бойынша мемлекеттік бюджеттің тапшылығын жабу ... ... ... және ... ... арқылы банктерге
берілетін несиелер. 1994 жылы Министрлер Кабинетінің қарамағына Ұлттық банк
ұсынған несиелердің 75 % ... ... ... ... бюджеттің
кірісіне бөлінбеген пайда және 16,5 млрд. тенге сомасындағы депозиттер ... ... Бұл таза ... ... ... 17 % ... ... айналысында қиын жағдай пайда болды. Сондықтан
бұл несиелерді қайтару ... ... ... олар ... ... ... ... деп сенді, өйткені несиелер Қаржы Министрлігі
және ... ... ... ... несиелік қабілетіне
байланыссыз барлық шаруашылық ... ... ... 4,6 млрд.
теңгеден (қайтарылуы міндетті сомадан) 1994 жылы 1,8 млрд. теңгесі ғана
қайтарылды.
Сөйтіп, банк жүйесі ... ... ... жоқ ... ... олар банк ... ... бюджет дотациясын жасады, өйткені
несие қайтару жүгі Қаржы министрлігіне ауысты.
Санациялау мен ... ... ... ... ... қаржы мәселесін шешудің сәтсіз аяқталуы
нәтижесінде 1995 ... ... ... ... ... ... жылғы ақпан-көкек айларындағы, кәсіпорындардың міндеттемелері мен
өзара талаптарын республика ішіндегі шаруашылықаралық есепке алу ... ... ... ... өткен жылдың тағы бір рецидиві ... ... алу ... ... ... ... ... ақша массасы оның
алдындағы айдың көрсеткішіне қарағанда 40,6%-ға ал көкек айында – 56,4% ... ... ... ... алу ... ... бір жағынан
мәселені шешсе , екінші жағынан кәсіпорындардың айналым қаражаттарын
жоғалтуға әсер ... ...... ... ... ... бұл құралы өткен уақыттың еншісінде қалды. Оның орнын ... ... ... ... алу ... және ол ... ... сақтаған кезде ғана төлемсіздік мәселесін шешуге мүмкіндік береді.
Үкіметтің несиелеу көлемі әрқашан бюджет тапшылығының ... ... ... ... жабу мүмкіндігімен анықталды. Қаншалықты бюджет
тапшылығы жоғары болса, ... ... ... ... ... да, ол инфляцияға ықпал етеді. Сөйтіп үкімет оған балама инфляциясыз
көздерді кеңейтуге мән ... ... ... ... ... және
үкіметтің бағалы қағаздары жатады.
Орталық банк бағалы қағаздарды сатып алған кезде ... ... ... ... ... ... ... операцияларды жүргізу мүмкіндігі кеңейеді, яғни ақшалардың қлма-
қолсыз эмиссиясы үлкейеді. ... банк ... ... бағалы
қағаздарды сатқан кезде олардың резервтегі қаражаттары азаяды, ал
банктердің ... ... ... ... ақша ... ... ... Орталық банк ашық нарықта бағалы қағаздары ... ... ... ақша ... ... ... ... олардың несие қабілеттеріне әсер етеді.
Ұлттық банк ашық нарықта бағалы ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Тікелей ... ... ... ... ... ... сату немесе сатып
алу түрінде сипатталады. Қайтарымды операциясының мағынасы кемиді. Орталық
банкпен ... ... сату ... ... алу ... ... ... түрде алдын-ала белгіленген баға бойынша орындалған
операцияға кері операция ... ... ... ... бір ... ... жүргізеді, бұл Орталық банктің бағалы қағаздардың жаңа партиясын
сатып алу күнімен алдында сатып алынған бағалы қағаздардың ... ... ... келуі үшін жасалады.
Бұның бәрін Орталық банк ... ... ... ... несиелік мүмкіндіктерін реттеу ... ... ... банк ... ... ... ... қағаздарын қайта сату көлемі жаңа
партия көлемінен көп ... , ... ... ... мөлшері
шектеледі және керісінше.
Орталық банк ашық нарықта ... ... ... ... ... ... көлемінің кеңеюіне байланысты жүйесіз жүргізеді.
Ақша саясатының құралы ретінде ... ... ашық ... ... бағалы қағаздардың жеткіліксіз «портфелі» жол
бермейді. Мемлекеттік бағалы қағаздарды Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... жандандыру мақсатында жүзеге
асырылады. ... оның даму ... ... ... ... ... ... болады.
Ақша массасын шұғыл түрде реттеудің басты құралына ақша ... ... ... ... ... ... Ұлттық банкінің
ноталарының эмиссиясы жатады.
3.1 Салыстырмалы қатаң ақша ... және ... ... ақша ... банк ... аталған құралдаы арқылы ақша-несие саясатының
мақсаттарын жүзеге асырады:
1) ақша жиынын белгілі бір деңгейде ... тұру ... ... ; ... ... ... ұстап тұру (икемді монетарлық
саясат).
Ақша саясатының варианттары ақша нарығының графигінде әр ... ... ... ақша жиынын ақшаның ұсыныс қисығының вертикалды
жағдайына сәйкес келетін деңгейінде орналастырады. Ал ... ... ... ... ... ... түрде болады.
Ақша-несие саясатының вариантын таңдау көп жағдайда ақшаға ... ... ... ... ақшаға сұраныстың өсуі инфляциялық
үрдістер мен байланысты болса, онда ақша жиынын ... ... ... ... пайдаланған жөн, бұл жағдайда ақша ... ... ... ақша ... ... кездейсоқ өзгерісі нақты
айнымалылардың динамикасын сақтап қалса, онда пайыз ... ... ... ... ... пайдаланылады. Бұл жағдайда ақша ... ... Ls ... ... ... байланысты ақшаға
сұраныстың өзгерісі немесе ақша жиынына , пайыз мөлшерлемесіне әсер ... банк бір ... ақша ... мен ... мөлшерлемесін тіркей
алмайды. Мысалы , ақшаға сұраныс өскен кезде тұрақты пайыз ... тұру ... банк ақша ... кеңейтеді, оны сұраныстың өсуіне
байланысты пайыз мөлшерлемесін өте тез өсірмеу үшін ... ... ... оңға ... ... ... ... R-пайыз мөлшерлемесі, M- ақша жиыны.
R
LS
B
Салыстырмалы түрде қарағанда
R A L2 ... ақша ... ... қарағанда
R ... ақша ... L2 ...... ... ... ... және оның салық-бюджет,
валюта саясаттарымен байланысы
Монетарлық саясат өте күрделі табыстау механизмінен тұрады. Жалпы
саясаттың ... әр ... ... ... ... ... төр ... табыстау механизмін қарастыруға болады:
1) Орталық банк саясатының салдарынан нақты ақша ... ... Ақша ... пайыз мөлшерлемесінің өзгеруі;
3) Пайыз мөлшерлемесінің динамикасына байланысты жиынтық шығындардың
(әсіресе инвестициялық шығындардың) реакциясы;
4) Жиынтық сұраныстың өзгеруіне байланысты өнім ... ... ... ... мен ... ... реакциясының арасында тағы
екі аралық баспалдақ жатыр, осы ... ... ... көп ... ... пайыз мөлшерлемесінің өзгерісі экономикалық агенттердің
қоржын активтерініңқұрылымының өзгеруіне байланысты болады, ал ... ... ... ақша ... ... ... Мұндай
саясаттың салдары ретінде активтің басқа түрлерін сатып алу, несиесінің
арзандауы, нәтижесінде пайыз мөлщерлемесінің төмендеуі байқалады.
R
S L1
S L2
.....................
R
.......................................... L ... ... ... L D ... ... болуынан ақшаға
сұраныстың сипатына, түріне тәуелді болады.
Ақшаға сұраныс пайыз ... ... ... ... онда ақша ... ... ... мөлшерлемесінің болымсыз өзгеруі әсер
етеді. Және керісінше, ақшаға сұраныс пайыз мөлшерлемесінің ... әсер ... онда ақша ... өсуі пайыз мөлшерлемесінің едәуір
төмендеуіне алып келеді.
R S L1 S L1
S L1
S ... ... D L
D ... ... ... ... ... байланысты жиынтық
сұранысты түзету болады. Әдетте пайыз мөлшерлемесінің динамикасына
инвестициялық шығындар әсер етеді деп ... ... ақша ... мөлшерлемесінің едәуір өзгерісі болды деп жорамалдасақ, онда ... ... ... ... ... жағдайлар тұрақты болса, онда осы шарттан жиынтық табыстың
мультипликаторлық мәнінің кеңеюі пайда болады.
Табыстау , ақша ... ... ... ... өзгерісі
немесе пайыз мөлшерлемесіне жиынтық сұраныс реакциясының болмауы , өнім
көлемі мен ақша ... ... ... ... ... құбылыс
нарықтық экономикаға көшіп жатқан мемлекеттерде байқалады. Ақша саясатын
жүргізуде табыстау механизмінің сапалы жұмысынан басқа да қиындықтар
кездеседі. Орталық ... ... ... ... экономикаға әр
уақытта дұрыс әсер ете бермейді, сондықтан да Орталық банк пайыз
мөлшерлемесін бір тұрақты деңгейде ұстап тұру арқылы инвесстицияны
тұрақтандырады, демек ... ... өнім ... әсер ... ... өрлеу болса және жалпыұлттық өнім өссе, онда ақшаға
трансакциялық сұраныс өседі.( ... ЖҰӨ ... ... бір ... ... тұрақты жағдайында пайыз мөлшерлемесі өседі, демек ақша
ұсынысын бұрынғы қалыпты жағдайда ұстау үшін, Орталық банк ақша ұсынысын
өсіруі қажет. Мұндай жағдай ЖҮӨ ... ... ... ... ... болуына әкеледі.
Экономикадағы құлдырау және ақшаға сұраныстың азаюы жағдайында Орталық
банк пайыз мөлшерлемесінің ... ... ... ақша ... ... ... ... жағдай жиынтық сұранысты төмендетіп, экономикадағы
құлдырауды шиеленістіре түседі.
Ақша-несие саясатының жанама әсерлерін де ескерген жөн. Мысалы, егерде
Орталық банк ақша ... ... ... деп ... онда ол ... ... ... сатып алу арқылы ақша базасын кеңейте алады.
Бірақ ақша ұсынысының өсуімен қатар пайыз мөлшерлемесі төмендей бастайды.
Бұл жағдай екі ... әсер етуі ... ... ... бір ... ... ақшаға айналдыра алады,
онда С = cr ... ... ... ... ол R= rr ... ... кейін ақша мультипликаторы төмендейді, бұл жағдай
ақша жиынын кеңейту тенденциясының төмендеуіне әсер етеді.
Ақша-несие саясаты көлемді ... ... ие бола ... (шешім
қабылдағаннан бастап, нәтижеге дейін), өйткені экономикадағы инвестициялық
белсенділік өзгерісіне байланысты ... ... ... ... әсер етеді, мұндай құбылыстар ұзаққа созылады.
Ақша-несие саясатының қазіргі кезеңднгі тиімділігі Орталық банктің
саясатына деген сенімділікпен тығыз ... ... ... бюджет және сыртқы экономикалық саясатпен
тығыз байланысты.
Егерде Орталық банк тұрақты айналым курсын ұстап тұруды көздесе, онда
дербес, тәуелсіз ішкі ақша саясаты болуы ... ... ... ... ... мақсатындағы әрекеттер, валюталық резервтердің көбеюі және
азаюы экономикадағы ақша жиынының өзгеруіне әкеледі. ... , ... ... ... ақша ұсынысы өседі). Салық бюджет және ақша
саясаттарын бір-біріне сәйкес келтіру белгілі қиындықтарды тудырады. Егер
мемлекет экономиканы мемлекеттік шығындарды көбейту арқылы ... ... ... ... ... ақша ... байланысты болады.
Қазыналық саясаттың нәтижесінде бюджетте тапшылық болса, онда мұндай
жағдайда тиімді, тұрақты монетарлық саясат болмайды.
3.2.Шетелдік ... ... ... ... және ... ... әлемде екі дәрежеде ... ... ... және ... ... ... ... сәйкес
экономикалық талдау да – «макроанализ» және «микроанализ» деңгейінде
жүргізіледі. ... ... ... Дж.М.Кейнс 1936 жылғы «Еңбекке тарту,
процент пен ақшаның жалпы теориясы» деген ... ... ... кең ... тапқан.
Микроэкономика-жеке буын немесе негізгі экономикалық буынның
(фирманың) ... ету ... ... ... жағдайындағы басты
сипаты және негізгі мақсаты – табыс табу.
Макроэкономика- бұл жалпы экономикалық процестер саласы ... ... ... ... ... ... мен ... жұмыспен қамтуды
ынталандырудың несие-ақшалай және қаржы – ... ... ... және ... ... ақшалай (номиналды) жалақыны
кеміту арқылы болады. Бұл классикалық ... ... ... ... ... және ... табыстың жалдама жұмысшылардан
басқа өндіріс факторларына (кәсіпкерлерге), кәсіпорындардан рантьеге қайта
бөлінуіне алып келеді. Жалпы ... бөлу ... ... кемітеді.
Осының нәтижесінде күрделі қаржы жұмсаудың – тиімділігі ... ... ... төмендеуімен ақшалай табыстың шектеулігі нақты ақшаға
сұранысты азайтады. Өз кезегінде ... ... ... ... қолайлы жағдайлар жасалады. Бұл жол, ... ... ... ақшалай жалақы бірлігінде көрсетілген ақша санын ... ... ... ... жағдайындағы демократиялық қоғамда
бұл саясатты жүзеге асыру күрделі мәселе. Авторитарлық қоғамда ғана ... ... ... жоғарыдан реттеледі. Нарықтық экономикада жалақыны
біржақты қаулылар арқылы реттеу, әсіресе ... ... ... ... ,бұл ... ... ... артып кәсіпкерлер ... ... ... ... ... қаржыландыру сұранысына да теріс әсерін тигізді.
Жалақы саясатының теріс жақтарын ... үшін ақша ... да ... ... іс ... механизмі керек ашық нарықтағы несие ақшалай
мөлшерін реттеу, есептік ставка мен ... ... қор ... ... ... Кейнстің есебі бойынша үкіметтің қолынан ... ... ақша ... ... жалақының мөлшерін өзгерпей-ақ өсім
дәрежесін төмендетуге , бағаның және ... ... ... жол ... Сондықтан бұл қаржыландыру сұранысы мен толық жұмыспен
қамтуды ынталандырады. Жинақ ақшаның өсімінің төмендеуі тұтынуды арттырып,
банктерден ақшаның кетуін ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын: оның сатып алу ... және ... ... ... ... ... қамтамасыз ету болып табылады.
Оның негізгі құралдары: ... ... ең ... ... нормасы,
мемлекеттік бағалы қағаздарды сатып алу және ... ... ... ... ... және ... ... несие, валюталық
нарықтағы интервенция.
Қазіргі уақыттағы қазыналық саясат мемлекеттің қаржылық ... ... ... ... әдістері мен ... ... ... ... ... алынған әрбір ... ... ... ... ... бұл ... өзіне тән
ерекшеліктері бар. Сонымен бірге Батыс елдерінде шаралардың жалпы ... Ол ... ... ... және ... ... әдістерін қамтиды.
Тікелей әдіс арқылы бюджетті реттеу іс жүзіне асырылады. ... ... іс ... ... ... бюджет қаржылары: 1)ұдайы
өндірісті ұлғайтуға жұмсалады; 2)мемлекеттің өндіріссіз салаларының шығыны
өтеледі; 3) ... ... ... зерттеу шығындары өтеледі; 4)
құрлымдық саясатты жүзеге асыру; ... ... ... ... өтеледі.
Жанама әдіс арқылы товар өндірушілер мен қызмет ... ... ... ... және ... сұраныс мөлшеріне
әсер етеді.2)Экономикалық саясатты іске асырудың ... ... ... ... саясаты болып табылады.
Мемлекеттің ақша-несие саясаты ... ... ... мен
өсімділігіне, инвестициялық белсенділік пен ... ... ... ету ... ... процестерге ықпал ету жолымен
экономикалық өсудің тұрақтылығын ... ... ... ақша айналысы
мен несиені реттеудің экономикалық шараларының жиынтығы болып табылады. ... ... ... үшін ең ... ... ... ... ұдайы өндірісті мемлекеттік реттеудің маңызды әдісі
болып табылады. Бұл әдісті Орталық банк іс жүзіне ... ақша ... ... ... ... ... ... немесе
қиындатады. Осылайша Орталық банк жеке инвестицияның ... ... ... баға ... ... ... ... негізгі аспаптарына жататындар: ашық рыноктағы
іс-әрекет, есептеу мөлшерін өзгерту (дисконттық ... ... ... өзгерту т.б. бұл аспаптардың ішінде ашық рыноктағы іс-әрекет
(операция) ең көп ... әдіс ... ... Осы ... ... банк ... ... қағаздарды қызығарлықтай өсім процентімен
халықтар мен коммерциялық банктерге сатады. Бұл іс-әрекетті ... ... ... алу ... ... іс жүзіне асырылады. Ол келісімде белгілі
уақыт өткеннен ... ... ... ... ... ... ... сатып алу, өтеу міндеттемесі көрсетіледі. Өтелу бағасы мен сатып ... ... ... ақша қаражаттарын бергені үшін төленетін өсім (%)
болып ... ... бұл ... ... ... ... ... қарсы тиімді реттеушілікті жүргізуге мүмкіндік
береді. Өкімет қатал ақша-несие саясатын жүргізу ... ... ... ... ... ... немесе икемді ақша-несие ... бір ... ... ... өсімді (%) есептеуді тұрақтандырады.
Осылайша инфляцияға қарсы саясат ... ... ... ... ... [Мәтін] [Мәтін] / жалпы
ред. басқ. Ғ. С. Сейітќасымов.- Алматы: Экономика,
2001.- 466 б.
2. Банк ... ... ... ҚР ... ... Алматы: Юрист, 2005.- 177 б.
3. ... ... ... ... ... ... діңгегі болуы керек [Мәтін]:
[Экономика]// Жаңа ғасыр.- 2006.- №2.- 36-38 ... ... ... Қазақстанның банктік
жүйесі қалай дамуда: [Қаражат]// Жас ... ... ... 9 ... 10 б.
5. Мақыш, Серік Биханўлы. ... ... ... оқу ќұралы.- Алматы: Қазақ
университеті, 2002.- 229 б.
6. Марченко, Г. Кәсіпкерлердің "Халық банкімен"
бірге өскеніне ... ... ... ... ... ... ... Жас Алаш.- 2006.-10 қазан.- 3 б.
7. Найманбаев, Серік Мұсанұлы. Банктік құқық ... ... ... : ... оқу ... Алматы: Жеті жарғы, 2005.- 152 б.
8. Оралбай, ... ... банк ... ... ... 2005.- 29 ... б
9 . Сауытбекова, Әйгерім. Банк ... ... ... ... Дала мен ... 2006.- 14 ... 5 б.
10. Сақтағанұлы, Төлбек. Экономикалық ілімдер ... оқу ... ... ред. Н. ... Қызылорда, 1999.- 87 ... ... ... ... ... С ... лекций : учеб. пособие.- М.: Эксмо, 2006.- 253, [3] с.: ... ... ... ХХІ ... ... ... кіреміз
Алматы: Қазақстан, 1997 ж.- 192 б.
13. Тактамысова, Данара Ануаровна. ... ... ... на
вопросы студенту.- М.: Экзамен,2006. 48с
14. Тұрлыбекова, А. ... ... ... ... саясатын
бағалау : // Экономика негіздері. Основы экономики.- 2006.- №3.- 33-35 б.
15. Экономикалық саясат : лекциялар / Д. ... Т. Қ. ... Ә. ... [ж. б.].- ... ... 2002.- 170 ... ... адамның орысша -қазақша экономикалық түсіндірме сөздігі
Русско-казахский толковый экономический ... ... ... ... ... ... 2005.- 793б.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының ақша-несие саясатының бағыттары мен ресурстары26 бет
Ақша айналысын басқару және реттеу әдістері11 бет
Қазақстан Республикасындағы ақша-несие саясаты63 бет
"Ақша-несие саясаты"7 бет
1922-1924 жж. ақша реформалары9 бет
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет
«Қоғамдық ұдайы өндірістегі ақшаның мәні, функциялары және рөлі»6 бет
Ағымдағы операциялар шоты15 бет
Ақша айналымы21 бет
Ақша айналысы және оның дамуы31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь